İnternet ve Sosyal Medya Ortamında Pazarlama 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Dijital pazarlama; web siteleri, sosyal medya platformları ve online reklamcılık tekniklerini kullanarak hedef kitleye ulaşmayı amaçlayan dinamik bir süreçtir. Bu derste, web sitesi optimizasyonundan davranışsal reklamcılığa, viral pazarlamadan online araştırma yöntemlerine kadar geniş bir yelpazeyi ele alıyoruz.

Web Siteleri ve Kullanıcı Deneyimi

• Çok Yönlülük: Web siteleri sadece reklam için değil; bilgi verme, satış, iletişim ve marka imajı için kullanılır. Sadece reklam amaçlı kullanım optimizasyon (SEO) için faydalı değil, aksine zararlıdır.
• Site Yapışkanlığı (Stickiness): Kullanıcıların sitede geçirdikleri süreyi ve tekrar gelme isteklerini ifade eder. İyi içerik ve tasarım bu oranı artırır.
• Okuma Alışkanlığı: Kullanıcılar web sitelerini satır satır okumaz, tararlar (scan). Bu yüzden tasarım “taranabilir” olmalıdır.

Sosyal Medya ve Etkileşim

• İnteraktivite: Google Grupları ve haber grupları, karşılıklı tartışma imkanı sunduğu için statik sitelere göre en yüksek etkileşime sahiptir.
• İçerik Pazarlaması: Hikaye anlatıcılığına dayanır ancak “Bu bir reklamdır” vurgusu yapılmaz; amaç doğal ve değerli içerik sunmaktır.
• Halkla İlişkiler (PR): Web 2.0 ile kullanıcıların da içerik üreticisi olması, dijital PR’daki en büyük değişim sebebidir.

Dijital Reklamcılık ve Hedefleme

• Hedefleme Farkı: Geleneksel medyada geniş kitle hedeflemesi yapılırken, dijitalde birebir ve davranışsal hedefleme yapılır. Bu yöntemler birbirine benzemez.
• Davranışsal Reklamcılık:
  • 1. Taraf: Kullanıcı siteyi doğrudan ziyaret eder.
  • 3. Taraf: Kullanıcı başka sitelerdeyken izlenir (Cookie). En büyük eleştiri Mahremiyet konusundadır.
• Viral Reklam: Tüketiciden tüketiciye yayılır (WOM). 2006’dan çok daha önce (1990’lar) başlamıştır.
• Zamanlama: Kahvaltı mekanı için en uygun reklam zamanı Cuma 16.00 civarıdır (Hafta sonu planı).

Online Araştırma Yöntemleri

• Anketler: Mobil cihazlar için en uygun tür İndirilebilir Anketlerdir.
• Topluluklar:
  • Kapalı Topluluklar: Gizlilik ve denetim avantajı sunar.
  • Uzun Süreli Topluluklar: Tek proje değil, bir dizi konuyu zamana yayarak ele alır.
• Veri Tabanları: “Pazarlama veri tabanları” bilimsel araştırma standartlarını (temsil yeteneği) genellikle taşımaz.

1. Web sitesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Web siteleri yazı, ses ve görüntü üzerinden bilgi sunabilir.
B) Web siteleri bilgiyi tüketiciye ulaştırma görevi üstlenir.
C) Web siteleri üzerinden kullanıcıların geri dönüşleri alınabilir.
D) Web siteleri kullanıcılarını araştırma ve promosyonlara teşvik edebilir.
E) Web sitelerini yanlızca reklam amaçlı kullanmak optimizasyonları için gereklidir.

Cevap : E) Web sitelerini yanlızca reklam amaçlı kullanmak optimizasyonları için gereklidir.

Açıklama : Web siteleri sadece reklam için değil; bilgi verme, satış, iletişim, marka imajı ve müşteri hizmetleri gibi birçok fonksiyon için kullanılır. Sadece reklam amaçlı kullanmak optimizasyon için bir gereklilik değildir, aksine kullanıcı deneyimini düşürebilir.

