Rapor Yazma ve Mülakat Teknikleri 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Rapor yazma ve mülakat teknikleri, sosyal hizmet ve benzeri mesleklerin temel taşlarını oluşturur. Bir mesleğin değeri; uygulanan tekniklerin doğruluğu, raporların özgünlüğü ve profesyonel sınırların korunması ile ölçülür. Bu makalede, mesleki yetkinlikler, mülakat süreçleri, raporlama standartları ve sunum teknikleri ele alınacaktır.

1. Mesleki Profesyonellik ve Sınırlar

Bir mesleğin nitelik kazanması, bilimsellik ve etik ilkelerle mümkündür.

• Mesleki Mesafe: Başvuranlara “baba gibi, kardeş gibi” samimi ilgi göstermek profesyonel sınırları zedeler ve mesleki etikle bağdaşmaz. Bunun yerine mesafeli ve profesyonel bir ilgi gereklidir.
• Yetkinlik Şartları: Başarılı bir rapor yazmak veya sosyal çalışma yapmak için sadece diploma sahibi olmak yeterli değildir. Konuya hakimiyet, başvuranı tanıma ve yeterli görüşme yapma şarttır.
• Dört Temel Yetkinlik: Başarılı bir sosyal çalışma için sunum, rapor, görüşme ve mülakat kaçınılmaz dört temel yetkinliktir.

2. Mülakat ve Görüşme Süreçleri

Mülakat, planlı ve amaca yönelik bir etkileşimdir.

• Süre ve Kapasite: Uluslararası standartlara göre, günde 8 saatlik mesaide bir uzman en fazla 8 görüşme yapabilir.
• Sürecin Tamamlanması: Bir mülakat, konuşma bittiğinde değil, mülakat raporu yazıldığında resmen bitmiş sayılır. Raporlanmayan bir görüşme, mesleki bir çalışma olarak kabul edilmez.
• İçerik Yönetimi: Mülakatta “söylemek istenen her şey” söylenmemelidir; sadece amaca hizmet eden, konuyla ilgili konuşmalar yapılmalıdır.
• Alan Önemi: Sosyal çalışmada cezaevi, sağlık veya yaşlı bakımı ayrımı yoktur; tüm alanlar eşit derecede önemlidir.

3. Raporlama ve Bürokrasi

• Bürokrasi: Bir ülkedeki yazışma, raporlama, tutanak altına alma ve yazılı kurallar bütününe verilen addır.
• Araç Gereçler: Rapor yazımı için bilgisayar, yazıcı, kâğıt ve dosya gibi temel ofis malzemeleri kullanılır.
• Rapor Türleri: Yoksulluk veya kadına şiddet raporları sosyal hizmet raporudur; ancak “Eğitim Sistemi Raporu” makro düzeyde bir politika raporu olup doğrudan sosyal hizmet vaka raporu değildir.

4. Sunum Teknikleri ve Öğrenme Modelleri

Etkili bir sunum, bilgiyi kalıcı hale getirir.

• Görsel Malzeme: Konuyu destekleyerek algılamayı kolaylaştırır ve akılda kalıcılığı artırır.
• Teknoloji: Teknolojinin sağladığı en gelişmiş sunum türü çevrimiçi (online) sunumlardır.
• Soru Alma: Etkili bir sunumda, dinleyicinin araya girip sorduğu anda soru alınması önerilir (Soru kaynağına göre).
• İçerik: Sunumun planlanmasında en önemli boyut, dinleyiciye yeterli bilginin verilmesidir.

5. Tarihsel Perspektif ve Gelişim

• Öğrenme Modelleri: Tarihsel süreçte öğrenme şu sırayı izler: Avcı-toplayıcı dönemde bakarak-yaparak, Tarım toplumunda ezberleyerek, Sanayi toplumunda algılama yoluyla öğrenme.
• Toplumsal Sınıflar: Tarihsel çıkış sırasına göre toplumsal kesimler: Toprak feodalitesi -> Askerler -> Bürokrasi şeklindedir.
• İletişim ve Beceri: İnsanı bir konuda becerili kılan şey teorik bilgi değil, uygulamadır. İnsanlarda düşünce ve değişim kanallarını açan genel kavram ise iletişimdir.

