Sporda İş Alanları 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Sporda iş alanları; girişimcilik, rekreasyon yönetimi, spor endüstrisi ve engelli sporları gibi geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu ders kapsamında; spor ekonomisi, yerel yönetimlerin spordaki rolü ve kariyer planlaması gibi temel konular ele alınmıştır.

Girişimcilik ve Spor Endüstrisi

• Girişimcilik Türleri: Literatürde kurumsal, sosyal, bireysel ve akademik girişimcilik vardır. “Kişisel girişimcilik” ayrı bir tür değildir.
  • Bireysel Girişimcilik: Kişinin kendi adına risk alarak fırsatları kara dönüştürme sürecidir.
  • Psikolojik Faktörler: Yenilikçilik, risk alma ve başarı güdüsü etkilidir; “Kişisel değerler” psikolojik faktörler arasında doğrudan sayılmaz.
• Spor Ekonomisi: Medya hakları, “Seyirci Sektörü”nün en önemli gelir kalemidir. Forbes (2020) listesinde Dallas, NY Yankees, Real Madrid zirvededir; Juventus ilk sıralarda değildir.

Kariyer Yönetimi

• Kariyer Tanımı: Bir meslekte zamanla elde edilen aşama ve uzmanlıktır. Sadece gelecekle değil, geçmiş tecrübelerle de alakalı bütünsel bir süreçtir.
• Akademik Kariyer: Doktor Öğretim Üyesi ile Profesör arasındaki unvan Doçenttir.

Rekreasyon ve Turizm

• Pazarlama: Festivallerde birey “seyirci” iken, doğa sporlarında “katılımcı” olarak pazarlanır.
• Deneyim Aşamaları: Beklenti, seyahat, yerinde deneyim ve anılar/hatırlama aşamalarından oluşur. “Rezervasyon yapma” bir deneyim aşaması değildir.
• Turizme Etkisi: Rekreasyon etkinlikleri destinasyona imaj kazandırır ve yeniler.

Hukuki ve Sosyal Boyutlar

• Anayasa: Gençliğin korunması 58. maddede, Sporun geliştirilmesi 59. maddede yer alır.
• Yerel Yönetimler: İl özel idaresi, belediye ve köylerden oluşur.
• Engelliler: İşitme engeli, duyusal fonksiyon kaybıdır. Ulaşım sorunları “Etkileşimsel Engel” grubuna girer.
• TMOK: 1923’te Mustafa Kemal Atatürk hami başkan olmuştur.

1. Aşağıdakilerden hangisi kariyer yönetiminin bireye sağladığı faydalar arasında yer almaz?

A) Önceden bilgilendirme ile olabilecek kariyer tercihlerini yapmak
B) Çalışanların zorunlu ihtiyaçlarını karşılamasına engel olmak
C) Çalışanların gerekli ihtiyaçlarının tatminini kolaylaştırmak
D) Yöneticilerin, çalışanların fiziksel, sosyal, zihinsel kapasitelerinden haberdar olmasını sağlamak
E) Bastırılmış ve çatışan kariyer hedeflerini aydınlatmak

Cevap : B) Çalışanların zorunlu ihtiyaçlarını karşılamasına engel olmak

Açıklama : Kariyer yönetimi, bireyin potansiyelini gerçekleştirmesine ve ihtiyaçlarını tatmin etmesine yardımcı olmayı amaçlar. Bir sürecin çalışanların zorunlu ihtiyaçlarını karşılamasına “engel olması” bir fayda değil, aksine olumsuz bir durumdur.

2. Aşağıdakilerden hangisi girişimcilik türlerinden değildir?

A) Kurumsal girişimcilik
B) Sosyal girişimcilik
C) Kişisel girişimcilik
D) Bireysel girişimcilik
E) Akademik girişimcilik

Cevap : C) Kişisel girişimcilik

Açıklama : Literatürde girişimcilik türleri genellikle kurumsal, sosyal, bireysel, akademik, kamu ve iç girişimcilik gibi başlıklar altında incelenir. “Kişisel girişimcilik” bu sınıflandırmalar içinde yer alan standart bir tür değildir.

