İLT101U Bireyler Arası İletişim Ünite 6

Giriş

Bireylerarası iletişim, sadece yüz yüze gerçekleşen bir süreç değildir. Teknolojik gelişmelerle birlikte iletişim, araçlar (medya) üzerinden de yoğun bir şekilde sürdürülmektedir. Bu ünite, iletişimin teknolojiyle olan ilişkisini, iletişim araçlarını (sıcak/soğuk araçlar) ve internetin iletişimdeki rolünü incelemektedir.

İletişim Süreci ve Özellikleri

Bireylerarası iletişim sürecinde bağlam (ortam) kritik öneme sahiptir. Süreç, teknolojiyle aracılanmış olabilir (telefon, e-posta vb.); “teknolojiyle aracılanmış olamaz” iddiası yanlıştır (Soru 1, 3). İletişimin temel amacı kendini ifade etme, kimlik oluşturma ve ilişki kurmaktır; “kendini gizlemek” iletişimin doğasına aykırıdır (Soru 5).

Çizgisel Model: İletişimi doğrusal bir aktarım olarak gören modellerde (Shannon-Weaver vb.) temel ögeler Gönderici, Mesaj, Kanal ve Alıcı’dır. “Gözlemci” bu modelin bir parçası değildir (Soru 8).

İletişim Araçları (McLuhan Yaklaşımı)

Marshall McLuhan, iletişim araçlarını sundukları bilgi yoğunluğuna ve izleyiciden talep ettikleri katılıma göre ikiye ayırır:

1. Sıcak Araçlar (Hot Media)

Tek bir duyuya hitap eden, yüksek çözünürlüklü ve çok detaylı bilgi sunan araçlardır. Bilgi tam olduğu için alıcının zihinsel olarak tamamlama yapmasına gerek kalmaz, yani **katılım düşüktür**.
* **Örnekler:** Radyo, Fotoğraf, Sinema, Kitap. (Sinema soğuk değil, sıcak bir araçtır) (Soru 6).

2. Soğuk Araçlar (Cool Media)

Düşük çözünürlüklü, az bilgi veren ve alıcının eksik bilgileri zihninde tamamlamasını gerektiren, yani **yüksek katılım** isteyen araçlardır.
* **Örnekler:** Telefon, Televizyon, Karikatür, Konuşma (Soru 7).

İletişim Türleri ve Teknoloji

İletişim, kullanılan kanala göre sınıflandırılır:
* **Teknolojiyle Aracılanmamış İletişim:** Yüz yüze konuşma (Doğal iletişim) (Soru 9).
* **Teknolojiyle Aracılanmış İletişim:** Telefon, Mektup, İnternet vb.

İnternet Tabanlı İletişim

İnternet altyapısını kullanan iletişim biçimleridir (Soru 4, 10):
* **E-sohbet (Chat):** Anlık mesajlaşma.
* **E-Mail:** Elektronik posta.
* **VOIP (Voice Over IP):** İnternet üzerinden sesli görüşme (Skype, WhatsApp araması vb.).
* **Not:** Geleneksel mektup ve sabit hatlı telefon, internet tabanlı değildir.

İletişim Araçlarının Sınıflandırılması

İletişim araçları genellikle Görsel-İşitsel, Yazılı-Basılı veya Telekomünikasyon araçları olarak sınıflandırılır. “Yakından iletişim araçları” diye teknik bir sınıflandırma literatürde yoktur (Soru 2).

1. Aşağıdakilerden hangisi bireyler arası iletişim süreci için söylenemez?

A) Bağlam önemlidir.
B) Araç önemlidir.
C) Teknolojiyle aracılanmış olamaz.
D) İletişim sürecinde roller sabittir.
E) Yüzyüze gerçekleşebilir.

Cevap : C) Teknolojiyle aracılanmış olamaz.

Açıklama : Bireylerarası iletişim sadece yüz yüze gerçekleşen bir süreç değildir; telefon, e-posta, sosyal medya gibi teknolojik araçlar kullanılarak da (aracılanmış iletişim) gerçekleşebilir. Bu nedenle “Teknolojiyle aracılanmış olamaz” ifadesi yanlıştır.

2. Aşağıdakilerden hangisi iletişim araçları arasında yer almaz?

A) Sözlü iletişim araçları
B) Yakından iletişim araçları
C) Kitle iletişim araçları
D) Yazılı iletişim araçları
E) Uzaktan iletişim araçları

Cevap : B) Yakından iletişim araçları

Açıklama : İletişim araçları literatürde genellikle Görsel-İşitsel, Yazılı-Basılı, Kitle İletişim veya Telekomünikasyon (Uzaktan) araçları gibi sınıflara ayrılır. “Yakından iletişim araçları” şeklinde standart ve teknik bir sınıflandırma başlığı bulunmamaktadır.

3. Aşağıdakilerden hangisi bireylerarası iletişim süreci için söylenebilir?

A) Teknolojik gelişmeler etkili değildir.
B) Yüz yüze olmak zorundadır.
C) İletişim araçları kullanılmaz.
D) Sözsüz olmak zorundadır.
E) Bağlam önemlidir.

Cevap : E) Bağlam önemlidir.

