Siyasi İletişim 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Siyasi iletişim, siyasal aktörler ile kamuoyu arasındaki karşılıklı etkileşimi, mesaj alışverişini ve ikna süreçlerini kapsayan bir alandır. Bu alan, antik çağlardan günümüze retorik, propaganda ve modern kampanya teknikleriyle gelişmiştir. Bu makalede siyasi iletişimin temel kavramları, tarihsel gelişimi ve modern uygulamaları ele alınacaktır.

Temel Kavramlar ve İletişim Modelleri

• Siyasal Reklamcılık: Medyadan para karşılığı yer ve zaman satın alınarak yapılan iletişimdir. Bu özellik onu halkla ilişkilerden ayırır.
• Harold Lasswell Modeli: İletişimi “Kim, Neyi, Hangi Kanaldan, Kime, Hangi Etkiyle söyler?” formülüyle açıklar.
• Propaganda: “Sihirli Mermi” kuramına dayanır; kitlelerin pasif olduğu ve mesajlarla kolayca yönlendirilebileceği varsayımını taşır.

Siyasal Kampanyalar ve Dönemler

Post-modern kampanyalarda yönetim, parti merkezinden ziyade profesyonel danışmanlara ve aday odaklı ekiplere kaymıştır. “Siyasetin Kişiselleşmesi”, liderlerin imajının öne çıkmasıdır; bu durum parlamenter sistemin güçlenmesiyle değil, lider odaklılıkla ilişkilidir.

Kampanyaların işlevi kendi adayını kazandırmaktır; “kararsız seçmeni en doğru adaya yöneltmek” gibi objektif bir kamu hizmeti amacı taşımazlar.

Medya ve Teknoloji

Marshall McLuhan, “Araç mesajdır” diyerek teknolojik determinizmi savunmuştur. Günümüzde bireylerin haber üretip yayabildiği “Yurttaş Gazeteciliği”, kamusal alana katılımı artırmıştır.

Yazarlar ve Eserler

• Walter Lippmann: “Kamuoyu” (Public Opinion) adlı eserin yazarıdır.
• Kültürel İncelemeler: 20. yüzyılın başında değil, 1960’larda kurumsallaşmış bir alandır.

Siyasal Aktörler

Meşru aktörler arasında sivil toplum örgütleri ve lobiler bulunurken, terör örgütleri yasa dışı siyasal aktörlerdir. Yerel yönetimler ise atamayla değil, seçimle iş başına gelirler.

1. Aşağıdakilerden hangisi siyasal reklamcılığı benzer kavramlardan ayıran en önemli özelliktir?

A) Profesyonel bir ekip gerektirmesi
B) Siyasal kampanyalarda vazgeçilmez olması
C) Medyadan yer ve zaman satın alınarak yapılması
D) Toplumu oy vermeye teşvik etmesi
E) Televizyonda yayınlanması

Cevap : C) Medyadan yer ve zaman satın alınarak yapılması

Açıklama : Siyasal reklamcılığı, siyasal halkla ilişkiler veya propagandadan ayıran en temel ve teknik fark; reklamın, kitle iletişim araçlarında (TV, gazete, internet vb.) yayınlanması için yayıncı kuruluşa **para ödenerek yer ve zaman satın alınması** zorunluluğudur. Halkla ilişkiler faaliyetleri ise genellikle ücretsiz haber değeri taşıyan etkinlikler üzerinden yürütülür.

2. Aşağıdakilerden hangisi post-modern seçim kampanyalarının özellikleri arasında yer almaz?

A) Siyasal reklamcılık siyasal kampanyaların önemli bir ayağını oluşturur.
B) Kampanya faaliyetlerinin sorumluluğu parti merkezindedir.
C) Kampanyalar ulusal ölçekte yürütülür.
D) Seçim dönemlerinin dışında da kampanyalar devam eder.
E) Partiyle seçmen arasındaki mesafe uzaktır.

Cevap : B) Kampanya faaliyetlerinin sorumluluğu parti merkezindedir.

