Kliniğe Girişin Temel İlkeleri 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Veteriner hekimliği pratiği, hasta kabulünden tanıya, hijyen kurallarından farmakolojik müdahalelere kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Başarılı bir klinik yönetiminde; doğru anamnez alma, hasta sahibine yaklaşım, sterilizasyon standartları ve temel tıbbi prosedürlerin bilinmesi hayati önem taşır. Bu makalede, kliniğe girişin temel prensipleri, muayene yöntemleri ve farmakolojik bilgiler özetlenmiştir.

Hasta İletişimi ve Klinik Yaklaşım

Klinik başarının ilk adımı doğru iletişimdir. Hekimin kendini hasta sahibinin yerine koyarak olaylara onun bakış açısıyla bakabilmesi yeteneğine Empati denir. Bilgi toplama sürecinin en önemli parçası ise Anamnesistir. Anamnez, hasta sahibinden hastanın geçmişi ve şikayetleri hakkında detaylı bilgi alma işlemidir.

Acil durumlarda yaklaşım hayat kurtarıcıdır:

• Konvülziyon (Kriz) Yönetimi: Kriz geçiren bir hayvana sarılmak veya onu zorla sakinleştirmeye çalışmak hem hayvana hem hekime zarar verir. Doğru yaklaşım; sakin kalmak, etraftaki tehlikeli eşyaları uzaklaştırmak ve hekimi beklemektir.
• Epistaksis (Burun Kanaması): Burun kanamasına tıbbi terminolojide Epistaksis denir. Müdahalede soğuk kompres veya kanama durdurucular kullanılabilir ancak burun deliğine alkol sıkılması yanlış bir uygulamadır.

Muayene Yöntemleri ve Fizyolojik Değerler

Klinik muayenede referans değerler ve anatomik bilgiler önemlidir:

• Solunum Değerleri: Yetişkin bir atın dinlenme halindeki normal solunum sayısı dakikada 8-16 aralığındadır.
• Lenf Yumruları: Köpeklerde genel muayenede Prescapular, Axillar, Inguinal ve Popliteal lenf yumruları kontrol edilirken; Prefemoral lenf yumrusu köpeklerde rutin muayene edilenler arasında yer almaz.
• Biyolojik Örnekleme: Kan veya idrar gibi örnekler hastalık tanısı, taraması veya beslenme durumunu değerlendirmek için alınır; hırçın hayvanı sakinleştirmek bir örnek alma sebebi değildir.
• Hematoloji Kuralı: Pratik bir kural olarak Hemoglobin konsantrasyonunun, Hematokrit değerinin yaklaşık 1/3’ü (üçte biri) kadar olduğu kabul edilir.

Görüntüleme ve Cerrahi Aletler

Tanı ve tedavide kullanılan teknolojiler ve aletler şunlardır:

• MR (Manyetik Rezonans): Vücutta ayrıntılı görüntüler oluşturmak için güçlü mıknatıslar ve radyo dalgaları kullanır.
• Portegü: Cerrahi operasyonlarda dikiş iğnesini tutmak için kullanılan alettir.
• Muşet: Hayvanın (genellikle sığırların) burnuna takılarak, hafif ağrı uyarılarıyla hareketlerinin kontrol altına alınmasını sağlayan zapturapt aletidir.

Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon

Klinik hijyeni, enfeksiyon kontrolü için kritiktir.

• Yıkama Isısı: Operasyon aletlerinin temizliğinde proteinlerin pıhtılaşmasını önlemek için ideal su sıcaklığı 40-45 °C’dir.
• Etilen Oksit: Isıya duyarlı hassas malzemelerin (kateter, endoskop vb.) sterilizasyonunda gaz halinde kullanılan ajandır.
• Dezenfektanlar: Etil veya izopropil alkol %60-90 oranında orta düzey dezenfektanken, %50’nin altındaki konsantrasyonlarda düşük düzey dezenfektan olarak kabul edilir.

