Haçlı Seferleri Tarihi 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Haçlı Seferleri, 11. yüzyıldan 13. yüzyıla kadar süren, Hristiyan dünyasının Müslüman Doğu’ya karşı düzenlediği bir dizi askeri harekattır. Bu seferler, dini motivasyonların yanı sıra siyasi ve ekonomik amaçlarla da şekillenmiş, Doğu Akdeniz’in siyasi haritasını kökten değiştirmiştir. Bu makalede, önemli Haçlı seferleri, bu seferlerin hedefleri, liderleri ve sonuçları incelenecektir.

Birinci ve Dördüncü Haçlı Seferleri

Birinci Haçlı Seferi’nin (1096-1099) öncü grubu, Pierre l’Ermite liderliğindeki düzensiz birliklerdir. Sefer sırasında 1097’de gerçekleşen Dorylaion Savaşı’nın kaderini, Haçlı ordusunun ikiye ayrılmış olması belirlemiştir.

Dördüncü Haçlı Seferi (1202-1204) ise amacından en çok sapan seferdir. Başlangıçta Mısır’a yönlendirilmek istense de, katılımın az olması ve Venedik’e nakliye ücretinin ödenememesi nedeniyle kontrol Venedik’e geçmiştir. Sefer, önce Zara’nın işgali, ardından İstanbul’da Latin hâkimiyetinin kurulmasıyla sonuçlanmıştır. Bu durum Bizans’ı zayıflatarak Türklerin Batı’ya ilerleyişini kolaylaştırmıştır.

Mısır ve Tunus Hedefli Seferler

Haçlı Seferleri sadece Kudüs’ü hedef almamış, zamanla stratejik nedenlerle Mısır ve Kuzey Afrika’ya da yönelmiştir.

• Yedinci Haçlı Seferi (1248-1254): Fransa Kralı IX. Louis tarafından Mısır’a düzenlenmiş ancak başarısızlıkla sonuçlanmış, Kral esir düşmüştür.
• Sekizinci Haçlı Seferi (1270): Yine IX. Louis tarafından düzenlenen bu seferin hedefi, kardeşi Charles d’Anjou’nun etkisiyle Tunus olmuştur. Kral bu sefer sırasında ölmüştür.

Diplomasi ve Aforoz Edilen Liderler

Altıncı Haçlı Seferi’nde (1228-1229) ilginç bir durum yaşanmıştır. Kutsal Roma İmparatoru II. Friedrich, Papa tarafından aforoz edilmesine rağmen sefere katılmış ve diplomatik yollarla Kudüs’ü ele geçirmiştir. Friedrich’in temel amacı dini görevden ziyade siyasi hedeflerini gerçekleştirmekti.

Müslüman Dünyasındaki Tepkiler ve Liderler

Haçlılara karşı direnişin sembol isimleri Nûreddin Mahmud ve Selahaddin Eyyubî’dir. Selahaddin, Nûreddin’in ölümünden sonra İslam birliğini sağlamak için Halep ve Musul’u hâkimiyeti altına almıştır. Kudüs Krallığı’nın yıkılış sürecinde, sürekli barışı bozan Renaud de Châtillon’un provokasyonları etkili olmuştur.

Memlûk Sultanı Baybars döneminde ise Antakya Haçlılardan geri alınmış ve Moğol istilası sonrası Abbasî Halifeliği Mısır’da yeniden tesis edilmiştir. 1244 Gazze Savaşı’nda ise Mısır-Hârizm ittifakı, Frank-Suriye ordusunu yenerek Frankların tüm diplomatik kazanımlarını kaybetmesine neden olmuştur.

Haçlı Seferlerinin Sosyal ve Ekonomik Etkileri

Haçlı Seferleri, Avrupa toplumunda köklü değişikliklere yol açmıştır. Doğu-Batı ticaretinin gelişmesiyle birlikte Avrupa’da tacir ve işçi sınıfı (burjuvazi) ortaya çıkmıştır. Ayrıca Bernard de Clairvaux gibi vaizler, seferleri “akıllı bir tüccar için fırsat” olarak nitelendirerek ekonomik motivasyonu körüklemiştir. Seferler sonucunda Bizans zayıflamış, ancak Karahanlılar gibi Orta Asya devletleri bu süreçten doğrudan etkilenmemiştir.

