Uluslararası Hukuk 2025-2026 Vize Soruları

1. Devletlerin ülkesel yetkisine getirilen sınırlamalardan biri olan diplomatik dokunulmazlıklar bağlamında aşağıdakilerden hangisi diplomatik dokunulmazlık ve ayrıcalıklardan yararlanamaz?

A) Ateşeler
B) Katip rütbesindekiler
C) Bakanlar
D) Yabancı ülkelerde bulunan resmi burslu öğrenciler
E) Büyükelçiler

Cevap : D) Yabancı ülkelerde bulunan resmi burslu öğrenciler

Açıklama : Diplomatik dokunulmazlık ve ayrıcalıklar, 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi’ne göre diplomatik misyon şefleri (Büyükelçiler), diplomatik personel (Ateşeler, Katipler, Müsteşarlar) ve belirli ölçüde onların aile bireyleri için geçerlidir. Devletlerin üst düzey yöneticileri (Bakanlar) de uluslararası hukukta belirli bağışıklıklara sahiptir. Ancak **yabancı ülkelerde bulunan resmi burslu öğrenciler**, diplomatik statüye sahip olmadıkları için bu dokunulmazlık ve ayrıcalıklardan yararlanamazlar.

2. Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukukta devlet olma şartlarından biri değildir?

A) Bütün devletlerce tanınma
B) İnsan topluluğu
C) Siyasi otorite
D) Uluslararası ilişkilerini yürütebilme kapasitesi
E) Ülke

Cevap : A) Bütün devletlerce tanınma

Açıklama : 1933 Montevideo Sözleşmesi’ne göre devletin dört temel unsuru vardır: 1) İnsan topluluğu (halk), 2) Ülke (toprak parçası), 3) Hükümet (siyasi otorite), 4) Diğer devletlerle ilişki kurabilme kapasitesi (egemenlik). **Tanınma** ise kurucu bir unsur değil, genellikle bildirici (açıklayıcı) bir nitelik taşır. Bir devletin var olabilmesi için “bütün devletlerce” tanınması hukuki bir zorunluluk değildir (Örneğin KKTC veya Kosova gibi).

3. Aşağıdakilerden hangisi, antlaşmalar hukukunda bir antlaşmayı sona erdiren olağan durumlardan biri değildir?

A) Tarafların feshi ya da çekilmeleri ile sona erme
B) Antlaşmanın bir hükmü ile sona erme
C) Tarafların daha sonraki karar ve olurları ile sona erme
D) Uluslararası Adalet Divanı kararı ile sona erme
E) Rebus sic stantibus ilkesine dayanarak sona erme

Cevap : D) Uluslararası Adalet Divanı kararı ile sona erme

Açıklama : Bir uluslararası antlaşma; süresinin dolmasıyla (hüküm ile), tarafların karşılıklı rızasıyla (fesih/çekilme veya yeni karar) veya köklü değişiklikler (rebus sic stantibus) nedeniyle sona erebilir. Ancak **Uluslararası Adalet Divanı (UAD) kararı**, doğrudan ve kendiliğinden bir antlaşmayı sona erdiren “olağan” bir fesih yöntemi değildir; UAD genellikle bir uyuşmazlık üzerine antlaşmanın geçerliliği veya yorumu hakkında karar verir, sona erdirme eylemi tarafların iradesine veya hukuki sürecin sonucuna bağlıdır.

4. Aşağıdakilerden hangisi devletlerin ülkesel yetkilerinin kullanılması bağlamında görülebilen özel sınırlandırmalardan biri değildir?

A) Belli ülkelerin vatandaşlarına tanınan ticari veya yargısal ayrıcalıklar
B) Diplomatik temsilcilerin dokunulmazlıkları
C) Askeri üsler vererek bazı ayrıcalıklar tanıma
D) Diplomatik temsilciliklerin bağışıklıkları
E) İnsan hakları hukukundan kaynaklanan sınırlamalar

Cevap : E) İnsan hakları hukukundan kaynaklanan sınırlamalar

Açıklama :

5. Aşağıdakilerden hangisi, antlaşmalar hukukunda, üçüncü kişiler için kendi rızaları olmadan hüküm doğuran antlaşmalardan biri değildir?

