Kamuoyu Araştırmaları 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Kamuoyu, modern toplumların siyasal ve sosyal yaşamında belirleyici bir güçtür. Bu ders kapsamında Lippmann’ın imaj teorisinden Gündem Belirleme kuramına, Suskunluk Sarmalı’ndan Aydınlanma döneminin etkilerine kadar geniş bir yelpazeyi ele alıyoruz.

1. İmajlar, Medya ve Algı

Walter Lippmann, “Public Opinion” (1922) eserinde insanların dış dünyayı doğrudan değil, medyanın oluşturduğu “kafalarındaki resimler” (pseudo-environment) aracılığıyla algıladığını savunur.

• İmajın Kaynağı: Kişinin deneyimlemediği olaylar hakkındaki duygularının kaynağı Medyadır.
• Deneyim Türleri (Zucker): Gündem belirleme etkisi, doğrudan deneyimlenmeyen (unobtrusive) konularda daha güçlüdür.

2. Temel İletişim Kuramları

Gündem Belirleme (Agenda Setting)

McCombs ve Shaw’un geliştirdiği bu kuram, medyanın “ne düşüneceğimizi değil, ne hakkında düşüneceğimizi” belirlediğini savunur. Medya gündemi, kamu gündemini şekillendirir.

• Medya Gündemi Girdileri: Gerçek olaylar, editörler (eşik bekçileri) ve haber eleyicileri medya gündemini oluşturur.
• Bernard Cohen: Bu kuramın temel felsefesini (“ne hakkında düşüneceğimizi belirler”) ilk ifade edenlerdendir.

Suskunluk Sarmalı (Spiral of Silence)

Elisabeth Noelle-Neumann’ın kuramıdır. Bireyler dışlanma korkusuyla, azınlıkta kaldıklarını düşündüklerinde sessiz kalırlar.

• Moda Kavramı: Noelle-Neumann, kamuoyunun sosyal kontrol işlevini ve uyum baskısını Moda örneğiyle açıklar.

3. Tarihsel ve Sosyolojik Perspektif

• Aydınlanma Dönemi: Matbaa, gazeteler ve şehirleşme artarken, Kiliselerin ağırlığı azalmıştır.
• Din ve Kamusal Alan: Modernleşmeyle birlikte din, kamusal/siyasal alandan ayrılarak Özel Yaşam alanına çekilmiştir.
• Hobbes ve Leviathan: 1651 tarihli “Leviathan” eseri Thomas Hobbes’a aittir ve mutlak egemenliği savunur.

4. Kamuoyu Araştırmaları ve Tanımlar

• Harwood Childs (1965): Literatürü tarayarak kamuoyunun 50’ye yakın farklı tanımını derlemiştir.
• Türkiye’de Öncüler: Nermin Abadan Unat, 1950-60 döneminde Türkiye’de kamuoyu araştırmalarının öncüsü sayılır.
• Milgram Deneyi: Konformizmi ölçmek için Fransa ve Norveç karşılaştırması yapılmıştır.

5. Politika ve Gündem Türleri

• Politika Gündemi: Kamunun beklentileri, medya ve politikacıların düşünceleri etkilidir. Ancak “Apartman yönetimi gündemi” bu kapsama girmez.
• Haber Üretimi: İlginç kılma veya abartma birer teknik olabilir ancak Asparagas (yalan haber) etik dışıdır ve teknik sayılmaz.

1. “Kişinin başından geçmemiş bir olay hakkında sahip olabileceği tek duygu, söz konusu olayın zihninizdeki imajının yarattığı duygudur.” diyen Lippmann, imajın kaynağı olarak aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

A) Yerel yöneticiler
B) Politikacılar
C) Kanaat önderleri
D) Eşik bekçileri
E) Medya

Cevap : E) Medya

Açıklama : Walter Lippmann, “Public Opinion” adlı eserinde, insanların dış dünyayı (gerçek ortamı) doğrudan deneyimleyemediklerini, bunun yerine kafalarında oluşturdukları “sözde-çevre” (pseudo-environment) ile hareket ettiklerini belirtir. Bu imajların birincil kaynağı ise **Kitle İletişim Araçları (Medya)** dır.

2. Orta Çağ’ın en önemli ruhani ve siyasal temsil kurumu kilisenin otoritesi ile kralın dünyevi otoritesi arasındaki çatışmada kilise siyasal otorite alanını terk etmiştir. Kilise ruhani alanda, kral ise siyasal alanda otoritesini karşı tarafa kabul ettirmiştir.
Yukarıdaki bilgilere göre din ve ibadet siyasal/kamusal alandan ayrılarak hangi alana ait işlerden sayılmaya başlamıştır?

