ARK101U Anadolu Arkeolojisi Ünite 8

Giriş ve Siyasi Yapı

Anadolu’nun Roma egemenliğine girmesiyle başlayan bu dönemde, Augustus, Hadrianus, Traianus ve Valens gibi önemli Roma İmparatorları hüküm sürmüştür. Ancak Makedonya Kralı III. Aleksandros (Büyük İskender), Roma imparatorları arasında yer almaz. İmparatorluğun Anadolu’daki ve doğudaki geleneksel sınırı ise Euphrates (Fırat) Irmağı olarak kabul edilmiştir.

İdari Düzen ve Kentler

Roma yönetimi altında Anadolu çeşitli eyaletlere ayrılmıştır. Örneğin, Kocaeli yarımadası ve çevresini kapsayan Bithynia, Anadolu’da yer alan bir Roma eyaletidir. Britannia veya Gallia gibi eyaletler ise Anadolu dışındadır.

Dönemin önemli kentleri arasında Pergamon, Attaleia (Antalya), Side ve Ephesos sayılabilir. Ancak Mediolanum (Milano), İtalya’da yer alan bir kenttir. İmparatorluk tarihinde bir dönüm noktası olarak, MS 330 yılında I. Constantinus tarafından kurulan Constantinopolis (İstanbul), Doğu Roma İmparatorluğu’nun başkenti olmuştur.

Mimari ve Altyapı

Roma Dönemi, Anadolu’da yoğun bir imar faaliyetine sahne olmuştur. Bu dönemin tipik yapıları arasında Hamamlar, Basilikalar, Tiyatrolar ve Aquaduktler bulunur. Mısır’a özgü olan Piramitler ise Roma mimarisinin bir parçası değildir.

Kentlerin altyapı ve süslemelerinde şu yapılar öne çıkar:

• Aquadukt (Su Yolu): Antik kentlere su taşımak için inşa edilen kemerli su sistemleridir.
• Nymphaion: Anıtsal mimariye sahip, heykellerle süslü çeşme binalarıdır.
• Sebasteion: İmparator (Sebastos/Augustus) ve Tanrıça Roma kültüne adanmış tapınaklardır.

Sanat ve Heykeltıraşlık

Roma döneminde Anadolu, sanatsal üretimde de önemli bir merkez haline gelmiştir. Özellikle kaliteli mermer yataklarına sahip olan Aphrodisias kenti, kurduğu heykeltıraşlık okulu ile imparatorluk genelinde ün kazanmış ve çok sayıda sanatçı yetiştirmiştir.

1. Aşağıdakilerden hangisi Roma imparatorlarından biri değildir?

A) Aleksandros
B) Augustus
C) Hadrianus
D) Traianus
E) Valens

Cevap : A) Aleksandros

Açıklama : **Aleksandros** (Büyük İskender), Makedonia Kralı’dır. **Augustus, Hadrianus, Traianus** ve **Valens** ise Roma İmparatorlarıdır.

2. Aşağıdaki Roma eyaletlerinden hangisi Anadolu ‘da yer alır?

A) Britannia
B) Sicilia
C) Bithynia
D) Mouritania
E) Gallia

Cevap : C) Bithynia

Açıklama : **Bithynia** (Kocaeli yarımadası ve çevresi) Roma İmparatorluğu döneminde Anadolu topraklarında kurulmuş bir eyalettir. Diğerleri (Britannia, Sicilia, Mouritania, Gallia) ise Avrupa ve Kuzey Afrika’daki eyaletlerdir.

3. Roma döneminde imparator ve tanrıça Roma kültünün tapınaklarına verilen genel ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gymnasion
B) Sebasteion
C) Agora
D) Nekropol
E) Heroon

Cevap : B) Sebasteion

Açıklama : Roma döneminde İmparator (Augustus/Sebastos) ve Tanrıça Roma kültüne adanmış tapınaklara veya kült alanlarına **Sebasteion** adı verilirdi.

4. Aşağıdaki antik kentlerden hangisi Türkiye’de değildir?

A) Pergamon
B) Attaleia
C) Side
D) Mediolanum
E) Ephesos

Cevap : D) Mediolanum

Açıklama : Pergamon, Attaleia, Side ve Ephesos Anadolu’da (Türkiye’de) yer alan antik kentlerdir. **Mediolanum** (D) ise günümüzdeki **Milano** kentinin antik adıdır ve İtalya’da yer alır.

5. Aşağıdakilerden hangisi Doğu Roma İmparatorluğunun başkenti olmuştur?

A) Antiokhia
B) Tarsus
C) Constantinopolis
D) Hadrianopolis
E) Aphrodisias

Cevap : C) Constantinopolis

Açıklama : MS 330 yılında I. Constantinus tarafından kurulan ve Roma İmparatorluğunun başkenti yapılan **Constantinopolis** (İstanbul), daha sonra Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğunun başkenti olmuştur.

6. Antik kentlere su taşımak için kullanılan yapının genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Friz
B) Amphitheatron
C) Agora
D) Andron
E) Aquadukt

Cevap : E) Aquadukt

Açıklama : Antik kentlere su kaynaklarından su taşımak için inşa edilen su kemerleri sistemi **Aquadukt** (Su Yolu) olarak adlandırılır.

7. Antik kentlerde çeşme binalarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Nymphaion
B) Macellum
C) Stoa
D) Basilica
E) Amphora

Cevap : A) Nymphaion

Açıklama : Roma İmparatorluk Çağında şehirlerde anıtsal bir formda inşa edilen ve genellikle heykellerle süslenen **çeşme binalarına** **Nymphaion** adı verilirdi.

8. Aşağıdakilerden hangisi Roma Dönemi’nin tipik yapılarından biri değildir?

A) Basilikalar
B) Hamamlar
C) Tiyatrolar
D) Aquaduktler
E) Piramitler

Cevap : E) Piramitler

Açıklama : **Hamamlar, Basilikalar, Aquaduktler** ve **Tiyatrolar** Roma mimarlığının Anadolu’ya getirdiği veya burada geliştirdiği tipik yapılardır. **Piramitler** (E) ise Mısır’a ait bir mimari formdur.

9. Aşağıdakilerden hangisi Roma İmparatorluğu’nun doğudaki geleneksel sınırı olarak kabul edilir?

A) Euphrates (Fırat) Irmağı
B) Sangarios (Sakarya) Irmağı
C) Kestros (Aksu) Çayı
D) Maiandros (Menderes) Irmağı
E) Danube (Tuna) Nehri

Cevap : A) Euphrates (Fırat) Irmağı

Açıklama : Roma İmparatorluğu’nun Anadolu’daki ve doğudaki geleneksel ve kalıcı sınırı **Euphrates (Fırat) Irmağı** olarak kabul edilir.

10. Aşağıdaki yerlerden hangisinde Roma döneminde heykeltraşlık okulu kurulmuştur?

A) Ankyra
B) Saittai
C) Aphrodisias
D) Miletos
E) Pessinus

Cevap : C) Aphrodisias

Açıklama : Roma döneminde, kaliteli mermer yataklarına sahip olan **Aphrodisias** (Aydın/Geyre), imparatorluk genelinde tanınan ve önemli heykeltıraşlık eserleri üreten bir **heykeltıraşlık okulu** ve üretim merkezi kurmuştur.