Beşeri Faktörlerin Turizme Etkisi 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Turizm, insanların sürekli yaşadıkları yerlerin dışına çıkarak eğlenme ve dinlenme amacıyla yaptıkları seyahat ve konaklama faaliyetidir. Bu faaliyet, coğrafya ile yakından ilişkilidir; çünkü coğrafyanın temel konusu “insan ve mekân ilişkisi”dir. Beşeri coğrafya ise, insan topluluklarını incelediği için “Sosyoloji” ile güçlü bir bağ kurar. Bu makalede, turizmi etkileyen beşeri ve doğal faktörler, ulaşım ağları ve önemli turistik destinasyonlar ele alınacaktır.

Turizmi Etkileyen Faktörler

Turizm faaliyetlerinde doğal ve beşeri faktörler iç içe geçmiştir. “Ormanlar” doğal bir faktörken, ticaret ve sanayi beşeri faktörlerdir. Ulaşım ağlarının gelişimi, bir bölgenin erişilebilirliğini artırarak doğrudan “turist sayısını artırır”. Şehirsel alanlarda nüfuslanma üzerinde en fazla etkili olan faktör ise “sanayi faaliyetleri”dir.

Türkiye’nin Turistik Değerleri ve Bölgeler

Türkiye, zengin bir kültürel ve tarihi mirasa sahiptir.

• Güneydoğu Anadolu: Mardin ilinde Kasımiye Medresesi, Deyrulzafaran Manastırı ve Dara Harabeleri bulunur. Şanlıurfa ise Göbeklitepe, Balıklıgöl ve Halfeti gibi değerlere ev sahipliği yapar.
• Ege Bölgesi: Phokaia, Knidos, Priene ve Hierapolis gibi antik kentler bu bölgededir. Ege’nin graben sistemleri arasında Gediz ve Menderes yer alırken, “Göksu” havzası Akdeniz Bölgesi’ndedir.
• Doğu Anadolu: Yakutiye Medresesi, Ani Harabeleri ve İshak Paşa Sarayı bu bölgenin sınırları içindedir.
• Akdeniz Bölgesi: Mersin ili, Kaykos, Elaiussa Sebaste ve Anamirium gibi antik kentleri barındırır.
• Marmara Bölgesi: Gelibolu ve Truva bu bölgededir; ancak “Marmara Gölü” Ege Bölgesi’ndedir (Manisa).

Dünya Turizmi ve Destinasyonlar

Turizmde gidilecek hedef lokasyona “destinasyon” denir. Dünyada öne çıkan bazı merkezler şunlardır:

• Kıyı Turizmi: Fransız ve İtalyan Rivieraları, Avrupa’da “deniz, kum ve güneş turizmi” ile ünlüdür.
• Bilim-Teknoloji Turizmi: ABD’deki “Silikon Vadisi” bu alanın merkezidir.
• Asya Kıtası: Tibet ve Bhutan bu kıtada yer alır.

Denizyolu ulaşımında son dönemde en etkili olan turizm türü ise “Kruvaziyer” (gemi) turizmidir.

1. “Kavramsal olarak devamlı yaşanılan yer dışında eğlenme, dinlenme gibi ihtiyaçların giderilmesi amacıyla seyahat ve geçici konaklama hareketi olarak” tanımlanan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tarım
B) Turizm
C) Sanayi
D) Ulaşım
E) Ticaret

Cevap : B) Turizm

Açıklama : Turizm, insanların sürekli ikamet ettikleri yer dışına yaptıkları, geçici konaklama içeren ve kazanç amacı gütmeyen (eğlenme, dinlenme vb.) seyahatlerin tümünü ifade eden kavramdır.

2. Aşağıdaki havzalardan hangisi Ege Bölgesi grabenlerinden değildir?

A) Gediz
B) Göksu
C) Büyük Menderes
D) Bakırçay
E) Küçük Menderes

Cevap : B) Göksu

Açıklama : Ege Bölgesi’ndeki horst-graben sisteminde yer alan ana grabenler Gediz, Bakırçay, Büyük Menderes ve Küçük Menderes grabenleridir. **Göksu** havzası (ve nehri) ise Akdeniz Bölgesi’nde (Silifke/Mersin) yer alır.

3. Aşağıdakilerden hangisi bir bölgede ulaşım ağlarının gelişimi sebebiyle turizmi etkiler?

A) Askeri gücü artırır.
B) Eğitim kalitesini yükseltir.
C) Sanayi üretimini artırır.
D) Politik istikrarı sağlar.
E) Turist sayısını artırır.

Cevap : E) Turist sayısını artırır.

Açıklama : Ulaşım ağlarının gelişmesi (erişilebilirliğin artması), bir bölgeye daha fazla turistin daha kolay ve hızlı bir şekilde ulaşmasını sağlar, bu da doğrudan **turist sayısını artırır**.

