Türk Vergi Sistemi 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Türk Vergi Sistemi, gelir, harcama ve servet üzerinden alınan çeşitli vergilerden oluşur. Bu sistemin temel taşlarından biri, kişilerin gelirlerini beyan etmelerine dayanan yıllık beyan esasıdır; ancak **”tüm gelir unsurlarının toplanması ve beyanının istisnasız olduğu”** bilgisi yanlıştır, çünkü stopaj gibi istisnalar mevcuttur. Beyan esasında tarh edilen vergiye karşı kural olarak dava açılamaz, ancak mükellef **”vergi hatası olduğunu ileri sürerek”** dava açabilir. Bu makalede, Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, KDV, ÖTV ve servet vergileri (Emlak, MTV) gibi temel vergi türleri incelenecektir.

Gelir Vergisi

Gelir vergisi, gerçek kişilerin gelirleri üzerinden alınan, artan oranlı ve **”üniter”** (tek yapılı) bir vergidir. Birden fazla işverenden ücret alan bir işçi, **”birden sonraki işverenden aldığı ücretlerin toplamı ikinci gelir dilimini aşıyorsa”** yıllık beyanname vermek zorundadır. Kira geliri (GMSİ) yabancı para ile tahsil edilmişse, değerleme **”borsa rayici”** ile yapılır.

Kurumlar Vergisi

Kurum kazançları üzerinden alınan vergidir. Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre, **”Kontrol Edilen Yabancı Kurum Kazancı”** düzenlemesi bu kanunda yer alır. Ayrıca, **”Türkiye Kızılay Derneği”** ve **”Türkiye Yeşilay Cemiyeti”**ne makbuz karşılığı yapılan nakdi bağışların **”%100’ü”** (tamamı) kurum kazancından indirilebilir.

Kooperatifler: Ortaklarının ekonomik menfaatlerini ve mesleki ihtiyaçlarını karşılıklı yardım ve dayanışma ile korumayı amaçlayan, değişir ortaklı ve değişir sermayeli tüzel kişiliklerdir.

Katma Değer Vergisi (KDV) ve Dijital Hizmet Vergisi

KDV, mal ve hizmetlerin teslimi sırasında alınan bir harcama vergisidir. Verginin konusu **”mal teslimi ve hizmet ifası”**dır. KDV’nin kanuni mükellefi, malı teslim eden veya hizmeti yapandır; **”zirai malı teslim alan”** kişi (eğer tevkifat yapmıyorsa) kanuni mükellef değildir. **Dijital Hizmet Vergisi**’nin oranı ise **”%7,5″**tir.

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve İthalat

ÖTV, belirli mallar üzerinden tek aşamada alınan bir vergidir. (III) sayılı listedeki asitli ve şekerli içecekler (kolalı gazozlar vb.) için vergilendirme dönemi **”birer aylık”** dönemlerdir. İthalatta alınan ÖTV ve diğer vergiler, **”Gümrük İdaresi”** tarafından hesaplanır ve tahsil edilir.

Servet Vergileri: Emlak ve MTV

• Emlak Vergisi: Bina ve arazi üzerinden alınır. Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında inşa edilen binalar, inşaat bitiminden itibaren **”5 yıl”** süreyle geçici muafiyetten yararlanır. Vergi değerini değiştiren nedenler arasında binaya asansör/kalorifer eklenmesi veya binanın yanması yer alır; ancak **”apartman yöneticisinin değişmesi”** vergi değerini etkilemez. Emlak vergisi ödeme aylarını bölgelere göre değiştirme yetkisi **”Hazine ve Maliye Bakanlığı”**ndadır.
• Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV): Bir **”servet vergisi”** türüdür. Engellilik oranı **”%90 ve daha fazla”** olan malul ve engellilerin araçları MTV’den istisnadır.

Diğer Hukuki ve Mali Konular

Miras hukukunda, altsoyu (çocuğu) olmayan bir kişinin mirasçısı **”annesi ve babasıdır”**. Damga vergisinde, nispi vergi (değer esası) uygulandığında matrah **”kâğıtta yazılı parasal tutar”**dır.