Açıklama : **Post-modern kampanyalar**, profesyonel siyasal danışmanların, anket şirketlerinin ve medya uzmanlarının yönetiminde yürütülür. Bu dönemde kampanya yönetimi, geleneksel **parti merkezinden** ziyade, adayın etrafında kurulan profesyonel ekiplere ve danışmanlara kaymıştır. Parti merkezinin mutlak hakimiyeti daha çok “Modern” (1960-1990 arası) kampanya dönemine ait bir özelliktir.

3. Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılın başlarında üniversitelerde kurumsallaşmaya başlamış sosyal bilim alanlarından biri değildir?

A) Kültürel İncelemeler
B) Siyaset Bilimi
C) Antropoloji
D) Sosyoloji
E) İktisat

Cevap : A) Kültürel İncelemeler

Açıklama : Sosyoloji, İktisat, Siyaset Bilimi ve Antropoloji gibi disiplinler 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında kurumsallaşmıştır. Ancak **Kültürel İncelemeler (Cultural Studies)**, akademik bir disiplin olarak çok daha geç bir tarihte, 1960’larda (özellikle Birmingham Okulu ile) ortaya çıkmış ve kurumsallaşmıştır.

4. Siyasal iletişimin ilk örneklerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Siyasal iletişimin izleri yazının bulunuşuna dek geri götürülebilir.
B) Bir siyasal iletişim biçimi olarak propagandaya Antik Yunan’da dahi rastlamak mümkündür.
C) İletişim teknolojilerindeki gelişmeler, siyasal iletişimin gelişimini şekillendirmiştir.
D) Antik Yunan ve Roma’daki retorik kavramı, siyasal iletişim bağlamında düşünülebilir.
E) Siyasal iletişim, her zaman modern kitle iletişim araçlarıyla iç içe olmuştur.

Cevap : E) Siyasal iletişim, her zaman modern kitle iletişim araçlarıyla iç içe olmuştur.

Açıklama : Siyasal iletişim, insanlık tarihi kadar eskidir. Modern kitle iletişim araçları (TV, Radyo, Gazete) ortaya çıkmadan binlerce yıl önce de retorik, mimari, paralar üzerindeki semboller, heykeller ve sözlü propaganda yoluyla siyasal iletişim yapılmıştır. Dolayısıyla “her zaman modern araçlarla iç içe olmuştur” ifadesi yanlıştır.

5. Aşağıdakilerden hangisi iletişim modellerindeki ana unsurlardan biri değildir?

A) Reklam
B) Alıcı
C) Geribildirim
D) Gönderici
E) Gürültü

Cevap : A) Reklam

Açıklama : Temel iletişim sürecinin (Shannon-Weaver vb. modeller) ana unsurları; **Kaynak (Gönderici)**, **Mesaj**, **Kanal**, **Alıcı (Hedef)**, **Geribildirim (Feedback)** ve **Gürültü**dür. **Reklam** ise iletişimin bir unsuru değil, bir iletişim türü veya formatıdır.

6. Propagandaya ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Propaganda kavramı, iletişim çalışmalarında “güçlü etkilere dönüş” döneminin ürünüdür.
B) Propaganda amaçlı kullanılan ilk kitle iletişim aracı televizyondur.
C) Propaganda kavramının arkasında, alıcılar uygun mesajlara yeterince maruz bırakıldığında, istenilen biçimde yönlendirilmeleri kolaydır savı vardır.
D) Televizyon İkinci Dünya Savaşı’nda halkı savaşmaya ikna etmek konusunda büyük rol oynar.
E) Propagandanın bir siyasal iletişim biçimi olup olmadığı tartışmalıdır.

Cevap : C) Propaganda kavramının arkasında, alıcılar uygun mesajlara yeterince maruz bırakıldığında, istenilen biçimde yönlendirilmeleri kolaydır savı vardır.