3. Aşağıdakilerden hangisi 2020 yılı itibariyle Forbes dergisine göre dünyanın en değerli kulüpleri arasında yer almaz?

A) Los Angeles Laker
B) New York Yankees
C) Manchester United
D) Barcelona
E) Juventus

Cevap : E) Juventus

Açıklama : 2020 yılı Forbes verilerine göre dünyanın en değerli spor kulüpleri listesinin zirvesinde genellikle Dallas Cowboys, New York Yankees, Real Madrid, Barcelona ve Manchester United gibi kulüpler yer almaktadır. Juventus, o dönemde bu “en değerli” ilk sıralar arasında yer almamaktaydı.

4. Aşağıdakilerden hangisi spor endüstrisine bağlı seyirci sektör içerisinde yer alır?

A) Fitness kulüpleri
B) Medya hakları
C) Çeşitli spor tesisleri
D) Rekreasyonel faaliyet merkezleri
E) Gençlik merkezleri

Cevap : B) Medya hakları

Açıklama : Spor endüstrisinde seyirci sektörü; sporun izleyiciye ulaştırılmasıyla ilgilidir. Medya hakları, sporun televizyon, internet ve diğer mecralar aracılığıyla seyirciye sunulmasını sağladığı için bu sektörün temel bileşenlerinden biridir.

5. Aşağıdakilerden hangisi girişimcilikle ilgili psikolojik faktörler arasında yer almaz?

A) Yenilikçi düşünce yapısı
B) Risk alma algısı
C) Başarı güdüsü
D) Kişisel değerler
E) Proaktiflik

Cevap : D) Kişisel değerler

Açıklama : Girişimciliğin psikolojik boyutunda yenilikçilik, risk alma, başarı güdüsü ve proaktiflik (ön alıcılık) doğrudan bireyin girişimci davranışını tetikleyen psikolojik özelliklerdir. Kişisel değerler ise daha geniş bir etik ve kültürel çerçeveyi temsil eder.

6. “İşitme duyu organının bireylerin toplumla uyumunu, gelişimini ve kişilerarası iletişimini sağlamadaki fonksiyonlarını yerine getirememesi durumu.”
Yukarıda ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

A) Öğrenme güçlüğü
B) Fiziksel engel
C) İşitme engeli
D) Görme engeli
E) Zihinsel engel

Cevap : C) İşitme engeli

Açıklama : Metinde doğrudan “işitme duyu organının” fonksiyonlarını yerine getirememesi vurgulanmaktadır. Bu durum tıbbi ve sosyal literatürde işitme engeli olarak tanımlanır.

7. Rekreasyonel etkinlikler bireylere iki şekilde pazarlanabilmektedir: Seyirci ya da katılımcı. Buna göre aşağıdaki etkinliklerden hangisinde katılımcı olarak pazarlama yapılır?

A) Festivaller
B) Açık hava sinemaları
C) Konserler
D) Özel gösteriler
E) Doğa temelli rekreasyonel faaliyetler

Cevap : E) Doğa temelli rekreasyonel faaliyetler

Açıklama : Festival, konser ve sinema gibi etkinliklerde kişi genellikle “izleyici/seyirci” konumundadır. Ancak doğa temelli faaliyetlerde (dağ yürüyüşü, kampçılık vb.) birey aktiviteye bizzat ve aktif olarak katıldığı için “katılımcı” odaklı pazarlama yapılır.

8. Eline geçen fırsatları değerlendiren, krizi fırsata çevirebilen ve bu fırsatları en iyi şekilde değerlendirerek maddi kazanç sağlamak amacıyla herhangi bir başarısızlık durumuna da hazırlıklı olarak risk alabilen kişi hangi girişimcilik faaliyetinde yer alır?

