İnsan Kaynakları Yönetimi 2025-2026 Vize Soruları (Güz)

Giriş

İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY), örgüt hedeflerine ulaşmak için insan gücünün en verimli şekilde yönetilmesidir. Geleneksel yaklaşımdan farklı olarak, Stratejik İKY uzun vadeli, dinamik ve insan odaklı bir bakış açısına sahiptir. Bu makalede İKY’nin fonksiyonları, planlama yöntemleri, kariyer yönetimi ve eğitim süreçleri ele alınacaktır.

İKY Fonksiyonları ve Strateji

• Temel Fonksiyonlar: İKY’nin fonksiyonları arasında personel seçme, performans değerlendirme, planlama ve eğitim yer alır. Muhasebe işlemleri İKY’nin görevi değildir.
• Stratejik İKY: Örgütün stratejik amaçlarıyla İK uygulamalarını uyumlu hale getirir. Geleneksel yaklaşımdan daha insancıl ve rekabetçidir.
• Duyuru Araçları: Günümüzde en sık kullanılan araç Sosyal Medyadır.

İş Analizi ve Planlama

• Yöntemler: Fiziksel işler için Gözlem, çalışan görüşleri için Anket kullanılır.
• Planlama Teknikleri: Sayısal yöntemlerden biri olasılık temelli Markov Analizidir. Uzun dönemli tahminlerde ise uzman görüşüne dayanan Delphi Tekniği kullanılır.
• Envanter Güncelleme: Beceri envanterleri genellikle 2-3 yılda bir güncellenmelidir.

Seçme ve Eğitim Süreçleri

• Mülakat Hataları: Adayı görmeden yargıya varmak (önyargı) veya tek bir özelliğe odaklanmak (halo etkisi) hatadır. Ancak not tutmak bir hata değil, gerekliliktir.
• Eğitim Yöntemleri: Konferans ve seminerler iş dışı yöntemlerdir; rotasyon ve oryantasyon iş başı eğitimleridir.
• Kirkpatrick Modeli: Eğitimin değerlendirilmesinde 4 düzey vardır: Reaksiyon, Öğrenme, Davranış, Sonuçlar. “Beceriler” bu modelde ayrı bir başlık değildir.

Kariyer Yönetimi

Edgar Schein’in “Kariyer Çıpaları” modelinde; özerklik isteyenler Otonomi, güvence arayanlar Güvenlik, uzmanlaşmak isteyenler Teknik çıpasına sahiptir. “Keşif” bu modelde yer almaz.

1. Aşağıdakilerden hangisi günümüzde en sık kullanılan iş/eleman ilanı duyuru araçlarından biridir?

A) Sosyal medya
B) Duvar ve el afişleri
C) Görüntülü medya
D) Sesli medya
E) Yazılı medya

Cevap : A) Sosyal medya

Açıklama : Günümüzde teknolojinin gelişmesi ve internet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, **sosyal medya** ve kariyer siteleri en hızlı, en düşük maliyetli ve en geniş kitleye ulaşan duyuru araçları haline gelmiştir.

2. “…..; “işletmelerin belirlenen stratejik amaçlara ve hedeflere ulaşmaları noktasında, çalışanların memnuniyeti, gelişimi, motivasyonu ve yüksek performansının sürekliliğinin sağlanması için üstlenilmiş etkinliklerin yönetimi”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere hangi ifade gelmelidir?

A) İnsan kaynakları yönetimi
B) Algı yönetimi
C) Ekonomi yönetimi
D) Bütçe yönetimi
E) Zaman yönetimi

Cevap : A) İnsan kaynakları yönetimi

Açıklama : Tanım, örgüt hedeflerine ulaşmak için insan kaynağının en verimli şekilde yönetilmesini ifade eden **İnsan Kaynakları Yönetimi**’ne aittir.

