Kamuoyu Araştırmaları 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Kamuoyu araştırmaları; bireylerin tutumlarını, medya etkisini ve toplumsal değişim dinamiklerini inceler. Bu ders notu, final sınavı sorularından hareketle; Gündem Belirleme, Sessizlik Sarmalı gibi temel kuramları, medya-siyaset ilişkisini ve toplumsal bütünleşme kavramlarını özetlemektedir.

1. Temel Kavramlar ve Tanımlar

• Kültür (E.B. Tylor): İnsanın bir toplum üyesi olarak edindiği bilgi, inanç, sanat ve alışkanlıkları içeren karmaşık bir bütündür.
• Zeitgeist (Goethe): Bir döneme hakim olan, diğer fikirleri bastıran “Dönemin Ruhu”dur.
• Kamuoyu Tanımları: Harwood Childs, 1965’te literatürü tarayarak elliye yakın farklı kamuoyu tanımını derlemiştir.
• Oy’un Özellikleri:
  • Yoğunluk: Örgütlü bir azınlığın, pasif çoğunluktan daha etkili olabilmesini ifade eder.
  • Uyuşma Derecesi: Grup içindeki düşüncelerin çatışmalı olması, kamuoyunun etkinliğini azaltır.

2. Kitle İletişim Kuramları: Gündem Belirleme

Gündem Belirleme (Agenda-Setting) kuramı, medyanın “ne düşüneceğimizi değil, ne hakkında düşüneceğimizi” belirlediğini savunur.

• Öncüler: McCombs ve Shaw, 1968 seçimlerinde yaptıkları araştırmayla bu kuramın temelini atmıştır.
• Bernard Cohen: “Basın ve Dış Politika” (1963) eseriyle medyanın önemini siyaset bilimine tanıtmıştır.
• Linsky’nin Aşamaları: Gündem belirlemeyi 5 aşamada ele alır: Sorun belirleme, Çözüm formülasyonu, Benimsenen politika, Uygulama ve Değerlendirme.
• İmaj İnşası: Kurt ve Gladys Lang, medyanın politik figürlerin imajını yarattığını savunur. Politik imajın “yargısal kısmı”, politikanın tonu ile ilgilidir.

3. Toplumsal Baskı ve Sessizlik Sarmalı

Elisabeth Noelle-Neumann tarafından geliştirilen bu kuram, bireylerin dışlanma korkusuyla hakim görüşe uyum sağladığını savunur.

• Kuramın Öğeleri: Kitle iletişimi, kişilerarası iletişim ve çevre algısı temeldir; ancak “Toplumsal yapıdaki bireysel tepki” bu dörtlü sac ayağından biri değildir.
• Tanım: Kamuoyu, dışlanma riski olmadan açıklanabilen kanaatlerdir.
• Tocqueville’in Görüşü: Eşitliğin çok olduğu yerlerde hiyerarşi eksikliği nedeniyle birey, çoğunluğun kanaatlerine (baskısına) uymak zorunda kalır.

4. Medya, Siyaset ve Toplum

• Ekonomi Politik: Lazarsfeld ve Merton, medyanın sermaye tarafından finanse edildiğini ve “parayı verenin düdüğü çaldığını” belirtmiştir.
• Gazetecilik Rolleri: Gazetecilerin “Olayları olduğu gibi yansıtmak” (Nesnellik) ile “Kamu yararını gözetmek” (Sosyal Sorumluluk) arasındaki ikilemini Mcleod, Kosicki ve Pan incelemiştir.
• Toplumsal Değişim:
  • Mübeccel Kıray: Kalabalık nüfuslu yerlerin değişime açık, az nüfuslu yerlerin tutucu olduğunu belirtir (Çevresel unsur: Nüfus).
  • Landecker: Toplumsal bütünleşmeyi Kültürel, İşlevsel, Düzgüsel ve İletişimsel olarak 4’e ayırır; “Duygusal Bütünleşme” bu listede yoktur.
  • Aydınlanma Dönemi: Kiliselerin ağırlığının artması değil, azalması temel dinamiktir.

