PL SQL Veritabanı Programlama 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Bu ders notu, PL/SQL’in temel yapı taşlarını, değişken türlerini, kontrol yapılarını ve fonksiyonlarını vize sınavı soruları ışığında özetlemektedir.

1. Temel Operatörler ve Veri Tipleri

• String Birleştirme: İki karakter dizisini birleştirmek için || (çift boru) operatörü kullanılır. Örn: 'A' || 'B' = 'AB'.
• Sayısal Veri Tipleri:
  • NUMBER tabanlı tipler: DECIMAL, REAL, SMALLINT, DOUBLE PRECISION.
  • PLS_INTEGER: NUMBER’dan türetilmemiş, makine aritmetiği kullanan, daha hızlı bir tam sayı tipidir.
• LOB Tipleri: BLOB, CLOB, NCLOB ve BFILE geçerli LOB tipleridir. NLOB diye bir tip yoktur.
• Tarih Fonksiyonu: Veritabanı sunucusunun geçerli tarih/saat bilgisini SYSDATE döndürür.

2. Program Akışı ve Kontrol Yapıları

• Blok Yapısı: Bir PL/SQL bloğunda sadece BEGIN…END (Uygulama) bölümü zorunludur. DECLARE ve EXCEPTION isteğe bağlıdır.
• Koşullu İfadeler:
  • IF-THEN-ELSIF yapısında hiçbir koşul sağlanmazsa hata vermez, program devam eder.
  • ELSE kullanımı zorunlu değildir.
  • BETWEEN operatörü belirtilen aralığa (uçlar dahil) bakar. -10.5 ile -5 arasında 10.5 değeri FALSE döndürür.
• Döngüler: Döngüden koşullu çıkmak için EXIT WHEN kullanılır.
• NULL Deyimi: Hiçbir işlem yapmadan akışı bir sonraki satıra geçirmek için NULL; kullanılır.

3. Değişkenler ve Kapsam

• Tanımlama: PL/SQL kesin tipli (strongly typed) bir dildir; değişkenler mutlaka veri tipiyle bildirilmelidir.
• Kapsam (Scope): İç blokta (nested block) yapılan bir değişken ataması, dış bloğu da etkiler. Örnek: Dış blokta a := -1 iken iç blokta a := 1 yapılırsa, dış bloktaki a da artık 1 olur.
• Ondalık İşleme:
  • NUMBER(3) → Tam sayıya yuvarlar (123.45 → 123).
  • NUMBER(4,1) → Virgülden sonra 1 hane (123.45 → 123.5).
  • NUMBER(5,2) → Virgülden sonra 2 hane (123.45 → 123.45).
  • Sıralama: 123.5 > 123.45 > 123.

4. Anonim Bloklar ve Fonksiyonlar

• Anonim Bloklar: İsimsizdir, veritabanında saklanmaz ve her çalıştırıldığında tekrar derlenir (bu yüzden performansları isimli bloklara göre düşüktür).
• İsimli Bloklar: FUNCTION ve PROCEDURE veritabanında saklanan isimli yapılardır.
• GUI: Grafiksel Kullanıcı Arayüzü (GUI), PL/SQL dilinin bir bileşeni değildir.

5. İşlem Önceliği

PL/SQL’de işlem sırası:

1. Üs Alma ()
2. İşaret (Unary -)
3. Çarpma/Bölme (*, /)
4. Toplama/Çıkarma (+, -)

Örnek: -23*-2+3 işleminde önce 2**3=8, sonra -8, sonra -8*-2=16, en son 16+3=19 sonucu bulunur.

1. İki veya daha fazla karakter dizgesini birleştirmek için kullanılan PL/SQL operatörü aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?

A) .
B)+
C) ”
D) ||
E) **

Cevap : D) ||

Açıklama : PL/SQL’de karakter dizilerini (string) birleştirmek için || (çift boru) operatörü kullanılır. Örneğin, ‘Lolo’ || ‘nolo’ ifadesi ‘Lolonolo’ sonucunu verir.

