Grafik Tasarım-1 Ünite -7

Giriş

Grafik tasarım sadece görsel bir şölen sunmak değil, aynı zamanda bilgiyi etkili bir şekilde iletme sanatıdır. Bu iletişimin başarılı olması için tasarımcıların başvurduğu iki temel yapı taşı vardır: Görsel Hiyerarşi ve Bilgi Mimarisi. Bu makalede, bir tasarımın nasıl planlandığı, izleyicinin dikkatinin nasıl yönlendirildiği ve karmaşık verilerin nasıl anlaşılır hale getirildiği incelenecektir.

Bilgi Mimarisi: Tasarımın İskeleti

Tasarım sürecinde renkler, fontlar veya görseller seçilmeden çok önce başlayan planlama aşamasına Bilgi Mimarisi denir. Bu aşama, tasarımın iskeletini oluşturur. Başarılı bir bilgi mimarisinin ilk adımı, eldeki tüm bilgiyi listelemek ve mantıklı bir şekilde organize etmektir. Tıpkı bir binanın temelinin atılması gibi, bilgi mimarisi de tasarımın sağlam ve kullanışlı olmasını sağlar.

Görsel Hiyerarşi: Gözü Yönlendirme Sanatı

Bir tasarımdaki en önemli elemanı daha dikkat çekici, daha az önemli olanları ise geri planda gösterme ilkesine Görsel Hiyerarşi denir. Bu ilkenin nihai amacı, izleyicinin kafasını karıştırmadan mesajın net, hızlı ve doğru bir şekilde anlaşılmasını sağlamaktır.

Tasarımcılar görsel hiyerarşi oluşturmak için şu temel araçları kullanırlar:

• Boyut: Bir başlığı veya öğeyi önemli göstermenin en basit yolu, onu daha büyük yapmaktır.
• Renk ve Kontrast: Bir “Hemen Al” düğmesini diğerlerinden ayırmak için en etkili yol, parlak ve zıt bir renk kullanmaktır.
• Boşluk (Negatif Alan): Bir nesnenin etrafına bolca boşluk bırakmak, o nesneyi izole ederek öne çıkmasını ve odak noktası olmasını sağlar.
• Konum: Öğelerin sayfadaki yerleşimi, algı sırasını belirler.

Kullanıcı Davranışları ve İnfografikler

Kullanılabilirlik araştırmalarına göre, insanlar metin ağırlıklı bir web sayfasını tararken gözleri genellikle F harfi şeklinde bir yol izler. Bu, önemli bilgilerin sayfanın üst ve sol kısımlarına yerleştirilmesi gerektiğini gösterir.

Karmaşık verilerin ve istatistiklerin anlaşılmasını kolaylaştırmak için ise İnfografikler kullanılır. İnfografikler, verileri grafikler ve sembollerle destekleyerek görsel bir hikâye şeklinde sunan etkili bir iletişim aracıdır.

1. Tasarım sürecinde renkleri ve fontları seçmeden önce, bilgiyi organize etme ve planlama aşamasına ne ad verilir?

A) Renklendirme
B) Bilgi Mimarisi
C) Çizim
D) Son Kontrol
E) Mizanpaj

Cevap : B) Bilgi Mimarisi

Açıklama : **Bilgi Mimarisi**, tasarımın görsel öğelerine (renk, font) geçmeden önce, bilginin yapısını, organizasyonunu ve gezinme yollarını planlama aşamasıdır.

2. Bir tasarımdaki en önemli elemanı daha dikkat çekici, daha az önemli olanları ise daha geri planda göstermeye ne denir?

A) Görsel Karmaşa
B) Görsel Hiyerarşi
C) Rastgele Düzen
D) Renk Uyumu
E) Izgara Sistemi

Cevap : B) Görsel Hiyerarşi

Açıklama : **Görsel Hiyerarşi**, tasarım öğelerini önem derecesine göre düzenleyerek izleyicinin gözünü ve algısını yönlendirme ilkesidir.

3. Görsel hiyerarşi oluştururken bir başlığı daha önemli göstermenin en basit yolu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Başlığı daha büyük yapmak
B) Başlığı daha küçük yapmak
C) Başlığı gizlemek
D) Başlığı silik bir renkte yazmak
E) Başlığı oldukça büyük font yapmak

Cevap : A) Başlığı daha büyük yapmak

Açıklama : Bir öğenin önemini vurgulamanın ve onu hiyerarşide yukarı taşımanın en basit ve etkili yolu, **boyutunu artırmaktır**.