2. İnternet pazarlamasında söylentilerden birisi ……. Bu bağlamda, internet ortamında pazarlamada işletmeler içerik yönetimi sistemlerine fazlaca bağlıdırlar. Yaratıcı ileti ve sunumlarla site tasarımı sayesinde daha hızlı bir şekilde müşterilerin aradıklarını kontrol edebilmeleri sağlanabilir. Böylece marka yaratımı sağlamak mümkündür.
Yukarıdaki boşluğa getirilebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) site yapışkanlığıdır
B) web sitesi düzenleyicisidir
C) site takibidir
D) tüketici memnuniyetidir
E) marka bağlılığıdır

Cevap : A) site yapışkanlığıdır

Açıklama : Site yapışkanlığı (Stickiness), kullanıcıların sitede geçirdikleri süreyi ve siteye tekrar gelme isteklerini ifade eder. İyi içerik ve tasarım, yapışkanlığı artırır.

3. Aşağıda yer alan sosyal medya platformlarından hangisinin interaktif olma düzeyi diğerlerine göre daha yüksektir?

A) Şikayet siteleri
B) Tüketici blogları
C) Web siteleri
D) Google grup ve benzeri haber grupları
E) Kurumsal bloglar

Cevap : D) Google grup ve benzeri haber grupları

Açıklama : Haber grupları ve forum yapıları, kullanıcıların karşılıklı ve eş zamanlıya yakın tartışmalarına olanak tanıdığı için, statik web sitelerine veya tek yönlü bloglara göre daha yüksek interaktivite (etkileşim) sunar.

4. Aşağıdaki anket türlerinden hangisi akıllı telefonlar gibi taşınabilir cihazlara diğerlerinden daha uygundur?

A) Online anket
B) Web anketi
C) İndirilebilir anket
D) e-posta anketi
E) Tüketici anketi

Cevap : C) İndirilebilir anket

Açıklama : İndirilebilir anketler (uygulama tabanlı vb.), mobil cihazların özelliklerine (dokunmatik ekran, çevrimdışı kullanım vb.) daha uygun tasarlanabildiği için taşınabilir cihazlarda daha verimlidir.

5. Farklı medyalar, reklamlar için farklı özellikleri de içinde barındırmaktadır. Bu sebeple dijital reklam alanları ve geleneksel reklam alanları arasındaki farkları bilmek doğru reklam stratejisini oluşturmaya katkı sağlayacaktır.
Aşağıda yer alan dijital reklam alanları ve geleneksel kitle medyasına ait ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kitle iletişim araçlarında daha fazla hedef kitleye ulaşmak için prime time zaman aralığı kullanılmaktadır.
B) Dijital reklam alanları itme değil çekme stratejisinin uygulandığı alanlardır.
C) Dijital alanlarda kitlelere yönelik değil bireylere yönelik reklam stratejileri oluşturulmalıdır.
D) Dijital reklamlar etkileşim temelli tasarlanmalıdır.
E) Kitle iletişim araçları ve dijital reklam alanlarında hedef kitle belirleme yöntemleri benzerlik göstermektedir.

Cevap : E) Kitle iletişim araçları ve dijital reklam alanlarında hedef kitle belirleme yöntemleri benzerlik göstermektedir.

Açıklama : Geleneksel medyada hedefleme genellikle demografik ve geniş kitle bazlıyken (TV reytingleri gibi), dijital medyada davranışsal, konumsal ve birebir hedefleme yapılır. Yöntemler birbirinden oldukça farklıdır.

6. Aşağıdakilerden hangisi dijital içerik pazarlaması için söylenemez?

A) Dijital içerik pazarlaması aslında hikaye anlatmaktır.
B) Kişisel deneyimlerden yararlanılır.
C) Fikir çok eski zamanlara dayanmasına karşın kullanılan platformlar yenidir.
D) Reklam uygulaması olduğunun altının çizilmesi gerekir.
E) Hedef kitle ve şirket özelliklerinin çok iyi bilinmesi gerekir.