2. Aşağıdakilerden hangisi NUMBER veri tipinden türetilmiş veri tiplerinden biri değildir?

A) DOUBLE PRECISION
B) DECIMAL
C) REAL
D) PLS_INTEGER
E) SMALLINT

Cevap : D) PLS_INTEGER

Açıklama : DECIMAL, REAL, SMALLINT ve DOUBLE PRECISION veri tipleri Oracle SQL ve PL/SQL’de NUMBER veri tipinin alt türleri veya takma adlarıdır. Ancak PLS_INTEGER, NUMBER tipinden türetilmemiş, kendine özgü bir temel tam sayı tipidir ve makine aritmetiği kullanarak daha hızlı işlem yapar.

3.
BEGIN
FOR i IN -3..-1 LOOP
IF i < -2 THEN
NULL;
ELSE
DBMS_OUTPUT.PUT_LINE(-1);
DBMS_OUTPUT.PUT_LINE(i);
END IF;
END LOOP;
END;

Yukarıda verilen PL/SQL programının çıktısı aşağıdaki hangi seçenekte verilmiştir?

A) 3
2
1
B) 3
2
-1
C) 3
-2
-1
D) 1
2
-3
E) -3
-2
-1

Cevap : B) 3
2
-1

4. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL dil bileşenlerinden biri değildir?

A) Döngü yapıları
B) İstisna işleme
C) Karar/koşul yapıları
D) Grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI)
E) Paket yapısı

Cevap : D) Grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI)

Açıklama : PL/SQL bir veritabanı programlama dilidir ve döngü, paket, koşul yapıları gibi bileşenleri içerir. GUI (Grafiksel Kullanıcı Arayüzü) ise dilin bir parçası değil, genellikle bu dille etkileşime giren istemci uygulamalarının bir özelliğidir.

5. PL/SQL dilinde program akışını bir sonraki ifadeye aktarmak için kullanılan deyim aşağıdakilerden hangisidir?

A) EXIT;
B) NULL;
C) BREAK;
D) GOTO;
E) RETURN;

Cevap : B) NULL;

Açıklama : NULL; deyimi PL/SQL’de hiçbir işlem yapmayan bir deyimdir. Sözdizimi açısından bir komutun zorunlu olduğu ancak mantıksal olarak bir işlem yapılmasının istenmediği durumlarda akışı bir sonraki ifadeye geçirmek için kullanılır.

6. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL dilinin özelliklerinden biridir?

A) PL/SQL dilinde değişken ve sabitler mutlaka bir veri tipiyle birlikte bildirilmelidir.
B) PL/SQL kaynak kodunda bir hata varsa hatanın olduğu satıra kadar olan kodlar çalıştırılır.
C) PL/SQL komutları önce yorumlanır ve bir ara forma dönüştürülür.
D) Kaynak kodda ihtiyaç duyulan herhangi bir satırda değişken ve sabitler tanımlanabilir.
E) PL/SQL, tüm veri tabanlarında yerleşik olarak kuruludur.

Cevap : A) PL/SQL dilinde değişken ve sabitler mutlaka bir veri tipiyle birlikte bildirilmelidir.

Açıklama : PL/SQL kesin veri tiplemeli (strongly typed) bir dildir. Her değişken veya sabit, DECLARE bölümünde ismi ve veri tipiyle birlikte tanımlanmalıdır.

7. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL isimli blok yapılarından biridir?

A) Begin
B) Declare
C) Function
D) Module
E) Exception

Cevap : C) Function

Açıklama : PL/SQL blokları anonim ve isimli olmak üzere ikiye ayrılır. Function (Fonksiyon) ve Procedure (Prosedür) isimli blok yapılarına örnektir ve veritabanında saklanabilirler.

8. PL/SQL koşul yapılarıyla ilgili aşağıdaki şıklardan hangisi yanlıştır?

A) Koşul yapılarında mantıksal önermeler yalnızca TRUE ise ilgili koşul bloğu çalıştırılır.
B) IF-THEN-ELSIF koşul yapısında hiçbir koşul sağlanmıyorsa program çalışma zamanı hata verir.
C) CASE koşul yapısında ELSE bloğunun bulunması isteğe bağlıdır.
D) IF-THEN koşul yapısında kontrol edilecek mantıksal önermeler soldan sağa doğru değerlendirilir.
E) ELSE bloğunun çalıştırılması için kendisinden önceki koşulların sağlanmamış olması gerekir.

Cevap : B) IF-THEN-ELSIF koşul yapısında hiçbir koşul sağlanmıyorsa program çalışma zamanı hata verir.