1. Aşağıdakilerden hangisi, KDV’nin kanuni mükellefi değildir?

A) Zirai malı teslim alan
B) İthalatı gerçekleştiren
C) Zirai malı teslim eden
D) Ticari malı teslim eden
E) Serbest meslek hizmetini ifa eden

Cevap : A) Zirai malı teslim alan

Açıklama : KDV’nin kanuni mükellefi malı teslim eden veya hizmeti ifa edenlerdir. İthalatta ise malı ithal edendir. Zirai malı teslim eden çiftçi (gerçek usulde vergilendiriliyorsa) mükelleftir, ancak **zirai malı teslim alan** kişi verginin kanuni mükellefi değil, vergi yüklenicisidir (eğer vergi sorumlusu sıfatıyla tevkifat yapmıyorsa, sorunun genel mantığında teslim alan mükellef değildir).

2. Dijital hizmet vergisinin vergi oranı nedir?

A) 2,5
B) 4,5
C) 1,5
D) 6,5
E) 7,5

Cevap : E) 7,5

Açıklama : 7194 sayılı Kanun ile getirilen Dijital Hizmet Vergisi’nin oranı **yüzde 7,5**’tir.

3. Kurumlar vergisi matrahının tespitinde; kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış veya yardımların yüzde kaçı indirim konusu yapılır?

A) yüzde 20
B) yüzde 100
C) yüzde 50
D) yüzde 10
E) yüzde 30

Cevap : B) yüzde 100

Açıklama : Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre, Türkiye Kızılay Derneği’ne ve Türkiye Yeşilay Cemiyeti’ne makbuz karşılığı yapılan nakdi bağışların **tamamı (yüzde 100)** kurum kazancından indirilebilir.

4. Özel tüketim vergisinde III sayılı listeye tabi asitli ve şekerli içecekler için vergilendirme dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Takvim yılının üçer aylık dönemleridir.
B) Takvim yılının altışar aylık dönemleridir.
C) Takvim yılının ikişer aylık dönemleridir.
D) Takvim yılının birer aylık dönemleridir.
E) Takvim yılının dörder aylık dönemleridir.

Cevap : D) Takvim yılının birer aylık dönemleridir.

Açıklama : ÖTV Kanunu’na göre, (III) sayılı listedeki mallar (kolalı gazozlar, alkollü içkiler, tütün mamulleri vb.) için vergilendirme dönemi, faaliyette bulunulan takvim yılının **birer aylık** dönemleridir.

5. Aşağıdakilerden hangisi emlak vergisi açısından vergi değerini değiştiren nedenlerden biri değildir?

A) Binaya kalorifer tesisatı konulması
B) Binanın farklı sebeplerle kısmen harap olması
C) Binanın yanması suretiyle tamamen harap olması
D) Binada mevcut olan asansörün kaldırılması
E) Apartman yöneticisinin değişmesi

Cevap : E) Apartman yöneticisinin değişmesi

Açıklama : Emlak vergisinde vergi değerini değiştiren nedenler (tadil), binanın yapısında veya kullanımında meydana gelen değişikliklerdir (asansör/kalorifer eklenmesi, yanma, yıkılma vb.). **Apartman yöneticisinin değişmesi** binanın vergi değerini etkileyen bir durum değildir.

6. Tüzel kişiliğe sahip, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara ne denir?

A) Dernek
B) Vakıf
C) Sermaye şirketi
D) Kooperatif
E) İktisadi kamu kuruluşu

Cevap : D) Kooperatif

Açıklama : Verilen tanım, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’ndaki **Kooperatif** tanımıdır.

7. Aşağıdakilerden hangisi gelir vergisinde yıllık beyan esasıyla ilgili olarak yanlıştır?

A) Her bir gelir unsurundan elde edilen gelir tek bir beyannamede toplanır.
B) Gelir vergisi mükelleflerin beyanları üzerinden tarh edilir.
C) Tacirler, çiftçiler ve serbest meslek erbapları gelir elde etmeseler de beyanname vermek zorundadırlar.
D) Tüm gelir unsurlarının toplanması ve beyanı esas olup, istisna bir uygulama bulunmamaktadır.
E) Bir takvim yılında elde edilen kazançlar izleyen takvim yılında beyan edilir.

Cevap : D) Tüm gelir unsurlarının toplanması ve beyanı esas olup, istisna bir uygulama bulunmamaktadır.

Açıklama : Gelir vergisinde yıllık beyan esası geçerlidir ancak **istisnai uygulamalar bulunmaktadır**. Örneğin, tek işverenden alınan ücretler, kesinti yoluyla vergilendirilmiş bazı menkul sermaye iratları gibi durumlarda beyanname verilmez veya toplama yapılmaz. Bu nedenle D şıkkındaki “istisna bir uygulama bulunmamaktadır” ifadesi yanlıştır.

