Sporda Yönetim ve Organizasyon 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Sporda yönetim ve organizasyon, işletme biliminin prensiplerini spor endüstrisine uygulayarak etkinliklerin planlanması, kaynakların yönetimi ve organizasyonların geliştirilmesini hedefler. Bu makalede, yönetim modelleri (öğrenen organizasyon, dış kaynak kullanımı), spor organizasyonları ve kalite yönetimi konuları ele alınacaktır.

Yönetim Modelleri ve İlkeler

• Öğrenen Organizasyon: Peter Senge tarafından geliştirilen bu modelin beş disiplini; Sistem düşüncesi, Kişisel hakimiyet, Zihni modeller, Paylaşılan vizyon ve Takım halinde öğrenmedir. “Kıyaslama” (Benchmarking) bu ilkelerden biri değildir.
• Profesyonel Yönetim: İşin yönetiminin uzmanlık ve yetenek esasına göre seçilen kişilere bırakılmasıdır. Andrew Carnegie, başarısını “kendisinden daha akıllı insanları çalıştırmasına” bağlamıştır.
• Dış Kaynak Kullanımı (Outsourcing): İşletmenin ana faaliyet dışındaki işleri (yemek, güvenlik vb.) uzman firmalara devretmesidir. Nike, ana faaliyetini üretim değil, dizayn ve pazarlama olarak tanımlayarak bu modelin öncüsü olmuştur.

Analiz ve Planlama

Dış çevre analizinde (PEST/PESTLE), nüfus, eğitim, sağlık ve kültür gibi faktörler Sosyal çevre başlığı altında incelenir. Üretim faktörleri ise Emek, Sermaye, Doğal Kaynaklar ve Girişimcidir; “Güvenlik” bir üretim faktörü değildir.

Spor Organizasyonları ve Etkinlikler

• Olimpiyatlar: 2012 Yaz Olimpiyatları Londra’da yapılmıştır. Kış olimpiyatlarında Kayak, Buz Pateni, Curling yer alır; ancak Softbol yer almaz.
• Stadyum Kapasitesi: Borussia Dortmund, “Sarı Duvar” tribünündeki koltukları kaldırarak kapasiteyi artıran takımdır.
• Federasyonlar: Uluslararası Yüzme Federasyonu’nun kısaltması FINA’dır.

Kalite ve İnovasyon

Toplam Kalite Yönetimi’nde (TKY), çalışanlar birbirini iç müşteri olarak görmeli ve taleplerini dikkate almalıdır. Hizmet kalitesinde personelin işini istekle yapması “Heveslilik” boyutudur. Uluslararası Spor Mühendisliği Birliği’nin kısaltması ise ISEA’dır.

1. Aşağıdakilerden hangisi öğrenen organizasyon ilkelerinden biri değildir?

A) Zihni modeller
B) Kıyaslama
C) Sistem düşüncesi
D) Kişisel hâkimiyet
E) Takım halinde öğrenme

Cevap : B) Kıyaslama

Açıklama : Peter Senge’nin **Öğrenen Organizasyon** modelinin beş disiplini (ilkesi) şunlardır: Sistem düşüncesi, Kişisel hâkimiyet, Zihni modeller, Paylaşılan vizyon ve Takım halinde öğrenme. **Kıyaslama** (Benchmarking) ise toplam kalite yönetimi veya stratejik yönetim aracıdır, öğrenen organizasyonun temel ilkelerinden biri değildir.

2. Lig maçlarında 81 bin kişi kapasiteli stadyumunun kale arkası tribünlerindeki koltukları kaldırarak seyirci kapasitesini arttıran takım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Barselona
B) PSG
C) Real Madrid
D) Manchester United
E) Borussia Dortmund

Cevap : E) Borussia Dortmund

Açıklama : **Borussia Dortmund**, ünlü “Sarı Duvar” olarak bilinen kale arkası tribünündeki koltukları lig maçlarında kaldırarak stadyum kapasitesini artıran ve bu uygulamasıyla tanınan takımdır.

3. Dış analiz yaparken kültürel yapı, sağlık bilinçliliği, nüfus artış oranı, yaş dağılımı, eğitim durumu ve güvenlik hangi alan içinde yer almaktadır?

A) Ekonomik
B) Politik
C) Teknolojik
D) Sosyal
E) Çevresel

Cevap : D) Sosyal

Açıklama : PEST veya PESTLE analizi gibi dış çevre analizlerinde; nüfus, yaş, eğitim, kültür, sağlık bilinci gibi demografik ve toplumsal faktörler **Sosyal** çevre faktörleri başlığı altında incelenir.

