İdare Hukuku 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

İdare Hukuku, kamu gücünün kullanımıyla toplumun genel yararını sağlamayı hedefleyen bir hukuk dalıdır. Bu disiplin, idarenin teşkilat yapısını, işlemlerini, denetimini ve kamu hizmeti sunum ilkelerini inceler. İdare hukuku, statüsel, bağımsız ve içtihadi bir yapıya sahip olup, kamu hukuku alanına girmektedir. Bu makalede idare hukukunun temel kavramları, teşkilatlanma biçimleri ve işlem türleri ele alınacaktır.

İdari Teşkilat Yapısı

Türkiye’de idari teşkilat, merkezden yönetim ve yerinden yönetim ilkelerine göre şekillenmiştir.

• Merkez Teşkilatı: Başkentteki yardımcı kuruluşlar arasında Danıştay, Sayıştay, Yüksek Askeri Şura ve Milli Güvenlik Kurulu (MGK) yer alır. Anayasa’nın 126. maddesi uyarınca, verim ve uyum sağlamak için birden çok ili içine alan “Merkezi İdare Teşkilatı” kurulabilir.
• Yerinden Yönetim Kuruluşları: Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarından RTÜK, YÖK ve Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu gibi bazıları doğrudan Anayasa ile düzenlenmiştir. Birden fazla mahalli idarenin ortak hizmetleri görmek için kurduğu tüzel kişilere ise “Mahalli İdare Birlikleri” denir.
• Meslek Kuruluşları: Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (Barolar, Odalar vb.), kamu tüzel kişiliğine ve kamu gücü ayrıcalıklarına sahiptir.

İdari İşlev ve Hukukun Özellikleri

İdari işlev, yasama ve yargı işlevlerinden farklıdır ancak keskin çizgilerle ayrılmaz. Örneğin, yasama organı (TBMM) kendi idari personeli için atama yaparken “idari işlem” tesis eder. İdare hukuku, özel hukukun bir dalı değildir; aksine kamu hukukunun bağımsız, içtihadi ve tedvin edilmemiş (derlenmemiş) bir dalıdır.

İdari İşlemler ve Sözleşmeler

İdarenin faaliyetleri tek taraflı işlemler ve iki taraflı sözleşmelerle yürütülür.

• İdari İşlemler: Tek bir iradeyle (örneğin Disiplin Amiri Kararı) yapılanlara “Basit İradeli İşlem”, kurullarca yapılanlara “Kolektif İşlem” denir. Birel işlemler (atama gibi) uygulandığı an tükenirken, genel düzenleyici işlemler (yönetmelik gibi) tükenmez ve tekrar uygulanabilir.
• İdari Sözleşmeler: İdarenin üstün yetkilerle donatıldığı ve kamu hukuku rejimine tabi sözleşmelerdir. “Tahkim şartı” bu sözleşmelerin tipik bir ölçütü değildir.

Kamu Hizmeti ve Yetki Kuralları

Kamu hizmetinin sunumunda Süreklilik, Değişkenlik, Nesnellik ve Eşitlik ilkeleri hakimdir. İdarenin bir kamu hizmetini özel kişiye kâr/zarar riski idarede kalacak şekilde gördürmesine Müşterek Emanet denir.

Yetki kurallarında ise, aynı tüzel kişilik içinde bir birimin başka birimin alanına müdahale etmesi Yetki Tecavüzü olarak adlandırılır. Hiyerarşi, ast-üst ilişkisinde hem kişiler hem de işlemler üzerinde üstün bir denetim gücü sağlar.

1. Aşağıdakilerden hangisi başkentteki yardımcı kuruluşlardan biridir?

A) Devlet Denetleme Kurulu
B) Milli Güvenlik Kurulu
C) Yüksek Askerî Şura
D) Hâkimler ve Savcılar Kurulu
E) Yargıtay

Cevap : B) Milli Güvenlik Kurulu

Açıklama :

2. I. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)
II. Toplu Konut İdaresi (TOKİ)
III. Yükseköğretim Kurulu (YÖK)
IV. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
V. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)
Yukarıda verilen hizmet bakımından yerinden yönetim kuruluşlarından hangileri doğrudan Anayasa’da düzenlenmiştir?