4. Bir “Hemen Al” düğmesini diğerlerinden ayırmak için hangi hiyerarşi aracı en etkilidir?

A) Aynı renk ve boyutta yapmak
B) Transparan yapmak
C) Sayfanın en altına saklamak
D) Şeffaf yapmak
E) Parlak ve zıt bir renk kullanmak

Cevap : E) Parlak ve zıt bir renk kullanmak

Açıklama : Bir eylem çağrısı (call to action) düğmesini öne çıkarmak için **kontrast** ve **renk** en güçlü araçlardır. Parlak ve zıt bir renk, kullanıcının gözünü hemen o noktaya çeker ve diğer öğelerden ayırır.

5. Bir tasarımda bir nesnenin etrafına bolca boşluk (beyaz alan) bırakmak ne işe yarar?

A) Nesnenin kaybolmasını sağlar
B) Tasarımı anlamlı kılar
C) Tasarımı sıkışık gösterir
D) Nesnenin öne çıkmasını ve odak noktası olmasını sağlar
E) Hiçbir işe yaramaz

Cevap : D) Nesnenin öne çıkmasını ve odak noktası olmasını sağlar

Açıklama : Bir nesnenin etrafındaki **boşluk (negatif alan)**, o nesneyi çevresinden izole eder ve görsel bir odak noktası haline getirerek **öne çıkmasını** sağlar.

6. Karmaşık verileri ve istatistikleri, anlaşılır bir hikâye şeklinde anlatan görsel tasarım türü hangisidir?

A) Fotoğraf
B) Logo
C) İnfografik
D) Kartvizit
E) Afiş Tasarımı

Cevap : C) İnfografik

Açıklama : **İnfografik**, karmaşık bilgileri, verileri veya istatistikleri grafikler, semboller ve kısa metinler kullanarak kolay anlaşılır ve görsel bir **hikâye** biçiminde sunan tasarım türüdür.

7. İnsanların metin ağırlıklı bir web sayfasını tararken gözlerinin genellikle izlediği yol hangi harfe benzetilir?

A) S harfi
B) O harfi
C) G harfi
D) X harfi
E) F harfi

Cevap : E) F harfi

Açıklama : Kullanılabilirlik (Usability) araştırmalarına göre, metin ağırlıklı web sayfalarında kullanıcıların gözleri, sayfanın üstünden sola doğru, ardından aşağıya inip tekrar sağa doğru tarama eğilimi gösterir. Bu desen, **F harfine** benzetilir.

8. Bir tasarımcının, izleyicinin gözünü bilinçli olarak yönlendirmek için kullandığı temel araçlar hangisidir?

A) Sadece kalem ve kağıt
B) Sadece hayal gücü
C) Sadece bilgisayar
D) Boyut, renk, kontrast ve konum
E) Sadece uygulama kullanmak

Cevap : D) Boyut, renk, kontrast ve konum

Açıklama : Görsel hiyerarşiyi oluşturmak ve izleyicinin gözünü yönlendirmek için kullanılan temel görsel araçlar; öğelerin **Boyutu**, **Rengi**, **Kontrastı** ve sayfadaki **Konumudur**.

9. Aşağıdakilerden hangisi başarılı bir Bilgi Mimarisi’nin ilk adımıdır?

A) Eldeki tüm bilgiyi listelemek ve organize etmek
B) En sevilen rengi seçmek
C) Hemen çizime başlamak
D) Font indirmek
E) Tasarımın boyutunu belirlemek

Cevap : A) Eldeki tüm bilgiyi listelemek ve organize etmek

Açıklama : **Bilgi Mimarisi**, bir tasarımın iskeletini oluşturduğu için, ilk ve en kritik adım; hangi verilerin mevcut olduğunu saptamak ve **elimizdeki tüm bilgiyi listelemek ve organize etmektir**.

10. İyi bir görsel hiyerarşinin nihai amacı nedir?

A) İzleyicinin kafasını karıştırmak
B) Mesajın net, hızlı ve doğru bir şekilde anlaşılmasını sağlamak
C) Mümkün olan en fazla rengi kullanmak
D) Tüm yazıların aynı boyutta olmasını sağlamak
E) Tüm tasarımı ön plana çıkarmak

Cevap : B) Mesajın net, hızlı ve doğru bir şekilde anlaşılmasını sağlamak

Açıklama : Görsel hiyerarşinin nihai amacı, izleyicinin önemli olanı önce görmesini sağlayarak, tasarımın ana **mesajının net, hızlı ve doğru bir şekilde anlaşılmasını sağlamaktır**.