A) Uluslararası deniz ve akarsu yollarının statüsüne ilişkin antlaşma
B) Bir devlet ya da bölgenin silahsızlandırılması antlaşması
C) Bölgesel nitelikteki uluslararası antlaşmalar
D) Bir devletin siyasal statüsüne ilişkin antlaşma
E) Bazı uluslararası örgütlerin uluslararası hukuk kişiliğine ilişkin antlaşma

Cevap : C) Bölgesel nitelikteki uluslararası antlaşmalar

Açıklama : “Pacta tertiis nec nocent nec prosunt” ilkesi gereği antlaşmalar kural olarak üçüncü tarafları bağlamaz. Ancak objektif statü yaratan antlaşmalar (suyolları, silahsızlanma, tarafsızlık statüsü, BM gibi evrensel örgütlerin kuruluşu) istisnadır ve herkesi bağlar. **Bölgesel nitelikteki antlaşmalar** (örneğin bölgesel ticaret veya işbirliği örgütleri) ise objektif bir statü yaratmadıkça o bölge dışındaki veya o örgüte üye olmayan üçüncü devletleri bağlamaz.

6. Aşağıdakilerden hangisi bir devletin kara ülkesinin unsurlarından biri olamaz?

A) Adalar
B) Akarsular
C) Dağlar
D) Takımada suları
E) Yarımadalar

Cevap : D) Takımada suları

Açıklama : Devletin **kara ülkesi**; anakara, adalar, yarımadalar, dağlar, ovalar ve akarsular (nehirler/göller) gibi yeryüzü parçalarını kapsar. **Takımada suları** ise, deniz hukuku (BM Deniz Hukuku Sözleşmesi) kapsamında “takımada devleti” sayılan devletlerin adaları arasında kalan **deniz alanlarını** ifade eder. Bu sular kara ülkesinin değil, **deniz ülkesinin** (iç sulara benzer özel bir rejimle) bir parçasıdır.

7. Uluslararası hukukun gelişimi sürecinde hangi uluslararası örgütlerin katkısı daha çok olmuştur?

A) NATO ve Varşova Paktı
B) Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler
C) Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi
D) Amerikan Devletleri Örgütü ve MERCOSUR
E) Şangay İşbirliği Örgütü ve SEATO

Cevap : B) Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler

Açıklama : Uluslararası hukukun modern anlamda kurumsallaşması, kodifikasyonu (yazılı hale getirilmesi) ve evrenselleşmesi sürecinde en büyük katkıyı, I. Dünya Savaşı sonrası kurulan **Milletler Cemiyeti** ve II. Dünya Savaşı sonrası kurulan **Birleşmiş Milletler (BM)** sağlamıştır. Özellikle BM bünyesindeki Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun çalışmaları bu konuda belirleyicidir.

8. I. Yargı kararları
II. Hakemlik kararları
III. Öğreti
IV. Yapılageliş normları
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri uluslararası hukukun yardımcı kaynakları olarak adlandırılır?

A) I ve III
B) I ve II
C) Yalnız I
D) I, II ve III
E) I, II, III ve IV

Cevap : D) I, II ve III

Açıklama :

9. Uluslararası hukukta devletin ülkesi kavramı tam olarak neyi ifade etmektedir?

A) Kara ülkesi, karasuları ve münhasır ekonomik bölgeyi
B) Kara ülkesi, deniz ülkesi ve uluslararası hava sahasını
C) Kara ülkesi ve üzerindeki hava sahasını
D) Sadece kara ülkesini ve bağlı olan deniz alanlarını
E) Devletin sahip olduğu ve egemenliği altındaki bütün kara, deniz ve hava sahalarını

Cevap : E) Devletin sahip olduğu ve egemenliği altındaki bütün kara, deniz ve hava sahalarını

Açıklama : Devletin ülkesi üç boyutlu bir bütündür: 1) **Kara ülkesi** (toprak ve yeraltı), 2) **Deniz ülkesi** (iç sular ve karasuları), 3) **Hava ülkesi** (kara ve deniz ülkesinin üzerindeki hava sahası). Devlet bu alanların tamamında tam ve münhasır egemenliğe sahiptir.

10. Aşağıdakilerden hangisi günümüzde uluslararası hukuka uygun olarak ülke kazanılmasına bir örnek olarak verilemez?

A) İşgal yoluyla sahipsiz bir toprağın kazanılması
B) İlhak yoluyla bir toprağın kazanılması
C) Devir yoluyla ülke kazanılması
D) Arazi oluşumu yoluyla ülke kazanma
E) Yargı kararları yoluyla ülke kazanılması

Cevap : B) İlhak yoluyla bir toprağın kazanılması

Açıklama : Günümüz uluslararası hukukunda (BM Şartı m. 2/4), kuvvet kullanma yasağı esastır. Bu nedenle, bir devletin başka bir devletin toprağını zorla ele geçirmesi anlamına gelen **ilhak (katılma)**, hukuka aykırı kabul edilir ve bu yolla kazanılan topraklar meşru sayılmaz. Diğer yöntemler (devir, sahipsiz toprağı işgal -artık sahipsiz toprak kalmasa da teorik olarak-, doğal arazi oluşumu) hukuka uygundur.