Cevap : D) Reklam uygulaması olduğunun altının çizilmesi gerekir.

Açıklama : İçerik pazarlamasının temel amacı, doğrudan reklam yapmak değil, değerli içerik sunarak kullanıcıyı çekmektir. “Bu bir reklamdır” vurgusu, içerik pazarlamasının doğallığına ve amacına ters düşebilir.

7. “Topluluğun boyutları denetlenebilir, gizlilik güvencesi sunulabilir, grup üyelerinin özellikleri daha belirgin hale getirilebilir.”
Yukarıda avantajları sıralanan araştırma topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Esnek topluluklar
B) Kapalı topluluklar
C) Melez topluluklar
D) Kısa süreli topluluklar
E) Uzun süreli topluluklar

Cevap : B) Kapalı topluluklar

Açıklama : Kapalı topluluklar (Private Communities), üyelerin davetle alındığı, gizliliğin korunduğu ve araştırmacının ortamı daha iyi kontrol edebildiği topluluklardır.

8. Aşağıda yer alan geleneksel içerik pazarlaması ve müşteri ilişkileri ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Geleneksel içerik pazarlamasında ulaşılan müşteri kitlesinin memnuniyeti garantidir.
B) Müşterilerin içeriğe verdiği tepkiler ölçülmek istense bile çok zaman alır.
C) Geleneksel içerik pazarlamasıyla ulaşılan müşterilerin sayısı çok azdır.
D) Geleneksel içerik pazarlamasıyla sadece bilinen müşterilere ulaşılır.
E) İçerik pazarlamasıyla müşterilere ulaşmak çok uzun zaman alır.

Cevap : A) Geleneksel içerik pazarlamasında ulaşılan müşteri kitlesinin memnuniyeti garantidir.

Açıklama : Pazarlamada hiçbir yöntemde müşteri memnuniyeti “garanti” değildir. Geleneksel yöntemlerde geri bildirim almak zor olduğu için memnuniyeti ölçmek ve garanti etmek daha da güçtür.

9. Aşağıdakilerden hangisi dijital halkla ilişkiler çalışmalarında yaşanan değişimin en büyük sebebidir?

A) Kullanıcı sayısının fazla olması
B) İçerik üretimine olanak tanıması
C) Hızlı olması
D) Mekan sınırlarını ortadan kaldırması
E) Diğer iletişim araçlarıyla entegre kullanılabilmesi

Cevap : B) İçerik üretimine olanak tanıması

Açıklama : Web 2.0 ve sosyal medya ile birlikte kullanıcıların sadece izleyici değil, aynı zamanda “içerik üreticisi” (User Generated Content) olması, halkla ilişkilerde diyaloğu ve stratejiyi kökten değiştirmiştir.

10. Aşağıdakilerden hangisi internet reklamlarının hızlı satış amacının yanında, marka tanınırlığını sağlamak amacıyla da kullanılmasının sebepleri arasında sayılamaz?

A) Web sitelerinin imajlarının, itibarlarının reklamlara da yansıması
B) Web sitesi içerikleriyle reklam içeriklerinin benzeşmesi durumunda reklamların daha fazla ilgi çekmesi
C) Web sitesi ve reklam içeriklerinin benzeşmesi durumunda reklamların daha fazla hatırlanması
D) Web sitelerinin e-ticaret siteleriyle ilintili kullanılabilmesi
E) İnternetin geniş kitleler tarafından kullanılmaya başlanması, internet kullanım olanaklarının zenginleşmesi

Cevap : D) Web sitelerinin e-ticaret siteleriyle ilintili kullanılabilmesi

Açıklama : E-ticaret ile ilinti, doğrudan “satış” amacı ile ilgilidir. Soruda ise satışın “yanında” marka tanınırlığı sorulmaktadır. Diğer şıklar imaj ve hatırlanma (marka) ile ilgilidir.

