Arapça I 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Arapça dilbilgisi, kelime yapısı, fiil çekimleri ve cümle ögeleri gibi temel yapı taşları üzerine kuruludur. Fiillerin kök harflerine göre sınıflandırılması, emir kipleri, sıfat tamlamaları ve cümle ögelerinin (fail, meful, mübteda, haber) irabı bu dersin temel konularını oluşturur. Bu makalede, Arapça dilbilgisinin bu temel unsurları detaylıca incelenecektir.

Fiil Kökleri ve Çekimleri

Arapçada fiiller kök harfleri itibarıyla temelde ikiye ayrılır: Üç harfli (Sülâsî) ve Dört harfli (Rubâî).

Fiillerin zaman kipleri arasındaki geçişler önemlidir:

• Mazi (Geçmiş Zaman): Örneğin, “نَنْسَى” (Unutuyoruz – Muzâri) fiilinin mazi kökü “نَسِيَ” (Unuttu) şeklindedir.
• Emr-i Hazır: Muhataba verilen emirdir. Tekil eril için “إِذْهَبْ” (Git), ikil (tesniye) için yasaklama (nehiy) kalıbı “لَا تَدْخُلَا” (Girmeyin) şeklindedir.
• İsm-i Fâil: “تَنْظُرُ” (Bakıyor) fiilinin ism-i faili “nâzirun”, cemi müennes sâlim (kurallı dişil çoğul) hali ise “نَاظِرَاتٌ” olur.

Cümle Ögeleri ve İrab

Arapça cümlede ögelerin bulunması ve irabı (hareke değişimi) temel kurallara dayanır:

• Mefulün Bih (Nesne): Fiile “Kimi, neyi, kime, neye?” soruları sorularak bulunur. Örneğin, “أكل الرَّجُلُ بَيْضَةً” (Adam yumurtayı yedi) cümlesinde “بَيْضَةً” mefulün bihtir, mansubdur ve nasb alameti fethadır.
• Mübteda ve Haber: İsim cümlesinin öznesi (mübteda) ile yüklemi (haber) arasında cinsiyet ve sayı uyumu aranır. Ancak akılsız çoğullar (Gayri akil cemi) müfret müennes (tekil dişil) hükmündedir. Bu nedenle “نَظِيفَةٌ” (Temizdir – Tekil Dişil) haberi için uygun mübteda “الصُّفُوفُ” (Sınıflar – Akılsız Çoğul) olabilir.

Sıfat Tamlamaları ve Uyum

Sıfat tamlamasında (Sıfat-Mevsuf), sıfat ile nitelediği isim arasında; cinsiyet, sayı, belirlilik (marife/nekra) ve irab bakımından tam uyum olmalıdır. Örneğin; “الْمُمَرِّضَاتُ” (Hemşireler – Marife, Cemi Müennes, Merfu) kelimesini niteleyecek sıfat da “النَّشِيطَاتُ” (Çalışkanlar – Marife, Cemi Müennes, Merfu) olmalıdır.

Önemli Kavramlar ve Eş Anlamlılar

• Müteallak: Harf-i cer ile fiil veya fiilimsi arasındaki bağlantıdır. “وضعت الأم الطبق على الطاولة” cümlesinde “وضعت” fiili, “على” harf-i cerinin müteallakıdır.
• Eş Anlamlılar: “نَعْرِفُ” (Biliyoruz) = “نَعْلَمُ”, “يَرْجِعَ” (Dönmek) = “عَادَ”.

İrab Kuralları Özeti

• Müfred, Cemi Teksir ve Cemi Müennes Sâlim isimlerin Ref alameti Dammedir.
• Cemi Müennes Sâlim isimlerin Nasb alameti Kesredir.
• Tesniye (İkil) isimlerin Ref alameti Eliftir (Vav değildir).

