Türkiye İç Bölgeleri 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Türkiye’nin iç bölgeleri, zengin maden yataklarından endemik bitki türlerine, tarihi kalıntılardan özgün el sanatlarına kadar geniş bir kültürel ve coğrafi çeşitliliğe sahiptir. Bu makalede, bu bölgelerin yerel özellikleri, tarihi gelişimi ve doğal kaynakları ele alınacaktır.

Madenler ve Doğal Kaynaklar

İç bölgelerde madencilik ve doğal kaynaklar yerel ekonomiyi şekillendirmiştir:

• Batman: Raman Dağı’nda petrolün bulunmasıyla hızla gelişmiş ve Türkiye’nin önemli bir petrol rafinerisine ev sahipliği yapmıştır.
• Sivas: Yöredeki karstik göller ve mağaralar, suda kolayca eriyen Jips (alçı taşı) kayacından oluşmuştur.
• Eskişehir: Dünyaca ünlü lületaşı, bu bölgede çıkarılıp işlenmektedir.
• Tuz Gölü: Yaz aylarında beyaz tuz tabakasıyla kaplanması nedeniyle, uyduların renk kalibrasyonunda referans olarak kullanılır.

Tarım ve Yöresel Ürünler

Bölgelere özgü tarımsal ürünler marka değeri taşır:

• Halfeti (Urfa): Sadece burada yetişen ve koyu rengiyle bilinen Siyah Gül, coğrafi işaret almıştır.
• Iğdır: Mikroklima özelliği sayesinde yetiştirilen kayısı, “Iğdır Şekerparesi” olarak ünlüdür.
• Yozgat: Yörede yetişen kaliteli sofralık üzüm, “Delice Beyazı” adıyla bilinir.

Tarih, Kültür ve Yerleşim

İç bölgeler, köklü bir tarihe ve kültürel mirasa sahiptir:

• Avanos: Hititlerden bu yana devam eden çömlekçilik geleneğiyle tanınır.
• Elbistan: 19. yüzyılda yaşanan büyük bir deprem nedeniyle yerleşim yeri değiştirilmiştir.
• Ahlat (Bitlis): Selçuklu Mezarlığı’ndaki anıtsal taşlar, yöreye özgü volkanik İgnimbrit taşından yapılmıştır.
• Erzurum: Aziziye ve Mecidiye tabyaları, Nene Hatun Tarihi Milli Parkı içinde korunmaktadır.

Ulaşım ve Sınır Kapıları

Bölgelerin dış dünyaya açılan kapıları ve ulaşım ağları önemlidir:

• Dilucu Sınır Kapısı: Türkiye ile Nahcıvan arasındaki bağlantıyı sağlar.
• Sivas Demiryolu: Sivas, demir yolu ağına ilk olarak Ankara hattı üzerinden bağlanmıştır.
• Esenboğa Havalimanı: Ankara’nın kuzeyindeki Çubuk Ovası üzerinde yer alır.

1. Avanos’ta hangi el sanatı Hititlerden itibaren geleneksel olarak devam etmektedir?

A) Telkâri
B) Sabunculuk
C) Çinicilik
D) Çömlekçilik
E) Bakırcılık

Cevap : D) Çömlekçilik

Açıklama : Kapadokya bölgesinde, özellikle **Avanos**’ta, Kızılırmak’ın getirdiği killi topraklar sayesinde Hitit döneminden beri **Çömlekçilik** sanatı geleneksel olarak sürdürülmektedir.

2. Raman Dağı petrol yatakları hangi yerleşmenin gelişimini sağlamıştır?

A) Ergani
B) Batman
C) Bismil
D) Silvan
E) Siirt

Cevap : B) Batman

Açıklama : **Raman Dağı**’nda petrol yataklarının bulunması ve çıkarılmaya başlaması, en yakın yerleşme olan ve sonradan il statüsü kazanan **Batman**’ın hızlı bir şekilde gelişmesini sağlamıştır.

3. “Siyah Gül” aşağıdaki hangi yerleşmenin ismiyle coğrafi işaret almıştır?

A) Suruç
B) Harran
C) Halfeti
D) Siverek
E) Ceylanpınar

Cevap : C) Halfeti

Açıklama : Urfa’nın Birecik Barajı suları altında kalan ilçesi **Halfeti**’de yetişen ve koyu bordo renge sahip olması nedeniyle **Siyah Gül** olarak bilinen endemik gül türü, **Halfeti** ismiyle coğrafi işaret almıştır.