11. Kahvaltısıyla ünlü bir restoran için internete reklam verilebilecek en uygun gün ve saat aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

A) Perşembe – 12.00
B) Pazartesi – 16.00
C) Pazar 12.00
D) Cuma 16.00
E) Salı – 14.00

Cevap : D) Cuma 16.00

Açıklama : İnsanlar genellikle hafta sonu kahvaltı planlarını Cuma günü mesai bitimine doğru veya akşam saatlerinde yaparlar. Pazar 12.00 kahvaltı için geçtir, diğer saatler ise hafta içi iş yoğunluğuna denk gelir.

12. Aşağıdakilerden hangisi viral reklamın özellikleri arasında sayılamaz?

A) Ürün ya da hizmet üreticisi tarafından oluşturulmuştur.
B) Ücret ödemeden yayını gerçekleşir.
C) İlk kez 2006 yılında kullanılmaya başlanmıştır.
D) Tüketiciden tüketiciye bir iletişim faaliyeti olarak tanımlanmaktadır.
E) İkna amacı taşımaktadır.

Cevap : C) İlk kez 2006 yılında kullanılmaya başlanmıştır.

Açıklama : Viral pazarlama kavramı ve uygulamaları (Hotmail örneği vb.) 1990’ların sonlarında ortaya çıkmıştır. 2006 tarihi bu kavramın başlangıcı için çok geçtir.

13. Aşağıdakilerden hangisi internet üzerinden pazarlamanın avantajları arasında sayılan zaman tasarrufunu açıklamaktadır?

A) Kısa zamanda satın alım gerçekleşebilmektedir.
B) Tüketiciler ürünleri karşılaştırma fırsatı buldukları için daha kısa sürede karar verebilmektedir.
C) İnternet üzerinde pazarlama yapan işletmelerin işyerleri günde 24 saat, yılda 365 gün hizmet verebilmektedir.
D) Üretime yoğunlaşıldığı için üretim hızlanmıştır.
E) Üreticiye bankadan para transferi kısa sürede gerçekleşmektedir.

Cevap : C) İnternet üzerinde pazarlama yapan işletmelerin işyerleri günde 24 saat, yılda 365 gün hizmet verebilmektedir.

Açıklama :

14. İnternetteki tüketici davranışlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kullanıcılar, seçenekler arasında kendilerini kaybolmuş hissedebilmektedir.
B) Tüketiciler satın alacakları ürünler hakkında yazılanları, değerlendirmeleri, puanları okurlar.
C) Kişisel deneyimler reklamlardan ve tanıtımlardan daha önemli hale gelmektedir.
D) Tüketiciler zamanlarını ve paralarını daha verimli kullanabilmek için, başkalarının deneyimlerinden ders çıkartmak istemektedirler.
E) Tüketiciler genellikle olumlu duyguları yazmayı ve okumayı tercih etmektedir.

Cevap : E) Tüketiciler genellikle olumlu duyguları yazmayı ve okumayı tercih etmektedir.

Açıklama : Araştırmalar, tüketicilerin olumsuz deneyimleri (şikayetleri) paylaşma ve okuma eğiliminin, olumlu deneyimlere göre daha yüksek veya en az onun kadar yaygın olduğunu göstermektedir. Sadece olumluya odaklanma ifadesi yanlıştır.

15. Çevrimiçi davranışsal reklam uygulamasında birinci taraf davranışsal reklamcılık ve üçüncü taraf davranışsal reklamcılık arasındaki en büyük fark aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hedef kitlenin doğrudan web sitesi ziyaretine gerek duyulması ya da duyulmaması
B) Hedef kitlenin lokasyon bilgileri
C) Hedef kitlenin web sitesini ziyaret etme süreci
D) Hedef kitleye ulaşım hızı
E) Ulaşılan hedef kitlenin niteliği

Cevap : A) Hedef kitlenin doğrudan web sitesi ziyaretine gerek duyulması ya da duyulmaması

Açıklama : Birinci taraf (1st party) veride kullanıcı doğrudan siteyi ziyaret eder ve verisi toplanır. Üçüncü taraf (3rd party) reklamcılıkta ise reklam ağları (cookie’ler) aracılığıyla kullanıcı başka siteleri gezerken de izlenir ve hedeflenir.