8. Engellilik oranı yüzde kaçtan daha fazla olan malul ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar motorlu taşıtlar vergisinden istisna edilmiştir?

A) yüzde 70 ve daha fazla olan
B) yüzde 50 ve daha fazla olan
C) yüzde 90 ve daha fazla olan
D) yüzde 60 ve daha fazla olan
E) yüzde 80 ve daha fazla olan

Cevap : C) yüzde 90 ve daha fazla olan

Açıklama : Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’na göre, engellilik derecesi **yüzde 90 ve daha fazla** olan malul ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar MTV’den istisnadır.

9. İthalatta alınan özel tüketim vergisi hangi kurum tarafından hesaplanmaktadır?

A) Gelir Uzmanı
B) Vergi İdaresi
C) Gümrük İdaresi
D) Vergi Müfettişi
E) Vergi Mahkemesi

Cevap : C) Gümrük İdaresi

Açıklama : İthalatta alınan vergiler (KDV, ÖTV), ithalat işlemi sırasında **Gümrük İdaresi** tarafından tarh ve tahakkuk ettirilir.

10. Tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretini iki İşverenden alan işçi hangi durumda yıllık beyanname verecektir?

A) Ücretler tevkif suretiyle vergilendirildiği için yıllık beyanname verilmeyecektir.
B) Birinciden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, gelir tarifesinin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı veya birinci işverenden alınan dahil ücret gelirleri toplamı gelir tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşması durumunda yıllık beyanname vermesi gerekir,
C) Ücretlerin beyan edilmesi zorunlu olmayıp, idare tarafından istenen her durumda beyanname verecektir.
D) Birinci ve ikinci işverenden alınan ücretlerin toplamının gelir tarifesinin ilk diliminde yer alan tutarı aşması durumunda yıllık beyanname vermesi gerekir.
E) Birinci işveren dahil tüm ücretlerinin toplamının gelir tarifesinin üçüncü gelir tarifesinde yer alan tutarı aşması durumunda yıllık beyanname vermesi gerekir.

Cevap : B) Birinciden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplamı, gelir tarifesinin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı veya birinci işverenden alınan dahil ücret gelirleri toplamı gelir tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşması durumunda yıllık beyanname vermesi gerekir,

Açıklama : Gelir Vergisi Kanunu’na göre (GVK Md. 86), birden fazla işverenden ücret alanlarda; **birden sonraki işverenden alınan ücretlerin toplamı** Gelir Vergisi tarifesinin **ikinci dilimini** aşıyorsa VEYA **toplam ücret tutarı** (birinci dahil) tarifedeki **dördüncü dilimi** aşıyorsa yıllık beyanname verilir.

11. Aşağıdakilerden hangisi gelir vergisinin özelliklerindendir?

A) Kurumların kazançlarını vergilendirmesi
B) Gelirin sadece ticari kazanç gelirlerinden oluşması
C) Üniter bir yapıya sahip olması
D) Tek oranlı vergi olması
E) Gelecekte elde edilecek gelirleri vergilendirmesi

Cevap : C) Üniter bir yapıya sahip olması

Açıklama : Gelir Vergisi, **üniter** bir yapıdadır; yani kişinin farklı kaynaklardan (ticari, zirai, ücret vb.) elde ettiği tüm kazanç ve iratlar toplanarak tek bir matrah üzerinden ve artan oranlı tek bir tarifeye göre vergilendirilir.

12. Yabancı para olarak tahsil edilen gayrimenkul sermaye iradı hangi değerleme ölçüsü kullanılarak TL’ye çevrilir?

A) itibari değer
B) emsal bedel
C) borsa rayici
D) tasarruf değeri
E) maliyet bedeli

Cevap : C) borsa rayici

Açıklama : Gelir Vergisi Kanunu’na göre yabancı para ile tahsil edilen kira gelirleri (GMSİ), tahsil edildikleri günkü **borsa rayici** ile (yoksa Maliye Bakanlığı’nca tespit edilen kur ile) Türk parasına çevrilir.

13. Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında inşa edilen binalar, inşalarının sona erdiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren kaç yıl süre ile bina vergisinde geçici muafiyetten faydalanabilmektedir?