A) II, III, IV
B) III, IV, V
C) I, III, V
D) I, II, III
E) I, III, IV

Cevap : E) I, III, IV

Açıklama : Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarından **Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)**, **Yükseköğretim Kurulu (YÖK)** ve **Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu** doğrudan Anayasa’da düzenlenmiştir. TOKİ ve BDDK ise kanunla kurulmuştur.

3. İdare hukukunun alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) İdarenin yaptığı tüm işlemler idari işlev içerisinde yer alır.
B) Yasama organının bazı faaliyetleri idari işlev içerisinde yer alır.
C) İdare yasama, yürütme ve yargı erkinden ayrı olarak örgütlenmiştir.
D) Yasama organı tarafından yapılan tüm faaliyetler idari işlev dışındadır.
E) Yargı mercileri idari işlev içerisinde değerlendirilebilecek işlemler yapamaz.

Cevap : B) Yasama organının bazı faaliyetleri idari işlev içerisinde yer alır.

Açıklama : Yürütme işlevi içinde yer alan idari işlev, sadece idarenin yaptığı işleri kapsamaz. Yasama organı (TBMM), kendi binalarının onarımı, personel alımı gibi konularda aldığı **yönetsel** (maddi anlamda idari) nitelikteki kararlar idari işlev içerisinde değerlendirilir.

4. I. İdare hukuku, statü hukukudur
II. İdare hukuku, özel hukukun bir dalıdır
III. İdare hukuku, tedvin edilmiş bir hukuk dalıdır
IV. İdare hukuku, bağımsız bir hukuk dalıdır
V. İdare hukuku, içtihatlardan doğan bir hukuk dalıdır
İdare Hukukunun özellkilerine ilişkin yukarıda verilen cümlelerden hangileri doğrudur?

A) I, III ve IV
B) I, IV ve V
C) I, II ve III
D) II, IV ve V
E) I, III ve V

Cevap : B) I, IV ve V

Açıklama : İdare Hukuku; **statü hukuku** (I), **bağımsız hukuk dalı** (IV) ve büyük ölçüde **içtihatlardan doğan** (V) bir hukuk dalıdır. Özel hukukun dalı değildir (II yanlış) ve **tedvin edilmemiştir** (derlenmemiştir) (III yanlış).

5. Aşağıdakilerden hangisi kamu hizmetine hakim olan ilkelerden biridir?

A) Gereklilik
B) Ölçülülük
C) Elverişlilik
D) Süreklilik
E) Orantılılık

Cevap : D) Süreklilik

Açıklama : Kamu hizmetine hakim olan temel ilkelerden biri **Süreklilik**’tir (hizmetin kesintisiz devam etmesi). Diğer şıklar ise (Ölçülülük, Elverişlilik, Orantılılık) idarenin takdir yetkisinin sınırlarını belirleyen ilkelerdir.

6. Aşağıdakilerden hangisi, “bir özel hukuk kişisinin kamu idaresi ile yaptığı bir sözleşme uyarınca, gerçekleştirilen hasılata endeksli bir gelir karşılığında, kâr ve zararı kamu idaresine ait olmak üzere, kamu idaresi hesabına kamu hizmetinin işletilmesi usulü” olarak bilinmektedir?

A) Ruhsat
B) İltizam
C) Müşterek emanet
D) İmtiyaz
E) Emanet

Cevap : C) Müşterek emanet

Açıklama : Tanımı yapılan, kamu hizmetinin görülme usullerinden biri olan **Müşterek emanet** usulüdür. Bu yöntemde kâr ve zarar riski **kamu idaresine** aittir.

7. Aşağıdakilerden hangisi idari sözleşme ölçütlerinden biri değildir?

A) Taraflardan birinin idare olması
B) Tahkim şartının öngörülmüş olması
C) Sözleşmede idarenin üstün ve ayrıcalıklı yetkilere sahip olması
D) Sözleşmenin konusunun kamu hizmeti olması
E) Kamu hukuku rejimine tabi olması

Cevap : B) Tahkim şartının öngörülmüş olması

Açıklama : İdari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların çözüm yeri kural olarak idari yargıdır. **Tahkim şartının** öngörülmüş olması, idari sözleşmenin tipik ölçütlerinden biri değildir.