Açıklama : Propaganda teorileri, özellikle I. ve II. Dünya Savaşı dönemlerinde **”Sihirli Mermi”** veya **”Hipodermik İğne”** kuramlarıyla açıklanmıştır. Bu görüşe göre medya mesajları (propaganda), pasif durumdaki izleyiciye doğrudan enjekte edilir ve kitleler istenilen yönde kolayca manipüle edilebilir.

7. Aşağıdakilerden hangisi özellikle de internet temelli teknolojilerle dahil olunması kolaylaşan kamusal alanda, bireylerin, adlarını açıklayarak ya da gizleyerek, siyasi görüşlerini açıklayabileceklerini, eleştirilerini dile getirebileceklerini, haber üretebileceklerini ifade eden kavramdır?

A) Kamuoyu
B) Sosyal medya uzmanlığı
C) Kamu diplomasisi
D) İliştirilmiş gazetecilik
E) Yurttaş gazeteciliği

Cevap : E) Yurttaş gazeteciliği

Açıklama : **Yurttaş Gazeteciliği**, profesyonel gazeteci olmayan sıradan vatandaşların, internet ve dijital teknolojileri kullanarak haber toplaması, üretmesi ve yayması sürecidir. Bu kavram, bireylerin kamusal alana aktif katılımını ve içerik üreticisi haline gelmesini ifade eder.

8. Aşağıdakilerden hangisi “siyasetin kişiselleşmesi” sürecinin bir parçası değildir?

A) Kişilerin görüntüleri ve tarzlarıyla anılmaya başlanması
B) Kampanyalarda görsel medyanın öneminin artması
C) Kişilere siyasal partilerden daha çok vurgu yapılması
D) Parlamenter sistemin güçlenmesi
E) Kişilerin fikirlerinden çok imajlarına vurgu yapılması

Cevap : D) Parlamenter sistemin güçlenmesi

Açıklama : **Siyasetin kişiselleşmesi**, seçmenlerin parti ideolojilerinden ziyade liderlerin kişiliklerine ve imajlarına odaklanmasıdır. Bu süreç genellikle partilerin kurumsal yapısının zayıflamasına ve lider odaklı (başkanlık sistemi benzeri) eğilimlerin artmasına neden olur. Dolayısıyla, parti kurumsallığına dayalı **parlamenter sistemin güçlenmesi** değil, aksine lider figürünün sistemin önüne geçmesi söz konusudur.

9. İkinci Dünya Savaşı’nın bilim dünyasına etkilerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Nazi rejiminden kaçanlar başta ABD olmak üzere farklı ülkelere giderek, buralardaki bilimsel gelişmeye katkı verirler.
B) Nazi rejiminden kaçan entelektüeller, İstanbul Üniversitesi’nin akademik vizyonunun gelişmesinde büyük rol oynarlar.
C) Doğa bilimleri felsefeden üstün tutulmaya başlanır.
D) Savaşın getirdiği sorunların çözülmesi gerekliliği, uzmanlaşmayı destekler.
E) Devletlerin bilime yaklaşımları, savaş içindeki ve sonrasındaki ulusal gereksinimlere paralel biçimde gelişir.

Cevap : C) Doğa bilimleri felsefeden üstün tutulmaya başlanır.

Açıklama : II. Dünya Savaşı, bilim insanlarının göçü (A, B) ve teknolojinin (atom bombası, radar vb.) gelişimi (D, E) üzerinde büyük etki yaratmıştır. Ancak “doğa bilimlerinin felsefeden üstün tutulmaya başlanması” süreci, savaştan çok daha önce, 19. yüzyıl Pozitivizmi ile başlamış bir süreçtir. Savaş bu durumu pekiştirmiş olabilir ancak başlangıç noktası veya savaşın doğrudan ve tekil bir sonucu olarak tanımlanması tarihsel açıdan yanıltıcıdır. Diğer şıklar somut tarihsel olgulardır.

