Türkiye Kıyı Bölgeleri 2024-2025 Bütünleme Soruları

Akdeniz ve Ege Kıyılarının Özellikleri

Türkiye’nin kıyı şeridi, hem jeomorfolojik yapısı hem de tarihi zenginlikleriyle dikkat çeker. Akdeniz Bölgesi’nde dağların kıyıya paralel uzanması ulaşımı zorlaştırır; bu nedenle Antalya bölümüne demiryolu ulaşmazken, Adana bölümündeki İskenderun Limanı demiryolu bağlantısına sahiptir. Kıyı tipleri açısından Kaş-Demre arası, “Dalmaçya Tipi Kıyı”nın Türkiye’deki en belirgin örneğidir. Tarih öncesi dönemlere ait izler taşıyan Karain Mağarası ve ulaşım açısından tarihi öneme sahip, günümüzde otoyol geçişi için genişletilen Gülek Boğazı bölgenin önemli değerleridir.

Ege ve Marmara’da ise tarih ve doğa iç içedir. Antik adı Halikarnassos olan Bodrum ve Assos kalıntıları üzerine kurulan Behramkale (Edremit Yöresi), kültür turizminin merkezlerindendir. İzmir’in Foça ilçesi, nesli tükenmekte olan Akdeniz Foklarının korunması amacıyla Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmiştir. Manisa’nın Gördes ilçesi ise heyelan riski nedeniyle yer değiştirmek zorunda kalmış bir yerleşimdir.

Marmara ve Trakya’nın Jeopolitik ve Ekonomik Yapısı

• Coğrafi Sınırlar: İstanbul Boğazı’nın batısında Çatalca, doğusunda Kocaeli Yarımadası yer alır. Türkiye-Yunanistan sınırı büyük ölçüde Meriç Nehri tarafından çizilir.
• Tarım ve Sanayi: Trakya’da Balkan göçmenlerinin etkisiyle ayçiçeği tarımı yaygınlaşmıştır. Enerji alanında Tekirdağ-Marmara Ereğlisi’nde BOTAŞ’ın LNG terminali bulunur. Sanayi açısından Zonguldak Çaycuma’da kraft kağıt fabrikası, Samanlı yöresinde (İznik) ise çini üretimi öne çıkar.
• Doğal Oluşumlar: Susurluk Nehri’nin oluşturduğu deltada Karacabey Longozu (subasar orman) yer alır.

Karadeniz ve Diğer Bölgeler

Karadeniz Bölgesi’nde akarsular ve göller bölge coğrafyasını şekillendirir. Kızılırmak Bafra Ovası’ndan, Yeşilırmak ise Çarşamba Ovası’ndan denize dökülür. Kaynağını Türkiye’den alıp sınırlarımız dışından (Gürcistan) denize dökülen nehir ise Çoruh Nehri’dir. Göller yöresinde ise Trabzon’daki Sera Gölü, heyelan set gölü oluşumuna örnektir.

İdari yapılanmada Batı Karadeniz’de Zonguldak ve Karabük dışında Bartın da il statüsündedir. Ayrıca kıyı bölgesi olmasa da Erzurum’daki Narman Peribacaları, yer şekillerine dayalı turizm olan “Jeomorfoturizm” kapsamında değerlendirilir.

1. Akdeniz Bölgesi’nde kıyıdaki yerleşmelerden hangisi demiryolu ulaşımına sahiptir?

A) Fethiye
B) Antalya
C) Alanya
D) Finike
E) İskenderun

Cevap : E) İskenderun

Açıklama : Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında dağların kıyıya paralel uzanması nedeniyle demiryolu ağı kısıtlıdır. Antalya bölümüne demiryolu ulaşmazken, Adana bölümünde yer alan İskenderun limanı demiryolu bağlantısına sahiptir.

2. Dış Menteşe yöresindeki Halikarnassos, hangi yerleşmenin antik dönemdeki ismidir?

A) Marmaris
B) Milas
C) Bodrum
D) Güllük
E) Datça

Cevap : C) Bodrum

Açıklama : Halikarnassos, Muğla’nın Bodrum ilçesinin antik çağdaki ismidir ve ünlü Mozole’ye ev sahipliği yapmıştır.