1. Bir meslek, aşağıdakilerden hangisinin varlığıyla nitelik ve değer kazanmaz?

A) Görüşmelerinin, mülakatlarının tekniklere uygun ve kayıtlı olmasıyla
B) Yazdığı raporların özgün ve düzgün olmasıyla
C) Yaptığı sunumların konuyla ilgili ve etkili olmasıyla
D) Mesleğin, başvuranlarına/sorun sahiplerine mesafeli ilgi göstermesiyle
E) Başvuranlarına/sorun sahiplerine baba gibi, kardeş gibi samimi ilgi göstermesiyle

Cevap : E) Başvuranlarına/sorun sahiplerine baba gibi, kardeş gibi samimi ilgi göstermesiyle

Açıklama : Bir mesleğin nitelik ve değer kazanması; bilimsellik, etik ilkeler, profesyonellik ve sınırlar ile mümkündür.
A, B ve C seçenekleri mesleğin teknik, akademik ve profesyonel yönlerini güçlendirir.
D seçeneğinde belirtilen mesafeli ilgi, profesyonel sınırların korunması açısından gereklidir.
E seçeneğinde yer alan baba gibi, kardeş gibi samimi ilgi ise profesyonel sınırları zedeler, nesnelliği azaltır ve mesleki etikle bağdaşmaz.
Bu nedenle bir meslek, E seçeneğindeki yaklaşımın varlığıyla nitelik ve değer kazanmaz.

2. Etkili bir sunumda dinleyicilerden soru ne zaman alınır?

A) Dinleyicinin araya girip sorduğu anda
B) Konuşma tamamlandığında
C) Konuşma süreci içinde aralarda
D) Konuşmanın en başında
E) Her zaman

Cevap : A) Dinleyicinin araya girip sorduğu anda

Açıklama :

3. Öğrenme modelleri tarihsel dönemlere göre nasıl bir seyir izler?

A) Avcılık toplayıcılık döneminde algılayarak, tarımsal dönemde ezberleyerek, sanayi döneminde bakarak yaparak öğrenme
B) Avcılık toplayıcılık döneminde ezberleyerek, tarımsal dönemde bakarak yaparak, sanayi döneminde algılama yoluyla öğrenme
C) Avcılık toplayıcılık döneminde ezberleyerek, tarımsal dönemde algılayarak, sanayi döneminde bakarak yaparak öğrenme
D) Avcılık toplayıcılık döneminde bakarak yaparak, tarımsal dönemde algılama yoluyla, sanayi döneminde ezberleme yoluyla öğrenme
E) Avcılık toplayıcılık döneminde bakarak yaparak, tarımsal dönemde ezberleyerek, sanayi döneminde algılama yoluyla öğrenme

Cevap : E) Avcılık toplayıcılık döneminde bakarak yaparak, tarımsal dönemde ezberleyerek, sanayi döneminde algılama yoluyla öğrenme

Açıklama : Tarihsel süreçte öğrenme; ilkel dönemlerde usta-çırak ilişkisiyle (bakarak-yaparak), tarım toplumunda dogmatik bilgilerin aktarımıyla (ezberleyerek), modern sanayi toplumunda ise bilimsel düşünceyle (algılama/kavrama yoluyla) şekillenmiştir.

4. Aşağıdaki raporlardan hangisi sosyal hizmet/sosyal çalışma raporu değildir?

A) Yoksulluk raporu
B) Kadına şiddet raporu
C) Eğitim sistemi raporu
D) Sokak çocukları raporu
E) Sosyal yardımlar raporu

Cevap : C) Eğitim sistemi raporu

Açıklama : Yoksulluk, kadına şiddet, sokak çocukları ve sosyal yardımlar doğrudan sosyal hizmetin müdahale alanlarıdır. “Eğitim sistemi raporu” ise daha çok eğitim politikaları ve pedagoji alanını ilgilendiren makro düzeyde bir rapordur, doğrudan bir sosyal çalışma vaka raporu değildir.