10. Aşağıdaki isimlerden hangisi bir teknolojik deterministtir?

A) Hans Morgenthau
B) Paul Lazarsfeld
C) Platon
D) Elihu Katz
E) Marshall McLuhan

Cevap : E) Marshall McLuhan

Açıklama : **Marshall McLuhan**, “Araç mesajdır” (The medium is the message) sözüyle tanınan ve iletişim teknolojilerinin (araçlarının) insan algısını ve toplumsal yapıyı belirlediğini savunan en ünlü **teknolojik determinist** düşünürdür.

11. Aşağıdakilerden hangisi siyasal danışmanlarda bulunması gereken özelliklerden değildir?

A) Kitle iletişimi konusunda bilgili olması
B) Geniş bir genel kültüre sahip olması
C) Takım çalışmasına yatkın olması
D) Etkili iletişim kurmayı bilmesi
E) Birlikte çalışacağı siyasal partiye oy verecek olması

Cevap : E) Birlikte çalışacağı siyasal partiye oy verecek olması

Açıklama : Siyasal danışmanlık **profesyonel** bir meslektir. Danışmanın teknik bilgisi, stratejik zekası ve iletişim becerileri önemlidir. Danışmanın, hizmet verdiği partinin ideolojisini benimsemesi veya ona oy vermesi (partizanlık) profesyonel bir zorunluluk değildir; “kiralık silah” (hired gun) olarak da çalışabilirler.

12. İletişim sürecini, “kim”, “neyi”, “hangi kanal aracılığıyla”, “kime” ve “hangi etkilerle” söylüyor biçiminde modelleyen isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Harold Lasswell
B) Niccolo Machiavelli
C) Paul Lazarsfeld
D) Marshall McLuhan
E) Elihu Katz

Cevap : A) Harold Lasswell

Açıklama : İletişim çalışmalarının kurucu babalarından sayılan **Harold Lasswell**, 1948 yılında geliştirdiği iletişim modelini şu ünlü formülle özetlemiştir: **”Kim (Who) – Neyi (Says What) – Hangi Kanaldan (In Which Channel) – Kime (To Whom) – Hangi Etkiyle (With What Effect) söyler?”**

13. Aşağıdakilerden hangisinde yazar ve eser eşleşmesi doğrudur?

A) Harold Innis – Küresel Köy
B) Walter Lippmann – Kamuoyu
C) Daniel Lerner – Kişisel Etki
D) Platon – Retorik
E) Aristo – Devlet

Cevap : B) Walter Lippmann – Kamuoyu

Açıklama : **Walter Lippmann**’ın 1922 yılında yayınlanan **”Public Opinion” (Kamuoyu)** adlı eseri, medya ve kamuoyu araştırmaları için temel bir başyapıttır. Diğer eşleşmeler yanlıştır: Küresel Köy (McLuhan), Kişisel Etki (Katz & Lazarsfeld), Retorik (Aristo), Devlet (Platon).

14. Aşağıdakilerden hangisi yerel yönetimler hakkında yanlış bir ifadedir?

A) Merkezi hükümete oranla, yerel yönetimler halkla daha iç içedir.
B) Yerel yönetimler genellikle merkezi hükümet tarafından atanır.
C) Yerel yönetimler, merkezi hükümetin yanı sıra küçük idari bölgelerdeki yöneticileri içeren mekanizmadır.
D) Yerel yönetimler genellikle seçimle iş başına gelirler.
E) Yerel yönetimlere örnek olarak belediyeler, il ve ilçe özel idareleri ve mahalli idareler verilebilir.

Cevap : B) Yerel yönetimler genellikle merkezi hükümet tarafından atanır.

Açıklama : Yerel yönetimlerin (Belediyeler, İl Genel Meclisleri vb.) en temel özelliği, yerel halkın oylarıyla **seçimle iş başına gelmeleridir**. Merkezi hükümet tarafından atananlar genellikle yerel yönetim değil, taşra teşkilatı yöneticileridir (Vali, Kaymakam). Bu nedenle B şıkkı yanlıştır.

