Müzecilik: Dünya ve Türkiye Müzeleri 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Müzecilik, kültürel mirasın korunması, sergilenmesi ve gelecek nesillere aktarılması bilimidir. Müzeler, konularına göre Arkeoloji, Etnografya, Sanat, Bilim ve Sanayi gibi türlere ayrılır. Örneğin, Bursa’daki “Anadolu Arabaları Müzesi” bir “Tematik müze”dir. Bu makalede, dünyadan ve Türkiye’den önemli müzeler, müzecilik tarihi ve müze türleri ele alınacaktır.

Dünya Müzeleri ve Tarihçesi

Dünyanın en eski açık hava müzelerinden biri olan “Dimitrie Gusti Ulusal Köy Müzesi”, “Romanya”da (Bükreş) bulunur. Kuzey Amerika’da gelişen açık hava müzeciliği anlayışı ise “Yaşayan Tarih Müzesi” olarak bilinir. Mısır’da arkeolojinin sistemli hale gelmesini sağlayan ve Mısır Müzesi’ni kuran kişi “Auguste Mariette”tir.

Sanayi müzeleri arasında Deutches Museum ve Tokyo Ulusal Bilim Müzesi yer alırken; “Tate Modern” bir sanat müzesidir, bilim ve sanayi müzesi değildir. İstanbul’daki “Santralistanbul” da Tate Modern örnek alınarak eski bir santralden dönüştürülmüştür.

Türkiye’de Müzecilik

Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de müzecilik önemli bir gelişim göstermiştir. Osmanlı’da müze için “Müzehane” veya “Numunehane” gibi terimler kullanılırken, “Meskukat” (sikkeler) müze anlamında kullanılan bir terim değildir. II. Abdülhamid, Yıldız Sarayı’nda Osmanlı ordusunun gücünü göstermek amacıyla bir model müze kurdurmuştur. Selçukluların Konya surlarında Hellenistik eserleri sergilemesi ise “önceki kültürleri benimsemenin” bir göstergesidir.

• Önemli Müzeler:
  • İstanbul Arkeoloji Müzeleri: Ülkemizin en eski müzesidir ve bir imparatorluk müzesi niteliğindedir; ancak idari yönden “özel müze grubuna girmez”, devlet müzesidir.
  • Müze Evler: Önemli kişilerin yaşadığı evlerin müzeye dönüştürülmesidir. Ressam “Şefik Bursalı Müze Evi” Ankara’dadır.
  • Özel Müzeler: Yapı Kredi “Vedat Nedim Tör Müzesi” İstanbul’dadır.
  • Antalya Müzesi: İşgal yıllarında eserleri korumak amacıyla “Süleyman Fikri Erten” tarafından kurulmuştur.
  • Burdur Doğa Tarihi Müzesi: “2014” yılında açılmıştır. Doğa tarihi müzelerinde fosiller ve kayaçlar bulunur; “taş baltalar” (insan yapımı olduğu için) arkeoloji müzelerinin konusudur.

Müzelerin İşlevleri ve Türleri

Müzeler, toplumsal hafızayı canlı tutar. “Kent Müzeleri”, kentli bilincini uyandırmayı ve geçmişle bugünü bağlamayı hedefler; “kentin diğerlerinden üstün olduğunu göstermek” gibi bir amacı yoktur. Belirli bir uzmanlık alanına odaklanan müzelere “Tematik Müze” denir. Resmi ve özel müzeler arasında konu, kapsam ve ekonomik farklılıklar olabilir; ancak “kültürel farklılıklar” temel bir ayrım kriteri değildir.

Diğer Kültürel Bilgiler

Mehter Takımı’nın bugünkü parçalarını besteleyen isim “Sermet Muhtar”dır.

1. Dimitrie Gusti Ulusal Köy Müzesi hangi ülkede bulunmaktadır?

A) Bulgaristan
B) Güney Kıbrıs
C) Romanya
D) Litvanya
E) Yunanistan

Cevap : C) Romanya

Açıklama : Dünyanın en eski ve en büyük açık hava müzelerinden biri olan Dimitrie Gusti Ulusal Köy Müzesi, **Romanya**’nın başkenti Bükreş’te bulunmaktadır.

2. Bursa’daki Anadolu Arabaları Müzesi hangi müze türüne girer?

A) Modern müze
B) Özel müze
C) Etnoğrafya müzesi
D) Endüstri müzesi
E) Tematik müze

Cevap : E) Tematik müze

Açıklama :

3. Osmanlı ordusunun gücünü göstermesi amacıyla Yıldız Sarayı’nda bir model müze kurduran padişah aşağıdakilerden hangisidir?

