Açık Kaynak İşletim Sistemleri 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Açık kaynak işletim sistemleri, kaynak kodlarının herkes tarafından erişilebilir, değiştirilebilir ve dağıtılabilir olduğu yazılımlardır. Bu ders kapsamında Linux dağıtımları (Ubuntu, Debian), temel kabuk komutları, metin editörleri ve mobil işletim sistemlerinin (Android, iOS) tarihsel gelişimi ele alınmaktadır.

Linux Dağıtımları ve Felsefesi

• Debian: Kendine özgü .deb uzantılı paket yönetim sistemini kullanan köklü bir dağıtımdır.
• Ubuntu: Afrika kökenli “Ben, biz olduğumuz için benim” felsefesine dayanır. Logosu, insanlık bağını simgeleyen “Arkadaş Çemberi”ni ifade eder.
• Açık/Kapalı Kaynak: Linux ve Minix açık kaynaklıdır; ancak Apple’ın geliştirdiği Mac OS kapalı kaynaklı (proprietary) bir sistemdir.

Temel Linux Komutları ve Dosya Sistemi

• Ters İşlemler: zip dosyayı sıkıştırırken, unzip açar; bunlar birbirinin tersidir. (Head ve tail zıt olsa da işlem geri alma değildir).
• Bellek Kontrolü: free komutu belleği KB cinsinden, free -m ise MB cinsinden gösterir.
• Ağ Kontrolü: Bir ağ bağlantısının olup olmadığını test etmek için ping komutu kullanılır.
• Dosya Okuma: Uzun dosyaları parça parça (sayfa sayfa) görüntülemek için more ve less komutları kullanılır.
• Dosya İsimlendirme: Linux’ta dosya uzantısı (.txt vb.) zorunluluğu yoktur. “Dizin” kavramı diğer sistemlerdeki Klasör kavramına karşılık gelir.

Editörler ve Geliştirme Ortamları

• Visual Studio: Basit bir editörden ziyade, kod geliştirme ortamı (IDE) olarak kabul edilir.
• Nano: Pico editörünün bir benzeri ve uzantısıdır.
• Gedit: GNOME masaüstü ortamının metin düzenleyicisidir.
• KWrite: KDE masaüstü ortamı için geliştirilmiştir.
• PHP: HTML içerisine gömülebilmesi sayesinde web sayfalarında yaygın olarak kullanılır.

Sistem Yönetimi ve Mobil OS

• PAM (Pluggable Authentication Modules): Linux sistemlerinde kimlik doğrulama mekanizmasını sağlayan yapıdır.
• Android: Sürümleri tatlı isimleriyle anılır (KitKat, Oreo, Nuga). Ancak Çikolata (Chocolate) adında bir sürüm yoktur. İlk sürüm 1.0 Alpha’dır.
• iOS: iPhone 3G, iPhone OS 2.0 sürümüyle piyasaya sürülmüştür.
• Sunucu Yetenekleri: Linux’un e-mail, veritabanı, proxy ve güvenlik duvarı desteklemesi, onun Ağ ve İnternet Teknolojileri alanındaki gücünü gösterir.

1. Linux’taki aşağıdaki komut ikilisinin hangisi birbirinin tersi işlem gerçekleştirmektedir?

A) man-info
B) head-tail
C) tac-rev
D) diff-tar
E) zip-unzip

Cevap : E) zip-unzip

Açıklama : “zip” komutu dosyaları sıkıştırırken, “unzip” komutu sıkıştırılmış dosyaları açar. Bu iki işlem birbirinin tam tersidir (inverse operation). “head” ve “tail” komutları ise dosyanın başını ve sonunu gösterir, zıt yönlü olsalar da birbirlerinin işlemini geri alan ters işlemler değildirler.

2. “Linux’un bir dağıtımı olan …. kendine özgü bir paket türü olan .deb uzantılı paketleri kullanmaktadır.” ifadesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Mageia
B) Fedora
C) Debian
D) Mandriva
E) Ubuntu

Cevap : C) Debian

Açıklama : .deb uzantılı paket yönetim sistemi **Debian** dağıtımı tarafından geliştirilmiştir. Ubuntu da Debian tabanlı olduğu için bunu kullanır ancak kökeni Debian’dır.

3. Aşağıdaki editörlerden hangisi bir bilgisayar kodu geliştirme ortamı olarak ifade edilebilir?

A) Atom
B) GNU Emacs
C) Gedit
D) Visual Studio
E) Geany

Cevap : D) Visual Studio

Açıklama : Visual Studio (veya Visual Studio Code), kapsamlı özellikleriyle tam bir “Tümleşik Geliştirme Ortamı” (IDE) olarak kabul edilir. Diğer seçenekler (Atom, Gedit vb.) daha çok metin editörü veya hafif geliştirme araçları olarak sınıflandırılır.

