İşletme Finansına Giriş 2024-2025 Final Soruları

Giriş

İşletme finansı; bilanço analizi, başabaş noktası hesaplamaları, faiz ve anüite işlemleri gibi sayısal ve teorik konuları kapsar. Bu ders notu, final sınavı sorularından hareketle temel finansal kavramları ve formülleri özetlemektedir.

1. Finansal Tablolar ve Bütçeleme

• Bilanço: İşletmenin belli bir tarihteki finansal durumunu (Varlıklar = Kaynaklar) yansıtan tablodur.
• Gelir Tablosu Kalemleri: Satışlar, Satılan Malın Maliyeti, Brüt Kar ve Faaliyet Karı gelir tablosunda yer alır. “Bankalar” hesabı ise bilançoda yer alır.
• Nakit Bütçesi: Nakit giriş-çıkış tahminlerine dayanır. Risk analizi (sistematik risk tahmini) bütçe hazırlama sürecinin doğrudan bir parçası değildir. Nakit bütçeleri sadece aylık değil; günlük, haftalık gibi farklı periyotlarda da hazırlanabilir.
• Çalışma Sermayesi: En geç bir yıl içinde nakde dönüşen varlıklardır (Kasa, Stoklar, Alacaklar). Maddi duran varlıklar bu gruba girmez.
• Yatay Analiz: İşletmenin farklı dönemlerine ait tablolarının yan yana getirilerek değişimlerin (artış/azalış) incelenmesidir.

[Image of balance sheet vs income statement diagram]

2. Paranın Zaman Değeri ve Faiz Hesaplamaları

• Bileşik Faiz: Hem anaparanın hem de kazanılan faizin yeniden faiz kazanmasıdır.
  Örnek (Soru 11): 3.000 TL, %8 faizle 4 yıl sonra ne olur?
  3000 * (1.08)⁴ ≈ 4.081 TL.
• Basit Faiz: Sadece anapara üzerinden faiz işler.
  Örnek (Soru 6): 5.000 TL, %10 faizle 3 yıl sonra ne olur?
  5000 + (5000 * 0.10 * 3) = 6.500 TL.
• Zaman Değeri Unsurları: Vade (süre), faiz oranı ve risk paranın zaman değerini etkileyen temel faktörlerdir.
• Anüite (Taksit) Hesabı: Kredilerin geri ödemesinde bugünkü değer formülleri kullanılır. (Örn: 2 yıl ödemesiz dönem sonrası taksit hesabı).

3. Finansal Oranlar ve Kaldıraç

• Kaldıraç Dereceleri: Bileşik Kaldıraç = Faaliyet Kaldıracı x Finansal Kaldıraç.
  Örnek (Soru 7): Bileşik 12, Faaliyet 4 ise; Finansal Kaldıraç = 12 / 4 = 3 olur.
• Verimlilik Oranları: Stok devir hızı, alacak devir hızı gibi oranlar varlık kullanım etkinliğini ölçer. Finansal kaldıraç oranı ise borçlanma yapısını gösterir, verimlilik oranı değildir.
• Lolonolo Başabaş Analizi: Üretim miktarını bulmak için:
  Toplam Sabit Maliyet / (Fiyat – Değişken Gider)
  Örnek (Soru 1): 1.200.000 / (800 – 400) = 3.000 Birim.

4. İstatistiksel Risk Ölçütleri

• Varyans: Değerlerin ortalamadan farklarının kareleri toplamının gözlem sayısına bölünmesidir.
• Değişim Katsayısı: Standart sapmanın beklenen getiriye bölünmesiyle bulunur; birim getiri başına düşen riski gösterir.

1. ABC işletmesinin toplam sabit maliyetleri 1.200.000 TL, ürün birim satış fiyatı 800 TL ve ürün birim değişken gideri 400 TL ise, ABC işletmesinin üretim başabaş noktası miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 7.500
B) 6.000
C) 1.500
D) 3.000
E) 4.500

Cevap : D) 3.000

Açıklama : Üretim Başabaş Noktası (Miktar) = Toplam Sabit Maliyetler / (Birim Satış Fiyatı – Birim Değişken Gider) formülü ile bulunur.
1.200.000 / (800 – 400) = 1.200.000 / 400 = 3.000 birim.