3. Kızılırmak hangi ovadan denize dökülmektedir?

A) Çarşamba
B) Bafra
C) Erbaa
D) Suluova
E) Ladik

Cevap : B) Bafra

Açıklama : Kızılırmak, Bafra Ovası (Delta) üzerinden Karadeniz’e dökülür. Yeşilırmak ise Çarşamba Ovası’ndan dökülür.

4. Akdeniz kıyısında “Dalmaçya tipi kıyı” hangi kıyı şeridinde görülür?

A) Finike-Kumluca
B) Kemer-Antalya
C) Kaş-Demre
D) Taşucu-Erdemli
E) Antalya-Alanya

Cevap : C) Kaş-Demre

Açıklama : Türkiye’de Dalmaçya kıyı tipinin en belirgin örneği, denize paralel uzanan dağların çukurluklarının deniz suları altında kalmasıyla oluşan Kaş-Finike (Kaş-Demre) arasındaki kıyılardır.

5. Narman Peribacaları hangi turizm tipi içinde değerlendirilir?

A) Kültür turizmi
B) Mağara turizmi
C) Jeomorfoturizm
D) Kırsal turizm
E) Yayla turizmi

Cevap : C) Jeomorfoturizm

Açıklama : Narman Peribacaları (Erzurum), yer şekillerinin (jeomorfolojik yapıların) turistik değer oluşturması nedeniyle jeomorfoturizm kapsamında değerlendirilir.

6. Akdeniz fokunun yaşam alanı olarak hangi kıyı Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmiştir?

A) Foça
B) Altınova
C) Çandarlı
D) Enez
E) Güllük

Cevap : A) Foça

Açıklama : İzmir’in Foça ilçesi, nesli tükenmekte olan Akdeniz Foklarının (Monachus monachus) önemli yaşam alanlarından biridir ve koruma altındadır.

7. Aşağıdaki nehirlerden hangisi Türkiye-Yunanistan arasında sınır nehri olarak akar?

A) Hayrabolu Suyu
B) Meriç Nehri
C) Mutlu Dere
D) Çorlu Suyu
E) Ergene Çayı

Cevap : B) Meriç Nehri

Açıklama : Meriç Nehri, Türkiye ile Yunanistan arasındaki doğal sınırı oluşturan en önemli akarsudur.

8. Samanlı Yöresi’nde çini yapımıyla ün kazanmış yerleşme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yalova
B) Gemlik
C) İznik
D) Karamürsel
E) Orhangazi

Cevap : C) İznik

Açıklama : Tarihi İznik çinileri dünyaca ünlüdür. İznik, Bursa iline bağlı olup Samanlı Dağları’nın güneyinde yer alır.

9. Edremit Yöresi’nde “Assos” antik kenti üzerine kurulan yerleşme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Burhaniye
B) Ayvalık
C) Havran
D) Behramköy (Behramkale)
E) Edremit

Cevap : D) Behramköy (Behramkale)

Açıklama : Çanakkale’nin Ayvacık ilçesine bağlı Behramkale (veya Behramköy), antik Assos kentinin kalıntıları üzerinde ve çevresinde kurulmuştur.

10. Karacabey Longozu (subasar orman) aşağıdakilerden hangisinin deltasındadır?

A) Gönen Çayı
B) Susurluk Nehri
C) Sakarya Nehri
D) Biga Çayı
E) Sarıçay

Cevap : B) Susurluk Nehri

Açıklama : Karacabey Longozu, Susurluk Nehri’nin (Kocaçay) Marmara Denizi’ne döküldüğü delta ovasında oluşmuş önemli bir subasar ormandır.

11. Sera Gölü oluşumu yönünden hangi tip göllere girer?

A) Karstik
B) Tektonik
C) Buzul
D) Volkanik
E) Heyelan

Cevap : E) Heyelan

Açıklama : Trabzon’daki Sera Gölü, 1950 yılında meydana gelen bir heyelan sonucunda Sera Deresi’nin önünün kapanmasıyla oluşmuş bir heyelan set gölüdür.

12. Trakya’ya Cumhuriyet Dönemi’nde Balkanlardan gelen göçmenler tarafından getirilen tarımsal ürün aşağıdakilerden hangisidir?

