İnfeksiyöz Hastalıklar 2024-2025 Final Soruları

Giriş

İnfeksiyöz hastalıklar, mikroorganizmaların neden olduğu ve hayvanlardan hayvanlara veya insanlara bulaşabilen hastalıklardır. Bu hastalıkların etkenleri bakteriler, virüsler, mantarlar ve parazitler olabilir. Örneğin, “Sporothrix schenckii”, hem 25°C’de hem de 37°C’de üreyebilen (dimorfik) bir mantardır.

Paraziter Hastalıklar ve Vektörler

Parazitler, yaşam döngülerini tamamlamak için farklı konaklara ihtiyaç duyarlar.

• Sestodlar (Şeritler): “Diphyllobothrium latum”, balık yiyen memelilerde görülen, 20 metreye ulaşabilen ve ara konağı su piresi/balık olan bir sestoddur. Kedi ve köpeklerde görülen, halkaları kavun çekirdeğine benzeyen ve ara konağı pire olan şerit ise “Dipylidium caninum”dur.
• Nematodlar: Kanatlıların soluk borusuna yerleşerek solunum güçlüğüne neden olan parazit “Syngamus trachea”dır. Köpeklerde özofagus ve midede granülom oluşturan, larvaları aortada gezinen ve ara konağı bok böceği olan parazit ise “Spirocerca lupi”dir.
• Protozoonlar: Kanlı ishale (amipli dizanteri) neden olan etken “Entamoeba histolytica”dır. Sıtma (Malaria) etkeni Plasmodium’un konakları arasında insan, maymun ve kanatlılar bulunur; ancak “köpek” doğal konağı değildir. Sıtmayı hamam böcekleri değil, sivrisinekler bulaştırır.
• Ektoparazitler: Kanatlılarda bacaklarda kireçlenmeye neden olan uyuz etkeni “Knemidocoptes”tir.

Viral Hastalıklar ve Aşılar

Viral hastalıklarla mücadelede en etkili yöntem “aşılama”dır.

• Kanatlı Hastalıkları: İnfeksiyöz Bronşitis (IB), solunum yoluyla bulaşan bir “Coronavirus” enfeksiyonudur. Gumboro hastalığında karkasın “total olarak imha edilmesine” gerek yoktur.
• Ruminant Hastalıkları: Rift Vadisi Humması (RVF), sivrisineklerle bulaşan bir Phlebovirus enfeksiyonudur. Koyunlarda görülen “Maedi-visna” hastalığının etkili bir aşısı yoktur. Türkiye’de şap hastalığı için “O, A ve Asia 1” serotiplerinden hazırlanan aşılar kullanılır.
• Kedi ve Köpek Hastalıkları: Köpeklerde görülen Distemper (Gençlik Hastalığı), kedilerde görülmez (kedilerde panleukopenia vardır). Tanı için ELISA ve PCR kullanılır; embriyolu yumurta ekimi rutin değildir.

Bakteriyel Hastalıklar ve Tanı

Bakteriyel enfeksiyonlar farklı özellikler gösterir. “Klamidyalar”, zorunlu hücre içi paraziti olan ve hücre duvarında peptidoglikan bulunmayan bakterilerdir. Buzağı septisemisine neden olan E. coli türlerinde “K99 ve F41” pilus antijenleri bulunur. Tüberküloz etkenlerinden M. bovis, sığır tüberkülozudur; “insan” tüberkülozu etkeni M. tuberculosis’tir.

Laboratuvara gönderilen örneklerde atın “maddi değeri” gibi bilgiler tanı için gerekli değildir.

1. Aşağıdaki mantar türlerinden hangisi 25°C de ve 37°C monomorfik üreme özelliğine sahiptir?

A) Sporothrix schenckii
B) Blastomyces dermatitidis
C) Cryptococcus neoformans
D) Coccidioides immitis
E) Histoplasma capsulatum

Cevap : A) Sporothrix schenckii

Açıklama :

2. Erişkinleri 20 metre uzunluğunda, gri-sarı renkte parazitlerdir. Köpek, kedi, tilki, domuz, kutup ayısı gibi balık yiyen memeliler ve insanda ince bağırsakta bulunur. Birinci ara konakları suda yaşayan Cyclops cinsi su pireleri, ikinci ara konakları tatlı su balıklarıdır (salmon, alabalık, turna, levrek).
Yukarıda özellikleri anlatılan Sestod türü hangisidir?