1. I. Macar şehri Zara’nın Latinler tarafından işgali
II. İstanbul’da Latin hâkimiyeti kurulması
III. Seferin Venedik tarafından Mısır’a yönlendirilmesi
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri Dördüncü Haçlı Seferi’yle ilgilidir?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) Yalnız III
E) Yalnız II

Cevap : B) I ve II

Açıklama : Dördüncü Haçlı Seferi (1202-1204), başlangıçta Mısır’a yönlendirilmek istense de (III yanlış), Venedik’in baskısıyla öncelikle **Zara** (I) ve ardından **İstanbul’un işgali ve Latin İmparatorluğu’nun kurulmasıyla** (II) sonuçlanmıştır.

2. Sekizinci Haçlı Seferi (1270)’nin hedefi aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

A) Mısır
B) Anadolu
C) Suriye
D) İstanbul
E) Tunus

Cevap : E) Tunus

Açıklama : 1270 yılında Fransa Kralı **IX. Louis** tarafından düzenlenen Sekizinci Haçlı Seferi’nin asıl hedefi, kardeşi Charles d’Anjou’nun etkisiyle, Kuzey Afrika’daki **Tunus** olmuştur.

3. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Haçlı Seferlerinin Avrupa toplumu üzerindeki sosyal etkilerinden biridir?

A) Protestan Kilisesi’nin kuruluşu
B) Reform hareketinin doğuşu
C) Papalığın itibarının azalması
D) Doğu-Batı ticaretinin gelişmesi
E) Toplumda tacir ve işçi sınıfının ortaya çıkışı

Cevap : E) Toplumda tacir ve işçi sınıfının ortaya çıkışı

Açıklama : Haçlı Seferleri, Doğu ile Batı arasındaki ticareti artırarak (D) ve feodal sistemin zayıflamasına katkıda bulunarak, kentlerin büyümesini ve **tacir (burjuva) ve işçi sınıfının** (E) Avrupa toplumunda ekonomik ve sosyal bir güç olarak ortaya çıkışını hızlandırmıştır. (C ve D ekonomik ve dini sonuçlardır; A ve B çok daha sonraki gelişmelerdir).

4. Haçlı Seferleri sırasında Bizans’ın büyük zarar görmesi ….
Yukarıdaki cümleyi doğru şekilde tamamlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) bölgede büyük bir etki yaratmamıştır.
B) Türklerin işine yaramamıştır.
C) Türklerin Batı’ya ilerlemelerine yardımcı olmuştur.
D) Alman imparatorunun otoritesini güçlendirmiştir
E) Papa’nın nüfuzunun artmasını sağlamıştır.

Cevap : C) Türklerin Batı’ya ilerlemelerine yardımcı olmuştur.

Açıklama : Haçlı Seferleri, Bizans İmparatorluğu’nun hem topraklarını kaybetmesine hem de askeri ve ekonomik olarak yıpranmasına, özellikle de **IV. Haçlı Seferi** sonrasında ciddi zarar görmesine neden olmuştur. Bu durum, Bizans’ın bölgedeki gücünü azaltarak **Türklerin Anadolu ve Batı yönündeki ilerleyişini kolaylaştırmıştır**.

5. Aforoz edilmiş bir lider olarak VI. Haçlı Seferi’ne kumanda eden hükümdar kimdir?

A) Kral VII. Louis
B) Kral Konrad
C) İmparator II. Friedrich
D) Dük Leopold
E) Kral IX. Louis

Cevap : C) İmparator II. Friedrich

Açıklama : Kutsal Roma İmparatoru **II. Friedrich** (Hohenstaufen), Papa IX. Gregorius tarafından defalarca **aforoz edilmesine** rağmen 1228 yılında Altıncı Haçlı Seferi’ne liderlik etmiş ve diplomatik yollarla Kudüs’ü ele geçirmiştir.

6. I. Mısır-Suriye Hakimi Nûreddin Mahmud
II. Bizans İmparatoru II. Isaakios Angelos
III. Selçuklu Sultanı I. Mesud
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Alman İmparatoru Friedrich Barbarossa’nın III. Haçlı Seferi öncesinde diplomatik temaslarda bulunduğu hükümdarlar arasındadır?