Temel Farmakoloji Bilgisi

İlaçların etkileşimleri ve kullanım alanları tedavi başarısını belirler:

• Farmakokinetik Etkileşim: İlacın emilimini etkileyen durumlardır. Örneğin, Kalsiyum ve Tetrasiklin’in birlikte oral yolla verilmesi, emilimi azaltarak ilacın etkisini düşürür.
• İvermektin: Hayvanlarda hem iç hem de dış parazitlere karşı etkili geniş spektrumlu bir ilaçtır.
• Tubokürarin: Kanatlılarda göz bebeklerinde genişleme (midriyazis) meydana getiren spesifik bir ajandır.

Not: Uzmanlık alanları ayrılmıştır; örneğin Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dalı üreme ve doğumla ilgilenirken, Diabet (Şeker hastalığı) Dahiliye bölümünün konusudur.

1. Kanama tanımlanırken epistaksis kelimesinin kullanılması neyi ifade eder?

A) Rektumdan kan geldiği
B) Burundan kan geldiği
C) Öksürürken kan geldiği
D) Deri altında kanama olduğu
E) Kulaktan kan geldiği

Cevap : B) Burundan kan geldiği

Açıklama : **Epistaksis**, tıbbi terminolojide **burun kanaması**nı ifade eden bir terimdir.

2. Araştırıcılar pratik bir kural olarak kabaca hemoglobin konsantrasyonunun, hematokrit değerin kaç katı kadar olduğunu bildirmektedirler?

A) 1/2
B) 1/3
C) 1/4
D) 2
E) 3

Cevap : B) 1/3

Açıklama : Klinikte pratik bir kural olarak, **hemoglobin** konsantrasyonunun, **hematokrit** değerinin yaklaşık **üçte biri** (1/3) kadar olduğu kabul edilir.

3. Aşağıdakilerden hangisi düşük düzey dezenfektandır?

A) yüzde 7,5 Hidrojen Peroksit
B) 5000 ppm Sodyum Hipoklorit
C) Etil veya izopropil alkol (yüzde 60-90)
D) yüzde 2 Gluteraldehit
E) Etil veya izopropil alkol (<yüzde 50)

Cevap : E) Etil veya izopropil alkol (<yüzde 50)

Açıklama : Alkoller (etil veya izopropil), genellikle yüzde 60-90 konsantrasyonda orta düzey dezenfektan olarak kabul edilir. yüzde 50’den düşük konsantrasyonlardaki Etil veya izopropil alkol ise **düşük düzey dezenfektan** olarak sınıflandırılır. yüzde 2 Gluteraldehit yüksek düzey dezenfektandır.

4. Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dalı evcil hayvanlarda aşağıdakilerden hangi konu ile ilgilenmemektedir?

A) Gebelik ve tanı yöntemleri
B) Üreme fizyolojileri
C) Doğuma yardım yöntemleri
D) Diabet
E) Östrus senkronizasyonu ve yöntemleri

Cevap : D) Diabet

Açıklama : **Doğum ve Jinekoloji** Anabilim Dalı, üreme fizyolojisi (B), gebelik ve tanı yöntemleri (A), doğuma yardım (C) ve östrus senkronizasyonu (E) gibi konularla ilgilenir. **Diabet** (şeker hastalığı) ise genellikle **Dahiliye** (İç Hastalıkları) Anabilim Dalının ilgi alanına girer.

5. Aşağıdakilerden hangisi biyolojik örnek almanın sebeplerinden değildir?

A) Hırçın hayvanı sakinleştirmek
B) Hastalık tanısı koymak
C) Hastalık taraması yapmak
D) Komplikasyonları takip etmek
E) Beslenme durumunu değerlendirmek

Cevap : A) Hırçın hayvanı sakinleştirmek

Açıklama : Biyolojik örnek (kan, idrar vb.) alma işleminin amacı; hastalık tanısı (B), taraması (C), beslenme durumu (E) ve komplikasyon takibi (D) gibi tıbbi değerlendirmelerdir. **Hırçın hayvanı sakinleştirmek** (A) ise bir **zaptetme** veya **tedavi** eylemidir, biyolojik örnek alma sebebi değildir.

6. Konvülziyon/kriz geçiren hasta varlığında aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

A) Hekim gelene kadar sakin ve kontrollü davranılmalıdır.
B) Hasta sakin bir odaya alınmalıdır.
C) Kriz esnasında çarpıp kendine zarar vereceği eşya vb. etraftan uzaklaştırılmalıdır.
D) Hekim gelene kadar hasta sahibinden ön bilgi alınmalıdır.
E) Hastaya sarılıp sakinleştirmeye çalışmak gerekir.