1. Mefulün bihi bulmak için fiile aşağıdaki sorulardan hangisi sorulur?

A) Kim, ne
B) Kim, neyi, niçin
C) Nereye, ne zaman
D) Kim, neyi, kime, neye
E) Niçin, ne zaman

Cevap : D) Kim, neyi, kime, neye

Açıklama :

2. يَكْتُبُونَ fiilinin  (ayne’l-fiili) hangisidir؟

A) ك
B) ت
C) ن
D) ب
E) ب

Cevap : B) ت

Açıklama :

3. فَكَثُرَ عَلَى ذَلِكَ حَتَّى بَعَثَ اللَّهُ رَسُولًا مِنَّا، نَعْرِفُ نَسَبَهُ وَصِدْقَهُ

Cümlesinde altı çizili kelimenin eş anlamlısı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? (altı çizili olan kelime نَعْرِفُ )

A) نُصَدَّقُ
B) نَعْبُدُ
C) نَعْلَمُ
D) تَذْكُرُ
E) نَقْرًا

Cevap : C) نَعْلَمُ

Açıklama : نَعْرِفُ (Biliyoruz) kelimesinin eş anlamlısı olan **نَعْلَمُ** (Biliyoruz) kelimesidir.

4. ثُمَّ إِغْلَاقُ الحِسَابِ الشَّخْصِيّ لأبي
Yukarıdaki cümlenin en doğru Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir؟

A) Babamın özel hesabını kapatması istendi.
B) Şahsi hesabım babama devredildi.
C) Banka babamın özel hesabını kapattı.
D) Babamın şahsi hesabı kapatıldı.
E) Babam şahsi hesaplarını kapattı.

Cevap : D) Babamın şahsi hesabı kapatıldı.

Açıklama :

5. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde إمْرُ حَاضِر (emr-i hazır) vardır?

A) لا تَخْرُجُ مِنَ الْغُرْفَةِ
B) قَالَ الْقَائِدُ إِذْهَبْ يَا جُنْدِيُّ هُنَاكَ
C) مَا يَأْكُلُ الضَيْفُ شَيْئًا
D) هَلْ شَرِبْتَ الشَّاي
E) لِيَكْتُبْ رَجُلٌ إِسْمَةٌ

Cevap : B) قَالَ الْقَائِدُ إِذْهَبْ يَا جُنْدِيُّ هُنَاكَ

Açıklama : B şıkkındaki **إِذْهَبْ** (İzheb), muhatap tekil eril için kullanılan Emr-i Hâzır fiilidir.

6. فَعَرَضَ عَلَيْهِ إِبْلِيسُ أَنْ يَرْجِعَ عَنْ قَطْعِ الشَّجَرَةِ
Yukarıdaki cümledeki altı çizili kelimenin (يَرْجِعَ) eş anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir? (altı çizili olan kelime يَرْجِعَ )

A) عاد
B) ذَهَبَ
C) أَسْرَعَ
D) الصرف
E) سافر

Cevap : A) عاد

Açıklama : يَرْجِعَ (Geri dönmek) kelimesinin eş anlamlısı olan **عَادَ** (Geri döndü) kelimesidir.

7. فاطِمَةُ تَنْظُرُ إِلَى الْبَحْرِ
Yukarıdaki cümlede altı çizili fiilin (تَنْظُرُ), جَمْعُ مُؤَنَّث سَالِم (cem-i müennes sâlim) اِسْمُ فَاعِل (İsm-i fâil) hangisidir? (altı çizili olan kelime تَنْظُرُ )

A) مَنْظُورَاتُ
B) نَاظِرُونَ
C) منظورة
D) نَاظِرَةٌ
E) نَاظِرَاتٌ

Cevap : E) نَاظِرَاتٌ

Açıklama : تَنْظُرُ fiilinin İsm-i Fâili **نَاظِرٌ**’dür. Bunun Cemi Müennes Sâlim şekli ise **نَاظِرَاتٌ**’dür.

