Grafik Tasarım-1 Ünite -8

Giriş

Grafik tasarımda bir çalışmanın başarısı, sadece estetik görünümüne değil, aynı zamanda yayınlanacağı mecranın teknik gerekliliklerine uygunluğuna bağlıdır. Bir tasarımın dijital bir ekranda (web sitesi, sosyal medya) mı yoksa basılı bir materyalde (dergi, afiş) mi yer alacağı; renk modelinden dosya formatına, çözünürlükten sayfa düzenine kadar birçok kritik kararı belirler.

Renk Modelleri: Işık ve Mürekkep

Tasarımın yapılacağı ortama göre doğru renk modelini seçmek hayati önem taşır. Bu modeller temelde ışık ve pigment (mürekkep) farkına dayanır:

• RGB (Red-Green-Blue): Dijital ekranlar (telefon, bilgisayar, TV) ışık temelli çalıştığı için bu model kullanılır. Kırmızı, Yeşil ve Mavi ışıkların birleşmesiyle renkler oluşur. Bu, “Eklemeli” () bir renk modelidir; yani ışıklar üst üste eklendikçe renkler açılır ve hepsi birleşince beyaz oluşur. Web siteleri ve sosyal medya gönderileri için RGB seçilmelidir.
• CMYK (Cyan-Magenta-Yellow-Key/Black): Matbaa ve baskı süreçleri mürekkep temelli çalıştığı için bu model kullanılır. Dergi kapağı, broşür veya kartvizit gibi basılı işlerde doğru renk çıktısı almak için CMYK zorunludur.

Çözünürlük ve Görüntü Kalitesi

Tasarımın netliği, kullanılan inç başına nokta sayısı (DPI/PPI) ile ölçülür. Dijital ve baskı dünyasında standartlar şöyledir:

• Baskı İçin: Yüksek kaliteli profesyonel baskılar (katalog, kitap vb.) için standart çözünürlük 300 DPI olmalıdır.
• Dijital İçin: Web ve ekran tasarımlarında 72 DPI yeterlidir. Ancak, 72 DPI olan bir görsel matbaada basılırsa detaylar kaybolur, görüntü bulanıklaşır ve pikselli bir hal alır.

Baskı Hazırlık Terimleri: Taşma ve Güvenli Alan

Baskıya gidecek tasarımlarda, kesim sırasında oluşabilecek milimetrik hataları tolere etmek için belirli alanlar bırakılır:

• Taşma Payı (Bleed): Baskı sonrası kesim yapıldığında kenarlarda istenmeyen beyaz boşluklar kalmaması için tasarımın sayfa sınırlarından dışarıya taşırılan kısmıdır.
• Güvenli Alan (Safe Area): Logo ve metin gibi kritik bilgilerin kesim sırasında kaybolmaması için yerleştirildiği iç sınırdır. Önemli öğeler bu alanın içinde tutulmalıdır.

Dosya Formatları

Tasarımın son aşamasında doğru dosya formatını seçmek, çalışmanın kalitesini korur:

• Baskı İçin: Matbaaya gönderilecek dosyalar için endüstri standardı Yüksek Kaliteli PDF’tir. Bu format, renk profillerini, fontları ve taşma paylarını koruyarak hatasız baskı sağlar.
• Web İçin: Özellikle arka planı şeffaf (transparan) bir logo kullanılacaksa en uygun format PNG’dir. JPG formatı şeffaflığı desteklemez.

1. Bir web sitesi veya Instagram gönderisi gibi dijital ekranlar için tasarım yaparken hangi renk modeli kullanılmalıdır?

A) CMYK
B) RGB
C) Grayscale
D) Pantone
E) Siyah-Beyaz

Cevap : B) RGB

Açıklama : Dijital ekranlarda (web sitesi, Instagram gönderisi, telefon, bilgisayar, televizyon vb.) görüntüler ışık temelli çalışır. Bu nedenle kullanılan renk modeli RGB (Red–Green–Blue)’dir.

2. Matbaada basılacak bir dergi kapağı veya broşür için tasarım yaparken hangi renk modeli seçilmelidir?

A) RGB
B) HSB
C) CMYK
D) URL
E) Flash

Cevap : C) CMYK

Açıklama : Matbaa baskılarında kullanılan renk modeli CMYK (Cyan–Magenta–Yellow–Key/Black)’tır.
Çünkü baskı işlemi mürekkep temelli çalışır ve CMYK, basılı materyallerde doğru renk çıktısı alınmasını sağlar.

3. Yüksek kaliteli bir baskı işi için önerilen standart çözünürlük değeri nedir?

A) 72 DPI
B) 100 DPI
C) 150 DPI
D) 300 DPI
E) 1000 DPI

Cevap : D) 300 DPI

Açıklama : Yüksek kaliteli profesyonel baskılar (dergi, katalog, broşür, kitap kapağı vb.) için önerilen standart çözünürlük 300 DPI’dır.
72 DPI dijital ekranlar (web) içindir, baskı için yetersizdir.