A) II. Abdülhamid
B) II. Abdülmecid
C) I. Abdülhamid
D) Fatih Sultan Mehmet
E) I. Abdülmecit

Cevap : A) II. Abdülhamid

Açıklama : **II. Abdülhamid**, Yıldız Sarayı kompleksi içerisinde hem sanatsal hem de askeri koleksiyonların sergilendiği, Osmanlı’nın gücünü simgeleyen bir müze (Yıldız Sarayı Müzesi / Silahhane) kurdurmuştur.

4. Selçukluların Konya surlarında Hellenistik döneme tarihlenen bir eseri sergilemeleri neyin göstergesidir?

A) Bilinç dışı davranışın
B) Önceki kültürleri benimsemenin
C) Sergilemenin öneminin
D) Çok kültürlülüğün
E) Önceki kültürleri yok etmenin

Cevap : B) Önceki kültürleri benimsemenin

Açıklama : Selçukluların, Konya surlarında önceki medeniyetlere (Hellenistik, Roma) ait devşirme malzemeleri (spolien) görünür şekilde kullanması, o topraklardaki **önceki kültürleri ve mirası sahiplenme/benimseme** ve kültürel süreklilik anlayışının bir göstergesidir.

5. Aşağıdakilerden hangisi “Kent Müzesi”nin işlevi arasında değildir?

A) Kentli bilincini uyandırmak
B) Kent oluşumu sürecini canlı tutmak
C) Kenti sakinlerine tanıdık hale getirmek
D) Geçmiş ile bugünü birbirine bağlamak
E) Kentin diğer kentlerden üstün olan taraflarını göstermek

Cevap : E) Kentin diğer kentlerden üstün olan taraflarını göstermek

Açıklama : Kent müzelerinin amacı kentlilik bilinci oluşturmak, hafızayı korumak ve aidiyet duygusunu geliştirmektir. Başka kentlerle rekabet etmek veya **üstünlük taslamak** gibi bir işlevi yoktur.

6. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde “müze” için kullanılan terimlerden değildir?

A) Numunehane
B) Müzehane
C) Mecmua
D) Meskukat
E) Müze

Cevap : D) Meskukat

Açıklama :

7. Vedat Nedim Tör Müzesi nerede kurulmuştur?

A) İstanbul
B) Erzurum
C) Muğla
D) İzmir
E) Ankara

Cevap : A) İstanbul

Açıklama : Yapı Kredi Vedat Nedim Tör Müzesi, **İstanbul**’da (Beyoğlu) kurulmuş olan özel bir müzedir.

8. Aşağıdakilerden hangisi Bilim ve Sanayii Müzelerinden biri değildir?

A) California Science Center
B) Oregon Bilim ve Endüstri Müzesi
C) Deutches Museum
D) Tokyo Ulusal (Bilim) Müzesi
E) Tate Modern

Cevap : E) Tate Modern

Açıklama :

9. Aşağıdakilerden hangisi resmi ve özel müzeler arasındaki farklardan biri değildir?

A) Konu ve içerikli ilgili koleksiyonel farklılıklar
B) Kültürel farklılıklar
C) Kapsamla ilgili farklılıklar
D) Müze çalışanları arasındaki akademik kalifikasyon farklılıkları
E) Ekonomik farklılıklar

Cevap : B) Kültürel farklılıklar

Açıklama :

10. Şefik Bursalı Müze Evi nerededir?

A) Ankara
B) İstanbul
C) İzmir
D) Çanakkale
E) Bursa

Cevap : A) Ankara

Açıklama : Ressam Şefik Bursalı’nın yaşadığı ve eserlerinin sergilendiği, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı müze ev **Ankara**’dadır.

11. “Tarihsel olaylarda ön plana çıkmış (politikacılar, askerler, devlet kurucuları vb.) ve içinde bulunduğu kültüre yön veren (sanatçılar, şairler, yazarlar vb.) kişilere toplum ‘önemli olma’ vasfı vermiştir. Bu nedenle yaşadıkları mekânlar, herhangi bir kişinin evinden daha özel bir konuma sahiptir. Bu kişilerin yaşadığı evler ……………….. olarak düzenlenebilir.”
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere gelmesi gereken terim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Özel müze
B) Müze ev
C) Anıt müze
D) Tematik müze
E) Anı müzesi

Cevap : B) Müze ev

Açıklama : Önemli kişilerin doğduğu, yaşadığı veya eserlerini ürettiği evlerin müzeye dönüştürülmesiyle oluşturulan müze türü **Müze Ev** (House Museum) olarak adlandırılır.