1. İngiliz antropolog Taylor’ın, “İnsanın bir toplum üyesi olarak edindiği bilgi, İnanç, sanat, hukuk, ahlak, töre ve tüm diğer yetenekler ile alışkanlıkları içeren karmaşık bir bütündür.” şeklinde tanımladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Demokrasi
B) Kültür
C) Burjuva kamusal alan
D) Tarihsel materyalizm
E) Diyalektik

Cevap : B) Kültür

Açıklama : Edward Burnett Tylor tarafından yapılan bu tanım, antropoloji dünyasında kültürün en klasik ve kapsayıcı tanımlarından biri olarak kabul edilir. İnsanın doğuştan getirdiği değil, toplumun bir parçası olarak sonradan öğrendiği her türlü maddi ve manevi mirası ifade eder.

2. Aşağıdakilerden hangisi Sessizlik Sarmalı Kuramı’nın birbirleriyle etkileşimini incelediği dört öğeden biri değildir?

A) Kişiler arası İletişim ve toplumsal ilişkiler
B) Bireylerin toplumsal çevrelerinde düşünce ortamı algılamaları
C) Toplumsal yapıdaki bireysel tepki
D) Toplumsal yapı İçerisinde kitle iletişimi
E) Düşüncenin bireysel olarak açıklanması

Cevap : C) Toplumsal yapıdaki bireysel tepki

Açıklama : Noelle-Neumann’ın Sessizlik Sarmalı Kuramı; kitle iletişimi, kişilerarası iletişim, toplumsal çevre algısı ve bireyin kendi fikrini açıklama eğilimi arasındaki ilişkiye odaklanır. “Toplumsal yapıdaki bireysel tepki” bu dört ana teorik sac ayağından biri olarak değil, daha genel bir sosyolojik süreç olarak değerlendirilir.

3. Kamuoyunun oluşumunda çevresel unsurların önemini ortaya koyan Mübeccel Kıray, kalabalık nüfusu barındıran seçmenlerin değişim yanlısı; daha sınırlı nüfus bölgelerindeki seçmenlerin ise daha tutucu bir yaklaşım sergilediği sonucuna ulaşmıştır.
Yukarıdaki ifade kamuoyu oluşumundaki hangi çevresel unsur İle İlişkilidir?

A) Din
B) Nüfus
C) Siyasal konjonktür
D) Siyasal partiler
E) Ideoloji

Cevap : B) Nüfus

Açıklama : Mübeccel Kıray’ın vurguladığı bu fark, doğrudan yerleşim birimlerinin büyüklüğü ve insan yoğunluğuyla ilgilidir. Şehirleşmiş, kalabalık nüfuslu yerlerde sosyal etkileşim değişimi tetiklerken, sınırlı nüfuslu bölgelerde geleneksel yapının korunması (tutuculuk) nüfusun demografik yapısıyla açıklanır.

4. Dinamik, örgütlü bir azınlığın oyu, çoğu zaman pasif, örgütsüz bir çoğunluğun oyundan daha önemlidir.
Yukarıdaki tanım oy’un hangi özelliğini ifade etmektedir?

A) Oy’un konusu
B) Oy’un genişliği
C) Oy’un kitlesi
D) Oy’un esnekliği
E) Oy’un yoğunluğu

Cevap : E) Oy’un yoğunluğu

Açıklama : Kamuoyu araştırmalarında “oyun yoğunluğu”, o görüşe sahip olan kişilerin bu fikirlerini hayata geçirme konusundaki kararlılıklarını ve örgütlülük derecelerini ifade eder. Azınlık da olsa örgütlü ve aktif bir grup, pasif bir çoğunluktan daha etkili olabilir.

5. Büyük sermaye çevreleri, kitle iletişiminin üretimini ve dağıtımını finanse ederler. İzleyicileri yönlendirmeye niyet edip etmediklerini bir tarafa bıraksak bile, parayı veren düdüğü çalar. Araştırmalarında yukarıda ifade edilen sonuca ulaşan düşünürler kimlerdir?

A) Lipmann ve Lazarsfeld
B) Rilley ve Rilley
C) Fiske ve Hall
D) Lazarsfeld ve Merton
E) Katz ve Berelson

Cevap : D) Lazarsfeld ve Merton

Açıklama : Paul Lazarsfeld ve Robert Merton, kitle iletişim araçlarının toplumsal işlevlerini inceledikleri çalışmalarında, medyanın mülkiyet yapısının ve finansman kaynaklarının (reklam ve sermaye), içeriğin statükoyu koruma yönünde şekillenmesine neden olduğunu belirtmişlerdir.