Cevap : E) Hastaya sarılıp sakinleştirmeye çalışmak gerekir.

Açıklama : Kriz (konvülziyon) geçiren bir hastayı **kriz anında tutmaya veya sarılıp sakinleştirmeye çalışmak** (E), hem hayvana hem de uygulayıcıya zarar verebileceğinden yapılmamalıdır. Bunun yerine, sakin kalmalı (A), eşyaları uzaklaştırmalı (C) ve ön bilgi alınarak hekim beklenmelidir (D).

7. Portegü’nün asıl kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Doku deler.
B) İğne tutar.
C) Doku keser.
D) Doku tutar.
E) Dikiş alır.

Cevap : B) İğne tutar.

Açıklama : **Portegü** (İğne tutucu), cerrahi operasyonlar sırasında dikiş ipliğini dokudan geçirmek amacıyla **dikiş iğnesini sıkıca tutup kontrol etmeye** yarayan bir cerrahi alettir.

8. Vücutta ayrıntılı resimler oluşturmak için güçlü mıknatıslar, radyo dalgaları ve bilgisayarın kullanıldığı muayene hangisidir?

A) Vaginal Smear
B) Dijital Röntgen
C) MR
D) BT
E) Ultrasonografi

Cevap : C) MR

Açıklama : **MR** (Manyetik Rezonans), vücudun ayrıntılı görüntülerini oluşturmak için **güçlü mıknatıslar** ve **radyo dalgaları** kullanan bir tıbbi görüntüleme tekniğidir.

9. Aşağıdakilerden hangisi farmakokinetik etkileşmeye örnektir?

A) Furasemid’in vücut dışında asidik ortamda inaktive olması
B) Amfoterisin B’nin yüzde 5’lik dekstroz çözeltisine katıldığında çökelti oluşması
C) Sülfonamid – Trimetoprim etkileşmesi
D) Alfa agonist ilacın etkisinin yohimbin ile geri döndürülmesi
E) Kalsiyum ve tetrasiklin’in birlikte oral yoldan verilmesi

Cevap : E) Kalsiyum ve tetrasiklin’in birlikte oral yoldan verilmesi

Açıklama : **Farmakokinetik etkileşme**, ilacın vücuttaki **emilim (absorpsiyon)**, dağılım, metabolizma veya atılım süreçlerini etkileyen etkileşmelerdir. **Kalsiyum** (süt, antasitler vb.) ve **Tetrasiklin**’in birlikte oral yoldan verilmesi, Tetrasiklin’in sindirim sisteminden **emilimini** azaltarak etkisini düşürür.

10. Büyük hastanelerde operasyon malzemeleri, enjektörler, kateter, sonda ve endoskop gibi görüntüleme aparatlarının steril edilmesi amacıyla gaz halde kullanılan ajan hangisidir?

A) tentürdiyot
B) glutaraldehit
C) etilen oksit
D) klor
E) kuarterner amonyum bileşikleri

Cevap : C) etilen oksit

Açıklama : **Etilen oksit** (EO), ısıya ve neme duyarlı malzemeler (endoskoplar, kateterler, plastikler) dahil olmak üzere geniş bir yelpazedeki tıbbi aletlerin sterilizasyonu için büyük hastanelerde **gaz halde** kullanılan yaygın bir ajandır.

11. Hayvanın burnuna takılan ve bir miktar ağrı verilerek hareketlerinin kontrol altına alınmasını sağlayan aletin adı nedir?

A) Yavaşa
B) Muşet
C) Halka
D) Gem
E) Yular

Cevap : B) Muşet

Açıklama :

12. Kişinin kendisini karşısındakinin yerine koyup olaya onun bakış açısıyla bakmasına ne isim verilir?

A) Empati
B) Görgü
C) Sempati
D) Palpasyon
E) Gelenek

Cevap : A) Empati

Açıklama : **Empati**, bir kişinin kendini karşısındaki kişinin yerine koyarak, onun duygularını, düşüncelerini ve durumunu **onun bakış açısıyla** anlamaya çalışması yeteneğidir.