11. I. İyi niyet (good faith)
II. Geçmişte kabulün gelecekte reddi mümkün kılmaması
III. Ölçülülük (proportionality)
IV. Uluslararası örgüt kararları
Uluslararası hukukun kaynaklarından olan hukukun genel ilkeleri kapsamında yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerinden bahsedilebilir?

A) I, III ve IV
B) Yalnız I
C) I, II ve III
D) II ve III
E) Yalnız III

Cevap : C) I, II ve III

Açıklama : **Hukukun genel ilkeleri**, uygar uluslarca kabul edilen ve hukuk sistemlerinin ortak paydasını oluşturan ilkelerdir. **İyi niyet (good faith)** (I), **Ahde vefa (Estoppel – geçmişteki kabulle çelişmeme)** (II) ve **Ölçülülük** (III) bu ilkelerdendir.  Uluslararası örgüt kararları (IV) ise hukukun genel ilkesi değil, ayrı bir hukuk kaynağı veya bağlayıcılığına göre yardımcı araçtır.

12. I. İrade açıklaması
II. Özel onay gerekliliği
III. Kural koyucu ve çok taraflı olmak zorunluluğu
IV. Tek taraflı bir işlem niteliğini de içerebilmesi
Yukarıdakilerden hangileri bir antlaşmanın içermesi gereken unsurlardandır?

A) II, III ve IV
B) I, II ve III
C) I ve II
D) III ve IV
E) I, II ve IV

Cevap : B) I, II ve III

Açıklama :

13. Aşağıda verilen uluslararası hukukun kişileri, sahip oldukları haklar ve yetkiler bakımından en az yetkiden en genişe doğru nasıl sıralanmalıdır?

A) Devlet niteliği kazanmamış insan toplulukları – uluslararası örgütler – devletler
B) Gerçek kişiler – devletler – uluslararası örgütler
C) Devlet niteliği kazanmamış insan toplulukları – devletler – uluslararası örgütler
D) Devletler – devlet niteliği kazanmamış insan toplulukları – uluslararası örgütler
E) Devletler gerçek kişiler – uluslararası örgütler

Cevap : A) Devlet niteliği kazanmamış insan toplulukları – uluslararası örgütler – devletler

Açıklama : Uluslararası hukukun **asli ve tam yetkili kişisi Devletlerdir** (en geniş yetki). **Uluslararası örgütler**, devletlerin onlara verdiği yetkilerle sınırlı (türev) bir kişiliğe sahiptir. **Devlet niteliği kazanmamış insan toplulukları** (veya bireyler) ise çok daha sınırlı ve istisnai durumlarda hak ve yetki sahibi olabilirler (en az yetki).

14. Uluslararası hukukta devletin hukuk kişisi olması için var olması gereken insan topluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisinden bahsedilemez?

A) Nüfusu az olan devletlerle kalabalık olan devletlerin hukuksal kişiliği farklıdır.
B) Birden çok toplumsal gruplardan meydana gelebilir.
C) İnsan topluluğunu oluşturan kişi sayısının bir önemi yoktur.
D) Aralarında etnik, dini ve diğer türlü kültürel aynılık gerekmez.
E) Devletin nüfusunun birlikteliğinin sürekliliği gereklidir.

Cevap : A) Nüfusu az olan devletlerle kalabalık olan devletlerin hukuksal kişiliği farklıdır.

Açıklama : Uluslararası hukukta **egemen eşitlik ilkesi** geçerlidir. Devlet olmanın şartı olan “insan topluluğu”nun (nüfusun) az veya çok olması, devletin **hukuksal kişiliğini veya eşitliğini değiştirmez**. Nüfusu 10 bin olan bir ada devleti ile 1 milyar olan bir devlet, hukuksal kişilik bakımından eşittir. Diğer şıklar insan topluluğunun özelliklerini doğru yansıtır (B, C, D, E).

15. Aşağıdakilerden hangisi devletin ülkesi dışında kullanabileceği yetkilerden biri değildir?

A) Kendi karasularındaki yabancı gemileri denetleme
B) Münhasır ekonomik bölgesinde ekonomik faaliyetlerde bulunma
C) Güney kutbu, uzay ve açık deniz gibi alanlarda vatandaşları ve bayrağını taşıyan araçlar üzerinde bazı yetkileri kullanma
D) Kendi vatandaşları ve araçları üzerinde ülke dışında bazı yetkilerini kullanma
E) Bitişik bölge olarak ilan edilen deniz alanlarında gümrük, sağlık ve göç konularında kendi yasalarını uygulama

Cevap : A) Kendi karasularındaki yabancı gemileri denetleme

Açıklama : Soru “devletin ülkesi **dışında**” kullanabileceği yetkileri sormaktadır. **Karasuları**, devletin **deniz ülkesinin** bir parçasıdır, yani devletin kendi ülkesidir. Dolayısıyla karasularında yapılan denetim (A şıkkı), ülke *dışında* değil, ülke *içinde* kullanılan bir yetkidir. Diğer şıklar (MEB, Açık Deniz, Bitişik Bölge) devletin egemenlik alanının (ülkesinin) bittiği ancak belirli haklara sahip olduğu alanları ifade eder.