A) II ve III
B) Yalnız II
C) Yalnız I
D) I ve II
E) Yalnız III

Cevap : B) Yalnız II

Açıklama :

7. Aşağıdakilerden hangisi Haçlı Seferlerinden etkilenen devletlerden biri değildir?

A) Danişmendliler
B) Türkiye Selçuklu Devleti
C) Eyyübiler
D) Karahanlılar
E) Zengîler

Cevap : D) Karahanlılar

Açıklama : **Karahanlılar Devleti**, Orta Asya’da faaliyet gösterdiği için, Haçlı Seferlerinin doğrudan askeri veya siyasi etkilerinden **uzakta** kalmıştır. Danişmendliler, Türkiye Selçukluları, Eyyübiler ve Zengîler ise Haçlılarla doğrudan mücadele eden veya onlardan etkilenen devletlerdir.

8. Aşağıdakilerden hangisi Kudüs Haçlı Krallığı’nın yıkılış sürecinde rol oynayan şahsiyetlerdendir?

A) Melisende
B) Aice
C) Baudouin du Bourd
D) Raymond de St. Gilles
E) Renaud de Châtillon

Cevap : E) Renaud de Châtillon

Açıklama : **Renaud de Châtillon**, Selahaddin Eyyubi ile yapılan barış anlaşmasını sürekli ihlal eden saldırılarıyla (özellikle Müslüman kervanlarına saldırması), **Hittin Savaşı**’na (1187) ve dolayısıyla Kudüs Krallığı’nın yıkılış sürecine neden olan en önemli provokatör şahsiyettir.

9. Selahaddin Eyyubî, Nûreddin Mahmud’un ölümünden sonra İslam dünyasında birliği tekrar sağlamak için hangi bölgeleri kendi hâkimiyeti altına almıştır?

A) Kahire ve Taberiye
B) Halep ve Musul
C) Kudüs ve Trablus
D) İskenderiye ve Bağdat
E) Halep ve Bağdat

Cevap : B) Halep ve Musul

Açıklama : Selahaddin Eyyubî, Mısır’a hâkim olduktan sonra (Kahire) ve Nûreddin Mahmud’un ölümünden (1174) sonra, Haçlılara karşı güçlü bir cephe oluşturmak için Nûreddin’in mirasçılarıyla mücadele ederek **Halep** ve **Musul**’u (Zengî merkezleri) kendi hâkimiyeti altına almıştır.

10. Haçlı Seferleri arifesinde, Kudüs’ün siyasi durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Kudüs, Haçlılar Doğu’ya hareket ettiğinde Selçuklular adına Artuklular tarafından idare ediliyordu.
B) Kudüs, Haçlı Seferleri başladığı sırada Fâtımilerin eline geçmişti.
C) Kudüs, Haçlı Seferleri arifesinde Bizans İmparatorluğu’nun kontrolü altındaydı.
D) Kudüs, Haçlı Seferleri öncesinde tamamen bağımsız bir şehir devleti olarak varlığını sürdürüyordu.
E) Kudüs, Haçlı Seferi çağrısı yapıldığında Selçuklu ailesinden Tutuş tarafından yönetiliyordu.

Cevap : A) Kudüs, Haçlılar Doğu’ya hareket ettiğinde Selçuklular adına Artuklular tarafından idare ediliyordu.

Açıklama :

11. I. Balıkesir-Alaşehir-Denizli-Antalya
II. İznik-Gölpazarı-Nallıhan-Ankara-Çankırı
III. Eskişehir-Akşehir-Konya-Ereğli
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1101 Yılı Haçlı Seferleri sırasında Frankların kullandığı güzergâhlardan biri değildir?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) Yalnız III
D) Yalnız II
E) II ve III

Cevap : A) Yalnız I

Açıklama : 1101 yılındaki Haçlı Seferleri sırasında Franklar, Anadolu’da farklı güzergâhlar kullanmıştır. II. (Kuzey yol) ve III. (orta yol) güzergâhları bu seferlerde kullanılmıştır. Ancak I. (Batı Anadolu’nun derinliklerine inen) güzergâhı, bu seferlerin ana güzergâhlarından biri **değildir**.

