Sporda Yönetim Teknikleri 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Sporda yönetim teknikleri, organizasyonların verimliliğini artırmak, krizleri yönetmek ve insan kaynaklarını etkin kullanmak için gereklidir. Bu ders kapsamında yönetim teorileri, zaman yönetimi, PUKÖ döngüsü ve kriz yönetimi süreçleri ele alınmaktadır.

Yönetim Teorileri ve Yaklaşımlar

• Sosyal Değişim Teorisi: İnsan ilişkilerini ve çatışmayı maliyet-fayda analiziyle açıklar.
• Durumsallık Yaklaşımı: “Tek bir en iyi yol yoktur” ilkesine dayanır. Klasik, neo-klasik ve sistem yaklaşımlarının hangi durumda kullanılacağını belirler.
• Fonksiyonel Bağlılık: Birimlerin birbirine bağımlı olmasıdır (Hammadde, zaman vb.). Bağımsız çalışma bu kavramın zıddıdır.

Kalite ve Performans Yönetimi

• PUKÖ Döngüsü: Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al döngüsünü geliştiren kişi Walter A. Shewhart’tır (Deming popülerleştirmiştir).
• Kıyaslama (Benchmarking):
  • Planlama Aşaması: “Ne, kim ve nasıl?” sorularının sorulduğu ilk evredir.
  • Kuruluş İçi Kıyaslama: Aynı işletmenin farklı departmanları arasında yapılır. (Farklı sektörlerle yapılan “Dışsal” kıyaslamadır).
• Performans Yönetimi: Amacı örgütü yavaşlatmak değil, verimliliği artırmaktır.

Kriz ve Stres Yönetimi

• Kriz Yönetimi: Sinyal alma, hazırlık, denetim altına alma ve çözümleme (normale dönüş) aşamalarını içerir. “Yargı aşaması” bir yönetim evresi değildir. Krize ortaya çıktığı anda müdahale edilmelidir.
• Stres Kaynakları:
  • Çevresel/Mesleki: İşin doğasından kaynaklanır.
  • Bireysel: Kişilik, ruhsal durum ve çalışma temposu ile ilgilidir.
  • Terfilerin zamanında yapılması stresi azaltır; “yapılmaması” stres kaynağıdır.

İnsan Kaynakları ve Zaman Yönetimi

• İnsan Kaynakları: Personel alımı, ücret ve iş güvenliği İK’nın konusudur; “Yayın bilgileri” İK’ya girmez.
• Yöneltme (Yürütme): Çalışanları motive etme, emir verme ve liderlik yapma sürecidir.
• Zaman Yönetimi: Şehirleşme ve toplumsal yaşamın karmaşıklaşmasıyla (tanzim ihtiyacı) doğmuştur. Amacı sadece para kazanmak değil, yaşam kalitesini artırmaktır.

1. Aşağıdakilerden hangisi çatışma yönetimi teorilerinden biridir?

A) Bölge Teorisi
B) Sosyal Değişim Teorisi
C) Yüklenme-Tepki-Uyum Teorisi
D) Varoluş Tartışması Teorisi
E) İletişim – Yaklaşım Teorisi

Cevap : B) Sosyal Değişim Teorisi

Açıklama : Sosyal Değişim Teorisi (Social Exchange Theory), insan ilişkilerini ve çatışmayı maliyet-fayda analizi ve alternatiflerin karşılaştırılması üzerinden açıklayan, çatışma yönetimi literatüründe de yeri olan bir yaklaşımdır. Diğer şıklar bu bağlamda standart bir teori ismi değildir.

2. Zaman yönetiminin tarihine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Uygarlık seviyesi ve haftalık çalışma saatleri zaman yönetimi ile ilişkilendirilemez.
B) Günümüzde zaman yönetiminin en önemli aracı Güneş ve Ay’ın hareketleridir.
C) Sanayi Devrimi’nin saatlerin düzenli kullanımına herhangi bir etkisi olmamıştır.
D) Kasaba ve şehirlerin kalabalıklaşması ve toplumsal yaşamın kurumsallaşması ile birlikte kaçınılmaz olarak insanlar arasında zamanın tanzimi de önem kazanmıştır.
E) Zaman yönetimi olarak adlandırılabilecek ilk faaliyetler, milattan sonra 2. yüzyılda Budist rahiplerde görülmeye başlanmıştır.