6. ….. gerçek dünyada cereyan eden olayların nasıl bir anlayışla haber haline getirilerek kitle iletişim araçlarında yer alması gerektiğine ilişkin olarak gazeteciler arasında var olan iki farklı görüş açısına işaret etmektedirler. Birinci bakış açısına sahip olanlar, gazetecilerin olayları olduğu gibi haber haline getirmesi gerektiğine inanırlar. İkinci bakış açısını savunanlar ise gazetecilerin haberleri yazarken kamunun yararını gözetme görevi olduğuna inanırlar. Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Mcleod, Kosicki, Pan
B) Marx, Engels, Hall
C) Locke, Hobbes, Marx
D) Rogers, Dearing, Pan
E) Katz, Lerner, Lipman

Cevap : A) Mcleod, Kosicki, Pan

Açıklama : Gazetecilik profesyonelliği ve haber üretimi üzerine yapılan araştırmalarda Jack M. McLeod, Gerald Kosicki ve Zhongdang Pan, gazetecilerin nesnellik ile sosyal sorumluluk (kamu yararı) arasındaki mesleki yaklaşımlarını bu şekilde kategorize etmişlerdir.

7. Aydınlanma döneminin temel değişim dinamikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Nüfus artışı
B) Kiliselerin ağırlığının artması
C) Gazetelerin yaygınlaşması
D) Şehirlerin büyümesi
E) Matbaanın icadı

Cevap : B) Kiliselerin ağırlığının artması

Açıklama : Aydınlanma dönemi, aklın ve bilimin ön plana çıktığı, kilisenin ve dogmatik düşüncenin toplumsal ve siyasal ağırlığının azaldığı (sekülerleşme) bir dönemdir. Kiliselerin ağırlığının artması bu dönemin ruhuna tamamen aykırıdır.

8. Eğer bir taraf fazlasıyla ön plana çıkıp kalabalığı etkisi altına alırsa ve bu durum, karşı taraf geçici de olsa bir köşeye sinip saklanmak zorunda kalana dek devam ederse, o hakim unsura…….. adı verilir, ki bir müddet daha varlık gösterecektir bu.
Goethe’ye ait olan yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) akıl tutulmasi (the eclipse of reason)
B) güçlü egemenliği (survival of the fittest)
C) ortak kanaat (common opinion)
D) oydaşma (consensus)
E) dönemin ruhu (zeitgeist)

Cevap : E) dönemin ruhu (zeitgeist)

Açıklama : Goethe, belirli bir dönemde topluma hakim olan, diğer fikirleri bastıran ve o sürece damgasını vuran bu kolektif anlayışı “Zeitgeist” (Zamanın/Dönemin Ruhu) olarak tanımlamıştır.

9. Aşağıdakilerden hangisi medya ve kamu gündemleri üzerine araştırma yapan isimler arasında sayılmaz?

A) Erbring
B) Miller
C) McCombs
D) Van Dijk
E) Golden

Cevap : D) Van Dijk

Açıklama : Teun van Dijk, daha çok “Eleştirel Söylem Analizi” ve ideoloji-medya ilişkisi üzerine çalışmalar yapar. Şıklardaki diğer isimler (McCombs, Shaw, Erbring vb.) doğrudan Gündem Belirleme (Agenda-Setting) kuramının öncüleri veya geliştiricileridir.

10. Literatürde Cohen’in 1963’te yayınladığı eser önemli bir etki yaratarak disiplinler arası bir çalışma alanı yaratmıştır. Cohen, siyaset bilimcilere ve uluslararası ilişkilerle ilgilenen bilim adamlarına medyanın önemini hatırlatarak onları kitle iletişimi alanında da araştırmalar yapmaya yöneltmiştir.
Cohen’in yukarıda sözü edilen eseri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uluslararası İlişkiler
B) Medya
C) Kamu Gündemi
D) Seçim ve Medya
E) Basın ve Dış Politika

Cevap : E) Basın ve Dış Politika

Açıklama : Bernard Cohen’in 1963 tarihli “The Press and Foreign Policy” (Basın ve Dış Politika) adlı eseri, medyanın “insanlara ne hakkında düşüneceklerini” söyleme gücünü (gündem belirleme) ilk kez net bir şekilde ortaya koyan çalışmadır.

11. Grup İçerisinde yer alan bireylerin düşüncelerinin çelişkili, çatışmalı, zıtlıklar içeren bir yapıda olması, söz konusu kamunun gücünü, etkinliğini, belirleyiciliğini ortadan kaldırır. Yukarıdakı açıklama kamuoyunun hangi niteliğini tanımlamaktadır?