A) İktisadi alan
B) Hukuki alan
C) Özel yaşam
D) İdari alan
E) Politik alan

Cevap : C) Özel yaşam

Açıklama : Modernleşme ve sekülerleşme süreciyle birlikte din ve devlet işleri ayrılmış, din kamusal/siyasal alandan çekilerek bireyin vicdanına ve **özel yaşamına** ait bir olgu haline gelmiştir.

3. Yaptığı araştırmalarla, gündem belirlemenin, kitle iletişim araçları aracılığıyla öğrenilen konular için ortaya çıktığını, fakat doğrudan deneyimle öğrenilen konular için geçerli olmadığını ileri sürdü.
Yukarıda verilen tespiti yapan araştırmacı kimdir?

A) Lippmann
B) Zucker
C) Chomsky
D) Vaison
E) Kepplinger

Cevap : B) Zucker

Açıklama : H.G. Zucker (1978), konuları “doğrudan deneyimlenen” (obtrusive) ve “deneyimlenmeyen” (unobtrusive) olarak ayırmış; medyanın gündem belirleme etkisinin, insanların doğrudan deneyimleyemediği (örneğin dış politika) konularda daha güçlü olduğunu savunmuştur.

4. Haber eleyicileri, gerçek yaşamda meydana gelen ve gündem maddesi olabilecek kadar önemli olaylar, KİA çalışanlarının kişisel deneyimleri ve yakın çevrelerindeki seçkin kişilerle ilişkileri gibi maddeler aşağıdakilerden hangisinin gündemini oluşturur?

A) Sanat gündemi
B) Medya gündemi
C) Halkın gündemi
D) Burjuva gündemi
E) Parti gündemi

Cevap : B) Medya gündemi

Açıklama : Medya gündemini oluşturan girdiler; gerçek dünyadaki olaylar, eşik bekçileri (editörler/haber eleyicileri) ve medya çalışanlarının etkileşimleridir.

5. Doob: “Aynı toplumsal gruplara üye olanların, belirli bir olay karşısında gösterdikleri ortak tutumlardır.” MacDougall: “Baskı grupları içinde tartışmalı bir konunun dile getirilmesidir.” Childs: “Kişilerin kanaatlerinin toplamıdır.”
Yukarıda hangi kavram tanımlanmaktadır?

A) Hukuk
B) Kamuoyu
C) Özgürlük
D) Konsensüs
E) Oy birliği

Cevap : B) Kamuoyu

Açıklama : Verilen tanımlar, **Kamuoyu** (Public Opinion) kavramının farklı yaklaşımlarla (sosyolojik, siyasal, toplamsal) yapılmış tanımlarıdır.

6. Kamuoyu kavramını, “Basın ve Dış Politika” adlı eserinde “dış politika” boyutuyla tanımlayan bilim insanı kimdir?

A) Cohen
B) Hall
C) Lipmann
D) Volosinov
E) Gerbner

Cevap : A) Cohen

Açıklama : Bernard Cohen, “The Press and Foreign Policy” (1963) adlı eserinde medyanın dış politika üzerindeki etkisini incelemiş ve gündem belirleme kuramının temelini oluşturan o ünlü sözü (Medya ne düşüneceğimizi değil, ne hakkında düşüneceğimizi belirler) söylemiştir.

7. “Leviathan” (1651) adlı yapıt aşağıdakilerden hangisine aittir?

A) Locke
B) Engels
C) Marx
D) Machiavelli
E) Hobbes

Cevap : E) Hobbes

Açıklama : Leviathan, Thomas **Hobbes**’un en ünlü eseridir ve toplum sözleşmesi ile mutlak egemenlik konularını işler.

8. Aşağıdakilerden hangisi politika gündeminin oluşmasına etki eden unsurlardan biri değildir?

A) Kamunun politikacılardan beklentileri
B) Medyanın politikacıların çalışmalarını yakından izlemek istemesi ve zaman zaman onları etkilemeye çalışması
C) Politikacıların birey olarak içinde bulundukları çevre ve sorunları çözme doğrultusunda sahip oldukları düşünceler
D) Gerçek yaşamdaki gelişmeler sonucu sorun olarak ortaya çıkan ve çözüm bekleyen işler
E) Apartman yönetiminin gündemi

Cevap : E) Apartman yönetiminin gündemi

Açıklama : Politika gündemi ulusal veya bölgesel çapta siyasi kararları içerir. **Apartman yönetiminin gündemi** ise özel ve mikro ölçekli bir konudur, genel politika gündemini etkileyen bir unsur değildir.