15. Aşağıdakilerden hangisi siyasal kampanyalardaki dolaylı iletişime örnektir?

A) Siyasi partilerin yaptığı mitingler
B) Gençlik kollarının caddede yürüyen gençlerle sohbet ederek broşür dağıtması
C) Daire kapılarına bez torba içinde parti eşantiyonlarının bırakılması
D) Sokakta seçmenlerle fotoğraf çektirmek
E) Siyasi aktörlerin esnaf ziyaretleri

Cevap : C) Daire kapılarına bez torba içinde parti eşantiyonlarının bırakılması

Açıklama : Yüz yüze iletişim (sohbet, miting, ziyaret, fotoğraf) doğrudan iletişimdir. Ancak parti materyallerinin, seçmenle herhangi bir temas kurmadan kapıya bırakılması, araya bir araç (bez torba/eşantiyon) girdiği ve karşılıklı etkileşim olmadığı için **dolaylı iletişim** örneğidir.

16. Aşağıdaki isimlerden hangisi 20. yüzyılda iletişim disiplininin gelişimine katkı sağlayanlardan biri değildir?

A) Edward Hallett Carr
B) Paul Lazarsfeld
C) Graham Bell
D) Harold Innis
E) Claude Shannon

Cevap : A) Edward Hallett Carr

Açıklama :

17. İletişim kavramına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kelimenin Türkçe kökeninde “karşılıklılık”, Latince kökeninde ise “topluluk” kavramı ağır basar.
B) İnsanın bir ağaca sarılması iletişim kapsamına girer.
C) İletişim disiplini genel olarak insan iletişimiyle ilgilenir.
D) İnsanın iletişimi dil ile başlar.
E) İnsan dışı canlılar da iletişim kurarlar.

Cevap : D) İnsanın iletişimi dil ile başlar.

Açıklama :

18. Aşağıdakilerden hangisi siyasal kampanyaların işlevlerinden değildir?

A) Yeni liderlerin tanıtılmasına imkan vermesi
B) Seçmen tercihlerini değiştirebilmesi
C) Seçmenleri oy vermeye teşvik etmesi
D) Kararsız seçmeni en doğru adaya yöneltmesi
E) Farklı görüşlerin tartışılmasını sağlaması

Cevap : D) Kararsız seçmeni en doğru adaya yöneltmesi

Açıklama : Siyasal kampanyalar taraflıdır ve kendi adaylarının kazanmasını hedefler. Kampanyaların amacı kararsız seçmeni “objektif olarak en doğru” adaya yöneltmek değil, **”kendi adaylarına”** yöneltmektir. “En doğru aday” kavramı görecelidir ve kampanyaların böyle bir kamu hizmeti işlevi yoktur.

19. Aşağıdakilerden hangisi yasa dışı bir siyasal aktördür?

A) Diasporalar
B) Sivil toplum örgütleri
C) Baskı grupları
D) Terör örgütleri
E) Lobiler

Cevap : D) Terör örgütleri

Açıklama : Sivil toplum örgütleri, baskı grupları, lobiler ve diasporalar demokratik sistem içinde meşru ve yasal siyasal aktörlerdir. Ancak şiddeti bir yöntem olarak kullanan **terör örgütleri**, hukuk düzeni tarafından tanınmayan **yasa dışı** siyasal aktörlerdir.

20. Aşağıdakilerden hangisi siyasal iletişimin işlevlerinden biri değildir?

A) Siyasal mesajların iletilmesi
B) Siyasi konuların diğer toplumsal konulardan ayrı ve özel bir alan olarak korunması
C) Geri besleme kanallarının çalıştırılması
D) Kanaat önderlerinin etkilenmesi
E) Kamuoyu beklentilerinin ölçülmesi

Cevap : B) Siyasi konuların diğer toplumsal konulardan ayrı ve özel bir alan olarak korunması

Açıklama : Siyasal iletişimin amacı siyaseti toplumdan soyutlamak veya ayırmak değil; aksine siyasal mesajları topluma iletmek, toplumun taleplerini siyasete taşımak ve siyaseti **toplumsal hayatla bütünleştirmektir**. Siyaseti “ayrı ve özel bir alan” olarak korumak, demokratik siyasal iletişimin işlevi olamaz.