Arapça-III 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Arapça-III dersinin final konuları; kelime türetim yolları (sınai mastar, ism-i zaman/mekân), cümlenin öğeleri (mef’ul çeşitleri), sayıların temyizi ve edat kullanımları üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu ders notu, sınav sorularından hareketle temel gramer kurallarını özetlemektedir.

1. Kelime Türetimi ve Mastarlar

• Sınai Mastar (Yapay Mastar): Bir ismin sonuna şeddeli “ya” (ي) ve yuvarlak “te” (ة) eklenerek (-iyye) elde edilen, soyutluk veya bir sistemi ifade eden mastarlardır.
  • Örnek: Şuyuî (Komünist) → eş-Şuyu’iyye (Komünizm).
  • Örnek: El-Melik (Kral) → el-Melikiyye (Krallık).
• Hareket ve Değişim Bildiren Mastarlar: Belirli bir ritim, hareket veya dalgalanma bildiren fiillerin mastarı genellikle Fe’alân (فَعَلان) vezninde gelir.
  • Örnek: Tayarân (Uçmak), Galeyân (Kaynamak).
• İsm-i Zaman ve Mekân: Sülasi (üç harfli) olmayan fiillerde ism-i zaman ve mekân, İsm-i Mef’ul kalıbıyla aynıdır (Muzari fiilin başındaki ye atılır, ötreli mim getirilir, sondan bir önceki harf fethalanır).
  • Örnek: İstevdea → Mustevda’ (Depo/Emanet yeri).

2. Cümlenin Öğeleri: Mef’ul Çeşitleri

Arapçada eylemin detaylarını (neden, kiminle vb.) bildiren öğeler “Mef’ul” başlığı altında incelenir:

• Mef’ulün Leh (Sebep): Fiilin “niçin” yapıldığını bildiren mansub (üstünlü) mastardır.
  • Örnek: Annenin çocuklarını doyurmak için (it’âmen) yemek hazırlaması.
• Mef’ulün Ma’ah (Beraberlik): “Vav-ı maiyye” denilen ve “beraber/ile” anlamı katan vav harfinden sonra gelen mansub isimdir.
  • Örnek: …ve’l-leyle (Gece boyunca / Gece ile beraber).

3. Sıfatlar ve İsim Tamlamaları

• Mübalağalı İsm-i Fail: Bir işi çokça yapanı anlatmak için kullanılır. Sık kullanılan vezinlerden biri Fa’ûl (فَعُول) veznidir.
  • Örnek: Şekûr (Çokça şükreden).
• Sayılar ve Temyiz:
  • 3-10 Arası: Sayılan (ma’dud) çoğul ve mecrur (esreli) gelir. Örnek: Selâsu vakfâtin (Üç durak).
  • 11-99 Arası: Sayılan tekil ve mansub (üstünlü) gelir. Örnek: Seb’an ve selâsîne sûreten (37 sure).

4. Edatlar ve Kelime Bilgisi

• İstisna Edatı (Halâ – خلا): Kendisinden sonra gelen kelime mecrur (esreli) ise harf-i cer, mansub ise fiil kabul edilir. (Örn: Halâ mudərribin).
• Harf-i Cer Kullanımı: “Muteahhir” (Geciken) kelimesi genellikle an (عن) harf-i ceri ile kullanılır (Bir şeyden geri kalmak).
• Eş/Zıt Anlamlılar:
  • Kesura (Çoğaldı) = Zâde (Arttı).
  • İbte’adû (Uzaklaştılar) <-> Temesseke (Sarıldı/Yapıştı).

1. الشيُوعِيَّةُ نِظامٌ سِياسِيٌّ واقْتِصادِيٌّ تَمَّ تَطْبِيقُهُ في
رُوسِيا

Üstteki cümlede altı çizili kelime (الشيوعية) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Mimli mastar
B) Sınai mastar
C) İsm-i mensub
D) Haber
E) Naib-i fail

Cevap : B) Sınai mastar

Açıklama : Arapçada bir ismin sonuna şeddeli bir “ya” (ي) ve yuvarlak “te” (ة) eklenerek yapılan ve yapay mastar anlamına gelen kelimelere **Sınai Mastar** denir. “Şuyuî” (komünist) kelimesine eklenen bu eklerle türetilen “eş-Şuyu’iyye” (komünizm) kelimesi bu kurala tam uymaktadır.

2. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde sınai mastar vardır?

A) شهدت تركيا انقلابات عسكرية كثيرة
B) الحياة الاجتماعية مختلفة من شعب إلى آخر
C) الكتب العلمية كثيرة فى مكتبة الجامعة
D) ایران دولة دينية
E) الملكية حق مشروع في دين الإسلام

Cevap : E) الملكية حق مشروع في دين الإسلام

Açıklama : Sınai mastarlar isimlerin sonuna “iyye(tun)” (ية) eki getirilerek oluşturulur ve soyut bir kavramı veya bir sistemi ifade eder. “El-Melik” (Kral) kökünden türetilen “el-Melikiyye” (Krallık/Mülkiyet) kelimesi E şıkkında sınai mastar olarak yer almaktadır.

3. Aşağıdaki fiil / ism-i zaman ve mekân eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

A) اسْتَوْدَع / مُسْتَودِع
B) جمع / مجمع
C) زار / مزار
D) وضع / موضع
E) انتهى / منتهى

Cevap : A) اسْتَوْدَع / مُسْتَودِع

Açıklama : Sülasi (üçlü) olmayan fiillerden ism-i zaman ve mekân yapılırken, o fiilin muzari formunun ism-i mef’ul vezni kullanılır. “İstevdea” fiilinin ism-i mekânı “Mustevda'” (مُسْتَوْدَع) olmalıdır; “Mustevdi'” ise ism-i faildir (emanet eden).

4. Aşağıdaki cümledeki altı çizili kelimenin (ابْتَعَدُوا) “zıt anlamlısı” aşağıdakilerden hangisidir?
مَرَّتْ بِالْغَرْبِ بَعْدَ ذَلِكَ عُصُورٌ مِنَ الضَّعْفِ ابْتَعَدُوا فِيهَا عَنْ دِينِهِمْ

A) تَبَاعَدَ
B) فَارَقَ
C) بَعُدَ
D) تَمَسَّكَ
E) اِفْتَرَقَ

Cevap : D) تَمَسَّكَ

Açıklama :

5. Aşağıdaki cumledeki altı çizili kelimenin (كَثُرَ) “eş anlamlısı” hangisidir?
كَثُرَ عَدَدُ الطُّلَّابِ فِي عَصْرِنَا الْحَاضِرِ

A) زَادَ
B) نَزُرَ
C) قَلَّ
D) تَضَاءَلَ
E) نَقَصَ

Cevap : A) زَادَ

Açıklama :

6. … قَرَأْتُ سَبْعًا وَثَلاثِينَ
Yukarıdaki cümlede boşluğa uygun temyiz (ma’dud) aşağıdakilerden hangisidir?

A) كتبًا
B) سورةً
C) سورةٌ
D) سورا
E) كتابا

Cevap : B) سورةً

Açıklama : Arapça sayı kurallarına göre 11-99 arasındaki sayıların temyizi (sayılan şey) müfred (tekil) ve mansub olmak zorundadır. “Seb’an ve selasine” (37) sayısı da bu kurala tabidir.

7. دخل اللاعبون إلى الغرفة خلا
Cumle sonunda خلا’dan sonra aşağıdaki seçeneklerden hangisi uygundur?

A) مدربون
B) مدربan
C) مدربٍ
D) مدربا
E) مدربات

Cevap : C) مدربٍ

Açıklama : “Hala” (خلا) kelimesi istisna edatı olarak kullanıldığında kendisinden sonra gelen isim harf-i cer gibi kabul edilirse mecrur (esreli), fiil kabul edilirse mansub (üstünlü) olur. Seçenekler arasında mecrur form olan “mudərribin” (esreli) dil bilgisi açısından uygundur.