A) Taenia solium
B) Diphyllobothrium latum
C) Echinococcus granulosus
D) Taenia saginata
E) Taenia multiceps

Cevap : B) Diphyllobothrium latum

Açıklama : Diphyllobothrium latum (Balık şeridi), balık yiyen memelilerde görülen ve oldukça uzun boylara (20 metreye kadar) ulaşabilen bir sestoddur. Yaşam döngüsü suya bağımlıdır ve iki ara konağa (su piresi ve balık) ihtiyaç duyar.

3. Erişkinleri 20-50 cm uzunluğunda olup, başında 3-4 sıra gül dikeni benzeri çengel bulunur. Olgun ve gebe halkalar makroskobik olarak kavun çekirdeğine benzer görülür. Son konakları, köpek, kedi, tilki ve ara sıra insanın ince bağırsaklarına yerleşir. Sistiserkoitleri ara konakları pire ve bitlerin vücut boşluğuna yerleşir.
Yukarıdaki paragrafta ifade edilen sestod aşağıdakilerden hangisidir?

A) Spirometra erinacei
B) Dipylidium caninum
C) Anoplocephala magna
D) Diphyllobothrium latum
E) Moniezia expansa

Cevap : B) Dipylidium caninum

Açıklama : Dipylidium caninum, halkaları kavun çekirdeğine benzeyen ve ara konağı pireler (Ctenocephalides spp.) veya bitler olan yaygın kedi/köpek şerididir. Çift gözenekli olmasıyla karakterizedir.

4. Aşağıdaki uyuz etkenlerinden hangisi kanatlılarda parazitlenir?

A) Demodex
B) Sarcoptes
C) Otodectes
D) Knemidocoptes
E) Psoroptes

Cevap : D) Knemidocoptes

Açıklama : Knemidocoptes türleri (örneğin K. mutans), kanatlılarda (tavuk, muhabbet kuşu vb.) bacaklarda ve gagada kireçlenme benzeri lezyonlara (kireçli ayak uyuzu) neden olan uyuz etkenidir. Diğerleri memeli hayvanlarda görülür.

5. Koyun enzootik hepatitis (Rift vadisi humması) infeksiyöz etkeni ve bulaşması nasıldır?

A) Etken Bunyaviridae familyası Phlebovirus cinsindedir. Bulaşma sineklerle olur.
B) Etken Herpesviridae familyasındadır. Bulaşma keneler ile olur.
C) Etken Herpesviridae familyasındadır. Bulaşma direkt ve indirekt yol ile olur.
D) Etken Flaviviridae familyasındadır. Bulaşma keneler ile olur.
E) Etken Orthomyxoviridae familyasındadır. Bulaşma sineklerle olur.

Cevap : A) Etken Bunyaviridae familyası Phlebovirus cinsindedir. Bulaşma sineklerle olur.

Açıklama : Rift Valley Fever (RVF), Bunyaviridae ailesinden Phlebovirus cinsi bir virüstür ve sivrisinekler (vektörler) aracılığıyla bulaşan zoonoz bir hastalıktır.

6. İnfeksiyöz bronşitis hastalığının etkeni nedir ve nasıl bulaşır?

A) İnfeksiyöz anemi virüsü, sindirim yolu
B) Coronavirus, solunum yolu
C) Paramyxovirus, solunum yolu
D) Avulavirus, sindirim yolu
E) Herpesvirus, solunum yolu

Cevap : B) Coronavirus, solunum yolu

Açıklama :

7. Aşağıdakilerden hangisi köpek ve kedilerin viral infeksiyonlarının tanısında kullanılan testler arasında yer almaz?

A) Western immunoblot
B) ELISA
C) RT-PCR
D) Virüs izolasyonu
E) Embriyolu tavuk yumurtasına ekim

Cevap : E) Embriyolu tavuk yumurtasına ekim

Açıklama : Embriyolu tavuk yumurtasına ekim, genellikle kanatlı hayvan virüslerinin (IBV, NDV gibi) veya influenza virüslerinin izolasyonunda kullanılır. Köpek ve kedi virüsleri (Parvovirus, Distemper vb.) için genellikle hücre kültürü veya serolojik/moleküler yöntemler (ELISA, PCR) tercih edilir.