Açıklama : IF-THEN-ELSIF yapısında hiçbir koşul sağlanmazsa program hata vermez; sadece END IF’ten sonraki komutla devam eder.

9.
DECLARE
sonuc NUMBER := -2**3*-2+3;
BEGIN
DBMS_OUTPUT.PUT_LINE(sonuc);
END;

Yukarıda verilen PL/SQL programının çıktısı aşağıdaki hangi seçenekte doğru verilmiştir?

A) 15
B) -15
C) 9
D) 19
E) -19

Cevap : D) 19

Açıklama : PL/SQL’de işlem önceliğine göre üs alma (**) çarpma ve toplamadan öncedir. 2**3 = 8. Unary eksi operatörü üs almadan sonra gelir: -8. Ardından çarpma işlemi yapılır: -8 * -2 = 16. Son olarak toplama: 16 + 3 = 19.

10.
DECLARE
a NUMBER(2) := -1;
BEGIN DBMS_OUTPUT.PUT_LINE(a);
BEGINa :=1; END;DBMS_OUTPUT.PUT_LINE(a);
DBMS_OUTPUT.PUT_LINE(a); END;


Yukarıda verilen PL/SQL programının çıktısı aşağıdaki hangi şıkta doğru verilmiştir?

A) -1
-1
-1
B) 1
-1
1
C) -1
1
-1
D) 1
1
1
E) -1
1
1

Cevap : E) -1
1
1

Açıklama : İlk PUT_LINE’da a’nın değeri olan -1 yazılır. İçteki blokta a değişkenine 1 değeri atanır. Bu değişiklik dış bloğu da etkiler, dolayısıyla sonraki iki PUT_LINE komutu da 1 yazdırır.

11.
DECLARE
n1 NUMBER(3) := 123.45;
n2 NUMBER(4, 1) := 123.45;
n3 NUMBER(5, 2) := 123.45;

Yukarıda bir kısmı verilen PL/SQL kodundaki değişkenlerin değerleri büyükten küçüğe aşağıdaki hangi seçenekte sıralanmıştır?

A) n2 > n3 > n1
B) n3 > n1 > n2
C) n2 > n1 > n3
D) n1 > n3 > n2
E) n3 > n2 > n1

Cevap : A) n2 > n3 > n1

Açıklama : n1 ondalıklı kısmı atar ve 123 olur. n2 bir basamak ondalık alır ve yuvarlar, 123.5 olur. n3 iki basamak alır, 123.45 olur. Sıralama: 123.5 (n2) > 123.45 (n3) > 123 (n1) şeklindedir.

12. PL/SQL’de anonim bloklarla ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

A) Kaynak kod her çalıştırmada derleyici tarafından tekrar kontrol edilir.
B) Kodun herhangi bir yerinden ismiyle çağrılıp çalıştırılabilirler.
C) İstisna işleme bloğunda derleme zamanı hataları işlenir.
D) Anonim blokta deklarasyon bölümünün yer alması zorunludur.
E) İsimli bloklara göre daha performanslı çalışır.

Cevap : A) Kaynak kod her çalıştırmada derleyici tarafından tekrar kontrol edilir.

Açıklama : Anonim bloklar veritabanında saklanmadığı için her çalıştırıldıklarında tekrar yorumlanır ve derlenirler. İsimli bloklar ise derlenmiş halde saklandıkları için daha performanslıdır.

13. PL/SQL dilinde tüm IF koşul yapılarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Koşulda birden fazla mantıksal önerme bulunuyorsa bunlar soldan sağa doğru çalıştırılır.
B) IF-THEN-ELSIF yapısında bir koşul sağlanmışsa sonraki koşullar kontrol edilmez.
C) Koşul yapılarında ELSE deyiminin bulunması zorunludur.
D) Koşul yapılarında ELSE deyimi en sonda bulunmalıdır.
E) IF-THEN-ELSIF yapısında koşullar yukarıdan aşağıya doğru çalıştırılır.

Cevap : C) Koşul yapılarında ELSE deyiminin bulunması zorunludur.

Açıklama : PL/SQL’de IF yapısı IF-THEN-END IF şeklinde de kullanılabilir. ELSE veya ELSIF bölümleri tamamen isteğe bağlıdır.