5. Sunumda görsel malzemelerin yararı ile ilgili en önemli madde aşağıdakilerden hangisi olabilir?

A) Konuyu destekleyerek konunun daha kolay algılanmasına ve daha fazla akılda kalmasını sağlar.
B) Konuşmacıyı daha entelektüel gösterir.
C) Konuşmacının konu üzerinde daha az çalışmasını sağlar.
D) Dinleyenlerin dalıp gitmelerini, konudan kopmalarını önler.
E) Zamanı doldurur, konuşma süresini kısaltır.

Cevap : A) Konuyu destekleyerek konunun daha kolay algılanmasına ve daha fazla akılda kalmasını sağlar.

Açıklama : Görsel malzemelerin temel amacı, anlatılan sözel bilgiyi somutlaştırarak dinleyicinin anlamasını kolaylaştırmak ve bilginin kalıcılığını artırmaktır.

6. Rapor yazmak için kullanılan “araç gereç” kavramıyla kastedilen araç gereçler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) Seyyar mikrofon
B) Odanın havalandırma sistemi ve oturmak için gerekli malzemeler
C) Kütüphane gibi gerekli yerlere gidebilmek için taşıt aracı
D) Masa mikrofonu, seyyar mikrofon, projeksiyon gibi teknik malzemeler
E) Bilgisayar, yazıcı, kâğıt, zımba, delgeç, dosya gibi malzemeler

Cevap : E) Bilgisayar, yazıcı, kâğıt, zımba, delgeç, dosya gibi malzemeler

Açıklama : Rapor yazma sürecinde ihtiyaç duyulan temel ofis ve kırtasiye malzemeleri; bilgisayar, yazıcı, kağıt ve dosyalama araçlarıdır.

7. Sosyal çalışmacının yapacağı mesleki mülakat için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Sağlık alanı daha önemlidir.
B) Yaşlı bakımevi alanı daha önemlidir.
C) Sosyal çalışma alanlarının hepsi çok önemlidir.
D) Cezaevi alanı daha önemlidir.
E) İşe alınma alanı daha önemlidir.

Cevap : C) Sosyal çalışma alanlarının hepsi çok önemlidir.

Açıklama : Sosyal hizmet mesleğinde, müracaatçının bulunduğu alan (sağlık, yaşlılık, adli vb.) fark etmeksizin, insan onuruna ve ihtiyaçlarına odaklanıldığı için tüm çalışma alanları eşit derecede öneme sahiptir.

8. Mesleki düşünceler içinde doğruluk payı en yüksek olan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

A) Görüşme başarılı bir sosyal çalışma için kaçınılmaz bir mesleki yetkinliktir.
B) Mülakat başarılı bir sosyal çalışma için en önemli mesleki yetkinliktir.
C) Sunum, rapor, görüşme ve mülakat başarılı bir sosyal çalışma için kaçınılmaz dört mesleki yetkinliktir.
D) Sadece sunum ve rapor başarılı bir sosyal çalışma için kaçınılmaz iki mesleki yetkinliktir.
E) Rapor başarılı bir sosyal çalışma için kaçınılmaz bir mesleki yetkinliktir.

Cevap : C) Sunum, rapor, görüşme ve mülakat başarılı bir sosyal çalışma için kaçınılmaz dört mesleki yetkinliktir.

Açıklama : Başarılı bir sosyal çalışma; yalnızca tek bir beceriye değil, birden fazla temel mesleki yetkinliğin birlikte kullanılmasına dayanır.
-Görüşme, mülakat, rapor yazımı ve sunum;
-veri toplama,
-değerlendirme,
-müdahale planlama
-ve mesleki süreci aktarma açısından birbirini tamamlayan zorunlu becerilerdir.
Diğer seçenekler bu yetkinliklerden birini ya da birkaçını abartarak öne çıkarır veya diğerlerini dışladığı için eksik kalır. Bu nedenle doğruluk payı en yüksek düşünce C seçeneğidir.