8. “Arapçada fiiller kök harfleri itibariyle ….. veya ….. harflidir.”
Yukarıdaki ifadeyi sırasıyla tamamlayan sayılar aşağıdakilerden hangileridir؟

A) dört, beş
B) iki, üç
C) üç, dört
D) bir, iki
E) beş, altı

Cevap : C) üç, dört

Açıklama : Arapçada fiiller kök harfleri itibarıyla **üç harfli (ثلاثي)** veya **dört harfli (رباعي)** olmak üzere ikiye ayrılır.

9. أكل الرَّجُلُ بَيْضَةً في الفطور
Yukarıdaki cümledeki altı çizili kelime (بَيْضَةً) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (altı çizili olan kelime بَيْضَةً )

A) Mef’ulün bih, mansub, nasb alameti fetha
B) Mef’ulün bih, mecrur, cer alameti fetha
C) Mef’ulün bih, mansub, nasb alameti tenvin
D) Mef’ulün bih, merfu, ref alameti fetha
E) Fail, mansub, nasb alameti fetha

Cevap : A) Mef’ulün bih, mansub, nasb alameti fetha

Açıklama :

10. سَاعَدَتْ الْمُمَرِّضَةُ الطَّبِيبَةَ
Yukarıdaki cümledeki altı çizili kelimeler cem-i müennes salim yapıldığında aşağıdaki cümlelerden hangisine dönüşür? (altı çizili olan kelime الْمُمَرِّضَةُ الطَّبِيبَةَ )

A) سَاعَدَتْ المُمَرِّضَاتِ الطَّبِيبَاتِ
B) سَاعَدَتْ المُمَرِّضَاتُ الطَّبِيبَاتِ
C) سَاعَدَتْ المُمَرِّضَاتُ الطَّبِيبَاتِ
D) سَاعَدَتْ المُمَرِّضَاتُ الطبيبات
E) سَاعَدَتْ المُمَرضَاتَ الطَّبِيبَاتُ

Cevap : B) سَاعَدَتْ المُمَرِّضَاتُ الطَّبِيبَاتِ

Açıklama :

11. وَلَا نَنْسَى الْمُوَازَنَةَ بَيْنَ وَقْتِ الْعَمَلِ وَوَقْتِ الاسْتِرَاحَة
Yukarıdaki cümlede altı çizili fiilin mâzi sîgası hangisidir? (altı çizili olan kelime نَنْسَى )

A) نسي
B) ينسى
C) نَسِيَ
D) نِسْيَان
E) تنسى

Cevap : C) نَسِيَ

Açıklama : نَنْسَى (Muzâri) fiilinin Mazi sîgası (Geçmiş Zaman Kökü) **نَسِيَ**’dir.

12. ذَهَبَتِ الْعَامِلَاتُ ….. إِلَى بُيُوتِهم
Cümlesindeki boşluğu dolduracak uygun sıfat, aşağıdakilerden hangisidir؟

A) نَشِيطات
B) نشيطون
C) النشيطات
D) النشيطات
E) نشيطاتا

Cevap : C) النشيطات

Açıklama : الْمُمَرِّضَاتُ (Mevsuf) belirlilik ve sayı bakımından Cemi Müennes Sâlim’dir. Sıfat da aynı şekilde belirlilik ve Cemi Müennes Sâlim olmalıdır: **النَّشِيطَاتُ**.

13. Karşıdaki iki öğrenciye Arapça “sınıfa girmeyin” denmesi gerektiğinde doğru seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

A) لا تدخلا في الصف
B) ادخلا في الصف
C) لا تدخلوا في الصف
D) لا تدخلن في الصف
E) لا تدخلي في الصف

Cevap : A) لا تدخلا في الصف

Açıklama : İki muhataba (Tesniye) yönelik nehiy (yasaklama) emri **لَا تَدْخُلَا** (Lâ tedhulâ)’dır.

14. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili kelime müteallaktır?