Cevap : D) Kasaba ve şehirlerin kalabalıklaşması ve toplumsal yaşamın kurumsallaşması ile birlikte kaçınılmaz olarak insanlar arasında zamanın tanzimi de önem kazanmıştır.

Açıklama : Toplumsal yaşamın karmaşıklaşması, şehirleşme ve sanayileşme süreçleri, insanların iş bölümü yapmasını ve koordinasyonu zorunlu kılmış, bu da zamanın ölçülmesini ve yönetilmesini (zaman tanzimi) önemli hale getirmiştir.

3. Öğrenme ve iyileştirme döngüsü olarak bilinen PUKÖ (planla, uygula, kontrol et, önlem al) döngüsünü hangi kalite uzmanı geliştirmiştir?

A) Joseph M. Juran
B) Walter A. Shewhart
C) Kaoru Ishikawa
D) W. Edwards Deming
E) Ronald Fisher

Cevap : B) Walter A. Shewhart

Açıklama : PUKÖ döngüsü (PDCA), ilk olarak **Walter Shewhart** tarafından istatistiksel kalite kontrolü bağlamında geliştirilmiştir. Daha sonra W. Edwards Deming tarafından popüler hale getirilmiş olsa da, döngünün orijinal yaratıcısı Shewhart’tır (“Shewhart Döngüsü” olarak da bilinir).

4. Fonksiyonel bağlılığa ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Fonksiyonel bağlılıkta zamanlama açısından meydana gelen aksamalar örgütün amacına ulaşmasını güçleştirir.
B) Fonksiyonel bağlılıkta hammadde, zaman ve işgücü açısından birimler bağımsız çalışırlar.
C) Bir çalışan ya da bölümün yaptığı işin çıktısı, diğer bir çalışan ya da bölümün girdisi üzerinde doğrudan etkilidir.
D) Farklı departmanların bulunduğu ancak mal veya hizmetlerin ortak çıktı olarak sunulduğu örgütlerde bir birimin yaptığı iş diğerini doğrudan etkilemektedir.
E) Örgütte çalışan birey ya da bölümün işini zamanında yapamaması ilgili çalışanlar ya da bölümler arasında çatışmaya neden olmaktadır.

Cevap : B) Fonksiyonel bağlılıkta hammadde, zaman ve işgücü açısından birimler bağımsız çalışırlar.

Açıklama : Fonksiyonel bağlılık (interdependence), birimlerin birbirine muhtaç olması durumudur. B şıkkında ifade edilen “bağımsız çalışma” durumu, fonksiyonel bağlılığın tanımına terstir. Tam tersine, kaynaklar ve süreçler açısından birimler birbirine bağımlıdır.

5. Aşağıdakilerden hangisi klasik, neo-klasik (davranışsal) ve sistem yaklaşımları ile birlikte ele alınan ve bu yaklaşımların hangi durumlarda daha yararlı ve etkin olabileceklerini araştıran bir yaklaşımdır?

A) Sistem Yaklaşımı
B) Yönetimde Toplam Kalite Yönetimi Yaklaşımı
C) Davranışsal Yönetim Yaklaşımı
D) Klasik Yönetim Yaklaşımı
E) Durumsallık Yaklaşımı

Cevap : E) Durumsallık Yaklaşımı

Açıklama : Durumsallık Yaklaşımı (Contingency Approach), “her durumda geçerli tek bir en iyi yol yoktur” ilkesine dayanır. Önceki teorileri (Klasik, Neo-klasik, Sistem) reddetmez, aksine hangi şartlarda hangi yöntemin (örneğin kriz anında klasik, yaratıcılık gerektiren durumda neo-klasik) kullanılacağını belirlemeye çalışır.