9. Aşağıdaki durumlardan hangisi resmi bir mülakatın yapılması için öncelikli temel gerekçe olabilir?

A) Kurum yönetiminde mülakat yapılması için karar alınmamışsa
B) Odada mikrofon donanımı yoksa
C) Başvuran aday bir kişi ise
D) Mülakat için oda bulunamamışsa
E) Odada yeterli sandalye yoksa

Cevap : A) Kurum yönetiminde mülakat yapılması için karar alınmamışsa

Açıklama :

10. Teknolojinin sağladığı en gelişmiş sunum çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çevrimiçi sunum
B) Videolu sunum
C) Posterli sunum
D) Saydamlı sunum
E) WhatsApp sunumu

Cevap : A) Çevrimiçi sunum

Açıklama : Teknolojinin sağladığı en gelişmiş sunum türü, etkileşim, erişilebilirlik ve çoklu ortam kullanımı açısından çevrimiçi sunumlardır.
Canlı veya kayıtlı olabilir,
Görsel, işitsel ve yazılı içerikler birlikte kullanılabilir,
Katılımcılar farklı mekânlardan bağlanabilir,
Soru-cevap, anket, ekran paylaşımı gibi etkileşim imkânları sunar.
Diğer seçenekler teknolojik olsa da kapsam, etkileşim ve erişim bakımından çevrimiçi sunumun gerisinde kalır.

11. İnsanı bir konuda becerili kılan nedir?

A) Düşünme
B) Kitaplar
C) Nasihat
D) Bilimsel bilgiler
E) Uygulama

Cevap : E) Uygulama

Açıklama : Teorik bilgi tek başına yeterli değildir. Bir konuda beceri (yetkinlik) kazanmak, ancak o bilginin pratiğe dökülmesi yani “uygulama” yapılması ile mümkündür.

12. Uluslararası gözle bakarsanız bir günlük mesai sekiz saat olduğuna göre bir psikolog ya da sosyal çalışmacı günde en fazla kaç görüşme ya da mülakat yapabilir?

A) En fazla iki
B) En fazla beş
C) En fazla üç
D) En fazla sekiz
E) En fazla dört

Cevap : D) En fazla sekiz

Açıklama :

13. Rapor yazmadan mesleki görüşmeleri yapan sosyal çalışmacının çalışmaları aşağıdaki ifadelerden hangisiyle anlamlandırılabilir?

A) Böylece daha çok görüşme yapar.
B) Çalışması gene de mesleki bir çalışma olarak kabul edilir.
C) Çalışması mesleki bir çalışma olmanın çok dışında kalır.
D) Görüşmelerini unutmadıktan sonra raporlamaya gerek kalmaz.
E) Mesleğinde hızlı çalışan bir meslek elemanı olduğunu gösterir.

Cevap : C) Çalışması mesleki bir çalışma olmanın çok dışında kalır.

Açıklama : Sosyal hizmette “yazılmayan şey yapılmamış sayılır” ilkesi geçerlidir. Raporlama, mesleki çalışmanın ayrılmaz bir parçasıdır. Raporlanmayan bir görüşme, profesyonel ve kurumsal bir nitelik taşımaz.

14. Mülakatla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Konu dışı konuşmalar gerçekleştirilmemelidir.
B) Sorulan soru anlaşılır olmalıdır.
C) Olabildiğince sakin olunmalıdır.
D) Söylemek istenen her şey söylenmelidir.
E) Sadece sorunun yanıtı verilmelidir.

Cevap : D) Söylemek istenen her şey söylenmelidir.

Açıklama : Mülakatlar, belirli bir amaca yönelik planlı görüşmelerdir. “Söylemek istenen her şeyin söylenmesi”, mülakatın odağını dağıtabilir, süreyi aşabilir ve konu dışına çıkılmasına neden olabilir. Mülakatın amacı ve sınırları dahilinde kalınmalıdır.