8. Aşağıdakilerden hangisi kedilerde görülen viral infeksiyonlardan biri değildir?

A) Herpesvirus
B) Calicivirus
C) Coronavirus
D) Distemper
E) Panleukopenia

Cevap : D) Distemper

Açıklama : Distemper (Gençlik Hastalığı), köpeklerde (Canine Distemper Virus) görülen bir hastalıktır. Kedilerde ise benzer klinik tabloya “Feline Panleukopenia” (Kedi Gençliği) neden olur ancak etken farklıdır. Diğer şıklar (Herpes, Calici, Corona, Panleukopenia) kedilerin viral hastalıklarıdır.

9. Aşağıdaki eşleşmelerden hangisi yanlıştır?

A) M. avium ssp. avium – kanatlı
B) M. intracellulare – domuz
C) M. tuberculosis – insan
D) M. bovis – insan
E) M. microti – tarla faresi

Cevap : D) M. bovis – insan

Açıklama : Mycobacterium türleri ve primer konak eşleşmelerinde; M. tuberculosis insanın, M. avium kanatlıların, M. microti kemirgenlerin (tarla faresi) etkenidir. M. bovis ise temel olarak sığırların tüberküloz etkenidir (zoonoz olup insana bulaşabilse de, biyolojik sınıflandırmada sığır tüberkülozu olarak geçer, bu nedenle eşleşme hatalı kabul edilir).

10. Aşağıdakilerden hangisi kanatlı hayvanları viral hastalıklardan korumak için kullanılan en önemli uygulamadır?

A) Aşılama
B) Kümeslerin temizlenmesi
C) Giriş çıkışların kontrol edilmesi
D) Aydınlatma
E) Isıtma

Cevap : A) Aşılama

Açıklama : Viral hastalıklara (Newcastle, Gumboro, Marek, IBV vb.) karşı spesifik bir tedavi olmadığı için, sürü sağlığını korumanın en temel ve etkili yolu aşılama programlarıdır. Biyogüvenlik (temizlik, giriş çıkış) de önemlidir ancak aşı spesifik koruma sağlar.

11. Aşağıdaki protozoonlardan hangisi “amipli dizanteri”ye sebep olur?

A) Toxoplasma gondii
B) Entamoeba histolitica
C) Isospora canis
D) Trypanosoma cruzi
E) Babesia canis

Cevap : B) Entamoeba histolitica

Açıklama : Entamoeba histolytica, insanlarda ve bazı hayvanlarda kanlı-mukuslu ishal ile karakterize “amipli dizanteri” hastalığının etkenidir.

12. Gram negatif, zorunlu hücre içi patojenlerdir ancak hücre duvarları diğer bakterilerin aksine peptidoglikan tabakaya sahip değillerdir. Serolojik sınıflandırmada da en önemli belirleyici olan majör dış membran proteini (MOMP) içerirler. Etkenler, iki önemli gelişme formuna ve buna bağlı olarak benzersiz bir yaşam döngüsüne sahiptirler.
Yukarıdaki bilgiler hangi infeksiyöz etkenleri tanımlamaktadır?

A) Streptokoklar
B) Mikoplazmalar
C) Leptospiralar
D) Klamidyalar
E) Stafilokoklar

Cevap : D) Klamidyalar

Açıklama : Tanımlanan özellikler (zorunlu hücre içi, peptidoglikansız duvar, MOMP antijeni, Elementer cisim/Retiküler cisim yaşam döngüsü) Chlamydophila / Chlamydia ailesine aittir.

13. Laboratuvara gönderilecek at örneklerin bilgi formuna aşağıdakilerden hangisinin yazılmasına gerek yoktur?

A) Ne kadar süredir belirtilerin görüldüğü
B) Diğer hayvanlarda benzer bir sorun olup olmadığı
C) Atların maddi değeri
D) İnfeksiyonda görülen klinik bulgular
E) Örneklerin alım tarihi ve saati

Cevap : C) Atların maddi değeri

Açıklama : Laboratuvar tanısı için epidemiyolojik bilgiler (süre, diğer hayvanlar), klinik bulgular ve örneğin durumu (tarih/saat) önemlidir. Ancak hayvanın maddi değeri, mikrobiyolojik tanı süreci için teknik bir veri değildir.

14. Aşağıdakilerden hangisi Sıtma hastalığı etkeni olan Plasmodium’un konağı değildir?

A) İnsan
B) Kanatlılar
C) Köpek
D) Maymun
E) Rodentler

Cevap : C) Köpek

Açıklama : Plasmodium türleri insanlarda, maymunlarda, kemirgenlerde ve kanatlılarda sıtmaya neden olur. Ancak köpeklerde kan paraziti olarak genellikle Babesia veya Ehrlichia görülür; Plasmodium’un doğal konağı değildirler.