4. Tibet ve Bhutan hangi kıtada yer almaktadır?

A) Asya
B) Avrupa
C) Afrika
D) Amerika
E) Okyanusya

Cevap : A) Asya

Açıklama : **Tibet** (Çin’e bağlı özerk bölge) ve **Bhutan** Krallığı, Asya kıtasında, Himalayalar bölgesinde yer almaktadır.

5. Fransız ve İtalyan Rivieraları Avrupa kıtasında hangi turizm türüyle ön plana çıkmışlardır?

A) Kültür ve tarih turizmi
B) Sağlık turizmi
C) Moda turizmi
D) Manzara ve nehir turizmi
E) Deniz, kum ve güneş turizmi

Cevap : E) Deniz, kum ve güneş turizmi

Açıklama : Fransız Rivierası (Cote d’Azur) ve İtalyan Rivierası, Akdeniz kıyısında yer alan ve dünyaca ünlü **Deniz, kum ve güneş (kıyı) turizmi** merkezleridir.

6. Aşağıdakilerden hangisi Coğrafya’nın temel konusudur?

A) İnsan ve mekân ilişkisi
B) Ekonomik yapı
C) İklim değişikliği
D) Toplumsal gelişmeler
E) Tarihi olaylar

Cevap : A) İnsan ve mekân ilişkisi

Açıklama : Coğrafya biliminin odağında, insan ile doğal çevre (mekân) arasındaki karşılıklı etkileşim, yani **İnsan ve mekân ilişkisi** yer alır.

7. Kaykos, Korasion, Elaiussa Sebaste, Anamirium, Olba, İbriogion antik kentleri hangi il sınırları içinde yer almaktadır?

A) Mersin
B) Hatay
C) Muğla
D) Nevşehir
E) Manisa

Cevap : A) Mersin

Açıklama : Elaiussa Sebaste (Ayaş), Anemurium (Anamur), Olba (Uzuncaburç) gibi antik kentlerin tamamı **Mersin** ili (Kilikya bölgesi) sınırları içerisinde yer almaktadır.

8. Beşerî Coğrafya aşağıdaki bilim dallarından hangisiyle nispeten daha fazla ilişkilidir?

A) Sosyoloji
B) Astronomi
C) Fizik
D) Zooloji
E) Kimya

Cevap : A) Sosyoloji

Açıklama : Beşerî Coğrafya, insan topluluklarını, nüfusu, yerleşmeyi ve kültürü incelediği için sosyal bilimlerden biri olan **Sosyoloji** (Toplum Bilimi) ile doğrudan ve güçlü bir ilişki içindedir. Diğerleri (Astronomi, Fizik, Zooloji, Kimya) fen/doğa bilimleridir ve fiziki coğrafya ile daha ilişkilidir.

9. Aşağıdaki coğrafi faktörlerden hangisi turizmde nispeten önemlidir?

A) Ekonomik politikalar
B) Siyasi sınırlar
C) Doğal güzellikler
D) Askeri stratejiler
E) Eğitim reformları

Cevap : C) Doğal güzellikler

Açıklama : Turizmde çekiciliği oluşturan en temel ve önemli coğrafi faktör (özellikle doğa turizminde), o yerin sahip olduğu **Doğal Güzellikler**dir (İklim, yerşekilleri, bitki örtüsü vb.). Diğer şıklar (politikalar, stratejiler) beşeri ve siyasi faktörlerdir.

10. Kasımiye Medresesi, Deyrulzafaran Manastırı, Dara Harabeleri gibi turistik unsurlar hangi il sınırları içinde yer almaktadır?

A) Hatay
B) Şanlıurfa
C) Diyarbakır
D) Mardin
E) Adana

Cevap : D) Mardin

Açıklama : Kasımiye Medresesi, Deyrulzafaran Manastırı ve Dara Antik Kenti, **Mardin** ilinin en önemli tarihi ve turistik değerleridir.

11. Turizm faaliyetlerinde gidilecek, varılacak seyahat edilecek hedef lokasyon anlamında kullanılan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Lokasyon
B) Transport
C) Destinasyon
D) Kentleşme
E) Entegrasyon

Cevap : C) Destinasyon

Açıklama : Turizm terminolojisinde, turistlerin seyahat ettikleri ve konakladıkları varış noktasına veya hedef bölgeye **Destinasyon** denir.

12. Göbeklitepe, Balıklıgöl ve Halfeti turizm varlıkları hangi il sınırları içindedir?

A) Kars
B) Nevşehir
C) Hakkari
D) Şanlıurfa
E) Erzurum

Cevap : D) Şanlıurfa

Açıklama : Tarihin sıfır noktası Göbeklitepe, kutsal Balıklıgöl ve sular altındaki şehir Halfeti, **Şanlıurfa** ilinde bulunmaktadır.