9. Türkiye’de kamuoyu araştırmalarının öncüsü sayılan ve 1950-60 döneminin önemli isimlerinden olan kişi kimdir?

A) Behice Boran
B) Mübeccel Kıray
C) Nezih Neyzi
D) Cavit Orhan Tütengil
E) Nermin Abadan Unat

Cevap : E) Nermin Abadan Unat

Açıklama : Prof. Dr. **Nermin Abadan Unat**, Türkiye’de siyaset bilimi ve kamuoyu araştırmaları alanında öncü kabul edilir. Özellikle 1950’ler ve 60’larda yaptığı seçim ve kamuoyu çalışmaları bu alandaki ilklerdendir.

10. 1965 yılında Amerikalı tüm yazılı kaynakları tarayarak elliye yakın kamuoyu tanımına ulaşan bilim adamı kimdir?

A) Elisabeth Noelle-Neumann
B) Harwood Childs
C) Abbott Lawrence Lowell
D) Jürgen Habermas
E) Emil Dovifat

Cevap : B) Harwood Childs

Açıklama : Harwood Childs, 1965 yılında kamuoyu üzerine literatürü taramış ve kavramın 50’ye yakın farklı tanımını derleyerek ne kadar karmaşık bir kavram olduğunu ortaya koymuştur.

11. Mükemmel bir bütünleşme aracıdır. Bu aracın ayakkabı topuğunun yüksekliği ya da gömlek yakasının biçimi gibi sıradan şeylerle kamuoyunun içeriğini belirleyebilmesi ve kimi şeylerin “in” ya da “out” olması, ancak bu bütünleşme özelliğiyle açıklanabilir.
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Diyalektik
B) Resesyon
C) Uzlaşma
D) Moda
E) Tartışma

Cevap : D) Moda

Açıklama : Elisabeth Noelle-Neumann, kamuoyunun “sosyal kontrol” ve “uyum” işlevini açıklarken **Moda** kavramını örnek verir. Moda, bireylerin dışlanmamak için çoğunluğa uyma davranışının (in/out) en belirgin göstergesidir.

12. Her birey kamuda kamuoyunun varlığının bilinciyle hareket eder. İnsanın istatistikvari tahminlerde bulunma yetisi, bireysel ve kolektif alanları birleştiren bir köprüdür. Burada gizemli bir kolektif bilinçten ziyade bireyin, mümkün olduğunca dışlanmamak, çevresine uyum sağlayabilmek için hangi fikir, kişi ve davranış biçimlerinin onaylandığını, hangilerinin reddedildiğini çevreyi gözlemleyerek algılama, değişimleri saptama ve ona göre tepki verme yeteneği söz konusudur.
Yukarıda ifade edilen düşünceler aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?

A) Lippmann
B) Horkheimer
C) Schramm
D) McDougall
E) Wittgenstein

Cevap : D) McDougall

Açıklama :

13. McCombs ve Shaw; “Kitle iletişim araçları nasıl düşüneceğimizi söylemekte başarılı olmayabilir, fakat ne hakkında düşüneceğimizi söylemekte başarılıdır.” diyerek hangi kuramı betimlemektedirler?

A) Bilgi Açığı Kuramı
B) Kültürel Göstergeler Kuramı
C) Gündem Belirleme Kuramı
D) Kullanım ve Doyum Kuramı
E) Suskunluk Sarmalı Kuramı

Cevap : C) Gündem Belirleme Kuramı

Açıklama : Bu ünlü söz, **Gündem Belirleme** (Agenda Setting) kuramının temel varsayımıdır.

14. Aşağıdakilerden hangisi, medyanın haber üretme teknikleri arasında yer almaz?

A) Haberi ilginç hale getirme
B) Abartma
C) Asparagas
D) Ayrıntıları ele alma
E) Önemli gibi gösterme

Cevap : C) Asparagas

Açıklama : Haberi ilginç kılmak, ayrıntılandırmak veya vurgulamak gazetecilik teknikleridir. Ancak **Asparagas** (yalan/uydurma haber), etik dışı bir durumdur ve meşru bir haber “üretme tekniği” olarak kabul edilmez.