14. DECLARE
status BOOLEAN := ... BETWEEN -10.5 AND -5;

Yukarıda bir kısmı verilen PL/SQL kodunda status değişkeninin FALSE olması için boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?

A) -5
B) 10.5
C) -6.0
D) -10.5
E) -6

Cevap : B) 10.5

Açıklama : BETWEEN operatörü belirtilen aralığa dahil olan değerler için TRUE döndürür. Aralığımız -10.5 ile -5 arasıdır. 10.5 bu aralığın tamamen dışındadır, bu nedenle status FALSE olur.

15. PL/SQL kod mimarisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Anonim bloklar, ismiyle çağrılıp tekrar kullanılabilirler.
B) İstisna işleme bölümünün yerleşimi deklarasyon bölümünden öncedir.
C) Kod mimarisinde en az iki bölüm bulunmalıdır.
D) Deklarasyon ve uygulama bölümü varsa istisna işleme bölümünün olması zorunludur.
E) Uygulama bölümünün olması zorunlu, deklarasyon ve istisna işleme bölümü isteğe bağlıdır.

Cevap : E) Uygulama bölümünün olması zorunlu, deklarasyon ve istisna işleme bölümünün olması ise isteğe bağlıdır.

Açıklama : Bir PL/SQL bloğunda sadece BEGIN…END; (uygulama bölümü) olması yeterlidir. DECLARE ve EXCEPTION bölümleri ihtiyaca göre eklenir.

16. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL dilinde bir döngüyü koşullu sonlandırmak için kullanılır?

A) NULL
B) CONTINUE
C) EXIT WHEN
D) BREAK
E) GOTO

Cevap : C) EXIT WHEN

Açıklama : EXIT WHEN komutu, yanına yazılan mantıksal koşul sağlandığı anda döngüden hemen çıkılmasını sağlar.

17. PL/SQL veri tipi dönüşümüyle ilgili aşağıdaki şıklardan hangisi yanlıştır?

A) BINARY_DOUBLE bir sayı PLS_INTEGER değişkene atanırsa ondalıklı kısım atılır.
B) Küçük nümerik veri tiplerinden büyük nümerik veri tiplerine dönüşüm yapılabilir.
C) Karakter değerleri sayıya çevrilebiliyorsa örtük dönüşümle nümerik değişkenlere atanabilir.
D) Tam sayıdan ondalıklı sayıya yapılan örtük dönüşümde değer kaybı olmaz.
E) Bir değeri, ulusal karakter veri tipine dönüştürmek için TO_NCHAR() fonksiyonu kullanılır.

Cevap : A) BINARY_DOUBLE bir sayı PLS_INTEGER değişkene atanırsa ondalıklı kısım atılır.

Açıklama : PL/SQL’de ondalıklı bir sayı tam sayı tipindeki bir değişkene atanırken ondalıklı kısım doğrudan “atılmaz”, sayı en yakın tam sayıya yuvarlanır.

18. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL LOB veri tiplerinden biri değildir?

A) BFILE
B) BLOB
C) CLOB
D) NCLOB
E) NLOB

Cevap : E) NLOB

Açıklama : Standart Oracle LOB tipleri BLOB, CLOB, NCLOB ve BFILE’dır. NLOB diye bir veri tipi yoktur.

19. ALTER SESSION SET plsql_implicit_conversion_bool = TRUE;
DECLARE
a BOOLEAN := TRUE;
b BOOLEAN := NULL;
durum BOOLEAN;
BEGIN
durum := NOT a OR b;
DBMS_OUTPUT.PUT_LINE('#' || durum || '#');
END;

Yukarıda verilen PL/SQL programının çıktısı aşağıdaki hangi şıkta doğru verilmiştir?

A) #NOT#
B) #NULL#
C) ##
D) #FALSE#
E) #TRUE#

Cevap : C) ##

20. Aşağıdaki fonksiyonlardan hangisi veri tabanında geçerli tarih ve zaman bilgisini döndürür?

A) LOCALTIMESTAMP
B) SYSTIMESTAMP
C) CURRENT_DATE
D) CURRENT_TIMESTAMP
E) SYSDATE

Cevap : E) SYSDATE

Açıklama : Veritabanı sunucusunun geçerli tarih ve saat bilgisini döndüren en temel fonksiyon SYSDATE‘tir.