A) قتل الأسد بقرة (altı çizili الأسد )
B) الكتب في الحقيبة (altı çizili الكتب )
C) تصل الحافلة إلى المدرسة (altı çizili المدرسة )
D) نزلت الطائرة على المطار (altı çizili على )
E) وضعت الأم الطبق على الطاولة (altı çizili وضعت )

Cevap : E) وضعت الأم الطبق على الطاولة (altı çizili وضعت )

Açıklama :

15.  نظيفة …..
Yukarıdaki cümledeki boşluğa uygun مُبْتَدَأ (mübteda) aşağıdakilerden hangisidir؟

A) الصف
B) صفوف
C) صفان
D) الصفان
E) الصفوف

Cevap : E) الصفوف

Açıklama : **نَظِيفَةٌ** (Nazîfetun) müfret müennestir. **الصُّفُوفُ** (es-Sufûfu – Sınıflar) ise akılsız çoğul (Cemi Teksir li-Gayri’l-Âkil) olduğu için müfret müennes hükmünde haber alabilir.

16. Aşağıdaki altı çizili kelimelerden hangisi مفعول به صريح (mefulün bihi sarihtir)؟

A) يسجد العابد الله (altı çizili الله )
B) تركت الحافلة المحطة (altı çizili المحطة )
C) قرأت الطفلة القرآن (altı çizili الطفلة )
D) صدق بائع في كلامه (altı çizili في )
E) يحفظ الطالب شعرا (altı çizili يحفظ )

Cevap : B) تركت الحافلة المحطة (altı çizili المحطة )

Açıklama :

17. طلب الرجلُ المُسِنُّ من ابنه أنْ يُحْضِرَ لَهُ غُصْنَ
شَجَرَة

Yukarıdaki cümlenin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yaşlı adam kızından, kendisine bir ağaç dalı getirmesini istedi.
B) Bilge adam oğlundan, kendisine bir dal getirmesini istedi.
C) Yaşlı adam oğullarından, kendisine bir ağaç dalı getirmelerini istedi.
D) Yaşlı bilge oğluna, kendisine bir ağaç dalı getirmesini emretti.
E) Yaşlı adam oğlundan, kendisine bir ağaç dalı getirmesini istedi.

Cevap : E) Yaşlı adam oğlundan, kendisine bir ağaç dalı getirmesini istedi.

Açıklama :

18. شربَ الطَّفْلُ الحَلِيبَ
Yukarıdaki cümle için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) et-Tiflü kelimesi fâil dir.
B) el-Halibe kelimesi mef’ûlün bihtir.
C) el-Halibe kelimesi mansûbdur.
D) el-Halibe kelimesinin nasb alâmeti ya’dır.
E) et-Tiflü kelimesi merfûdur.

Cevap : D) el-Halibe kelimesinin nasb alâmeti ya’dır.

Açıklama :

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde صِفَة تَمَامِ (sıfat tamlaması) yoktur?

A) كَتَبَ عَلَيَّ قِصَّةً قَصِيرَةً فِي الشَّهْرِ الْمَاضِي
B) اشْتَرَيْتُ بَيْتًا وَاسِعًا فِي حَيٍّ
C) رَأَيْتُ وَلَدًا صَغِيرًا يَلْعَبُ فِي الطَّرِيقِ
D) رَكِبَ الرُّكَّابُ الْحَافِلَةَ قَبْلَ سَاعَةٍ
E) الْمُعَلِّمُونَ النَّشِيطُونَ فِي الْمَكْتَبَةُ

Cevap : D) رَكِبَ الرُّكَّابُ الْحَافِلَةَ قَبْلَ سَاعَةٍ

Açıklama : D şıkkında sadece fiil, fâil, mefulün bihi ve zarf bulunmaktadır. **Sıfat tamlaması yoktur**.

20. I. Müfred, cem-i teksir ve cem-i müennes sâlim isimlerin ref’ alâmetleri dammedir.
II. Cem-i müennes sâlim isimlerin nasb alâmeti kesredir.
III. Tesniye isimlerin ref’ alâmeti vâvdır.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

A) I ve II
B) I ve III
C) Yalnız I
D) I, II ve III
E) II ve III

Cevap : A) I ve II

Açıklama : Tesniye isimlerin ref’ alameti elif’tir, vâv değil. Bu nedenle I. ve II. ifadeler doğrudur.