16. Aşağıdakilerden hangisi online hedef kitle belirleme yöntemleri arasında yer almaz?

A) Cinsiyete bağlı
B) Demografik
C) İçeriğe bağlı
D) Coğrafi
E) Alım temelli

Cevap : A) Cinsiyete bağlı

Açıklama : “Cinsiyete bağlı” hedefleme teknik olarak “Demografik” hedeflemenin (B şıkkı) bir alt başlığıdır. Literatürde ana başlıklar genellikle Demografik, Coğrafi, Davranışsal (Alım temelli) ve İçeriksel (Contextual) olarak sınıflandırılır. A şıkkı, B şıkkının içinde olduğu için ayrı bir ana yöntem olarak sayılmayabilir veya çeldiricidir.

17. • Araştırma sektörünün üzerinde anlaştığı kalite esaslarının hiçbirini bu veritabanlarında bulmak mümkün değildir.
• Listedeki kişiler ile ilgili bazı çekinceler olabilir.
• Listedeki kişiler pazarlamayı pazar araştırmasıyla ya da rekabeti pazar araştırmasıyla karıştırabilir.
Yukarıda dezavantajları sıralanan ve online anketlere yanıt veren katılımcıları dosyalamak için kullanılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gelişigüzel örnekleme
B) Erişim panelleri
C) Pazarlama veri tabanı
D) Müşteri panelleri
E) Online veri tabanı

Cevap : C) Pazarlama veri tabanı

Açıklama : Pazarlama veri tabanları (e-posta listeleri vb.) satış amacıyla oluşturulduğu için, bilimsel pazar araştırması kalite standartlarını (temsil yeteneği, tarafsızlık) taşımazlar ve katılımcılar ticari ileti ile araştırmayı karıştırabilir.

18. Aşağıdakilerden hangisi web siteleri taranırken görme eğiliminde olunan metinlerin özellikleri arasında yer almamaktadır?

A) En iyi sonucu aramak yerine amaçlarına en uygun sonucu görüp tıklarlar.
B) Kişiler ellerinde var olan bir işe uygun kelimeleri görme eğilimindedirler.
C) Kullanıcılar halihazırda var olan ya da gelişmekte olan ilgi alanlarına uygun metinlere dikkat ederler.
D) Bedava, indirimli satış gibi kelimeleri görme eğilimindedirler.
E) Web sitesi hazırlanırken tüm site okunacak gibi dizayn edilmelidir.

Cevap : E) Web sitesi hazırlanırken tüm site okunacak gibi dizayn edilmelidir.

Açıklama : Kullanıcılar web sitelerini satır satır okumazlar, “tararlar” (scan). Bu nedenle site, her kelimesi okunacakmış gibi blok metinlerle değil, taranabilir (başlıklar, maddeler, görsellerle destekli) şekilde dizayn edilmelidir.

19. Çevrimiçi davranışsal reklam uygulamalarının en fazla karşılaştığı eleştiri konusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hırs
B) Mahremiyet
C) Doğruluk
D) Samimiyet
E) Çatışma

Cevap : B) Mahremiyet

Açıklama : Kullanıcıların gezinti hareketlerinin izlenmesi ve buna göre reklam gösterilmesi (davranışsal hedefleme), kişisel verilerin korunması ve **mahremiyet** (privacy) ihlali endişelerini doğurur.

20. Genellikle somut projeden çok bir dizi araştırma konusunu ele alan online araştırma grupları aşağıdakilerden hangisidir?

A) Melez topluluklar
B) Uzun süreli topluluklar
C) Esnek topluluklar
D) Kapalı topluluklar
E) Kısa süreli topluluklar

Cevap : B) Uzun süreli topluluklar

Açıklama : Tek bir projeye odaklanıp dağılan kısa süreli grupların aksine, **Uzun Süreli Topluluklar** (MROC – Market Research Online Communities), zaman içinde farklı konuların tartışıldığı devamlılığı olan gruplardır.