8. İdarenin görevi kapsamında olan bir konuda, idare adına irade açıklamaya yetkili olmayan kimselerin işlem yapması hâlinde ….. gündeme gelir.
Yetki sakatlığıyla ilgili yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) fonksiyon gaspı
B) yokluk
C) yetkisizlik
D) yetki tecavüzü
E) yetki gaspı

Cevap : E) yetki gaspı

Açıklama :

9. Aşağıdaki ifadelerden hangisi kamu tüzel kişiliğinin özelliklerinden değildir?

A) Kamu gücü yetkisine sahip olmak
B) Kamu görevlisi niteliğinde personele sahip olmak
C) İdari işlem tesis edebilmek
D) Yasa ve düzenleyici işlem yapabilmek
E) İdari sözleşmenin tarafı olabilmek

Cevap : D) Yasa ve düzenleyici işlem yapabilmek

Açıklama : **Yasa** (Kanun) yapma yetkisi sadece **Yasama** organına (TBMM) aittir. Kamu tüzel kişileri sadece **düzenleyici işlem** (yönetmelik gibi) yapma yetkisine sahiptirler.

10. Aşağıdakilerden hangisi birel işlemlerin türlerinden biri değildir?

A) Birel subjektif işlem
B) Birel şart işlem
C) Basit işlem
D) Kolektif işlem
E) Genel düzenleyici işlem

Cevap : E) Genel düzenleyici işlem

Açıklama : **Genel düzenleyici işlem** (Yönetmelik, Tüzük vb.), birel işlemlerden (atama, ruhsat vb.) farklı bir ana işlem kategorisidir.

11. Hiyerarşi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Hiyerarşi yetkisi vazgeçilebilen bir yetkidir.
B) Hiyerarşi ast-üst ilişkisi değildir.
C) Hiyerarşi hem kişiler üzerinde hem de işlemler üzerinde üstün bir güç sağlar.
D) Hiyerarşi yetkisi özel bir yetkidir.
E) Hiyerarşi yetkisinin kanunla öngörülmesi gerekir.

Cevap : C) Hiyerarşi hem kişiler üzerinde hem de işlemler üzerinde üstün bir güç sağlar.

Açıklama : **Hiyerarşi**, aynı tüzel kişilik içindeki üstün ast üzerindeki genel yetkisidir. Bu yetki hem astın **kişiliği** (disiplin) hem de **işlemleri** (iptal, değiştirme) üzerinde denetim imkanı verir.

12. İdari işlemler ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Birel işlemler uygulanmakla tükenmez, doğurgan bir özelliğe sahiptir.
B) Genel düzenleyici işlemler kişilik dışı, soyut işlemlerdir.
C) İdari işlemler hukuka uygunluk denetimi bakımından yargı denetimine tabidir.
D) Birel işlem muhatabının hukuki statüsünü değiştirir.
E) Zımni işlemler kural olarak “zımni red” olarak sonuç doğurur. Ancak kanunla düzenlenmiş istisnai durumlarda “zımni kabul” de mümkündür.

Cevap : A) Birel işlemler uygulanmakla tükenmez, doğurgan bir özelliğe sahiptir.

Açıklama : Yanlış ifade A şıkkıdır. **Birel işlemler** uygulandığı anda kural olarak **tükenir**. Uygulanmakla tükenmeyen ve doğurgan özelliğe sahip olanlar **Genel düzenleyici işlemlerdir**.

13. Aşağıdakilerden hangisi kamu tüzel kişiliğinin özelliklerinden değildir?

A) Kamu gücü yetkisine sahip olmak
B) Düzenleme yetkisine sahip olmak
C) Vergi, resim, harç vb. yükümlülüklere sahip olmak
D) İdari işlem tesis edebilmek
E) Kamu malı niteliğinde mallara sahip olmak

Cevap : C) Vergi, resim, harç vb. yükümlülüklere sahip olmak

Açıklama : Kamu tüzel kişileri, genellikle vergi, resim, harç vb. **alacakları** (kamu gücü) tahsil etme yetkisine sahiptirler; bu tür **yükümlülüklere** sahip olmak özel hukuk kişilerinin özelliğidir.