3. Aşağıdakilerden hangisi aday araştırma, bulma ve seçme faaliyetini etkileyen çevresel faktörlerden biri değildir?

A) İş gücü yetersizliği
B) Ulusal istihdam politikaları
C) Açık işin özellikleri
D) Rakiplerin durumu
E) Genel ekonomik koşullar

Cevap : C) Açık işin özellikleri

Açıklama : Çevresel faktörler işletme dışındaki (ekonomi, rakipler, yasalar, işgücü piyasası) etkenlerdir. **Açık işin özellikleri** ise işletme içi ve işin kendisine ait bir faktördür.

4. Stratejik yönetimi, işletmenin amaçlarına ulaşması için tasarlanan planların oluşturulması ve uygulanmasıyla sonuçlanan kararlar ve eylemler bütünü olarak tanımlayan Pearce II ve Robinson’a göre aşağıdakilerden hangisi bu yönetim şeklinin görevlerinden birisi değildir?

A) İşletmenin dışsal çevresinin hem rekabet hem de genel faktörleri içerecek şekilde analizini yapmak
B) En çok istenen seçeneklerin gerçekleştirilmesini sağlayacak kısa vadeli amaçlar ve stratejiler tespit etmek
C) İşletmenin içsel dinamiklerini ve yeteneklerini yansıtan bir analiz yapmak
D) İşletmenin potansiyel kaynaklarını dışsal faktörlerle eş güdümleyerek işletmenini mevcut seçeneklerini analiz etmek
E) Şirketin misyonunu göz önünde tutarak tüm seçenekleri değerlendirmek ve en fazla istenen seçenekleri belirlemek

Cevap : B) En çok istenen seçeneklerin gerçekleştirilmesini sağlayacak kısa vadeli amaçlar ve stratejiler tespit etmek

Açıklama : Stratejik yönetim, doğası gereği **uzun vadeli** amaçlara ve genel yönelime odaklanır. Kısa vadeli amaçlar genellikle operasyonel yönetimin veya stratejinin uygulama taktiklerinin konusudur.

5. Aşağıdakilerden hangisi İnsan Kaynakları Yönetiminin fonksiyonlarından biri değildir?

A) İnsan kaynakları bulma ve seçme
B) Performans değerlendirme
C) İnsan kaynakları planlaması
D) Muhasebe işlemleri
E) Eğitim yönetimi

Cevap : D) Muhasebe işlemleri

Açıklama : Muhasebe işlemleri finans/muhasebe departmanının görevidir; İKY’nin temel fonksiyonları (seçme, yerleştirme, eğitim, performans vb.) arasında yer almaz.

6. Hangisi olasılık teorisinden hareketle geliştirilen insan kaynakları planlamasıyla ilgili sayısal bir yöntemdir?

A) Regresyon analizi
B) Yenileme çizelgeleri
C) Trend analizi
D) Markov analizi
E) Nominal grup tekniği

Cevap : D) Markov analizi

Açıklama : **Markov analizi**, personel hareketlerini (terfi, ayrılma vb.) olasılık matrisleri kullanarak tahmin eden sayısal bir yöntemdir.

7. Aşağıdakilerden hangisi seçme mülakatlarında sıklıkla karşılaşılan ve görüşmeciden kaynaklanan hatalardan biri değildir?

A) Görüşmecinin görüşme esnasında not tutması
B) Görüşmecinin değerlendirme esnasında düşük puan vermekten kaçınması
C) Görüşmecinin adayı görmeden aday hakkında olumlu veya olumsuz bir yargı oluşturması
D) Aday ile benzer geçmişe sahip olmalarının görüşmecinin kararını etkilemesi
E) Adayın olumlu tek bir özelliğinin görüşmeci tarafından tüm diğer kriterlere genellenmesi

Cevap : A) Görüşmecinin görüşme esnasında not tutması

Açıklama : Not tutmak bir hata değil, mülakatın sağlıklı değerlendirilmesi için gerekli bir yöntemdir. Diğer şıklar (Halo etkisi, Önyargı, Benzerlik hatası vb.) birer algı hatasıdır.