13. Denizyolu ulaşımı turizm faaliyetleri açısından son dönemde özellikle aşağıdakilerden hangisi üzerinde etkili olmaktadır?

A) Treking
B) Kano
C) Jumping
D) Kuruvaziyer
E) Rafting

Cevap : D) Kuruvaziyer

Açıklama : Denizyolu ulaşımında son yıllarda turizm amaçlı en büyük gelişme ve etki, büyük gemilerle yapılan **Kruvaziyer (Cruise)** turizminde görülmektedir.

14. Aşağıdakilerden hangisi Marmara Bölgesi sınırlarında yer almaz?

A) Gelibolu yarımadası
B) Truva Milli Parkı
C) Oylat kaplıcaları
D) Kuş Cenneti
E) Marmara gölü

Cevap : E) Marmara gölü

Açıklama : **Marmara Gölü**, Ege Bölgesi’nde Manisa il sınırları içerisindedir (Marmara Denizi veya Bölgesi ile karıştırılmamalıdır). Gelibolu, Truva (Çanakkale), Oylat (Bursa) ve Kuş Cenneti (Balıkesir) ise Marmara Bölgesi’ndedir.

15. Aşağıdakilerden hangisi Turizm faaliyetlerinde doğal faktörler arasında bulunur?

A) Ticaret
B) Sanayi
C) Tarım
D) Enerji
E) Ormanlar

Cevap : E) Ormanlar

Açıklama : Ticaret, Sanayi, Tarım ve Enerji **beşeri (ekonomik)** faktörlerdir. **Ormanlar** ise doğanın kendiliğinden sunduğu bir **doğal faktördür**.

16. Yakutiye Medresesi, Ani Harabeleri ve İshak Paşa Sarayı gibi tarihi unsurlar hangi bölge sınırlarında yer almaktadır?

A) Karadeniz
B) Ege
C) Akdeniz
D) Doğu Anadolu
E) İç Anadolu

Cevap : D) Doğu Anadolu

Açıklama : Yakutiye Medresesi (Erzurum), Ani Harabeleri (Kars) ve İshak Paşa Sarayı (Ağrı), Türkiye’nin **Doğu Anadolu Bölgesi**’nde yer alan önemli tarihi eserlerdir.

17. Şehirsel alanlarda nüfuslanma üzerinde aşağıdakilerden hangisi daha fazla etkilidir?

A) Doğal ortam
B) Su kaynakları
C) Sanayi faaliyetleri
D) Tarım alanları
E) Yeraltı zenginlikleri

Cevap : C) Sanayi faaliyetleri

Açıklama : Modern şehirleşmede ve şehirlerin yoğun nüfuslanmasında (göç çekmesinde) en etkili faktör, iş imkanları sağlayan **Sanayi faaliyetleri** (ve hizmet sektörü) dir.

18. Phokaia, Larissa, Kinidos, Priene ve Hierapolis antik kentleri hangi bölgede yer almaktadır?

A) Karadeniz
B) Marmara
C) Ege
D) İç Anadolu
E) Doğu Anadolu

Cevap : C) Ege

Açıklama : Phokaia (Foça), Larissa (Menemen), Knidos (Datça), Priene (Söke) ve Hierapolis (Pamukkale), antik dönemde İyonya, Karya ve Frigya bölgelerinde kalan, günümüzde ise **Ege Bölgesi** sınırları içinde bulunan antik kentlerdir.

19. Amerika kıtasında Bilim-Teknoloji turizminde ön plana çıkan saha aşağıdakilerden hangisidir?

A) Peru Machu Pichu sit alanı
B) Silikon Vadisi
C) Meksika körfezi
D) Büyük Kanyon
E) Amazon Havzası

Cevap : B) Silikon Vadisi

Açıklama : ABD’nin Kaliforniya eyaletinde bulunan **Silikon Vadisi**, dünyanın teknoloji ve inovasyon merkezi olarak kabul edilir ve bu özelliğiyle bilim-teknoloji turizmi için en önemli destinasyondur.

20. Turizmde ulaşımın önemi nedir?

A) Doğal kaynakları arttırır.
B) Ulaşılabilirliği sağlar.
C) Sanayi üretimini kısıtlar.
D) Politik yapıları belirler.
E) Eğitim seviyesini yükseltir.

Cevap : B) Ulaşılabilirliği sağlar.

Açıklama : Ulaşım, turizmin temel yapı taşıdır. Turistlerin yaşadıkları yerden turistik destinasyona gitmelerini, yani o yerin **ulaşılabilirliğini sağlar**. Ulaşım olmadan turizm hareketi gerçekleşemez.