16. Modern dönemde uluslararası hukukun gelişimi en çok hangi yüzyıllara kadar geriye götürülebilir?

A) 20-21. yüzyıllar
B) 16-17. yüzyıllar
C) M.Ö. 2-3 yüzyıllar
D) 12.-13. yüzyıllar
E) 19-20. yüzyıllar

Cevap : B) 16-17. yüzyıllar

Açıklama : Modern uluslararası hukukun temelleri, ulus-devlet sisteminin doğuşunu simgeleyen **1648 Vestfalya Barışı** ve bu dönemin hukukçularına (Hugo Grotius gibi) dayandırılır. Bu nedenle gelişim **16. ve 17. yüzyıllara** kadar götürülür.

17. Aşağıdakilerden hangisi bireylerin veya gerçek kişilerin uluslararası hukuk kişisi olabilecekleri durumlardan biri değildir?

A) AİHM gibi bölgesel ve supranasyonal yargı organlarında devletlere karşı dava açabilme
B) Devletlere karşı savaş hukuku normları ve düzenlemelerine dayanan korunma ve diğer haklara sahip olma
C) Uluslararası yargı organları ve davalarda gerçek kişi olarak taraf olabilme
D) Uluslararası sözleşmeler kapsamında temel insan haklarından yararlanma
E) Diplomatik pasaport ve bağışıklıklara sahip olma

Cevap : E) Diplomatik pasaport ve bağışıklıklara sahip olma

Açıklama : Bireyler, insan hakları sözleşmeleri ile hak sahibi olabilir (D) ve AİHM gibi mahkemelere başvurabilirler (A). Ancak bireylerin uluslararası alanda **diplomatik pasaport ve bağışıklığa** sahip olması, onların kendi başlarına bir “uluslararası hukuk kişisi” olmasından değil, **devleti temsil etmelerinden** (devletin ajanı olmalarından) kaynaklanır. Bu hak şahsa değil, temsil ettiği devlete/göreve aittir.

18. Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukukun en zayıf yönü olarak değerlendirilebilir?

A) Uluslararası özel hukuk alanının gelişimi
B) Uluslararası örgütlerin güçlü etkisi
C) Kurallara uymayı destekleyecek yaptırımların ve otoritenin zayıflığı
D) Devletler arasında uyum sürekli uyum
E) Uluslararası mahkemelerin artan etkisi

Cevap : C) Kurallara uymayı destekleyecek yaptırımların ve otoritenin zayıflığı

Açıklama : Uluslararası hukukta, iç hukukta olduğu gibi merkezi bir yasama organı, zorunlu bir yargı yetkisi ve kuralları zorla uygulatacak merkezi bir **kolluk gücü/otorite** yoktur. Bu nedenle kuralların ihlali durumunda **yaptırımların uygulanması ve otorite eksikliği**, uluslararası hukukun en zayıf yönü olarak kabul edilir.

19. Devletler ülkeleri üzerindeki yasama, yürütme ve yargı gibi hukuki yetkilerini kimlere karşı kullanamazlar?

A) Ülkesindeki yabancılara ait mallara
B) Ülkesindeki yabancılara
C) Ülkesinde bulunan vatandaşlarına
D) Ülkesindeki vatandaşlarına ait mallara
E) Diğer devlet veya ülkelere

Cevap : E) Diğer devlet veya ülkelere

Açıklama : Devletin egemenliği, “eşitler arasında üstünlük olmaz” (par in parem non habet imperium) ilkesi gereği, **diğer egemen devletler** üzerinde kullanılamaz. Bir devlet, kendi ülkesinde olsa bile başka bir devleti (onun rızası olmadan) yargılayamaz veya ona karşı yürütme yetkisini kullanamaz (Devlet bağışıklığı ilkesi). Yabancılar ve vatandaşlar ise devletin yetkisine tabidir.

20. I. Yazılı olmayan hukuk kurallarını ifade eder.
II. Maddi ve psikolojik olmak üzere iki öğe içerir.
III. Toplumdaki örf ve adet kurallarını ifade eder.
IV. Uluslararası hukuk alanında uygulama alanı kalmamıştır.
Uluslararası hukukun kaynaklarından olan yapılageliş ya da teamül normlarını yukarıdakilerden hangileri tanımlar?

A) II, III ve IV
B) II ve III
C) I, II ve III
D) I ve II
E) I, II ve IV

Cevap : C) I, II ve III

Açıklama :