2. Aşağıdakilerden hangisi nakit bütçesi için söylenemez?

A) Nakit bütçesinde minimum kasa düzeyi veri olup nakit çıkışı şeklinde dikkate alınır.
B) Nakit bütçesi, işletmenin nakit ihtiyaçlarının zamanında belirlenmesi amacı ile hazırlanır.
C) Nakit bütçesinde nakit girişlerinden nakit çıkışları düşüldükten sonra dönemsel nakit dengesine ulaşılır.
D) Nakit bütçesi sadece aylık dönemler için hazırlanır.
E) Nakit bütçesine beklenen tahmini nakit giriş ve çıkışları alınır.

Cevap : D) Nakit bütçesi sadece aylık dönemler için hazırlanır.

Açıklama : Nakit bütçeleri işletmenin ihtiyacına göre günlük, haftalık, aylık veya üç aylık gibi farklı periyotlarda hazırlanabilir. Sadece aylık hazırlanma zorunluluğu yoktur.

3. Bir işletmenin finansal durumunu yansıtan tablo aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kar dağıtım tablosu
B) Fon akım tablosu
C) Nakit akım tablosu
D) Bilanço
E) Gelir tablosu

Cevap : D) Bilanço

Açıklama : Bilanço, bir işletmenin belli bir tarihteki varlıklarını (aktifler) ve bu varlıkların sağlandığı kaynakları (pasifler) gösteren, işletmenin finansal durumunu yansıtan temel mali tablodur.

4. Aşağıdakilerden hangisi nakit bütçesi hazırlanma süreci içerisinde değerlendirilmez?

A) Nakit girişlerinin tahmini
B) Net nakit akışı veya nakit dengesinin bulunması
C) Sistematik ve sistematik olmayan risk unsurlarının tahmini
D) Nakit çıkışlarının tahmini
E) Bütçenin kapsayacağı süre

Cevap : C) Sistematik ve sistematik olmayan risk unsurlarının tahmini

Açıklama : Nakit bütçesi, nakit giriş ve çıkışlarının tahminine dayanır. Risk unsurlarının (sistematik/sistematik olmayan) tahmini, nakit bütçesi hazırlamanın doğrudan bir aşaması değil, daha çok yatırım analizi veya portföy yönetiminin konusudur.

5. Bugün alınan X TL tutarındaki, 10 yıl vadeli bir banka kredisi için yıllık yüzde 12 faiz uygulanmaktadır. İlk iki yıl ödeme yapılmayacağı varsayımıyla hesaplanan geri ödeme planında kalan 8 yıl boyunca yıl sonlarında ödenecek her bir taksitin tutarı 20.000 TL ise verilen kredi miktarı yaklaşık ne kadar olmalıdır?

A) 99.353 TL
B) 85.250 TL
C) 65.280 TL
D) 79.204 TL
E) 55.500 TL

Cevap : D) 79.204 TL

Açıklama : Bu problemde önce 8 taksitin bugünkü değeri (t=2 anındaki değeri) bulunur, sonra bu değer t=0 anına indirgenir.
1. Adım (Anuite BD): 20.000 * [(1 – (1+0.12)^-8) / 0.12] ≈ 20.000 * 4.9676 = 99.352 TL (Bu, 2. yılın sonundaki borç tutarıdır).
2. Adım (Şimdiki Değer): 99.352 / (1+0.12)^2 ≈ 99.352 / 1.2544 ≈ 79.203 TL. (Yuvarlamalara göre D şıkkı).

6. Yıllık yüzde 10 faiz oranı üzerinden yatırılan 5.000 TL’nin basit faiz esasına göre üç yıl sonra ulaşacağı değer toplamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 7.250 TL
B) 6.500 TL
C) 6.655 TL
D) 5.750 TL
E) 5.000 TL

Cevap : B) 6.500 TL

Açıklama : Basit Faiz Formülü: Anapara + (Anapara * Faiz Oranı * Süre)
5.000 + (5.000 * 0.10 * 3) = 5.000 + 1.500 = 6.500 TL.

7. Bir firmanın bileşik (toplam) kaldıraç derecesi 12’dir; aynı firmanın faaliyet kaldıraç derecesi ise 4’tür. Buna göre ilgili firmanın finansal kaldıraç derecesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) 2,2
B) 3
C) 4
D) 6
E) 1,5

Cevap : B) 3

Açıklama : Bileşik Kaldıraç Derecesi = Faaliyet Kaldıraç Derecesi * Finansal Kaldıraç Derecesi.
12 = 4 * FKD => FKD = 12 / 4 = 3.