15. Gerçekleşen bir mülakat ne zaman bitmiş olur?

A) Mülakat süresi sona erince
B) Rapor alınan kişi yorulunca
C) Sosyal tedavi sonuçlanınca
D) Mülakat raporu yazılınca
E) Mülakatta istenilen yanıtlar alındığında

Cevap : D) Mülakat raporu yazılınca

Açıklama : Profesyonel anlamda bir mülakat süreci, sadece görüşmenin yapılmasıyla değil, o görüşmenin kayıt altına alınıp raporlanmasıyla (resmiyet kazanmasıyla) tamamlanmış olur.

16. Bir sosyal çalışmacının başarılı bir rapor yazabilmesi için aşağıdakilerden hangisi sahip olması gereken yeterliklerden değildir?

A) Konuyla ilgili doğruluğuna inandığı düşüncelerini yazmalıdır.
B) Sosyal çalışma diplomasına sahip olması yeterlidir.
C) Rapor yazdığı birey/aile/grup topluluğu yeterince tanımış olmalıdır.
D) Başvuranıyla (sorun sahibiyle) yeterli görüşmeler yapmış olmalıdır.
E) Ele aldığı konuyla ilgili yeterli bilgi sahibi olmalıdır.

Cevap : B) Sosyal çalışma diplomasına sahip olması yeterlidir.

Açıklama : Başarılı bir rapor yazımı, yalnızca bir diplomaya sahip olmakla sağlanamaz; bilgi, gözlem, görüşme ve değerlendirme sürecinin bütüncül olarak yürütülmesini gerektirir.
A, C, D ve E seçenekleri; raporun doğru, anlamlı ve mesleki ilkelere uygun yazılması için gerekli yeterliklerdir.
B seçeneği ise yanlıştır; sadece sosyal çalışma diplomasına sahip olmak, başarılı bir rapor yazmak için yeterli bir yeterlik değildir.
Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

17. Toplumsal kesimlerin tarihsel olarak ortaya çıkış sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?

A) Askerler – tarımda çalışanlar – bürokrasi
B) Toprak feodalitesi – askerler – bürokrasi
C) Bürokrasi – askerler – feodalite
D) Askerler – feodalite – bürokrasi
E) Bürokrasi – toprak feodalitesi – askerler

Cevap : B) Toprak feodalitesi – askerler – bürokrasi

Açıklama :

18. İnsanlarda düşünce, bilgi ve değişim kanallarını açan ve bu nedenle ilerletici ve geliştirici olan genel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sohbet
B) İletişim
C) Konuşma
D) Okuma
E) Yolculuk

Cevap : B) İletişim

Açıklama : İnsanlarda düşünce, bilgi ve değişim kanallarını açan, bireyler ve toplumlar arasında etkileşimi sağlayan en genel, kapsayıcı ve geliştirici kavram iletişimdir.
Sohbet, konuşma ve okuma iletişimin alt biçimleridir.
Yolculuk ise bilgi ve düşünce aktarımını dolaylı olarak etkileyebilir ancak temel bir iletişim kavramı değildir.
Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

19. Sunumun planlama, biçim ve içerik boyutları arasında aşağıdakilerden hangisi bulunur?

A) Salon mutlaka büyük olmalıdır.
B) Sunumda yeterli bilgi verilmelidir.
C) Zaman sınırı olmamalıdır.
D) Konuşmacı iyi bir hatip olmalıdır.
E) Konu ilginç olmalıdır.

Cevap : B) Sunumda yeterli bilgi verilmelidir.

Açıklama : Sunumun “içerik” boyutu, verilen bilginin niteliği ve yeterliliği ile ilgilidir. Sunumun temel amacı bilgi aktarımı olduğu için, içeriğin yeterli ve doyurucu olması planlamanın en önemli parçasıdır.

20. Bir ülkedeki yazışma, raporlama, tutanak altına alma, yazılı kuralları koyma ve yazılı emir verme gibi işlemlerin tümüne verilen genel ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yazılı talimat
B) Yaptırım
C) Yönetim
D) Bürokrasi
E) Kurallar

Cevap : D) Bürokrasi

Açıklama : Bürokrasi, devlet yönetiminde işlerin belirli kurallara, hiyerarşiye ve yazılı kayıtlara (yazışma, raporlama, arşivleme) dayalı olarak yürütüldüğü yapının adıdır.