6. Stratejik kazanımların örgüt için temel kazanımı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

A) Örgütün amaçları için bireysel ve örgütsel sürdürülebilir kazanımlar sağlamaktır.
B) Firma kazanç tablosunun yönetilebilmesi için insan kaynakları oluşturmaktır.
C) Güçlü bir yapı kurabilmek adına sisteme erken müdahale edebilmektir.
D) Personel yetiştirilmesi adına çevresel faktörleri etkin kılabilmektir.
E) Örgüt içerisinde daha etkin ölçümler geliştirmek ve hemen uygulayabilmektir.

Cevap : A) Örgütün amaçları için bireysel ve örgütsel sürdürülebilir kazanımlar sağlamaktır.

Açıklama : Stratejik yönetim ve kazanımların nihai amacı, örgütün varlığını uzun vadede devam ettirebilmesi (sürdürülebilirlik) ve vizyonuna ulaşmasıdır. Bu da hem bireysel hem de örgütsel düzeyde sürekli kazanım elde etmeyi gerektirir.

7. Aşağıdakilerden hangisi insan kaynakları yönetiminde yer almaz?

A) Personel hakları
B) İş güvenliği
C) Yayın bilgileri
D) Ücret
E) Personel alımı

Cevap : C) Yayın bilgileri

Açıklama : İnsan Kaynakları Yönetimi; işe alım, ücretlendirme, iş güvenliği, performans ve özlük hakları gibi konuları kapsar. “Yayın bilgileri” ise genellikle kurumsal iletişim, halkla ilişkiler veya kütüphane/arşiv birimlerinin konusudur, İK’nın temel fonksiyonu değildir.

8. “Yöneticinin çalışanları motive etmesini ifade etmektedir. Yani amaca ulaşmak için onları doğru şekilde yönlendirme ve cesaretlendirme eylemidir. Planlama ve örgütleme ile kurulan düzenin harekete geçirilmesi, emir verme ya da başka yollarla astlara ne yapmaları gerektiğinin anlatılması, onların her türlü çabalarında ve uzmanlıklarını geliştirmelerinde onlara liderlik yapılması, verilen görevleri yerine getirebilecek biçimde motive edilmesi ve kendileriyle etkili bir iletişim kurulmasıdır.”
Yukarıda bahsedilen açıklama aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

A) Koordinasyon
B) Planlama
C) Yöneltme
D) Örgütleme
E) Denetleme

Cevap : C) Yöneltme

Açıklama : Yönetim fonksiyonlarından **Yöneltme** (Yürütme/Liderlik), planlanan ve organize edilen işlerin yapılması için çalışanların harekete geçirilmesi, motive edilmesi ve yönlendirilmesi sürecidir.

9. Aşağıdakilerden hangisi kriz yönetim aşamaları ile ilgili olamaz?

A) Hazırlık aşaması
B) Çözümleme aşaması
C) Yargı aşaması
D) Sinyallerin alınması aşaması
E) Denetim aşaması

Cevap : C) Yargı aşaması

Açıklama : Kriz yönetimi süreci; sinyallerin alınması, hazırlık/korunma, denetim altına alma (müdahale) ve normale dönüş/öğrenme (çözümleme) aşamalarını içerir. “Yargı aşaması” diye bir evre, kriz yönetimi literatüründe yer almaz; bu hukuki bir süreçtir.

10. Aşağıdakilerden hangisi stres nedenleri arasında sayılamaz?

A) Yükselmelerin (terfilerin) zamanında yapılması
B) Örgütün fiziksel yönü
C) İletişim eksikliği
D) Ekonomik sıkıntılar
E) Örgüt içi ilişkiler

Cevap : A) Yükselmelerin (terfilerin) zamanında yapılması

Açıklama : Terfilerin zamanında ve adil yapılması çalışan memnuniyetini artırır ve stresi azaltır. Stres yaratan durum, terfilerin “yapılmaması”, “gecikmesi” veya “adaletsiz olması”dır.