14. Anayasa’nın 126. maddesine göre, “Kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyum sağlamak amacıyla, birden çok ili içine alan …….. kurulabilir.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) yerel idari teşkilat
B) taşra teşkilatı
C) mahalli teşkilat
D) merkezi idare teşkilatı
E) bölge teşkilatı

Cevap : D) merkezi idare teşkilatı

Açıklama :

15. Kamu kurumu niteliğindeki Meslek Kuruluşları ile ilgili olarak aşağıdaki hangi ifade doğrudur?

A) Özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir.
B) Kuruluş amaçları dışında faaliyet yürütebilir.
C) Merkezden yönetime hiyerarşi ilişkisi ile bağlıdır.
D) Kamu gücü ayrıcalıklarına sahiptir.
E) Organlarını merkezi idare atar.

Cevap : D) Kamu gücü ayrıcalıklarına sahiptir.

Açıklama : Meslek kuruluşları **kamu tüzel kişisidir** (A yanlış), **amaçları dışında** faaliyet yürütemez (B yanlış), merkezi idareye **vesayet** ile bağlıdır (C yanlış) ve organlarını **üyeler seçer** (E yanlış). Doğru olan, kanundan aldıkları yetkiyle **kamu gücü ayrıcalıklarına** sahip olmalarıdır (D).

16. İdarenin, bir kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin ve kamu hukuku kurallarına tabi olarak yaptığı karşılıklı irade açıklamalarına ne denir?

A) İdari eylem
B) Özel hukuk sözleşmesi
C) İdari işlem
D) Düzenleyici işlem
E) İdari sözleşme

Cevap : E) İdari sözleşme

Açıklama : **İdari sözleşme**, idarenin üstün yetkilerle donatıldığı ve kamu hukuku kurallarına tabi olan, **iki tarafın irade açıklamasıyla** kurulan hukuki işlemdir.

17. Aşağıdakilerden hangisi idare hukukunun özelliklerinden değildir?

A) İdare hukuku tedvin edilmemiş bir hukuk dalıdır.
B) İdare hukuku bağımsız bir hukuk dalıdır.
C) İdare hukuku özel hukuk alanının bir dalıdır.
D) İdare hukuku büyük ölçüde içtihadi bir hukuk dalıdır.
E) İdare hukuku statüsel bir hukuk dalıdır.

Cevap : C) İdare hukuku özel hukuk alanının bir dalıdır.

Açıklama : İdare Hukuku, **Kamu Hukuku** alanının bir dalıdır; özel hukukun değil.

18. Birden fazla mahalli idarenin, yürütmekle görevli oldukları hizmetlerden bazılarını birlikte görmek üzere kendi aralarında kurdukları kamu tüzel kişisine ne ad verilir?

A) Mahalli idare birlikleri
B) Büyükşehir belediyesi
C) Hizmet bakımından yerinden yönetim kuruluşları
D) Merkezi idare birlikleri
E) Bölge idare teşkilatı

Cevap : A) Mahalli idare birlikleri

Açıklama : Bu tanım, yerel yönetimlerin (belediye, il özel idaresi vb.) ortak hizmetleri görmek üzere kurdukları **Mahalli idare birliklerine** aittir.

19. Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, yerine hangi yetkili vekâlet eder?

A) Cumhurbaşkanı Yardımcısı
B) Adalet Bakanı
C) TBMM Başkanı
D) İçişleri Bakanı
E) Anayasa Mahkemesi Başkanı

Cevap : A) Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Açıklama : Anayasa’ya göre, Cumhurbaşkanına vekâlet eden yetkili **Cumhurbaşkanı Yardımcısıdır**.

20. Aşağıdakilerden hangisi basit iradeli işlemdir?

A) Disiplin Amiri Kararı
B) Üniversite Senatosu Kararı
C) Belediye Meclisi Kararı
D) Fakülte Yönetim Kurulu Kararı
E) Disiplin Kurulu Kararı

Cevap : A) Disiplin Amiri Kararı

Açıklama : **Basit iradeli işlemler**, tek bir kişinin (organın) iradesiyle tesis edilen işlemlerdir. **Disiplin Amiri Kararı** (A) buna örnektir. Diğerleri ise kurul kararı olduğu için kolektif iradeli işlemlerdir.