A) Oyun konusu
B) Oylarııı biçimlendirilmesi süreci
C) Oyların niteliği
D) Anlaşma uyuşma derecesi
E) Oyun yoğunluğu

Cevap : D) Anlaşma uyuşma derecesi

Açıklama : Kamuoyunun etkisi, bireyler arasındaki görüş birliği (oydaşma) oranına bağlıdır. Eğer gruptaki görüşler aşırı zıt ve çatışmalıysa (uyuşma derecesi düşükse), o kamuoyu bir güç odağı oluşturamaz ve belirleyici olamaz.

12. 1968 ABD başkanlık seçimleri sırasında gerçekleştirilen ve 1972’de yayınlanan, gündem belirleme konusundaki ilk araştırma olma özelliğine sahip çalışma hangi düşünür ya da düşünürler tarafından gerçekleştirilmiştir?

A) innis
B) Chomsky ve Herman
C) McCombs ve Shaw
D) Hall
E) Lipmann

Cevap : C) McCombs ve Shaw

Açıklama : Maxwell McCombs ve Donald Shaw, 1968 seçimleri sırasında Chapel Hill araştırmasını yaparak, medyanın haber hiyerarşisi ile seçmenin gündemi arasındaki korelasyonu bilimsel olarak ispatlamış ve Gündem Belirleme kuramını kurmuşlardır.

13. Eşitlik ne kadar çok ise kamuoyunun baskısı da o kadar büyük olur. Büyük bir eşitliğin hakim olduğu koşullarda birey, çoğunluğun kanaatlerine uymak zorundadır; çünkü insanın daha iyi yargılara sahip olmasını sağlayan ipuçları, örneğin hiyerarşik prensipler eksiktir.
Yukarıdaki yorum kamuoyu-bütünleşme araştırmalarında kime atfen yapılır?

A) Weber
B) Tocqueville
C) Durkheim
D) Machiavelli
E) Aristo

Cevap : B) Tocqueville

Açıklama : Alexis de Tocqueville, “Amerika’da Demokrasi” adlı eserinde demokratik toplumlarda “çoğunluğun diktatörlüğü” riskine dikkat çeker. Hiyerarşinin olmadığı eşitlikçi ortamlarda, bireyin toplumsal dışlanma korkusuyla çoğunluk fikrine daha kolay boyun eğdiğini savunur.

14. I. Sorun belirleme
II. Çözüm formülasyonu
III. Benimsenen politika veya yol
IV. Uygulama
V. Değerlendirme
Gündem belirlemede sorunun gelişimini beş aşamada ele alan ve yukarıdaki şekilde sıralayan kişi kimdir?

A) Linsky
B) Shaw
C) Habermas
D) McCombs
E) Wittgenstein

Cevap : A) Linsky

Açıklama : Martin Linsky, kamu politikalarının oluşumu ve gündem belirleme süreçlerinde sorunun nasıl tanımlandığından çözümün nasıl değerlendirildiğine kadar olan bu beş aşamalı modeli geliştirmiştir.

15. 1965 yılında Amerikalı tüm yazılı kaynakları tarayarak elliye yakın kamuoyu tanımına ulaşan bilim adamı kimdir?

A) Abbott Lawrence Lowell
B) Jürgen Habermas
C) Harwood Childs
D) Emil Dovifat
E) Elisabeth Noelle-Neumann

Cevap : C) Harwood Childs

Açıklama : Harwood Childs, 1965’te yaptığı kapsamlı taramada kamuoyu kavramının ne kadar muğlak ve çeşitli şekillerde tanımlandığını göstermiş, literatürdeki onlarca farklı tanımı bir araya getirmiştir.

16. Her politik imajın iki unsuru vardır. Birincisi, bir uygulamanın sonuçlarının gerçek hayatta gözlemlenmesi ile edinilir. Bu, politik imajın ampirik yanıdır. İkincisi ise söz konusu uygulama hakkında gerçek sonuçlara bakarak değil de düşünsel bazı çıkarımlar ya da inançlar sonucu elde edilir. Bu da politik imajın yargısal kısmını oluşturur. Buna göre politik imajın yargısal kısmı aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

A) Politikanın tonu
B) Politikanın gücü
C) İmaj değişimi
D) Politik yaratıcılık
E) Politik girişim

Cevap : A) Politikanın tonu

Açıklama : Politik imaj araştırmalarında “politikanın tonu”, ampirik gerçeklerden ziyade halkın o politikaya karşı hissettiği duygusal yaklaşımı, önyargıları ve genel algısal havayı temsil eden yargısal boyuttur.