11. Performans yönetiminin amaçları düşünüldüğünde aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Örgütün ihtiyaçlarının belirlenebilmesi adına son derece gereklidir.
B) Örgütün hızlı ivmelenmesini ortadan kaldırır ve yavaşlatır.
C) Ekip ruhu ve çalışma ortaklığını geliştirir.
D) Örgüt içerisindeki çalışma sisteminin ölçülebilir olmasını sağlar.
E) Örgüt iklimini olumlu yönde geliştirir ve çalışanların rekabetini güçlendirir.

Cevap : B) Örgütün hızlı ivmelenmesini ortadan kaldırır ve yavaşlatır.

Açıklama : Performans yönetiminin amacı verimliliği artırmak, gelişimi sağlamak ve kurumu hedeflerine daha hızlı ulaştırmaktır. Örgütü yavaşlatmak veya ivmesini düşürmek performans yönetiminin amacı olamaz, aksine başarısız bir uygulamanın sonucu olabilir.

12. • Kıyaslanacak olan nedir? Hangi süreçler en çok soruna neden olur?
• Kimi veya neyi karşılaştıracağız?
• Veriler nasıl toplanacak?
Kıyaslamanın hangi aşamasında yukarıdaki soruların cevaplanması gerekmektedir?

A) Bütünleşme (Entegrasyon) Aşaması
B) Olgunluk
C) Analiz Aşaması
D) Planlama Aşaması
E) Harekete Geçme (Eylem) Aşaması

Cevap : D) Planlama Aşaması

Açıklama : Bir sürecin başında “Ne yapacağız?”, “Kimi seçeceğiz?”, “Nasıl veri toplayacağız?” sorularının sorulduğu evre, sürecin tasarlandığı **Planlama** aşamasıdır.

13. Aşağıda kuruluş içi kıyaslama hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) En büyük dezavantajı gerçek inovasyonun eksik kalabilmesidir.
B) Hassas veriler ve bilgiler genellikle kolayca elde edilebilir.
C) Tipik olarak bir işletme içindeki farklı departmanları veya süreçleri içerir.
D) Genellikle daha az zaman ve kaynak gerekir.
E) Farklı iş sektörlerinden veya faaliyet alanlarından benzer işlevlere sahip firmalar seçilir.

Cevap : E) Farklı iş sektörlerinden veya faaliyet alanlarından benzer işlevlere sahip firmalar seçilir.

Açıklama : Soruda “Kuruluş İçi” (Internal) kıyaslama sorulmaktadır. E şıkkındaki tanım ise “Fonksiyonel” veya “Sektör Dışı” kıyaslamayı tarif eder. Kuruluş içi kıyaslamada başka firmalarla değil, kurumun kendi departmanlarıyla (örn: İzmir şubesi ile Ankara şubesi) kıyaslama yapılır.

14. Stres ve çevresel nedenler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İş değişikliği önerilmektedir ve bu doğrultuda eğitim verilir.
B) Tepkiler doğrudur ve strese yönelim kişiyi başarıya götürür.
C) Ekonomik koşullar ile oluşmuş bir yapısı vardır.
D) Mesleki stres denilen bu olgu aslında iş kaynaklıdır.
E) Bireysel kaynaklı olan bu olgu aslında kişilik ile alakalıdır.

Cevap : D) Mesleki stres denilen bu olgu aslında iş kaynaklıdır.

Açıklama : Çevresel stres faktörleri işin yapısı, fiziksel ortam, iş yükü gibi dışsal etkenlerdir. Bu nedenle mesleki stres, bireyin iç dünyasından çok işin doğasından (çevreden) kaynaklanır.

15. Stres ve bireysel nedenler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Hobiler ile uğraşmak bu faktörü artırabilir.
B) İş yeri içerisindeki rekabet ortamı bu faktörü artırabilir.
C) Stresli bir hayatı istemek bu faktörü artırabilir.
D) Üretkenliği artırmak bu faktörü artırabilir.
E) Çalışma temposu ve ruhsal durum bu faktörü artırabilir.

Cevap : E) Çalışma temposu ve ruhsal durum bu faktörü artırabilir.