8. Aşağıdakilerden hangisi çalışma sermayesinin özelliklerinden biridir?

A) En çok bir yıl içerisinde nakde dönüştürülmeleri
B) Sermaye bütçelemesinin bir unsuru olması
C) Bir yıldan daha uzun süre içerisinde nakde dönüştürülmeleri
D) Faaliyet riskinin ölçütü olması
E) Finansal riskin ölçütü olması

Cevap : A) En çok bir yıl içerisinde nakde dönüştürülmeleri

Açıklama : Çalışma sermayesi (dönen varlıklar), işletmenin bir faaliyet dönemi içinde (genellikle 1 yıl) paraya dönüşebilen varlıklarını ifade eder.

9. Aşağıdakilerden hangisi gelir tablosu unsurlarından biri değildir?

A) Bankalar
B) Faaliyet karı
C) Satılan malın maliyeti
D) Brüt kâr
E) Satışlar

Cevap : A) Bankalar

Açıklama : “Bankalar” hesabı bir varlık kalemidir ve Bilançoda yer alır. Diğer seçenekler (Satışlar, SMM, Brüt Kar, Faaliyet Karı) Gelir Tablosu kalemleridir.

10. Aşağıdakilerden hangisi çalışma sermayesinin unsurlarından biri değildir?

A) Ticari alacak
B) Maddi duran varlık
C) Stoklar
D) Banka hesapları
E) Kasa

Cevap : B) Maddi duran varlık

Açıklama : Çalışma sermayesi, dönen varlıkları kapsar. Maddi duran varlıklar (binalar, makineler vb.) ise Duran Varlıklar grubunda yer alır.

11. 3.000 TL’nin, yıllık yüzde 8 faiz oranı üzerinden 4’üncü yıl sonunda ulaştığı toplam tutar aşağıdakilerden hangisidir?

A) 6.376 TL
B) 4.081 TL
C) 2.975 TL
D) 4.258 TL
E) 1.551 TL

Cevap : B) 4.081 TL

Açıklama : Bileşik faiz varsayımıyla (soruda aksi belirtilmedikçe finansal matematikte genellikle bileşik faiz kullanılır):
Gelecek Değer = 3.000 * (1 + 0.08)^4 = 3.000 * 1.36049 ≈ 4.081,46 TL.

12. Aşağıdakilerden hangisi satışlara bağlı olarak değişmeyen bilanço kalemlerinden biri değildir?

A) Banka kredileri
B) İştirakler
C) Uzun süreli borçlar
D) İpotekli borç senetleri
E) Stoklar

Cevap : E) Stoklar

Açıklama : Stoklar, satış hacmiyle doğrudan ilişkilidir. Satışlar arttıkça stok ihtiyacı da artar (değişir). Diğer kalemler (krediler, iştirakler vb.) yönetim kararlarına bağlıdır, satışlara otomatik bağlı değildir.

13. Bir finansal varlığın standart sapmasının beklenen getirisine bölünmesi sonucunda ulaşılan değere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Değişim katsayısı
B) Geometrik ortalama
C) Standart sapma
D) Aritmetik ortalama
E) Medyan

Cevap : A) Değişim katsayısı

Açıklama : Değişim Katsayısı (Coefficient of Variation) = Standart Sapma / Beklenen Getiri formülü ile hesaplanır ve birim getiri başına riski ölçer.

14. Aşağıdakilerden hangisi hem anaparanın hem de kazanılan faizin yeniden faiz kazanmasını ifade etmektedir?

A) Basit Faiz
B) Bugünkü Değer
C) Gelecekteki Değer
D) Anuite
E) Bileşik Faiz

Cevap : E) Bileşik Faiz

Açıklama : Bileşik faiz, faizin anaparaya eklenerek (kapitalize edilerek) yeni dönemde toplam tutar üzerinden tekrar faiz hesaplanması prensibine dayanır.

15. Aşağıdakilerden hangisi satışlara bağlı olarak değişmeyen bilanço kalemlerinden biri değildir?

A) Tahviller
B) Ödenmiş sermaye
C) Maddi duran varlıklar
D) İpotekli borç senetleri
E) Banka kredileri

Cevap : C) Maddi duran varlıklar

Açıklama : Soruda bir mantık hatası veya eksiklik olabilir çünkü şıkların çoğu (Tahviller, Ödenmiş Sermaye, İpotekli Borçlar, Krediler) satışlara doğrudan kendiliğinden bağlı değildir. Ancak finansal planlamada, tam kapasite çalışılıyorsa satış artışı **Maddi Duran Varlık** artışını gerektirebilir. Genellikle “satışa bağlı kendiliğinden değişenler” Kasa, Alacaklar ve Stoklar ile Borçlar, Ödenecek Giderler’dir. Şıklar arasında satış hacmiyle en çok ilişkilendirilebilecek (kapasite artışı gereği) kalem C şıkkı olabilir ancak soru yapısı tartışmalıdır. Genelde bu tip sorularda “Stoklar” veya “Alacaklar” aranır.

