Örgütsel Davranış 2025-2026 Vize Soruları (Güz)

Giriş

Örgütsel davranış, bireylerin ve grupların örgüt içindeki davranışlarını, tutumlarını ve performanslarını inceleyen disiplindir. Bu disiplin; iletişim, liderlik, kişilik, kültür ve yönetim teorileri gibi geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu makalede, örgütsel iletişimin yönleri, kişilik kuramları, kültür türleri ve liderlik yaklaşımları ele alınacaktır.

İletişim ve Kültür

• Dikey İletişim: Hiyerarşik düzende ast-üst arasında gerçekleşen, yukarıdan aşağıya (emir) ve aşağıdan yukarıya (rapor) bilgi akışıdır.
• Kanal: Kitle iletişiminde mesajı geniş kitlelere ulaştıran araçtır. İletişim (Communis), köken olarak “bölüşmek” anlamına gelir.
• Genel Kültür: Toplumun tamamında paylaşılan değerler bütünüdür.
• Karşıt Kültür: Genel kültürü reddeden ve ona alternatif değerler geliştiren grupların kültürüdür. Örgütler genel kültürün bir alt kültürü olabilir ama karşıt kültür genel kültürü oluşturmaz.

Kişilik ve Davranış

Kişilik, bireyi diğerlerinden ayıran, tutarlı ve sürekli özelliklerdir. Zamanla olgunlaşsa da köklü değişim göstermez.

• Oluşum Faktörleri: Kalıtım, sosyokültürel çevre ve durumsal faktörler etkilidir. Teknoloji doğrudan bir etken değildir.
• Sigmund Freud: Kişilik üzerine ilk sistematik teorik çalışmaları başlatmıştır.

Yönetim Teorileri ve Organizasyon

• Klasik Teori: Frederick Taylor (Bilimsel Yönetim) ve Henri Fayol (Yönetim Süreci) öncüleridir. Fayol işletme faaliyetlerini 6’ya ayırır (Muhasebe bunlardan biridir).
• Neoklasik Teori: Elton Mayo, Maslow, McGregor ve Likert gibi isimler insan ilişkilerine odaklanır. Taylor bu grupta yer almaz.
• Organizasyon: İnsan-iş-teknoloji faktörlerini birleştiren sistemdir. Sanayileşme, yönetimin daha “etkili” olmasını zorunlu kılmıştır.

Liderlik ve Güç

Liderlik, başkalarını etkileyebilme sürecidir ve bunun için “güç” kullanılır.

• Otokratik Lider: Yetkiyi tamamen kendinde toplayan liderdir.
• Ödüllendirme Gücü: Terfi, zam, takdir gibi araçları kullanma gücüdür.

1. “…… örgütün hiyerarşik düzeninde, üst kademelerle alt kademeler arasında emir ve bilgi akışını sağlayan, hiyerarşi içinde hem yukarıdan aşağıya, hem de aşağıdan yukarıya kurulan iletişim biçimidir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Yatay iletişim
B) Dikey iletişim
C) İnformel iletişim
D) Formel iletişim
E) Açık iletişim

Cevap : B) Dikey iletişim

Açıklama : Hiyerarşik düzende ast ve üstler arasında gerçekleşen, yukarıdan aşağıya (emir, talimat) ve aşağıdan yukarıya (rapor, şikayet) bilgi akışını sağlayan iletişim türü dikey iletişimdir.

2. “Günümüzde artan sanayileşme ve kalkınma faaliyetleri, örgütlerin ….. bir şekilde yönetilmelerini gerekli kılmaktadır.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?

A) bireysel
B) daha etkili
C) uzaktan
D) kolektif
E) daha kârlı

Cevap : B) daha etkili

Açıklama : Sanayileşme ve örgütlerin karmaşıklaşması, kaynakların verimli kullanılması ve amaçlara ulaşılması için yönetimin daha etkili (rasyonel ve bilimsel) olmasını zorunlu kılmıştır.

3. Kişilik ile ilgili ilk teorik çalışmaların hangi isimle başladığı bilinmektedir?

A) Sigmund Freud
B) Hans Eysenck
C) Elton Mayo
D) Abraham Maslow
E) Frederick Taylor

Cevap : A) Sigmund Freud

Açıklama : Kişilik üzerine yapılan ilk kapsamlı ve sistematik teorik çalışmalar, psikanalitik kuramın kurucusu Sigmund Freud ile başlamıştır.

4. “Kitle iletişiminde kullanılan …… birey ya da grup olarak kaynağın çok sayıdaki alıcı gruplara mesajları ulaştırmalarını sağlar.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) kaynaklar
B) kanallar
C) kodlamalar
D) mesajlar
E) alıcılar

Cevap : B) kanallar

Açıklama : Kitle iletişiminde mesajın geniş kitlelere ulaşmasını sağlayan araçlara (TV, radyo, gazete, internet vb.) kanallar veya kitle iletişim araçları denir.