12. Genellikle bir konu, bir olay veya bir uzmanlık alanı üzerine hazırlanan müzelere ne ad verilir?

A) Koleksiyonuna göre müze
B) Tematik müze
C) Eser odaklı müze
D) Engelli dostu müze
E) Konulu müze

Cevap : B) Tematik müze

Açıklama : Belirli bir tema, konu veya uzmanlık alanı etrafında (örneğin Oyuncak Müzesi, Peynir Müzesi) şekillenen müzelere **Tematik Müze** denir.

13. Bugünkü Mehter Takımı’nın çaldığı parçaları kim bestelemiştir?

A) Sermet Muhtar
B) Ahmet Muhtar
C) Hikmet Bey
D) Dede Efendi
E) Süleyman Nutki

Cevap : A) Sermet Muhtar

Açıklama :

14. Antalya Arkeoloji Müzesi’nin kurulmasına öncülük eden kimdir?

A) Halil Edhem Eldem
B) Osman Hamdi Bey
C) Ekrem Hakkı
D) Hamit Zübeyr Koşay
E) Süleyman Fikri Erten

Cevap : E) Süleyman Fikri Erten

Açıklama : I. Dünya Savaşı sonrası İtalyan işgali sırasında tarihi eserlerin kaçırılmasını önlemek amacıyla Antalya Müzesi’ni kuran öğretmen ve araştırmacı **Süleyman Fikri Erten**’dir.

15. Kuzey Amerika’da gelişen açık alan müzeciliği daha çok nasıl bilinir?

A) Yaşayan Antropoloji Müzesi
B) Mucizeler Birliği
C) Efsanevi Birlik
D) Yaşayan Tarih Müzesi
E) Ölümsüz İskandinavya

Cevap : D) Yaşayan Tarih Müzesi

Açıklama : Kuzey Amerika’da, geçmişteki yaşamı kostümlü personel ve canlandırmalarla sunan açık hava müzeciliği anlayışı **Yaşayan Tarih Müzesi (Living History Museum)** olarak bilinir.

16. İstanbul’da bulunan Santralistanbul müze kompleksi hangi müze örnek alınarak inşa edilmiştir?

A) Rijkmuseum
B) Hermitage
C) Tate Modern
D) Metropolitan
E) Louvre

Cevap : C) Tate Modern

Açıklama : Eski bir elektrik santralinin (Silahtarağa) müzeye dönüştürülmesi projesi olan Santralistanbul, Londra’da benzer şekilde eski bir santralden dönüştürülen **Tate Modern** müzesiyle paralellik gösterir ve ondan ilham almıştır.

17. Mısır Arkeoloji Müzesi’ni kurup arkeolojide sistemli ve denetimli bir dönemin başlamasını sağlayan kişi kimdir?

A) Austen Henry Layard
B) Jean-Francoise Champoliion
C) Auguste Mariette
D) Howard Carter
E) Giovanni Battista Belzoni

Cevap : C) Auguste Mariette

Açıklama : Mısır Eski Eserler Servisi’ni kuran ve Kahire’deki Mısır Müzesi’nin (Bulaq Müzesi) temelini atan Fransız arkeolog **Auguste Mariette**’tir.

18. Doga tarihi müzelerinde aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

A) Fosiller
B) Kayaçlar
C) Taş baltalar
D) Bitki türleri
E) Hayvan türleri

Cevap : C) Taş baltalar

Açıklama : Fosiller, kayaçlar, bitkiler ve hayvanlar doğa tarihi müzelerinin konusudur. **Taş baltalar** ise insan elinden çıkmış kültür varlıklarıdır ve **Arkeoloji** müzelerinde sergilenir.

19. Aşağıdakilerden hangisi İstanbul Arkeoloji Müzeleri için söylenemez?

A) İstanbul Arkeoloji Müzeleri Yıllığı adıyla bir yayın çıkartır.
B) Aynı bahçeyi paylaşan üç binadan oluşur.
C) Bir imparatorluk müzesidir.
D) İdari yönden özel müzeler grubuna girer.
E) Ülkemizin en eski müzesidir.

Cevap : D) İdari yönden özel müzeler grubuna girer.

Açıklama : İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı bir **Devlet Müzesi**dir, özel müze statüsünde değildir.

20. Burdur Doğa Tarihi Müzesi ne zaman açılmıştır?

A) 1995
B) 2005
C) 1999
D) 2014
E) 2000

Cevap : D) 2014

Açıklama :