4. İnsanlara karşı merhametli ve hoşgörülü olmayı hedefleyen bir dünya görüşünden esinlenen Linux dağıtımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mandriva
B) Ubuntu
C) Debian
D) Mageia
E) Suse

Cevap : B) Ubuntu

Açıklama : “Ubuntu” kelimesi, Afrika kökenli bir felsefe olan “Ben, biz olduğumuz için benim” (insanlık, başkalarına karşı merhamet ve bağlılık) anlamına gelir.

5. Aşağıdakilerden hangisi açık kaynak kodlu bir işletim sistemi değildir?

A) Linux
B) Mac OS
C) Minix
D) UNIX
E) Xenix

Cevap : B) Mac OS

Açıklama : Mac OS, Apple tarafından geliştirilen ve kaynak kodları kapalı olan (proprietary) bir işletim sistemidir. (Linux ve Minix açıktır. UNIX ve Xenix tarihsel olarak kapalı olsa da, günümüzde Mac OS en belirgin kapalı kaynak örneğidir).

6.

Yukarıda yer alan şekil, Linux’taki aşağıdaki kısımlardan hangisini ifade etmektedir?

A) Root
B) Dev
C) PAM
D) Etc
E) Bin

Cevap : C) PAM

Açıklama : Şekildeki akış diyagramı, Linux sistemlerinde kimlik doğrulama mekanizması olan **PAM** (Pluggable Authentication Modules) yapısını göstermektedir.

7. “KDE masaüstü için geliştirilmiş bir metin düzenleyicidir.” şeklinde ifade edilebilecek olan editör aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eclipse
B) Atom
C) KWrite
D) Visual Studio Code
E) Codelobster

Cevap : C) KWrite

Açıklama : KWrite, KDE masaüstü ortamı için geliştirilmiş hafif ve popüler bir metin düzenleyicisidir.

8. Aşağıdaki isimlerin hangisine sahip olan bir Android sürümü mevcut değildir?

A) Kitkat
B) Çikolata
C) Oreo
D) Nuga
E) GingerBread

Cevap : B) Çikolata

Açıklama : Android sürümleri tatlı isimleriyle anılır (KitKat, Oreo, Nougat, Gingerbread). Ancak “Çikolata” (Chocolate) adında bir Android sürümü yayınlanmamıştır.

9. Linux’un e-mail, web, veri tabanı, POP3, proxy, güvenlik duvarı gibi teknolojileri destekliyor olması aşağıdakilerden hangi işlevi yerine getirdiğini göstermektedir?

A) Siber saldırılar
B) Ağ ve internet teknolojileri
C) Yazılım mühendisliği
D) Gömülü sistemler
E) Yapay zeka

Cevap : B) Ağ ve internet teknolojileri

Açıklama : Web sunucusu, e-mail, veritabanı ve güvenlik duvarı gibi servisler, bir işletim sisteminin **Ağ ve İnternet Teknolojileri** (Sunucu) yeteneklerini gösterir.

10. Linux’ta kullanılan free komutunun 2 farklı kullanımı olan free ve free -m komutları arasındaki fark aşağıdakilerden hangisidir?

A) Komutların çalışması farklı hızlarda gerçekleştirilir.
B) Farklı bellek parçaları hakkında bilgi verirler.
C) Bellek parçasını doldurur ve boşaltırlar.
D) Bellek miktarının dolu ve boş kısımları hakkında bilgi verirler.
E) Bellek miktarını farklı birimlerle verirler.

Cevap : E) Bellek miktarını farklı birimlerle verirler.

Açıklama : `free` komutu varsayılan olarak bellek miktarını kilobayt (KB) cinsinden gösterirken, `free -m` parametresi ile kullanıldığında megabayt (MB) cinsinden gösterir.

11. Aşağıdakilerden hangisi açık kaynak kodlu bir programlama dili olan PHP’nin her türlü web sayfasında kullanılabilmesini sağlayan bir özelliktir?

A) Çok fazla komuta sahip olması
B) Hem Microsoft hem Apple içerisinde kullanılabilmesi
C) Farklı bir komut yapısına sahip olması
D) Sosyal medya içerisinde de kullanılabilmesi
E) HTML içerisine gömülebilmesi

Cevap : E) HTML içerisine gömülebilmesi

Açıklama : PHP’nin en önemli özelliklerinden biri, HTML kodları arasına doğrudan gömülebilmesi (embedded) ve bu sayede dinamik web sayfaları oluşturulabilmesidir.