4. Sivas ilk olarak hangi yerleşmeye demir yolu ile bağlanmıştır?

A) Erzincan
B) Divriği
C) Kayseri
D) Ankara
E) Samsun

Cevap : D) Ankara

Açıklama : Sivas’ın demir yolu ulaşımı, 1930’lu yıllarda başlatılan ve Anadolu’nun içlerini birbirine bağlamayı amaçlayan projeler kapsamında, ilk olarak **Ankara** üzerinden sağlanmıştır.

5. Pertek Kalesi hangi baraj gölü içinde kalmıştır?

A) Kaleköy Barajı
B) Çat Barajı
C) Keban Barajı
D) Kralkızı Barajı
E) Beyhan Barajı

Cevap : C) Keban Barajı

Açıklama : Tunceli’nin Pertek ilçesi yakınlarında bulunan **Pertek Kalesi**, Fırat Nehri üzerinde kurulan **Keban Barajı**’nın göl suları altında kalmış ve bir ada görünümü almıştır.

6. Turna Gölü hangi doğal özelliği nedeniyle ilgi görmektedir?

A) Derinlik
B) Kumsal
C) Renk
D) Büyüklük
E) Yüzen Ada

Cevap : E) Yüzen Ada

Açıklama : Sivas’ın İmranlı ilçesinde bulunan **Turna Gölü** (Hafik Gölü), göl yüzeyinde bitki köklerinin oluşturduğu hareketli karalar yani **Yüzen Ada** özelliği nedeniyle ilgi görmektedir.

7. Yozgat Yöresinde Hattuşaş ve Alacahöyük kalıntıları hangi uygarlığa aittir?

A) Urartu
B) Frig
C) Lidya
D) Hitit
E) İyon

Cevap : D) Hitit

Açıklama : **Hattuşaş** (Çorum yakınında) ve **Alacahöyük** (Çorum yakınında) gibi önemli kalıntılar, **Hitit** Uygarlığına ait merkezlerdir ve Yozgat yöresi bu medeniyetin etki alanındadır.

8. Türkiye’de hangi göl Dünya yer gözlem uydularının renk ayarları için kullanılır?

A) Tuz Gölü
B) Beyşehir Gölü
C) Salda Gölü
D) Van Gölü
E) Eğridir Gölü

Cevap : A) Tuz Gölü

Açıklama : **Tuz Gölü**’nün yüzeyi, özellikle yaz aylarında tamamen kuruyup saf beyaz bir tuz tabakasıyla kaplandığı için, NASA ve diğer uzay ajansları tarafından **Dünya yer gözlem uydularının** (uydu sensörleri) **renk ve kalibrasyon ayarları** (beyaz referans) için kullanılmaktadır.

9. Esenboğa Havalimanı hangi ovada yer alır?

A) Çubuk Ovası
B) Mürted Ovası
C) Sarayköy Ovası
D) Akıncı (Mürted) Ovası
E) Hatip Ovası

Cevap : A) Çubuk Ovası

Açıklama : Ankara’nın havalimanı olan **Esenboğa Havalimanı**, Ankara’nın kuzeyinde yer alan geniş **Çubuk Ovası** (A) üzerinde kurulmuştur.

10. Elbistan hangi nedenle yerini değiştirmiştir?

A) Sağlık
B) Sel
C) Askeri
D) Deprem
E) Heyelan

Cevap : D) Deprem

Açıklama : Kahramanmaraş’ın ilçesi olan **Elbistan**, 19. yüzyılda yaşanan büyük bir **deprem** (D) sonrasında eski yerleşim yerinin tamamen yıkılması nedeniyle, daha güvenli ve sağlam bir zemine sahip olan bugünkü yerine taşınmıştır.

11. Sivas Yöresinde karstik göller hangi kayacın erimesiyle oluşmuştur?

A) Jips
B) Kireç taşı
C) Kaya tuzu
D) Traverten
E) Dolomit

Cevap : A) Jips

Açıklama : **Sivas** ve çevresindeki karstik oluşumlar (karstik göller ve mağaralar), yaygın olarak bulunan **Jips** (alçı taşı) kayacının su ile temas ederek kolayca erimesi (kimyasal çözünme) sonucu oluşmuştur.