A) Kamu girişimciliği
B) Akademik girişimcilik
C) Özel sektör girişimciliği
D) Bireysel girişimcilik
E) Sosyal girişimcilik

Cevap : D) Bireysel girişimcilik

Açıklama : Bireysel girişimcilik, bir kişinin kendi adına risk alarak fırsatları değerlendirmesi ve kar elde etme amacıyla iş kurması sürecidir. Tanımda verilen özellikler klasik bireysel girişimci profilini yansıtmaktadır.

9. Aşağıdakilerden hangisi kariyer özellikleri arasında yer almaz?

A) Kariyer hem geçmişle hem de gelecekle alakalıdır.
B) Kariyer gelecekle alakalıdır.
C) Kariyer yükselmeyi ifade eder.
D) Kariyer süreklilik taşır.
E) Kariyer çalışanın hayatı boyunca öğrendiği iş ile ilgili bilgi, beceri ve tecrübelerin tamamını kapsar.

Cevap : B) Kariyer gelecekle alakalıdır.

Açıklama : Kariyer sadece gelecekle kısıtlı bir kavram değildir. Bireyin geçmişte edindiği tecrübeleri, şu anki konumunu ve gelecekteki hedeflerini içeren bütünsel bir süreçtir. Bu nedenle “sadece gelecekle alakalıdır” ifadesi eksik ve yanlıştır.

10. Spor tüketicisinin satın almasını etkileyen sosyal nedenler arasında hangisi yer almaz?

A) Ekonomik özgürlük
B) Çevre
C) Aile
D) Fiziksel yapı
E) Sosyal sınıf

Cevap : D) Fiziksel yapı

Açıklama : Sosyal nedenler; çevre, aile, sosyal sınıf ve referans grupları gibi dışsal etkileri kapsar. Fiziksel yapı ise bireyin biyolojik ve kişisel bir özelliğidir, sosyal bir neden olarak sınıflandırılamaz.

11. I. Belediyeler
II. İl özel idareleri
III. Köyler
IV. Beldeler
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yerel yönetimler arasında yer alır?

A) II, III ve IV
B) I, II ve III
C) I ve III
D) I, II ve IV
E) I ve II

Cevap : B) I, II ve III

Açıklama : Anayasa’nın 127. maddesine göre yerel yönetimler (Mahalli idareler); İl özel idaresi, Belediye ve Köy tüzel kişilerinden oluşur. Beldeler idari olarak belediye teşkilatına dahil birimlerdir, ancak ana yerel yönetim birimleri belediye, il özel idaresi ve köylerdir.

12. Doktor öğretim üyesi ile profesör unvanları arasında yer alan ünvan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Doçent
B) Uzman
C) Araştırma görevlisi
D) Araştırma görevlisi doktor
E) Öğretim görevlisi

Cevap : A) Doçent

Açıklama : Yükseköğretimdeki akademik unvan sıralamasına göre, Doktor Öğretim Üyesi unvanından sonra Doçentlik unvanı gelir. Profesörlük ise doçentlikten sonraki en üst akademik unvandır.

13. Aşağıdakilerden hangisi, herhangi bir fiziksel aktivite gerektirmeden katılım sağlanabilecek rekreasyon aktivitesine örnek olarak verilebilir?

A) Egzersiz yapmak
B) Festivaller
C) Hobi atölyelerine katılım
D) Konserler
E) Sosyal medya platformları

Cevap : E) Sosyal medya platformları

Açıklama : Egzersiz, hobi atölyeleri veya fiziksel katılım gerektiren festival/konserlerin aksine, sosyal medya platformlarında vakit geçirmek dijital tabanlıdır ve herhangi bir fiziksel efor veya fiziksel aktivite gerektirmez.

14. Aşağıdakilerden hangisi rekreasyonel deneyim aşamalarından biri değildir?

A) Beklenti ve planlama
B) Eve dönüş
C) Aktiviteler ve yerinde deneyimleme
D) Rekreasyon alanına seyahat
E) Rezervasyon yapma

Cevap : E) Rezervasyon yapma

Açıklama : Rekreasyonel deneyim aşamaları literatürde genellikle; beklenti, alana seyahat, yerinde deneyim, eve dönüş ve hatıralar/hatırlama olarak beş ana aşamada incelenir. Rezervasyon yapma bu döngünün zorunlu veya ana bir aşaması değildir.