12. Linux’ta ve birçok sistemde sistemin bir ağ bağlantısı olup olmadığını tespit etmek için kullanılan komut aşağıdakilerden hangisidir?

A) www
B) network
C) file
D) ping
E) server

Cevap : D) ping

Açıklama : `ping` komutu, hedef bir IP adresine veya sunucuya paket göndererek ağ bağlantısının olup olmadığını ve erişilebilirliği test etmek için kullanılır.

13. Aşağıdakilerden hangisi, açık kaynaklı bir masaüstü işletim sistemi olan Linux’un bir dağıtımı olan Ubuntu’nun logosunun ilk günden beri aynı şekilde olmasının sebebidir?

A) İçerisinde Ubuntu yazısını barındırması
B) Basit bir logo olması
C) Güzel bir şekil olması
D) Bir dünya felsefesini ifade etmesi
E) Her işletim sistemine uyum sağlaması

Cevap : D) Bir dünya felsefesini ifade etmesi

Açıklama : Ubuntu logosu (“Circle of Friends” – Arkadaş Çemberi), el ele tutuşmuş üç insanı simgeler ve Ubuntu felsefesindeki topluluk ve insanlık bağını ifade eder.

14. Aşağıdakilerden hangisi Linux’ta dosyaları isimlendirirken uyulması gereken kurallardan değildir?

A) “/” karakteri dosya isimlerinde kullanılmaz.
B) Dosya isimleri büyük küçük harfe duyarlıdır.
C) Dosya isimlerinin uzunluğu 256 karaktere kadar olabilir.
D) Dosya isimleri uzantısı ile uyumlu olmalıdır.
E) “.” işareti ile başlayan dosyalar gizli dosyalardır.

Cevap : D) Dosya isimleri uzantısı ile uyumlu olmalıdır.

Açıklama : Linux’ta dosya uzantıları (örneğin .txt, .pdf) zorunlu değildir ve dosyanın türünü belirleyen tek faktör değildir. Linux dosya içeriğine (header) bakar. Dosya isminin uzantı ile uyumlu olma zorunluluğu yoktur.

15. Bir komutun sonucunu parça parça görüntülemek için aşağıdaki hangi parametre çifti kullanılmaktadır?

A) help-grep
B) cat-mkdir
C) head-chmod
D) pwd-head
E) more-less

Cevap : E) more-less

Açıklama : `more` ve `less` komutları, uzun metin dosyalarını veya komut çıktılarını sayfa sayfa (parça parça) görüntülemek için kullanılır.

16. Android işletim sisteminin bilinen ilk sürümünün numara ve adı aşağıdakilerin hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?

A) Android 2.0 – Alpha
B) Android 3.0 – Alpha
C) Android 1.0 – Alpha
D) Android 2.0 – Beta
E) Android 1.0 – Beta

Cevap : C) Android 1.0 – Alpha

Açıklama : Android’in ticari olmayan ilk geliştirme sürümleri Alpha (1.0) ve Beta (1.1) olarak adlandırılmıştır. (Ticari sürümler Cupcake 1.5 ile başlamıştır).

17. iPhone 3G kullanan ilk iPhone OS versiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

A) iPhone OS 2.0
B) iOS 5.0
C) iOS 7.0
D) iOS 8.0
E) iOS 6.0

Cevap : A) iPhone OS 2.0

Açıklama : iPhone 3G, 2008 yılında **iPhone OS 2.0** sürümü ile birlikte piyasaya sürülmüştür. (Bu sürümle birlikte App Store gelmiştir).

18. “O editör başka bir editör olan Pico editörünün bir benzeri ve uzantısıdır.” olarak ifade edilen editör aşağıdakilerden hangisidir?

A) Nano
B) Atom
C) GNU Emacs
D) Sublime Text
E) KWrite

Cevap : A) Nano

Açıklama : **Nano**, Pico editörünün özgür yazılım klonudur ve onun geliştirilmiş, genişletilmiş bir versiyonudur.

19. “….. GNOME’un kendi metin düzenleyicisidir.” olarak ifade edilen editör aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gedit
B) Atom
C) KWrite
D) Geany
E) Emacs

Cevap : A) Gedit

Açıklama : **Gedit**, GNOME masaüstü ortamının varsayılan metin düzenleyicisidir.

20. Linux’taki dizin yapısı diğer sistemlerdeki aşağıdaki hangi yapıya benzerlik göstermektedir?

A) Klasör
B) Sürücü
C) Yazılım
D) Donanım
E) Dosya

Cevap : A) Klasör

Açıklama : Linux’taki “Dizin” (Directory) kavramı, Windows ve diğer işletim sistemlerindeki **Klasör** (Folder) kavramı ile aynıdır.