15. Onun tezine göre dışarıdaki dünya ve o dünyanın zihnimizde tuttuğumuz imajları arasındaki başlıca kanal (oluk) o dönemde gazete idi. Şüphesiz, kitle iletişim araçlarının dış dünyaya ilişkin olarak sahip olduğumuz imajları ya da “kafamızdaki resimleri” oluşturduğunu ilk ifade eden değil ama en iyi ve en özet biçimde belirten kişiydi.
Yukarıdaki parçada sözü edilen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Volosinov
B) Marx
C) Lasswell
D) Lippmann
E) Gerbner

Cevap : D) Lippmann

Açıklama : Walter **Lippmann**, 1922 tarihli eserinde medya ve kamuoyu ilişkisini “kafamızdaki resimler” (pictures in our heads) metaforuyla açıklamıştır.

16. Aydınlanma döneminin temel değişim dinamikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Gazetelerin yaygınlaşması
B) Matbaanın icadı
C) Kiliselerin ağırlığının artması
D) Nüfus artışı
E) Şehirlerin büyümesi

Cevap : C) Kiliselerin ağırlığının artması

Açıklama : Aydınlanma dönemi; aklın ve bilimin ön plana çıktığı, sekülerleşmenin yaşandığı bir dönemdir. Bu süreçte **Kiliselerin (dini otoritenin) ağırlığı artmamış, aksine azalmıştır**.

17. Stanley Milgram, başka ülkelerdeki insanların da Amerikalılar gibi konformist olup olmadıklarını öğrenmek için Asch’ın bilinen deneyini uygulamak istediğinde, toplumsal yapılarının birbirine zıt olduğunu düşündüğü hangi iki Avrupa ülkesini seçmiştir?

A) Fransa-Norveç
B) İngiltere-Almanya
C) Norveç-İsveç
D) Fransa-Almanya
E) Almanya-Avusturya

Cevap : A) Fransa-Norveç

Açıklama : Milgram, kültürel farkların uyma davranışı üzerindeki etkisini ölçmek için bireyselci/eleştirel yapısıyla bilinen **Fransa** ile daha toplulukçu/uyumlu yapısıyla bilinen **Norveç**’i karşılaştırmıştır.

18. “Halk azınlığın fikirlerini daha az duyar, dolayısıyla onları bir arada tutan şey azınlığın daha az konuşmasıdır. Bu durum ise, azınlığın daha uzağa çekilmesine neden olur ve sonuç olarak gözden kaybolurlar.”
Yukarıdaki yorum hangi yaklaşıma atfedilebilir?

A) Suskunluk Sarmalı
B) Kültürel Bütünleşme
C) Gündem Belirleme Kuramı
D) Eleştirel Yaklaşım
E) Bağımsızlık Modeli

Cevap : A) Suskunluk Sarmalı

Açıklama : Azınlıkta kalan görüşlerin toplumdan dışlanma korkusuyla sessiz kalması ve bu sessizliğin çoğunluk görüşünü daha baskın hale getirmesi süreci **Suskunluk Sarmalı** (Spiral of Silence) kuramıdır.

19. Tartışmalı sorunlar gündeme geldiğinde kamuoyunun hükümeti ya da toplumun bir üyesini tehdit etme gücü kesinlikle ….. aracılığıyla biçimlenmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) halk
B) kamu
C) kamuoyu
D) medya
E) gündem

Cevap : D) medya

Açıklama : Kamuoyunun bir baskı unsuru olarak ortaya çıkabilmesi, görünürlük kazanmasına bağlıdır. Bu görünürlüğü ve dolayısıyla “tehdit/baskı gücünü” sağlayan araç **medya**dır.

20. Kitle iletişim araçlarının kendi önem sırasına göre verdiği haberler zaman içinde okuyucular tarafından da benzer bir şekilde önemli olarak algılanmaktadır. Başka bir deyişle, kitle iletişim araçları bir konuya veya olaya ne kadar çok önem verirse (medya gündemi), izleyicilerin de o konu veya olaya o kadar çok önem vereceklerini ileri sürer (kamu gündemi).
Yukarıdaki aktarım aşağıdaki kuramlardan hangisini tanımlamaktadır?

A) Gündem Belirleme
B) Suskunluk Sarmalı
C) Kullanışlar ve Doyum
D) Değerler Teorisi
E) Hipodermik İğne

Cevap : A) Gündem Belirleme

Açıklama : Medya gündemi ile kamu gündemi arasındaki yüksek korelasyonu ve medyanın konuların önem derecesini aktarma gücünü açıklayan kuram **Gündem Belirleme** (Agenda Setting) kuramıdır.