8. Aşağıdaki mastarlardan hangisi, belirli bir ritim ve tempo içerisinde meydana gelen hareketleri, değişim ve dönüşümü ifade eden sülási mastar vezninden gelmiştir?

A) غليان
B) خفقان
C) طيران
D) دوران
E) فَعَلان

Cevap : E) فَعَلان

Açıklama :

9. يشرب الأطفال ….. ماء
Üstteki boşluğa aşağıdakilerden hangisi uygundur?

A) كُوبُ
B) كُوبَانِ
C) كُوبَيْنِ
D) كُوبِ
E) كُوبًا

Cevap : A) كُوبُ

Açıklama :

10. “Eve dönünce seni arayacağım.”
Yukarıdaki cümlenin Arapça karşılığı hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?

A) حِينَمَا يَرْجِعُ إِلَى الْبَيْتِ سَيَتَّصِلُ بِكَ
B) عِنْدَمَا أَرْجِعُ إِلَى الْبَيْتِ سَأَتَّصِلُ بِهِ
C) عِنْدَمَا نَذْهَبُ إِلَى الْبَيْتِ سَنَتَّصِلُ بِكَ
D) عِنْدَمَا أَرْجِعُ إِلَى الْبَيْتِ سَأَتَّصِلُ بِكَ
E) عِنْدَمَا أَرْجِعُ مِنَ الْعَمَلِ سَأَتَّصِلُ بِكَ

Cevap : D) عِنْدَمَا أَرْجِعُ إِلَى الْبَيْتِ سَأَتَّصِلُ بِكَ

Açıklama :

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mef’ülün leh bulunmaktır?

A) نمت ليلة الجمعة طويلا
B) يحب خالد أخوته
C) واجب علينا الموقف
D) انتظر الرجل في الميدان
E) جهزت الأم الطعام إطعامًا أولادها

Cevap : E) جهزت الأم الطعام إطعامًا أولادها

Açıklama : **Mef’ulün Leh**, bir eylemin yapılma amacını (niçin yapıldığını) bildiren mansub mastardır. Anne yemeği “it’âmen” (çocuklarını doyurmak için) hazırladı cümlesindeki “it’âmen” kelimesi sebep bildirdiği için mef’ulün leh’tir.

12. انتظر الرَّجُلُ الْمِسْكِينُ في مَيْدَانِ الْمَدِينَةِ جَوْعَانَ
والليل
Yukarıdaki cümlede mef’ülün ma’ah öğesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) الْمَدِينَةِ
B) الرَّجُلُ
C) جَوْعَانَ
D) فِي مَيْدَانِ
E) وَاللَّيْلَ

Cevap : E) وَاللَّيْلَ

Açıklama : **Mef’ulün Ma’ah**, beraberlik bildiren bir “vav” (و) harfinden sonra gelen ve eylemin o şeyle beraber yapıldığını gösteren mansub isimdir. Cümlede adam “gece ile beraber” (gece boyunca) bekledi anlamını veren “el-leyl” kelimesi bu öğedir.

13. (تُوُفِّيَ)
Yukarıdaki fiilin ism-i mef’ûlü aşağıdakilerden hangisidir?

A) مُتَوَفِّيَةٌ
B) مُتَوَفٍّ
C) مُتَوَفِّي
D) تُوُفِّيَ
E) مُتَوَفًّى

Cevap : C) مُتَوَفِّي

Açıklama :

14. أُسَافِرُ إِلَى مَكَّةَ ……. أُؤَدِّيَ فَرِيضَةَ الْحَجِّ
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan kısma aşağıdaki hangi ifade getirilebilir?