Açıklama : İletişimin gerçekleştiği fiziksel, sosyal, psikolojik ve kültürel ortam (Bağlam), mesajın anlamlandırılmasını doğrudan etkiler. Bu nedenle bireylerarası iletişimde bağlam (context) kritik bir öneme sahiptir.

4. Aşağıdakilerden hangisi internet yolu ile yapılan bireylerarası iletişime örnektir?

A) E-sohbet
B) Mektup
C) Telefon
D) Telgraf
E) Plak

Cevap : A) E-sohbet

Açıklama : E-sohbet (Chat), internet altyapısını kullanarak yapılan anlık mesajlaşmadır. Mektup fiziksel, Telefon (geleneksel) telekomünikasyon, Telgraf elektrik sinyalleri ve Plak ise ses kayıt aracıdır.

5. Aşağıdakilerden hangisi bireylerarası iletişimin amaçları ve sonuçları arasında yer almaz?

A) İlişkiyi koruma
B) Kimlik oluşturma
C) İlişkiye son verme
D) Kendimizi diğerlerinden gizleme
E) Kendimizi tanımlama

Cevap : D) Kendimizi diğerlerinden gizleme

Açıklama : İletişim; kendimizi ifade etme, kimlik oluşturma, ilişkileri başlatma, sürdürme veya bitirme amacı taşır. Temel amaç “anlaşılmak” ve “paylaşmak”tır. Kendimizi gizlemek, iletişimin doğasına (açıklık, paylaşım) aykırı bir eylemdir; iletişim genellikle gizlemek için değil, açılmak için kurulur.

6. Aşağıdakilerden hangisi sıcak iletişim araçları için söylenemez?

A) Radyo sıcak iletişim aracıdır.
B) İzleyici katılımı düşüktür.
C) Duyuya fazla enformasyon verirler.
D) Fotoğraf sıcak iletişim aracıdır.
E) İzleyici katılımı yüksektir.

Cevap : E) İzleyici katılımı yüksektir.

Açıklama : Marshall McLuhan’ın sınıflandırmasına göre Sıcak Araçlar (Hot Media); tek bir duyuya yüksek çözünürlükte ve yoğun bilgi sunan araçlardır (Radyo, Fotoğraf, Sinema). Bilgi tam ve yoğun olduğu için alıcının zihinsel olarak boşlukları doldurmasına gerek kalmaz, yani izleyici katılımı düşüktür. Bu nedenle “katılımı yüksektir” ifadesi yanlıştır (Yüksek katılım Soğuk Araçlar içindir).

7. Aşağıdakilerden hangisi soğuk iletişim araçları için söylenemez?

A) Çok az bilgi verirler
B) Telefon soğuk iletişim aracıdır.
C) Sinema soğuk iletişim aracıdır.
D) Televizyon soğuk iletişim aracıdır.
E) İzleyicinin katılımını gerektirir.

Cevap : C) Sinema soğuk iletişim aracıdır.

Açıklama : Soğuk Araçlar (Cool Media); düşük çözünürlüklü, az bilgi veren ve izleyicinin tamamlama yapmasını (yüksek katılım) gerektiren araçlardır (TV, Telefon, Karikatür). McLuhan’a göre Sinema, yüksek çözünürlüklü ve detaylı görsel bilgi sunduğu için Sıcak Araç kategorisindedir, soğuk değildir.

8. Aşağıdakilerden hangisi iletişimin çizgisel modelinde yer almaz?

A) Kanal
B) Gözlemci
C) Mesaj
D) Alıcı
E) Gönderici

Cevap : B) Gözlemci

Açıklama : Çizgisel (Lineer) iletişim modelleri (örneğin Shannon-Weaver), mesajın bir noktadan diğerine aktarımını esas alır. Temel ögeleri: Gönderici, Mesaj, Kanal ve Alıcı’dır. Gözlemci, bu modelin standart bir bileşeni değildir.

9. Aşağıdakilerden hangisi teknolojiyle aracılanmamış iletişimdir?

A) Yüz yüze konuşma
B) Telefonda konuşma
C) e-mail atma
D) SMS gönderme
E) Skype’dan görüşme yapma

Cevap : A) Yüz yüze konuşma

Açıklama : Yüz yüze konuşma, herhangi bir teknolojik cihazın veya kanalın araya girmediği, doğrudan (doğal) iletişim türüdür. Diğer şıkların tamamı teknolojik araçlar (telefon, bilgisayar) kullanır.

10. I. E-Mail gönderme
II. Mektuplaşma
III. Telefon konuşması
IV. VOIP
V. E-sohbet
Yukarıdakilerden hangileri internet dolayımıyla kurulan iletişim için söylenebilir?

A) II., III.
B) I. , III., IV.
C) I. , IV. , V.
D) IV., V.
E) I., II., III., V.

Cevap : C) I. , IV. , V.

Açıklama :

I. E-Mail: İnternet gerektirir.

IV. VOIP (Voice Over IP): İnternet üzerinden sesli görüşmedir.

V. E-sohbet: İnternet gerektirir.

Mektuplaşma (II) posta yoluyla, Geleneksel Telefon (III) ise telefon şebekesiyle yapılır (İnternet şart değildir). Bu nedenle doğru cevap I, IV ve V’tir.