17. Ülke çalkalanmakta, düşünceler de öyle… Öyleyse düzeni çabucak kurmak gerekiyor. Peki nereden başlamalı? İçin dışa döndüğü yerden, yani modadan. Gömlek değişir gibi kanaat değiştirilirse o zaman gömlek ve ceket değiştirilmesini yasaklamak gerekir, böylece belki istenmeyen kamuoyu değişimlerinin önüne geçilmiş olur. Kamuoyu süreçlerinin keskin bir gözlemcisi olarak bilinen ve yukarıdaki ifade lle dinamik yapıyı tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Thomas Müntzer
B) Huldrych Zwingll
C) Desiderius Erasmus
D) Martin Luther
E) Jean Calvin

Cevap : A) Thomas Müntzer

Açıklama : Reformasyon döneminin radikal figürlerinden Thomas Müntzer, toplumsal fikirlerin ve kanaatlerin değişkenliğini (dinamik yapısını) moda benzetmesi üzerinden eleştirmiş, kamuoyu değişimlerinin kontrol altına alınması gerekliliğini bu sert üslupla ifade etmiştir.

18. Kitle İletişim araçları dikkati belirli konulara çeker, politik insanların kamu imajlarını yaratır. Gazeteler sürekli kitle İçerisindeki bireylerin ne hakkında düşünmeleri, bilmeleri ve hissetmeleri gerektiğini öneren nesneleri sunarlar.
Yukarıdaki yorum kime veya kimlere aittir?

A) Norton Long
B) Elisabeth Noelle-Neumann
C) Walter Lippmann
D) Kurt Lang ve Gladys Engel Lang
E) Warren Weaver ve Claude E. Shannon

Cevap : D) Kurt Lang ve Gladys Engel Lang

Açıklama : Kurt ve Gladys Lang çifti, medyanın sadece gündem belirlemekle kalmayıp, politik figürlerin nasıl algılanacağını (imaj inşası) ve halkın hangi konulara ne şekilde hissetmesi gerektiğini belirleyen güçlü bir inşa gücü olduğunu savunmuşlardır.

19. Kamuoyu, dışlanma riski taşımaksızın kamu önünde açıklanan kanaatler ya da dışlanmaktan kaçınmayı arzulayan birisinin açıklamak zorunda olduğu kanaatlerdir.
Yukarıdaki tanımlamayı yapan ve Sessizlik Sarmalı Kuramı’nın düşünürü olarak bilinen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Lippmann
B) Hobbes
C) Neumann
D) Rousseau
E) Locke

Cevap : C) Neumann

Açıklama : Elisabeth Noelle-Neumann, kamuoyunu toplumsal bir baskı mekanizması olarak tanımlar. Bireylerin toplumdan dışlanmamak (izolasyon korkusu) için hakim fikirlere uyma veya sessiz kalma eğilimini kuramının merkezine koyar.

20. Werner S. Landecker, toplumsal sistemlerde bütünleşme ve bütünleşmenin sistemdeki rolü üzerinde çalışan kuramcılar arasında dikkat çeken bir isimdir. Landecker, çeşitli ölçütler sunar ve toplumsal bütünleşme hakkında yeterince bilgi sahibi olunmadığından basit bir genelgeçer ölçüt önerilemeyeceğini belirtir. Ona göre dört çeşit bütünleşme ve dört çeşit ölçüm türü vardır. Aşağıdakilerden hangisi Landecker’in sınıflandırması arasında yer almaz?

A) Kültürel bütünleşme
B) İşlevsel bütünleşme
C) Düzgüsel bütünleşme
D) İletişimsel bütünleşme
E) Duygusal bütünleşme

Cevap : E) Duygusal bütünleşme

Açıklama : Landecker toplumsal bütünleşmeyi dört boyutta ele alır: Kültürel (değer birliği), Düzgüsel (normlara uyum), İletişimsel (etkileşim ağı) ve İşlevsel (karşılıklı bağımlılık). Duygusal bütünleşme bu teknik sınıflandırma içinde ayrı bir ölçüt olarak yer almaz.