12. Hakkari Yöresinde hangi yerleşme idari olarak il merkezidir?

A) Şemdinli
B) Şırnak
C) Uludere
D) Çukurca
E) Bahçesaray

Cevap : B) Şırnak

Açıklama : Hakkari yöresindeki yerleşmelerden **Şırnak** (B), 1990 yılında il merkezi haline gelmiştir. Diğer şıklar (Şemdinli, Uludere, Çukurca, Bahçesaray) ise ilçe veya farklı illere ait yerleşmelerdir.

13. Türkiye ile Nahcıvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki sınır kapısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dilucu
B) Aktaş
C) Gürbulak
D) Kapıköy
E) Türkgözü

Cevap : A) Dilucu

Açıklama : Türkiye’nin Iğdır iline bağlı **Aralık** ilçesi ile Nahcıvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki kara sınır kapısının adı **Dilucu** (A) Sınır Kapısı’dır.

14. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde kurulan petrol rafinerisi hangi yerleşmenin ismini taşır?

A) Diyarbakır
B) Silvan
C) Ergani
D) Siirt
E) Batman

Cevap : E) Batman

Açıklama : Türkiye’nin en eski ve halen faaliyette olan petrol rafinerilerinden biri, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde petrol yataklarına yakınlığı nedeniyle **Batman** (E) yerleşmesinde kurulmuştur ve adını buradan almaktadır.

15. Kars Yöresinin hangi meyvesi Iğdır Şekerparesi olarak ünlüdür?

A) Üzüm
B) İncir
C) Dut
D) Kavun
E) Kayısı

Cevap : E) Kayısı

Açıklama : Iğdır (Kars yöresi olarak geçen, ancak daha sonra ayrılmış bir il), mikroklima özellikleri sayesinde yetiştirdiği meşhur **Kayısı** (E) çeşidi, **Iğdır Şekerparesi** adıyla ün kazanmıştır.

16. Yozgat Yöresinde “Delice Beyazı” adıyla marka olan meyve hangisidir?

A) Erik
B) Beyaz Dut
C) Üzüm
D) Şeftali
E) Elma

Cevap : C) Üzüm

Açıklama : **Yozgat** yöresine özgü, beyaz taneli ve yüksek kaliteli bir sofralık **üzüm** (C) çeşidi, **Delice Beyazı** adıyla bilinmekte ve yöresel bir marka değeri taşımaktadır.

17. Ahlat Selçuklu Mezarlığının mezar taşları hangi taştan yapılmıştır?

A) Andezit
B) İgnimbrit
C) Traverten
D) Bazalt
E) Granit

Cevap : B) İgnimbrit

Açıklama : Bitlis’in **Ahlat** ilçesindeki Selçuklu Mezarlığında bulunan ve anıtsal özellikler taşıyan mezar taşları, yörede yaygın olarak bulunan, volkanik kökenli **İgnimbrit** (B) taşından yapılmıştır.

18. Aziziye ve Mecidiye Tabyaları hangi milli park içinde korunmaya alınmıştır?

A) Sarıkamış-Allahüekber Dağları Milli Parkı
B) Kop Dağı Müdafaası Tarihi Milli Parkı
C) Nene Hatun Tarihi Milli Parkı
D) Malazgirt Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı
E) İstiklal Yolu Tarihi Milli Parkı

Cevap : C) Nene Hatun Tarihi Milli Parkı

Açıklama : 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi$) sırasında Erzurum savunmasında önemli rol oynayan **Aziziye** ve **Mecidiye Tabyaları**, tabyaların simge ismi olan **Nene Hatun Tarihi Milli Parkı** (C) sınırları içinde korunmaktadır.

19. Karaköse hangi yerleşmenin eski ismidir?

A) Bingöl
B) Ağrı
C) Muş
D) Van
E) Bitlis

Cevap : B) Ağrı

Açıklama : Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki **Ağrı** (B) il merkezinin 1927 yılına kadar kullanılan eski adı **Karaköse**’dir.

20. Türkiye’de lületaşı ekonomik olarak nerede işletilmektedir?

A) Konya
B) Bolu
C) Ankara
D) Çankırı
E) Eskişehir

Cevap : E) Eskişehir

Açıklama : Türkiye’de beyaz, yumuşak, gözenekli bir mineral olan **lületaşı** (sepiyolit), dünyadaki en önemli yataklarından biri olan **Eskişehir** (E) ve çevresinde çıkarılmakta ve ekonomik olarak işlenmektedir.