12. I. Bizans merkezinin İznik’e taşınması
II. Kıbrıs’ta Bizans hâkimiyetinin son bulması
III. Mısır’ın Franklar tarafından işgali
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri IV. Haçlı Seferi’nin doğurduğu sonuçlardan değildir?

A) I ve II
B) Yalnız II
C) Yalnız I
D) II ve III
E) Yalnız III

Cevap : D) II ve III

Açıklama :

13. Bernard de Clairvaux’nun vaazlarında Haçlı Seferi’ni ekonomik bir fırsat olarak tanımlarken kullandığı söylem aşağıdakilerden hangisidir?

A) “Tanrı sizleri zengin edecektir.”
B) “Bu yol cennete açılan kapıdır.”
C) “Günahların affı en büyük zenginliktir.”
D) “Kudüs’ü almak dünyadaki en büyük fırsattır.”
E) “Akıllı bir tüccarsanız bu fırsatı kaçırmayın.”

Cevap : E) “Akıllı bir tüccarsanız bu fırsatı kaçırmayın.”

Açıklama : İkinci Haçlı Seferi’nin (1147) baş vaizi olan **Bernard de Clairvaux**, Haçlı Seferi’ne katılanlara hem ruhani (günah affı) hem de dünyevi (ekonomik kazanç) faydalar vadederken, bu eylemi bir **ticari fırsat** olarak nitelendirmiştir.

14. I. Suriye’deki Eyyubi hâkimleri Mısır ordusunu desteklemişlerdir.
II. Savaş, Baybars kumandasındaki Harizmliler ve Mısır ordusunun zaferiyle sonuçlanmıştır.
III. Franklar daha önce diplomasi yoluyla elde edilmiş olan bütün kazanımları kaybetmişlerdir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri 1244 Gazze Savaşı’yla ilgilidir?

A) Yalnız I
B) I ve III
C) II ve III
D) I ve II
E) Yalnız II

Cevap : C) II ve III

Açıklama : 1244 **Gazze Savaşı** (La Forbie), Eyyubî Sultanı **es-Salih Eyyûb**’un (Baybars daha sonra Mısır Sultanı oldu, bu savaşta komutası tartışmalıdır) desteklediği **Hârizm** kuvvetleri ve Mısır ordusunun (II) Frank-Suriye ittifakını ezici bir yenilgiye uğrattığı savaştır. Bu yenilgi sonucunda Franklar, Altıncı Haçlı Seferi’nde (II. Friedrich) diplomasi yoluyla elde ettikleri **bütün kazanımları kaybetmişlerdir** (III). Suriye’deki Eyyubi hâkimleri (Halep Zengîleri) bu dönemde Mısır’a karşıydı (I yanlıştır).

15. İmparator II. Friedrich’in Haçlı Seferi’ne katılma nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Siyasi hedeflerini gerçekleştirmek
B) Dini görevini yerine getirmek
C) Kendi halkına hizmet etmek
D) Müslümanlarla savaşmak
E) Bizans’a yardım sağlamak

Cevap : A) Siyasi hedeflerini gerçekleştirmek

Açıklama : İmparator **II. Friedrich**, Papa tarafından aforoz edilmiş olmasına rağmen Haçlı Seferi’ne katılmıştır. Buradaki asıl amacı, **siyasi otoritesini ve itibarını** güçlendirmek, Doğu Akdeniz’de **siyasi hedeflerini** (özellikle Sicilya Krallığı üzerindeki haklarını genişletmek) gerçekleştirmek ve Papa’nın baskısından kurtulmaktı.

16. 1097’deki Dorylaion Savaşı’ndan önce gerçekleşen hangi durum savaşın kaderini etkilemiştir?

A) Türk ordusunda anlaşmazlık çıkması
B) Etienne de Blois’nın ülkesine geri dönmesi
C) Bohemund’un imparatora ihaneti
D) Haçlı ordusunun ikiye ayrılmış olması
E) Bizans ordusunun yardıma gelmesi

Cevap : D) Haçlı ordusunun ikiye ayrılmış olması

Açıklama : Dorylaion Savaşı (1097) sırasında, Selçuklu ordusu Haçlıların **öncü** birliklerine (Bohemund ve Robert komutasındaki) saldırmıştır. **Haçlı ordusunun ikiye ayrılmış** (D) olması, Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan’ın Haçlıları kolay lokma sanmasına ve öncü birliği tuzağa düşürme girişimine yol açmış, ancak ana kuvvetin zamanında yetişmesiyle savaşın seyri değişmiştir.