A) 10 yıl
B) 5 yıl
C) 7 yıl
D) 12 yıl
E) 3 yıl

Cevap : B) 5 yıl

Açıklama : Emlak Vergisi Kanunu’na göre, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında inşa edilen binalar, inşaatın bitimini takip eden bütçe yılından itibaren **5 yıl** süreyle geçici bina vergisi muafiyetinden yararlanır.

14. Aşağıdakilerden hangisi altsoyu bulunmayan bir miras bırakanın mirasçısı olarak kabul edilmektedir?

A) Halası
B) Dayısı
C) Kuzeni
D) Annesi ve babası
E) Amcası

Cevap : D) Annesi ve babası

Açıklama : Türk Medeni Kanunu’na göre, altsoyu (çocuğu/torunu) bulunmayan bir kişinin mirasçıları **ikinci zümre** olan **annesi ve babasıdır**.

15. Kontrol edilen yabancı kurum kazancı düzenlemesi hangi kanunda yer almaktadır?

A) Vergi Usul Kanunu
B) Kurumlar Vergisi Kanunu
C) Gelir Vergisi Kanunu
D) Özel Tüketim Vergisi Kanunu
E) Katma Değer Vergisi Kanunu

Cevap : B) Kurumlar Vergisi Kanunu

Açıklama : **Kontrol Edilen Yabancı Kurum Kazancı** müessesesi, **Kurumlar Vergisi Kanunu**’nun 7. maddesinde düzenlenmiştir.

16. Katma Değer Vergisi’nin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mal teslimi ve hizmet ifası
B) Arazi sahipliği
C) Sermaye
D) Konut sahipliği
E) Gelir elde etme

Cevap : A) Mal teslimi ve hizmet ifası

Açıklama : Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1. maddesine göre verginin konusu, Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesindeki **mal teslimi ve hizmet ifaları** ile her türlü mal ve hizmet ithalatıdır.

17. Damga vergisinde matrah ölçüsü olarak değer esası dikkate alındığında, hesaplama hangi tutar üzerinden yapılmaktadır?

A) Adet başına maktu tutar
B) Toplam hasılat tutarı
C) Birim başına tutar
D) Sözlü olarak bildirilen tutar
E) Kâğıtta yazılı parasal tutar

Cevap : E) Kâğıtta yazılı parasal tutar

Açıklama : Damga vergisinde nispi vergi (değer esası) uygulandığında, matrah **kâğıtta yazılı olan (belli) para** tutarıdır.

18. Beyan esasına dayalı tarhiyatla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Beyan esasında tarh edilen vergi mükellefe tebliğ edilir.
B) Beyan esasında tarh edilen vergi hemen ödenir.
C) Beyan esasına dayalı olarak vergi tarhı mümkün değildir.
D) Beyan esasında her durumda vergi mahkemesinde dava açılabilir.
E) Vergisini beyan eden mükellef vergi hatası olduğunu ileri sürerek dava açabilir.

Cevap : E) Vergisini beyan eden mükellef vergi hatası olduğunu ileri sürerek dava açabilir.

Açıklama : Kural olarak mükellefler kendi beyanlarına karşı dava açamazlar. Ancak, beyannamede maddi hata veya hukuki hata (ihtirazi kayıtla beyan) varsa dava açabilirler. Bu nedenle E şıkkı doğrudur (Vergi Usul Kanunu).

19. Motorlu taşıtlar vergisi aşağıdaki vergi türlerinden hangisine bir örnektir?

A) Servet vergisi
B) Dolaylı vergi
C) Gelir vergisi
D) Kurumlar vergisi
E) Harcama vergisi

Cevap : A) Servet vergisi

Açıklama : Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV), kişinin sahip olduğu motorlu taşıt üzerinden alındığı için teknik olarak bir **Servet Vergisi**dir.

20. Aşağıdakilerden hangisinin emlak vergisinin ödeme aylarını, bölgelerin özelliklerine göre değiştirme yetkisi bulunmaktadır?

A) Hazine ve Maliye Bakanlığı
B) TBMM
C) Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı
D) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
E) İlgili belediyeler

Cevap : A) Hazine ve Maliye Bakanlığı

Açıklama : Emlak Vergisi Kanunu’na göre, emlak vergisi taksitlerinin ödeme zamanlarını bölgelerin özelliklerine göre değiştirmeye **Hazine ve Maliye Bakanlığı** yetkilidir.