8. “İşletmenin amaçlarına varma hususunda neyi, nasıl, nerede yapması gerektiğini bildiren, bunları uygun şekilde yerine getirdiği taktirde arzu ettiği amaçlara ulaşacağını varsayan kararlar topluluğudur.”
Yukarıda verilen tanım, aşağıdakilerden hangisine aittir?

A) Strateji
B) Stratejik yönetim
C) Vizyon
D) Misyon
E) Plan

Cevap : E) Plan

Açıklama :

9. I. Anketler
II. Testler
III. Teori Kitapları
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri işletmelerin eğitim ihtiyaç analizlerini yaparken başvurdukları yardımcı kaynaklardan biri değildir?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) Yalnız II
E) Yalnız III

Cevap : E) Yalnız III

Açıklama : Eğitim ihtiyaç analizi için çalışanlara anketler uygulanabilir veya bilgi düzeylerini ölçmek için testler yapılabilir. Ancak **teori kitapları** genel bilgi kaynağıdır, işletmeye özel ihtiyaç analizi aracı değildir.

10. Aşağıdakilerden hangisi çalışanın pozisyonla ilgili bir dizi sorudan oluşan bir formu doldurması ile gerçekleştirilen bir yöntemdir?

A) Gözlem
B) Mülakat
C) Kayıtlar
D) Kritik vaka
E) Anket

Cevap : E) Anket

Açıklama : Çalışanların işleri hakkında yazılı soruları cevapladığı yöntem **Anket** (Soru Formu) yöntemidir.

11. Aşağıdakilerden hangisi iş dışındaki eğitim yöntemlerinden biridir?

A) Rotasyon eğitimi
B) Proje ve komitelerde görev alma
C) Yetki devri yoluyla eğitim
D) Oryantasyon eğitimi
E) Konferans yöntemi

Cevap : E) Konferans yöntemi

Açıklama : Rotasyon, yetki devri, komite üyeliği gibi yöntemler iş başı eğitimleridir. **Konferans, seminer veya kurslar** ise genellikle iş dışında gerçekleştirilen eğitim yöntemleridir.

12. Aşağıdakilerden hangisi Kirkpatrick’in dört kademeli değerlendirme kriterlerinden biri değildir?

A) Beceriler
B) Reaksiyonlar
C) Sonuçlar
D) Davranış
E) Öğrenme

Cevap : A) Beceriler

Açıklama : Kirkpatrick modelinin 4 düzeyi şunlardır: 1. Tepki (Reaksiyon), 2. Öğrenme, 3. Davranış, 4. Sonuçlar. **Beceriler** ayrı bir düzey adı değil, öğrenme düzeyinin bir parçasıdır.

13. Hangisi bir iş tanımında olması gereken niteliklerden biri değildir?

A) Amaç
B) Bireysel ilişkiler
C) Sorumluluklar
D) İş gerekleri
E) Pozisyonun kimliği

Cevap : B) Bireysel ilişkiler

Açıklama :

14. Stratejik insan kaynakları yönetimini geleneksel insan kaynakları yönetimi yaklaşımından ayıran önemli farklılıklar vardır.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu farklılıklar yanlış olarak verilmiştir?

A) Stratejik insan kaynakları yönetiminde örgütün stratejik amaçları ile örgütün stratejilerini uyumlu bir hale getirmek en önemli amaçlardan biridir.
B) Klasik insan kaynakları yönetimi stratejik insan kaynaklarını yönetimine göre daha insancıl bir yaklaşımdır.
C) Stratejik insan kaynakları yönetimi daha uzun vadeli bir bakış açısına sahiptir.
D) Stratejik insan kaynakları yönetiminde uygulamalar klasik insan kaynakları yönetimi uygulamalarına göre daha dinamiktir.
E) Stratejik insan kaynakları yönetimi klasik insan kaynakları yönetimine göre rekabet koşullarına uyumlu insan kaynakları fonksiyonlarını kullanmaktadır.