17. I. Kudüs’ün Latin hâkimiyetine geçmesi
II. Kral IX. Louis’nin Tunus’ta ölmesi
III. Kral IX. Louis’nin esir düşmesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri VII. Haçlı Seferi’yle ilgili değildir?

A) Yalnız I
B) II ve III
C) Yalnız II
D) I ve II
E) I ve III

Cevap : D) I ve II

Açıklama : VII. Haçlı Seferi (1248–1254) Fransa Kralı IX. Louis tarafından Mısır’a düzenlenmiştir.
I. Kudüs’ün Latin hâkimiyetine geçmesi → I. Haçlı Seferi ile ilgilidir, VII. seferle ilgili değildir.
II. Kral IX. Louis’nin Tunus’ta ölmesi → VIII. Haçlı Seferi sırasında olmuştur, VII. seferle ilgili değildir.
III. Kral IX. Louis’nin esir düşmesi → VII. Haçlı Seferi’nde yaşanmıştır.
Dolayısıyla VII. Haçlı Seferi ile ilgili olmayanlar I ve II’dir.
Doğru cevap: D) I ve II

18. Haçlı Seferi’nin öncüleri sayılabilecek olan ilk Haçlı grubu kimin idaresindeydi?

A) Pierre l’Ermite
B) Baudouin
C) Etienne de Blois
D) Bohemund
E) Godefroi de Bouillon

Cevap : A) Pierre l’Ermite

Açıklama : Birinci Haçlı Seferi’nin **öncüleri** olarak kabul edilen ve düzenli ordudan önce yola çıkan, çoğunlukla yoksul ve silahsız kişilerden oluşan grup, **Keşiş Pierre l’Ermite** (Peter the Hermit) idaresindeydi.

19. I. Bizans Devleti’nin Venedik’i tehdit etmesi
II. Haçlı Seferi’ne beklenenden az sayıda kişinin katılması
III. Haçlıların Venedik’e nakliye parasını ödeyememesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri IV. Haçlı Seferi’nin Venedik’in kontrolüne geçmesinde etkili olmuştur?

A) I ve III
B) II ve III
C) Yalnız II
D) I ve II
E) Yalnız I

Cevap : B) II ve III

Açıklama : Dördüncü Haçlı Seferi’ne **beklenenden az sayıda kişinin katılması** (II) ve bu nedenle **Venedik’e nakliye ücretini ödeyememeleri** (III), Venedik’in Haçlıları Zara’ya (IV. seferin ilk hedefi) ve ardından İstanbul’a yönlendirmesine ve seferi kontrol etmesine neden olan temel ekonomik ve lojistik faktörlerdir. Bizans’ın Venedik’i tehdit etmesi (I) ise Venedik’in Bizans’a karşı zaten düşmanca bir tavır takınmasına katkıda bulunmuştur, ancak seferin Venedik kontrolüne geçmesinde II ve III doğrudan etkili olmuştur.

20. I. Antakya’nın Haçlılardan alınması
II. Mısır’da hilafetin tesis edilmesi
III. Hittin Savaşı ve Kudüs’ün fethi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sultan Baybars’ın hükümdarlığı dönemindeki önemli gelişmelerdendir?

A) Yalnız III
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) Yalnız I

Cevap : C) I ve II

Açıklama : Sultan Baybars (1260–1277) döneminde gerçekleşen önemli olaylar:
I. Antakya’nın Haçlılardan alınması (1268) → Baybars döneminde gerçekleşmiştir.
II. Mısır’da hilafetin tesis edilmesi (1258 sonrası Abbasi halifesinin Mısır’a getirilmesi) → Baybars döneminde gerçekleşmiştir.
III. Hittin Savaşı ve Kudüs’ün fethi (1187) → Selahaddin Eyyubi döneminde gerçekleşmiştir, Baybars dönemi değildir.
Dolayısıyla Baybars dönemindeki gelişmeler: I ve II