4. Aşağıdaki hizmetlerden hangisi dış kaynaklar uygulamalarına örnek olarak verilmez?

A) Güvenlik hizmeti
B) Araç kiralama
C) Kulüp başkanı
D) Seyahat acentesi
E) Yemek hizmeti

Cevap : C) Kulüp başkanı

Açıklama : Dış kaynak kullanımı (Outsourcing), işletmenin temel yeteneği dışındaki işleri (yemek, güvenlik, ulaşım vb.) uzman firmalara devretmesidir. **Kulüp başkanı** ise organizasyonun en üst yönetim ve karar merciidir, dışarıdan hizmet alımı yoluyla sağlanamaz.

5. Aşağıdakilerden hangisi çağın en önemli performans ölçütlerinden değildir?

A) Hız
B) Başarılı hizmet
C) Kalite
D) Güvenlik
E) Maliyet

Cevap : D) Güvenlik

Açıklama :

6. Aşağıdakilerden hangisi üretim faktörlerinden değildir?

A) Emek
B) Güvenlik
C) Sermaye
D) Doğal kaynak
E) Girişimci

Cevap : B) Güvenlik

Açıklama : Klasik iktisatta üretim faktörleri dört tanedir: **Emek, Sermaye, Doğal Kaynaklar** ve **Girişimci**. **Güvenlik** (B) bir üretim faktörü değildir.

7. Sporda İnovasyon Fuarı 2018 yılında hangi ülkede düzenlenmiştir?

A) Rusya
B) Amerika
C) Türkiye
D) Almanya
E) İngiltere

Cevap : A) Rusya

Açıklama :

8. TKY’de müşteri odaklılık anlayışı, hem iç hem de dış müşteri açısından nasıl uygulanmalıdır?

A) İç müşteri açısından, çalışanların birbirlerini müşteri olarak görmesi ve taleplerinin dikkate alınması önemlidir.
B) Dış müşteri açısından, müşteri odaklılık yalnızca yöneticilerin sorumluluğundadır.
C) Sadece dış müşterilerin memnuniyetini artırmaya yönelik çalışmalar yapılmalıdır.
D) Sadece üst düzey çalışanların müşteri memnuniyeti ile ilgilenmesi yeterlidir.
E) Müşteri odaklılık, müşteriler hakkında bilgi toplamadan ve memnuniyeti ölçmeden uygulanabilir.

Cevap : A) İç müşteri açısından, çalışanların birbirlerini müşteri olarak görmesi ve taleplerinin dikkate alınması önemlidir.

Açıklama : Toplam Kalite Yönetimi’nde (TKY), organizasyon içindeki her birim veya çalışan, bir sonraki aşamadaki birime hizmet sunduğu için onu “iç müşteri” olarak görür. Kalite zinciri bu **iç müşteri memnuniyetiyle** başlar.

9. Hangi firma ana faaliyet konusunu spor ayakkabısı üretmek değil dizayn edip satmak olarak tanımlamıştır?

A) Hummel
B) Puma
C) Nike
D) Converse
E) Adidas

Cevap : C) Nike

Açıklama : **Nike**, üretim faaliyetlerinin tamamına yakınını dış kaynak kullanarak (outsourcing) yaptırır ve kendi ana faaliyet konusunu ürünü **dizayn etmek ve pazarlamak (satmak)** olarak tanımlayan öncü firmadır.

10. Uzmanlık ve yetenek esasına göre seçilen kişilere, işin yönetim sürecinin bırakılmasına ne ad verilir?

A) İşletme
B) Aile yönetimi
C) Siyasal yönetim
D) Yönetim ve organizasyon
E) Profesyonel yönetim

Cevap : E) Profesyonel yönetim

Açıklama : Yönetim yetkisinin, mülkiyet sahipliğinden ayrılarak, işin gerektirdiği **uzmanlık, bilgi ve yeteneğe** sahip kişilere devredilmesine **Profesyonel yönetim** denir.

11. Uluslararası Yüzme Federasyonu’nun kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?

A) FILA
B) FINA
C) FIBA
D) FIFA
E) UEFA

Cevap : B) FINA

Açıklama : Uluslararası Yüzme Federasyonu’nun kısaltması (Fédération Internationale de Natation) **FINA**’dır. (Günümüzde World Aquatics olarak isimi değişmiştir ancak soruda eski kısaltma sorulmaktadır).