5. Genel kültür hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Bir toplumun genel kültürü, üst bir sistem olarak, çok sayıda alt sistemlerden meydana gelmiştir.
B) Bir toplumun ya da ülkenin, her sosyal grubunda, her coğrafi bölgesinde geçerli olan, benimsenen ve yaşanan hakim unsurlardan ibarettir.
C) Bir toplumda hoşgörü sınırlarını aşan, toplum norm ve değerleriyle çatışan, sosyo-ekonomik ve politik düzenin karşısında olan oluşumlar genel kültürü oluşturur.
D) Genel kültür, toplumdaki bütün davranış düzlemlerinde var olan kültürdür.
E) Örgütler de genel kültürün bir alt kültürüdür denilebilir.

Cevap : C) Bir toplumda hoşgörü sınırlarını aşan, toplum norm ve değerleriyle çatışan, sosyo-ekonomik ve politik düzenin karşısında olan oluşumlar genel kültürü oluşturur.

Açıklama : C şıkkındaki tanım “karşıt kültür”e (counter-culture) aittir. Karşıt kültür, genel kültürle çatışır ve onu reddeder; dolayısıyla genel kültürü oluşturan bir unsur değil, ona muhalif bir yapıdır.

6. “Liderin grubu harekete geçirme ve amaca ulaştırma boyutlarındaki etkinliği, grubun özelliklerine bağlı olarak ortaya çıkan ….. etkin kullanma becerisine bağlıdır.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) bilgiyi
B) düşünceyi
C) gücü
D) hizmeti
E) etkiyi

Cevap : C) gücü

Açıklama : Liderlik, başkalarını etkileyebilme sürecidir ve lider bu etkilemeyi sahip olduğu güç kaynaklarını (yasal, uzmanlık, ödüllendirme vb.) kullanarak gerçekleştirir.

7. Toplumdaki bütün davranış düzlemlerinde var olan kültür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Karşıt kültür
B) Kurum kültürü
C) Maddi kültür
D) Alt kültür
E) Genel kültür

Cevap : E) Genel kültür

Açıklama : Bir toplumun tamamında paylaşılan, genel kabul görmüş değerler, inançlar ve normlar bütününe genel kültür denir.

8. “Toplumda, sosyo-ekonomik ve politik anlamda yerleşmiş olan ve aile, okul ve diğer örgütler, özellikle de kitle haberleşme araçlarıyla nakil olunan bütün genel kültür reddetmek isteyenlerin, değişik alanlarda meydana getirmeye çalıştıkları kapsamlara ….. denilmektedir.”

Yukarıda verilen ifadede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) karşı kültür
B) genel kültür
C) maddi kültür
D) baskın kültür
E) güçlü kültür

Cevap : A) karşı kültür

Açıklama : Mevcut toplumsal düzene ve genel kültüre meydan okuyan, onu reddederek alternatif değerler geliştiren grupların kültürüne karşı kültür denir.

9. Aşağıdakilerden hangisi yöneticilerin, tarih ve yönetim teorilerini takip etmelerinin nedenlerinden biri değildir?

A) Yönetim teorileri, yöneticilerin problemlere daha sistematik bir şekilde yaklaşmasını kolaylaştırmaktadır.
B) Tarih, yöneticilerin yeni yatırımlar için fon bulmasını kolaylaştırır.
C) Yönetim teorileri, yöneticilerin bilgiyi örgütlemesini kolaylaştırmaktadır.
D) Tarih, yöneticilerin yeni gelişmeleri daha iyi anlamalarını sağlar.
E) Tarih, yöneticilerin eski hataları tekrar yapmalarını önlemektedir.

Cevap : B) Tarih, yöneticilerin yeni yatırımlar için fon bulmasını kolaylaştırır.

Açıklama : Yönetim tarihi ve teorilerini bilmek, vizyon kazanmak, hatalardan ders almak ve sistematik düşünmek için yararlıdır; ancak doğrudan fon (finansman) bulma işlevi yoktur.

10. Aşağıdakilerden hangisi “kaynaklarına göre otorite” türlerinden biri değildir?

A) Töreye uygunluğuna dayanan otorite
B) Yaptırımlara dayanan otorite
C) Mevkiye dayanan otorite
D) Güvene dayanan otorite
E) Benimsemeye dayanan otorite

Cevap : C) Mevkiye dayanan otorite

Açıklama :

11. Aşağıdakilerden hangisi kişiliği oluşturan faktörlerden biridir?

A) Sosyokültürel faktörler
B) Teknolojik faktörler
C) Ekonomik faktörler
D) Siyasal faktörler
E) Hukuksal faktörler

Cevap : A) Sosyokültürel faktörler

Açıklama : Kişiliğin oluşumunda kalıtım (biyolojik), sosyokültürel faktörler (aile, kültür, çevre) ve durumsal faktörler temel belirleyicilerdir.