16. Her bir değerin (Ri) ortalamadan (Rort) olan farklarının kareleri toplamının toplam gözlem sayısına (N) bölünmesi sonucunda ulaşılan değere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Standart sapma
B) Geometrik ortalama
C) Varyans
D) Medyan
E) Mod

Cevap : C) Varyans

Açıklama : Tanım doğrudan varyansın formülüdür. Standart sapma ise varyansın kareköküdür.

17. Aşağıdakilerden hangisi işletmenin varlıklarını ne derece etkin ve verimli kullanıldığını ölçen oranlardan değildir?

A) Toplam varlık devir hızı
B) Stok devir hızı
C) Finansal kaldıraç oranı
D) Öz sermaye devir hızı
E) Alacak devir hızı

Cevap : C) Finansal kaldıraç oranı

Açıklama : Devir hızı oranları (A, B, D, E) faaliyet (etkinlik) oranlarıdır ve varlık kullanım verimliliğini ölçer. Finansal kaldıraç oranı ise işletmenin borçlanma düzeyini (finansal yapısını) ölçen bir orandır.

18. Aşağıdakilerden hangisi karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz) tanımını ifade etmektedir?

A) Bir işletmenin iki veya daha fazla dönemlerine ilişkin finansal tablolarının, birbirini izleyen dönemler bakımından karşılaştırmalı olarak düzenlemesi ve bu tablolarda yer alan kalemlerin zaman içinde göstermiş olduğu değişikliklerin incelenerek değerlendirilmesidir.
B) Bir işletmenin mali tablolarda bulunan bir kaleminin toplam veya grup içindeki oransal büyüklüğünün irdelenmesidir.
C) Bir işletmenin sahip olduğu varlıklarla bu varlıkların hangi kaynaklardan sağlandığını göstermesidir.
D) Mali tablolarda yer alan iki kalem arasındaki ilişkinin oranlanarak hesaplanmasıdır.
E) Finansal tablolarda yer alan kalemlerin dönemler arasında göstermiş olduğu artış veya azalışların tespit edilerek bu değişikliklerin esas alınan yıla göre oransal önemlerinin ortaya konulmasıdır.

Cevap : A) Bir işletmenin iki veya daha fazla dönemlerine ilişkin finansal tablolarının, birbirini izleyen dönemler bakımından karşılaştırmalı olarak düzenlemesi ve bu tablolarda yer alan kalemlerin zaman içinde göstermiş olduğu değişikliklerin incelenerek değerlendirilmesidir.

Açıklama : Karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz), farklı dönemlere ait verilerin yan yana getirilerek artış ve azalışların incelenmesidir. (B şıkkı dikey analizi, D şıkkı oran analizini ifade eder).

19. Üç iş teklifiyle karşı karşıyasınız:
I. Bugün size 20.000 TL nakden ödenecektir;
II. Bugünden itibaren tam bir yıl sonra 11.524,06 TL ve iki yıl sonra da bir 11.524,06 TL daha ödenecektir;
III. Bugünden itibaren tam bir yıl sonra başlamak üzere yıl sonlarında birbirine eşit tam 12 taksit olarak ödenecektir.
Her üç teklif arasında kayıtsız kalabilmeniz için üçüncü iş teklifinin birbirine eşit olan ödemeleri ….. olmalıdır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) 1.750,00 TL
B) 1.892.45 TL
C) 2.946.55 TL
D) 3.226,42 TL
E) 2.935,26 TL

Cevap : E) 2.935,26 TL

Açıklama :

20. Aşağıdakilerden hangisi paranın zaman değerine etki eden unsurlardan biridir?

A) Finansal oran
B) Finansman gideri
C) Finansal kaldıraç
D) Faaliyet riski
E) Vade

Cevap : E) Vade

Açıklama : Paranın zaman değerini belirleyen temel unsurlar; faiz oranı, enflasyon, risk ve süredir (vade). Süre uzadıkça paranın zaman değeri etkisi artar.