15. Bir meslekte zaman ve çalışmayla elde edilen aşama, başarı ve uzmanlık” şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tecrübe
B) Gelişim
C) Performans
D) Kariyer
E) Terfi

Cevap : D) Kariyer

Açıklama : Kariyer; bir kişinin yaşamı boyunca üstlendiği iş rolleri, bu rollerdeki başarısı, uzmanlık kazanması ve dikey/yatay ilerlemesinin tamamını ifade eden kapsamlı bir süreçtir.

16. Aşağıdakilerden hangisi engelli bireylerin karşılaştıkları “etkileşimsel engellerden” biridir?

A) Turistik ekipman kiralama
B) Yüksek seyahat maliyetleri
C) Ulaşım engelleri
D) Ayrımcı düzenlemeler
E) Başkalarına fiziksel ve ruhsal bağımlılık

Cevap : C) Ulaşım engelleri

Açıklama : Etkileşimsel engeller, bireyin çevreyle olan fiziksel ve sosyal etkileşimini kısıtlayan unsurları kapsar. Ulaşım engelleri, engelli bireyin bir yerden bir yere gitmesini ve toplumla etkileşime girmesini engelleyen temel bir bariyerdir.

17. Gençliğin korunması ve sporun geliştirilmesi sırasıyla Anayasa’nın hangi maddelerinde geçmektedir?

A) 58. ve 59. Madde
B) 61. ve 62. Madde
C) 62. ve 63. Madde
D) 60. ve 61. Madde
E) 59. ve 60. Madde

Cevap : A) 58. ve 59. Madde

Açıklama : Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 58. maddesi “Gençliğin Korunması”, 59. maddesi ise “Sporun Geliştirilmesi ve Tahkim” başlıklarını taşımaktadır.

18. Aşağıdakilerden hangisi rekreasyon etkinliklerinin turizm ve ticaret açısından olumlu etkilerinden biridir?

A) Konaklama sektöründe aşırı doluluk
B) Rekabet artışı
C) İmaj kazanma ve yenileme
D) Yöreselliğin kalkması
E) Etkinliklerin önemli ölçüde promosyonel çalışma gerektirmesi

Cevap : C) İmaj kazanma ve yenileme

Açıklama : Rekreasyonel etkinlikler bir bölgenin turizm cazibesini artırır, o bölgeye prestij kazandırır ve destinasyonun imajını yenileyerek ekonomik kalkınmaya katkı sağlar.

19. Aşağıdakilerden hangisi rekreasyon etkinliklerinin fonksiyonlarından biri değildir?

A) Yardım etkinliği fonksiyonu
B) Destekleyicilik fonksiyonu
C) Seyahat ve turizm etkinliği fonksiyonu
D) Turizm çekiciliği fonksiyonu
E) İmaj yaratma fonksiyonu

Cevap : A) Yardım etkinliği fonksiyonu

Açıklama : Rekreasyon etkinlikleri temel olarak dinlenme, eğlenme, turizm çekiciliği yaratma ve imaj oluşturma gibi fonksiyonlara sahiptir. “Yardım etkinliği” birincil bir rekreasyonel fonksiyon değildir.

20. Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi’nin 1923’te yapılan toplantısında hami başkan kim olmuştur?

A) Mustafa Kemal Atatürk
B) İsmet İnönü
C) Burhan Felek
D) Ali Sami Yen
E) Selim Sırrı Tarcan

Cevap : A) Mustafa Kemal Atatürk

Açıklama : Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi’nin (o zamanki adıyla Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı’na bağlı birimlerin) kuruluşu ve 1923 yılındaki yapılanmasında Mustafa Kemal Atatürk, sporun gelişimine verdiği önemle hami başkan olarak kabul edilmiştir.