A) الَّذِي
B) حَيْثُ
C) لِأَنَّهُ
D) لِـ
E) مَا

Cevap : B) حَيْثُ

Açıklama :

15. Aşağıdaki boşluğa hangi seçenek gelmelidir?
….. وقف القطار أثناء السير

A) وقفاتٍ
B) ثلاثة وقفات
C) ثلاث وقفات
D) وقفةً
E) وقفتان

Cevap : C) ثلاث وقفات

Açıklama :

16. المُؤمِنُ شَكُورٌ رَبَّهُ عَلَى نِعَمِهِ.
Altı çizili kelime (شَكُورٌ) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Mübalağalı ism-i fail
B) İsm-i tafdil
C) İsm-i fail
D) İsm-i mef’ul
E) Ism-i mensub

Cevap : A) Mübalağalı ism-i fail

Açıklama : “Fa’ûl” (فَعُول) vezni Arapçada mübalağa bildiren ism-i fail kalıplarından biridir. “Şekûr” kelimesi “çokça şükreden” anlamına geldiği için mübalağalı ism-i faildir.

17. لا جَدْوَى مِنْ أَشْيَاءِ تَأْتِي مُتَأَخِّرَةً ….. وقُتِهَا .
Yukarıdaki cümledeki boş bırakılan kısma aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) ل
B) ب
C) على
D) عن
E) في

Cevap : D) عن

Açıklama : Cümlede “vaktinden sonra/gecikmiş olarak gelen” anlamı vardır. “Muteahhir” kelimesi genellikle “an” (عن) harf-i ceri ile kullanılarak bir şeyden veya vakitten geri kalmayı ifade eder.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mef’ülün leh bulunmaktır?

A) أَلْقَى الشَّابُّ نَفْسَهُ فِي النَّهْرِ إِنْقَاذًا لِلْغَرِيقِ الَّذِي رَآهُ
B) الْعُمَّالُ يَرْجِعُونَ إِلَى بُيُوتِهِمْ مَسَاءً لِلِاسْتِرَاحَةِ
C) تَحَرَّكَتِ الْجُيُوشُ الْإِسْلَامِيَّةُ إِلَى بِلَادِ الْبَابِ
D) ذَهَبَ أَطْفَالُ الْحَيِّ إِلَى الْمَلْعَبِ لِيَلْعَبُوا فِيهِ
E) يُصَلِّي الْمُسْلِمُونَ خَمْسَ صَلَاوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ لِرِضَى اللهِ

Cevap : C) تَحَرَّكَتِ الْجُيُوشُ الْإِسْلَامِيَّةُ إِلَى بِلَادِ الْبَابِ

Açıklama :

19. وَلَا يَقْتَصِرُ ضرر الإنترنت عَلَى الْبَالِغِينَ فَقَط بَلْ
يَسْمَلُ الأَطْفَالَ أَيْضًا
Yukarıdaki cümlenin en yakın Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bazen internetin zararları yetişkinler dışında çocukları da kapsar.
B) İnternetin zararları sadece yetişkinlerle sınırlı değildir, aynı zamanda çocukları da kapsar.
C) İnternetin zararları sadece çocuklarla sınırlı değildir, aynı zamanda yetişkinleri de kapsar.
D) Internetin zararları yetişkin ya da çocuk ayırt etmeksizin herkesi kapsar.
E) Internet hem yetişkinler hem de çocuklar için zararlar içerir.

Cevap : B) İnternetin zararları sadece yetişkinlerle sınırlı değildir, aynı zamanda çocukları da kapsar.

Açıklama : Cümledeki “lâ yaktasiru… alâ… fekat” (sadece … ile sınırlı değildir) ve “bel yeşmelu” (bilakis/aynı zamanda kapsar) yapıları, B şıkkındaki ifadeyi tam olarak karşılamaktadır.

20. “Zalimlerden başkasını sevmiyorum”
Doğru Arapça karşılığı hangi seçenektir?

A) لا أكره إلا الظالمون
B) لا أكره سوى الظالمون
C) لا أكره حاشا الظالمين
D) لا أكره إلا الظالمين
E) لا أكره غير الظالمون

Cevap : D) لا أكره إلا الظالمين

Açıklama : Olumsuz bir cümlede (لا) “illâ” (إلا) edatı ile yapılan istisnada, eğer cümle nakıs (eksik) ise isim cümledeki öğesine göre hareke alır. Burada “ez-Zalimîn” kelimesi nefret edilen nesne (mef’ul) konumunda olduğu için “ya” ile mansub olmuştur.