A) Şeker pancarı
B) Ayçiçeği
C) Pamuk
D) Tütün
E) Buğday

Cevap : B) Ayçiçeği

Açıklama : Ayçiçeği tarımı, özellikle Balkanlardan gelen göçmenlerin etkisiyle Trakya bölgesinde yaygınlaşmış ve bölgenin simge ürünü haline gelmiştir.

13. BOTAŞ’ın sıvılaştırılmış doğal gaz terminali Marmara Denizi kıyısında hangi yerleşme yanındadır?

A) Şarköy
B) Mürefte
C) Barbaros
D) Marmara Ereğlisi
E) Tekirdağ

Cevap : D) Marmara Ereğlisi

Açıklama : BOTAŞ’a ait LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) terminali, Tekirdağ’ın Marmara Ereğlisi ilçesinde bulunmaktadır.

14. Antalya Yöresi’nde hangi mağara Prehistorik Dönem’e ait yerleşme iziyle kültür turizminde önemlidir?

A) Dim
B) Damlataş
C) Zeytintaşı
D) Tilkiler
E) Karain

Cevap : E) Karain

Açıklama : Antalya’daki Karain Mağarası, Anadolu’da insanlık tarihinin en eski yerleşim izlerinin (Paleolitik dönem) bulunduğu en önemli mağaralardan biridir.

15. İstanbul Boğazı batısındaki yarımadanın ismi nedir?

A) Armutlu
B) Kocaeli
C) Gelibolu
D) Kapıdağ
E) Çatalca

Cevap : E) Çatalca

Açıklama : İstanbul Boğazı’nın batısında (Avrupa yakasında) kalan yarımada Çatalca Yarımadası, doğusunda (Asya yakasında) kalan yarımada ise Kocaeli Yarımadası’dır.

16. Türkiye’nin ambalaj kağıdı ve kraft kağıt üreten tek kağıt fabrikası nerede kurulmuştur?

A) Bartın
B) Kurucaşile
C) Ulus
D) Çaycuma
E) Amasra

Cevap : D) Çaycuma

Açıklama : Zonguldak’ın Çaycuma ilçesinde bulunan SEKA (özelleştirildikten sonra OYKA) fabrikası, Türkiye’nin önemli kraft kağıt üretim tesisidir.

17. Zonguldak Yöresi’nde idari açıdan Zonguldak ve Karabük dışında diğer il merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Safranbolu
B) Devrek
C) Amasra
D) Bartın
E) Çaycuma

Cevap : D) Bartın

Açıklama : Batı Karadeniz’de yer alan Zonguldak yöresi (bölümü) içerisindeki il merkezleri Zonguldak, Karabük ve Bartın’dır. Bartın 1991 yılında il olmuştur.

18. Aşağıdaki akarsularda hangisi sınırlarımız dışında Karadeniz’e dökülür?

A) Çoruh Nehri
B) Değirmendere
C) Harşit Çayı
D) Fırtına Deresi
E) İkizdere

Cevap : A) Çoruh Nehri

Açıklama : Çoruh Nehri, Türkiye topraklarından doğar, Artvin ilini geçer ve Gürcistan topraklarına girdikten sonra Batum’dan Karadeniz’e dökülür.

19. Aşağıdaki hangi kanyonun içinden en dar yeri doldurularak otoyol geçirilmiştir?

A) Gülek
B) Hançer
C) Körkün
D) Kapıkaya
E) Göksu

Cevap : A) Gülek

Açıklama : Akdeniz’i İç Anadolu’ya bağlayan tarihi Gülek Boğazı (Kanyonu), modern otoyol yapımı sırasında genişletilmiş ve bazı kısımları doldurularak ulaşım sağlanmıştır.

20. Gördes hangi nedenle yerini değiştirmiştir?

A) Heyelan
B) Askeri
C) Deprem
D) Sel
E) Sağlık

Cevap : A) Heyelan

Açıklama : Manisa’nın Gördes ilçesi, eski yerleşim yerindeki şiddetli heyelan riski ve yaşanan toprak kaymaları nedeniyle daha güvenli olan bugünkü yeni yerine taşınmıştır.