12. Aşağıdakilerden hangisi Fayol’un ileri sürdüğü, organizasyon ile ilgili temel faaliyetlerden biridir?

A) Muhasebe
B) Koordinasyon
C) Emir ve kumanda etme
D) Kontrol
E) Organize etme

Cevap : A) Muhasebe

Açıklama : Henri Fayol işletme faaliyetlerini 6 gruba ayırmıştır: Teknik, Ticari, Finansal, Güvenlik, Muhasebe ve Yönetim. B, C, D ve E şıkları Yönetim faaliyetinin fonksiyonlarıdır; Muhasebe ise işletmenin temel faaliyet alanlarından biridir.

13. Kişilik ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İnsan, çeşitli durumlarda kişilik yapısına uygun davranır.
B) Bireylerin doğuştan getirdiği özellikler ile sonradan toplum içerisinde hayatına kazandırdığı özelliklerin toplamıdır.
C) Dinamik ve her zaman hareket hâlinde olan bir yapısı vardır.
D) Normal bir insanın kişiliği zamanla oldukça değişir.
E) Oldukça sürekli ve kararlı bir nitelik taşır.

Cevap : D) Normal bir insanın kişiliği zamanla oldukça değişir.

Açıklama : Kişilik, bireyi diğerlerinden ayıran, tutarlı ve sürekli (kararlı) özellikler bütünüdür. Zamanla olgunlaşsa da, temel kişilik yapısının “oldukça değişmesi” beklenmez.

14. Latince ismi “communis” olan iletişim, adı geçen dilde ne anlama gelmektedir?

A) Tüketmek
B) Tartışmak
C) Görüşmek
D) Bölüşmek
E) Sosyal medya

Cevap : D) Bölüşmek

Açıklama : İletişim (Communication) kelimesinin kökeni olan Latince “Communis”, ortak, müşterek anlamına gelir ve bölüşmek, ortak kılmak fiillerine karşılık gelir.

15. Ücret artışı sağlama, terfi ettirme, daha iyi bir iş verme, yetki ve sorumlulukları artırma, takdir etme gibi faaliyetler liderin hangi güç kaynağı ile ilişkilidir?

A) Uzmanlık gücü
B) Yasal güç
C) Karizmatik güç
D) Zorlayıcı güç
E) Ödüllendirme gücü

Cevap : E) Ödüllendirme gücü

Açıklama : Liderin, çalışanların istediği ödülleri (para, terfi, övgü vb.) verebilme yeteneğine dayanan güce ödüllendirme gücü denir.

16. Yetki ve sorumluluğun tümünü kendi üzerlerinde toplayan liderlik modeli aşağıdakilerden hangisidir?

A) Karizmatik lider
B) Özgürlükçü lider
C) Demokratik – Katılımcı lider
D) İnformel lider
E) Otokratik lider

Cevap : E) Otokratik lider

Açıklama : Karar alma yetkisini tamamen kendinde toplayan, astlarına danışmayan ve mutlak itaat bekleyen lider tipi otokratik liderdir.

17. Kişilik üzerinde hangi unsurun doğrudan etkisi yoktur?

A) Psikoloji
B) Alışkanlıklar
C) Teknoloji
D) Duygular
E) Biyoloji

Cevap : C) Teknoloji

Açıklama : Biyoloji (genetik), psikoloji, duygular ve alışkanlıklar kişiliğin içsel ve davranışsal bileşenleridir. Teknoloji ise dışsal bir faktördür ve kişilik üzerinde diğerleri kadar doğrudan ve yapısal bir etkiye sahip değildir.

18. “Amaçlanan politikalara uymama karşılığı mahrum bırakma yoluyla ya da mahrum bırakma tehdidi kullanılarak başkalarının politikalarının etkilenmesi süreci” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Etkileme
B) Güç
C) Kuvvet
D) Yönetim
E) İktidar

Cevap : E) İktidar

Açıklama :

19. Aşağıdakilerden hangisi Neoklasik Yönetim Teorisi’nin öncüleri arasında yer almamaktadır?

A) Rensis Likert
B) Elton Mayo
C) Douglas McGregor
D) Frederick Taylor
E) Abraham Maslow

Cevap : D) Frederick Taylor

Açıklama : Elton Mayo, Maslow, McGregor ve Likert Neoklasik (Davranışsal) yaklaşımın öncüleridir. Frederick Taylor ise Klasik Yönetim Teorisi’nin (Bilimsel Yönetim) kurucusudur.

20. “İnsan-iş-teknoloji faktörlerini birleştiren bir sistem” ifadesi aşağıdaki kavramlardan hangisini tanımlamaktadır?

A) Yönetim
B) İletişim
C) Motivasyon
D) Organizasyon
E) Liderlik

Cevap : D) Organizasyon

Açıklama : Organizasyon (örgüt), belirli amaçları gerçekleştirmek için bir araya gelen insanları, yapılacak işleri ve kullanılacak teknolojiyi/araçları uyumlu bir sistem haline getiren yapıdır.