13. Aşağıdakilerden hangisi at için dakikada normal solunum değeri sınırları olarak kabul edilir?

A) 70-80
B) 10-30
C) 8-16
D) 20-30
E) 28-40

Cevap : C) 8-16

Açıklama : Yetişkin **atların** dinlenme anındaki normal solunum sayısı (respirasyon), genellikle dakikada **8 ila 16** solunum hareketi arasında kabul edilir.

14. Burun kanaması ile başvuran hastaya aşağıdakilerden hangisi yapılmaz?

A) Tansiyon yükselmesinden kaynaklanabileceği için kan basıncı ölçülebilir.
B) Dışarıdan soğuk kompres uygulaması yapılabilir.
C) Burun deliğinden içeri alkol sıkılır.
D) Hasta sahibinden bilgi alınarak hekim beklenebilir.
E) Kanama durdurucu ilaçlar uygulanabilir.

Cevap : C) Burun deliğinden içeri alkol sıkılır.

Açıklama : Burun kanaması (epistaksis) durumunda, kanamayı durdurmak için damarları büzmek amacıyla soğuk kompres (B) veya kanama durdurucu ilaçlar (E) uygulanabilir; tansiyon kontrolü (A) ve bilgi alma (D) önemlidir. Ancak **burun deliğinden içeri alkol sıkılması** (C) doğru ve güvenli bir tıbbi uygulama değildir.

15. Aşağıdaki lenf yumrularından hangisi köpekler için geçerli değildir?

A) Inguinal
B) Axillar
C) Popliteal
D) Prefemoral
E) Prescapular

Cevap : D) Prefemoral

Açıklama : Köpeklerde genel muayenede Palpe edilebilen lenf yumruları arasında genellikle **Prescapular**, **Axillar**, **Inguinal** ve **Popliteal** lenf yumruları yer alır. **Prefemoral** lenf yumrusu ise köpeklerde genellikle palpe edilmez veya muayene listesinde standart olarak yer almaz.

16. Dişi hayvanlarda üreme sorunlarını ve jinekolojik hastalıkları inceleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Doğum ve Jinekoloji
B) Dahiliye
C) Cerrahi
D) Radyoloji
E) Suni Tohumlama

Cevap : A) Doğum ve Jinekoloji

Açıklama : Dişi hayvanların gebelik, doğum ve **jinekolojik (üreme)** hastalıklarını inceleyen uzmanlık alanı **Doğum ve Jinekoloji** Anabilim Dalıdır.

17. Operasyon salonundaki aletlerin yıkanma ısısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 10-15 °C
B) 100 °C
C) 5-10 °C
D) 40-45 °C
E) 80-90 °C

Cevap : D) 40-45 °C

Açıklama : Operasyon salonundaki aletlerin yıkama ve temizleme (ön yıkama veya ultrasonik temizleme) işlemi sırasında, proteinlerin pıhtılaşmasını önlemek ve enzimatik temizleyicilerin etkinliğini korumak için ideal su sıcaklığı genellikle **40-45 °C** civarındadır.

18. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi hayvanlarda çoğu iç ve dış parazitlere karşı etkilidir?

A) İvermektin
B) Atropin
C) Tubokürarin
D) Penisilin
E) Enrofloksasin

Cevap : A) İvermektin

Açıklama : **İvermektin**, geniş spektrumlu bir antiparaziter ilaçtır ve hayvanlarda hem **iç** (nematodlar) hem de **dış** parazitlere (akarlar, bitler) karşı yaygın olarak kullanılır.

19. Kanatlıların göz bebeklerinde genişleme (midriyazis) meydana getiren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Morfin
B) Penisilin
C) Atropin
D) Tubokürarin
E) Ampisilin

Cevap : D) Tubokürarin

Açıklama :

20. Aşağıdakilerden hangisi bilgi alma amacıyla yapılan bir muayene metodudur?

A) Palpasyon
B) İnspeksiyon
C) Sitoloji
D) Dezenfeksiyon
E) Anamnez

Cevap : E) Anamnez

Açıklama : **Anamnez**, hasta sahibinden hastanın şikâyetleri, geçmişi, yaşam koşulları ve hastalığın gelişimi hakkında **bilgi alma** amacıyla yapılan bir muayene metodudu.