15. Aşağıdakilerden hangi viral koyun hastalığının etkili bir aşısı yoktur?

A) Maedi-visna
B) Koyun çiçeği
C) Rift valley fever (RVF)
D) Peste des petits ruminants (PPR)
E) Blue tongue (Mavi dil)

Cevap : A) Maedi-visna

Açıklama : Maedi-visna, Retroviridae ailesinden bir lentivirüs tarafından oluşturulan yavaş seyirli (slow virus) bir hastalıktır. Virüsün yapısı ve bağışıklık sisteminden kaçma yeteneği nedeniyle ticari ve etkili bir aşısı bulunmamaktadır. Diğer hastalıkların (Çiçek, Mavi dil, PPR, RVF) aşıları mevcuttur.

16. Pembe renkli olup erişkinleri 8 cm kadardır. Son konakları köpek ve kedilerde özofagus-yemek borusu ve midede oluşturdukları granülomlar içinde bulunur. Larvaları ise aorta duvarı içinde görülür. Ara konakları Coleoptera takımında bulunan koprofaj böcekler, paratenik konakları ise kanatlı, kemirici ve kertenkelelerdir.
Yukarıda özetlenen nematod türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Habronema muscae
B) Setaria equina
C) Spirocerca lupi
D) Trichinella spiralis
E) Dirofilaria immitis

Cevap : C) Spirocerca lupi

Açıklama : Tanımda verilen özellikler (özofagus/mide duvarında granülom, aorta göçü, bok böceği ara konaklığı) köpeklerin Spirocerca lupi enfeksiyonuna aittir.

17. Paraziter infeksiyonlar hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Bazı pire türleri veba etkenine vektörlük yapar.
B) Reduviidae ailesindeki tahta kuruları Trypanosoma cruzi’ye vektörlük yapar.
C) Ctenocephalides canis Dipylidium caninum’a arakonaklık yapar.
D) Ixodidae ailesindeki keneler Babesia, Theileria gibi kan parazitlerine vektörlük yapar.
E) Hamam böcekleri sıtma hastalığı etkenini bulaştırır.

Cevap : E) Hamam böcekleri sıtma hastalığı etkenini bulaştırır.

Açıklama : Sıtma (Malaria) etkeni olan Plasmodium’u bulaştıran vektörler Anopheles cinsi sivrisineklerdir. Hamam böcekleri mekanik taşıyıcı olabilirler ancak sıtmanın biyolojik vektörü değildirler.

18. Aşağıdakilerden hangisi kanatlılarda trake’ye yerleşerek solunum rahatsızlıklarına neden olur?

A) Ancylostoma caninum
B) Strongylus edentatus
C) Chabertia ovina
D) Haemonchus contortus
E) Syngamus trachea

Cevap : E) Syngamus trachea

Açıklama : Syngamus trachea, kanatlıların soluk borusunda (trakea) yaşayan, kırmızı renkli ve “Y” harfi şeklinde görülen (erkek ve dişi sürekli kopulasyon halindedir), solunum güçlüğüne (gapeworm) neden olan bir nematoddur.

19. Aşağıdakilerden hangisi buzağı septisemisi olgularından izole edilen Escherichia coli türlerinin ortak özelliklerinden biridir?

A) Hepsinde aynı somatik O antijeni vardır.
B) vap antijeni vardır.
C) K99 ya da K99+F41 pilus antijenine sahiptir.
D) vapA antijeni vardır.
E) Gram pozitif çomaktır.

Cevap : C) K99 ya da K99+F41 pilus antijenine sahiptir.

Açıklama : Buzağılarda ishale ve septisemiye neden olan ETEC (Enterotoksijenik E. coli) suşlarının en önemli virülans faktörü, bağırsaklara tutunmayı sağlayan K99 (F5) pilus antijenidir. Genellikle F41 ile birlikte bulunur.

20. Ülkemizde şap hastalığı için sığırlara virusun hangi serotiplerinden hazırlanan aşılar uygulanır?

A) O, A, C serotipleri
B) SAT 1, O, A serotipleri
C) SAT 1, SAT 2, SAT3 serotipleri
D) O, A, D serotipleri
E) O, A, Asia 1 serotipleri

Cevap : E) O, A, Asia 1 serotipleri

Açıklama :