12. Mezar taşına, “Burada kendisinden daha akıllı insanları çalıştıran birisi yatıyor.” şeklinde yazı yazdıran ünlü işletmeci aşağıdakilerden hangisidir?

A) Henry Ford
B) Frederic Taylor
C) Andrew Carnegie
D) Robert Owen
E) William Bold

Cevap : C) Andrew Carnegie

Açıklama : Amerikalı sanayici **Andrew Carnegie**, başarısının sırrını yetenekli insanları bulup yönetmekte gördüğü için mezar taşına “Burada kendisinden daha akıllı insanları çalıştıran birisi yatıyor” yazılmasını istemiştir.

13. Kış olimpiyatlarında aşağıdaki branşlardan hangisi yer almaz?

A) Buz pateni
B) Softbol
C) Kayak
D) Biatlon
E) Curling

Cevap : B) Softbol

Açıklama : Buz pateni, Kayak, Biatlon ve Curling kış sporlarıdır. **Softbol** (B) ise yaz olimpiyatları programında yer alabilen bir takım sporudur, kış olimpiyatlarında yer almaz.

14. Doğru kişiyi seçmek, iş ve zaman kaybı, işe devamsızlık, hatalı ürün üretimi, iş kazaları ile verimsizliğin önüne geçmek aşağıdaki birimlerden hangisinin görevidir?

A) Yönetim Kurulu
B) Pazarlama
C) Üretim
D) Finans
E) İnsan Kaynakları

Cevap : E) İnsan Kaynakları

Açıklama : Personel seçimi, yerleştirme, eğitim, iş güvenliği ve performans yönetimi gibi süreçlerle işgücü verimliliğini sağlamak ve riskleri (kaza, devamsızlık vb.) azaltmak **İnsan Kaynakları** departmanının temel görevidir.

15. Dış kaynaklar kullanımı hangi yılların başından itibaren birçok farklı sanayi alanında en önemli iş stratejilerinden biri olmuştur?

A) 1960
B) 1970’li
C) 1990’lı
D) 1950
E) 1980’li

Cevap : C) 1990’lı

Açıklama :

16. “Hizmeti veren personelin işini sevmesi, bu işi yapmaya istekli ve her zaman hazır olması anlamını taşır.”
Yukarıdaki ifade kalitenin hangi özelliğini göstermektedir?

A) Nezaket
B) Pazarlama
C) Ulaşılabilirlilik
D) Kaizen
E) Heveslilik

Cevap : E) Heveslilik

Açıklama : Hizmet kalitesi boyutlarından biri olan ve personelin işini istekle, gönüllü ve hazır bir şekilde yapmasını ifade eden kavram **Heveslilik** (İsteklilik)tir.

17. Öğrenen organizasyon ilk olarak kim tarafından ortaya konulmuştur?

A) Mike Hammer
B) Henry Ford
C) James Campy
D) Peter Senge
E) Steve Hummer

Cevap : D) Peter Senge

Açıklama : “Öğrenen Organizasyon” kavramı ve beş disiplini, **Peter Senge** tarafından yazılan “Beşinci Disiplin” (The Fifth Discipline) kitabı ile literatüre kazandırılmıştır.

18. 2012 Olimpiyat Oyunları hangi şehirde düzenlenmiştir?

A) Londra
B) Pekin
C) Madrid
D) Rio
E) Tokyo

Cevap : A) Londra

Açıklama : 2012 Yaz Olimpiyat Oyunları İngiltere’nin başkenti **Londra**’da düzenlenmiştir.

19. ISEA hangi derneğin açılımıdır?

A) Uluslararası Spor İnovasyon
B) Uluslararası Yapı İşleri
C) Uluslararası Satranç Federasyonu
D) Uluslararası Spor Mühendisliği
E) Uluslararası Futbol Federasyonu

Cevap : D) Uluslararası Spor Mühendisliği

Açıklama : **ISEA**, “International Sports Engineering Association” yani **Uluslararası Spor Mühendisliği** Birliği’nin kısaltmasıdır.

20. Bir işletmede yönetim yapısının basık hale gelmesi hangi modele örnektir?

A) Kademe azaltma
B) Küçülme
C) Kalite
D) Değişim
E) Şebeke organizasyon

Cevap : A) Kademe azaltma

Açıklama : Organizasyonun hiyerarşik kademelerinin azaltılarak daha yatay (basık) bir yapıya kavuşturulması işlemine **Kademe azaltma** (Delayering) denir.