4. Baskı tasarımlarında, kesim sonrası kenarlarda istenmeyen beyaz boşluklar kalmasını önlemek için tasarımın kenarlardan dışarıya taşırılan kısmına ne ad verilir?

A) Taşma Payı (Bleed)
B) Başlık Alanı
C) Kenar Boşluğu
D) Güvenli Alan
E) Cetvel

Cevap : A) Taşma Payı (Bleed)

Açıklama : Baskıdan sonra yapılan kesim işlemlerindeki toleranslar nedeniyle oluşabilecek beyaz boşlukları önlemek için tasarım, sayfa sınırlarının bir miktar dışına taşırılır. Bu dışa taşan alana bleed (taşma payı) denir.

5. Web sitelerinde kullanılacak şeffaf (arkası görünür) bir logo için en uygun dosya formatı hangisidir?

A) JPG
B) PNG
C) MP3
D) DOC
E) TIFF

Cevap : B) PNG

Açıklama : Web için şeffaf (transparan) arka plan destekleyen en uygun format PNG’dir.
JPG şeffaflık desteklemez; MP3, DOC ve TIFF ise web logosu için uygun değildir.

6. Aşağıdakilerden hangisi RGB renk modelinin açılımıdır?

A) Rastgele, Gri, Beyaz
B) Sayfa, Görüntü, Baskı
C) Roman, Gotik, Bold
D) Camgöbeği, Mor, Yeşil
E) Kırmızı, Yeşil, Mavi (Red, Green, Blue)

Cevap : E) Kırmızı, Yeşil, Mavi (Red, Green, Blue)

Açıklama : RGB renk modeli, dijital ekranlarda kullanılan ışık temelli renk modelidir ve üç ana renkten oluşur:
Red (Kırmızı) – Green (Yeşil) – Blue (Mavi).

7. İnternetten indirilmiş düşük çözünürlüklü (72 PPI) bir fotoğraf, bir dergide basıldığında nasıl görünür?

A) Çok net ve keskin
B) Renkleri daha parlak
C) Bulanık ve pikselli
D) Otomatik olarak 3 boyutlu
E) Hiç görünmez

Cevap : C) Bulanık ve pikselli

Açıklama : 72 PPI çözünürlük sadece dijital ekranlar için uygundur.
Bir dergide veya herhangi bir matbaa baskısında bu çözünürlüklü bir fotoğraf kullanıldığında:
-Detaylar kaybolur
-Pikseller belirginleşir
-Görüntü bulanık ve kalitesiz görünür
Bu yüzden baskı için her zaman 300 PPI tercih edilir.

8. Bir tasarım dosyasını matbaaya göndermek için en güvenilir ve endüstri standardı olan dosya formatı hangisidir?

A) Yüksek Kaliteli PDF
B) Word (.doc)
C) GIF
D) Ekran Görüntüsü (.jpg)
E) PowerPoint (.ppt)

Cevap : A) Yüksek Kaliteli PDF

Açıklama : Matbaaya gönderilecek tasarım dosyaları için en güvenilir ve sektör standardı format PDF (High Quality / Press Quality PDF)’dir.
PDF formatı:
-Yazı tiplerini embed eder
-Renk profilini korur (CMYK)
-Taşma payı (bleed) ve kesim işaretleri eklenebilir
-Dosya bozulma ihtimali çok düşüktür
Bu nedenle matbaaların büyük çoğunluğu PDF formatını tercih eder.

9. Baskı tasarımlarında logo ve metin gibi önemli bilgilerin kesilme riskine karşı korunması için yerleştirildiği iç sınıra ne denir?

A) Taşma Alanı
B) Tehlikeli Alan
C) Dış Çizgi
D) Güvenli Alan (Safe Area)
E) Arka Plan

Cevap : D) Güvenli Alan (Safe Area)

Açıklama : Baskı tasarımlarında, kesim sırasında oluşabilecek küçük kaymaların önemli öğeleri etkilememesi için logo, metin, başlık gibi kritik bilgiler güvenli alan (safe area) denilen iç sınıra yerleştirilir.
Bu alan, kesim çizgisinin biraz içinde bulunan güvenli bölgedir ve içerik burada korunur.

10. “Eklemeli” (Additive) renk modeli hangisidir ve ne ile renk oluşturur?

A) CMYK, mürekkepleri karıştırarak
B) RGB, ışıkları birbirine ekleyerek
C) Pantone, tek bir renk kullanarak
D) Grayscale, siyah ve beyazla
E) Hiçbiri

Cevap : B) RGB, ışıkları birbirine ekleyerek

Açıklama : Eklemeli (Additive) renk modeli, renkleri ışıkları birbirine ekleyerek oluşturur.
Bu modelde ana renkler:
R – Red (Kırmızı)
G – Green (Yeşil)
B – Blue (Mavi)
Bu ışıkların birleşmesiyle daha parlak ve açık renkler ortaya çıkar; hepsi bir araya geldiğinde beyaz ışık oluşur.
Bu nedenle dijital ekranlar RGB kullanır.