Cevap : B) Klasik insan kaynakları yönetimi stratejik insan kaynaklarını yönetimine göre daha insancıl bir yaklaşımdır.

Açıklama : Tam tersine, Stratejik İKY insanı bir “maliyet” değil, stratejik bir “varlık/kaynak” olarak görür ve insan odaklıdır. Klasik yaklaşım ise daha kuralcı ve operasyoneldir.

15. Aşağıdakilerden hangisi insan kaynakları yönetimi uygulaması sonucunda örgütün amaçladığı bir durum değildir?

A) Değişen koşullara uyum sağlama
B) Büyümek
C) Kârların azalması
D) Devamlılık göstermek
E) Rekabetçi konuma ulaşma

Cevap : C) Kârların azalması

Açıklama : İşletmelerin amacı kârı artırmaktır, **azaltmak** değil.

16. Aşağıdakilerden hangisi Schein’in bireylerin kariyer çıpalarına ilişkin belirlemiş olduğu sekiz profilden biri değildir?

A) Girişimcilik
B) Teknik/Fonksiyonel yetkinlik
C) Keşif
D) Genel yönetsel yetkinlik
E) Güvenlik

Cevap : C) Keşif

Açıklama : Schein’in kariyer çıpaları arasında Teknik, Yönetsel, Otonomi, Güvenlik, Girişimcilik, Hizmet, Meydan Okuma ve Hayat Tarzı vardır. **Keşif** (Discovery) bu modelde yer almaz.

17. Aşağıdakilerden hangisi beceri veya yönetim envanterlerinin periyodik güncellenmesi gereken süreyi tanımlamaktadır?

A) 8-10 yılda bir
B) 6-7 yılda bir
C) 4-5 yılda bir
D) 2-3 yılda bir
E) Her yıl

Cevap : D) 2-3 yılda bir

Açıklama : Beceri envanterleri dinamik verilerdir. Akademik kaynaklarda kapsamlı güncellemeler için genellikle **2-3 yıllık** periyotlar (veya her yıl) önerilir; 5-10 yıl gibi süreler çok uzundur ve verinin geçerliliğini yitirmesine neden olur.

18. Aşağıdakilerden hangisi özellikle uzun dönemli insan kaynağı ihtiyacını tahmin etmede kullanılan bir yöntemdir?

A) Markov analizi
B) Yenileme çizelgeleri
C) Delphi tekniği
D) Regresyon analizi
E) Trend analizi

Cevap : C) Delphi tekniği

Açıklama : Delphi tekniği, uzman görüşlerine dayanan **nitel** bir yöntemdir ve belirsizliğin yüksek olduğu **uzun dönemli** tahminlerde sayısal yöntemlere göre daha etkilidir.

19. Çalışma planını kendisi hazırlamak isteyen, sınırlandırma ve müdahalelerden hoşlanmayan, tek başına çalışmayı tercih eden bir kişi hangi kariyer çıpasına sahiptir?

A) Teknik/Fonksiyonel
B) Güvenlik İstikrar
C) Yükselme/İlerleme
D) Otonomi/Özerklik
E) Saf Meydan Okuma

Cevap : D) Otonomi/Özerklik

Açıklama : Kendi kurallarıyla çalışmayı seven, bağımsızlığa önem veren kişilerin kariyer çıpası **Otonomi/Özerklik**tir.

20. Aşağıdakilerden hangisi özellikle iş pozisyonun fiziksel aktiviteleri söz konusu ise uygulanabilir bir yöntemdir?

A) Mülakat
B) Gözlem
C) Anket
D) Kayıtlar
E) Kritik vaka

Cevap : B) Gözlem

Açıklama : Fiziksel ve gözle görülebilir işlerin analizi için en uygun yöntem, işi yapılırken izlemek yani **Gözlem** yöntemidir.