Açıklama : Bireysel stres kaynakları, kişinin karakter yapısı (A tipi kişilik vb.), ruhsal durumu ve çalışma temposuna verdiği tepkilerle ilgilidir. Kişinin yoğun tempoyu kaldıramaması veya ruhsal hassasiyeti stresi artıran bireysel bir faktördür.

16. “Herhangi bir işletmenin, amaçları doğrultusunda değerini artırmak, rakipleri ile olan gelişim farkını kapamak veya rekabete uyum sağlamak için dışarıdan ya da içeriden her türlü kaynağı kurumun faaliyetleri ile bütünleştirerek toplaması, düzenlemesi, çalışanların her birine ulaştırması, dolayısıyla kişisel ve kurumsal verimliliğe katkı sağlamasıdır.”
Yukarıda tanımı yapılan süreç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bilgi yönetimi
B) Uyum
C) Farklılaşma
D) Tasarım
E) Kontrol

Cevap : A) Bilgi yönetimi

Açıklama : Tanımda; bilginin/kaynağın toplanması, düzenlenmesi, çalışanlara ulaştırılması ve verimliliğe dönüştürülmesi süreçleri anlatılmaktadır. Bu süreçlerin tamamı **Bilgi Yönetimi** (Knowledge Management) kapsamındadır.

17. Aşağıdakilerden hangisi iş analizi hakkında bilgi vermektedir?

A) İş analizi programı çevresel şartlardan etkilenebilir.
B) İş analizi için analitik programlar bilmek gereklidir.
C) İş analizi eğitim amaçlı seminerleri kapsamaktadır.
D) İş programları ve iş analizi konusunda tüm personel yetkindir.
E) İş analizi için kurumun amaç ve hedefleri bilinmelidir.

Cevap : E) İş analizi için kurumun amaç ve hedefleri bilinmelidir.

Açıklama : Doğru bir iş analizi yapabilmek için, o işin kurumun genel hedefleri içindeki yerini ve amacını bilmek gerekir. İşin neden yapıldığı (amaç) bilinmeden gereklilikleri (analiz) doğru belirlenemez.

18. Aşağıdaki durumlardan hangisinde krize müdahale edilmelidir?

A) Kriz ortaya çıktıktan bir süre sonra
B) Kriz eğitimleri bittikten sonra
C) Kriz ortaya çıktığı anda
D) Kriz yönetmeliği hazırlandıktan sonra
E) Kriz etkileri geçtikten sonra

Cevap : C) Kriz ortaya çıktığı anda

Açıklama : Kriz yönetiminde zamanlama hayati önem taşır. Krizin etkilerini minimize etmek için “ilk an” (sıcağı sıcağına) müdahale edilmesi gerekir. Beklemek zararı büyütür.

19. “Zaman yönetimi” kavramına ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Zaman yönetimi hem bireysel hem de örgütsel olarak ele alınmaktadır.
B) Zaman yönetiminin kalitesi, kişinin yaşam kalitesini belirleyen en önemli unsurdur.
C) Özellikle yönetimin “amaç özelliği” ile ilişkili bir kavramdır.
D) Zaman yönetimi daha fazla para kazanmaktır.
E) Zaman yönetilemez ancak insanlar zamanı doğru kullanmayı öğrenebilir.

Cevap : D) Zaman yönetimi daha fazla para kazanmaktır.

Açıklama : Zaman yönetimi, zamanı verimli kullanarak hedeflere ulaşmayı, yaşam kalitesini artırmayı ve stresi azaltmayı amaçlar. Doğrudan ve sadece “daha fazla para kazanmak” demek değildir; para bir sonuç olabilir ancak zaman yönetiminin tanımı veya tek amacı değildir.

20. Kriz etkenleri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

A) Çevresel ve örgütsel
B) Açık ve kapalı
C) Karşıt ve barışık
D) Maddi ve siyasi
E) Örgütsel ve teknolojik

Cevap : A) Çevresel ve örgütsel

Açıklama : Kriz yaratan faktörler literatürde genellikle iki ana başlıkta toplanır: **Çevresel** (Dışsal – Doğal afetler, ekonomik krizler) ve **Örgütsel** (İçsel – Yönetim hataları, iş kazaları, personel sorunları).