Ata Aöf Halkla İlişkiler 2024-2025 Final Soruları

1. Halkla İlişkilerin Tarihsel Gelişimi ve Modeller

Modern halkla ilişkilerin temelleri, dürüstlük ve şeffaflık ilkeleriyle atılmıştır. 1900-1917 yıllarını kapsayan “Yeşerme Çağı”‘nın öncüsü olan Ivy Ledbetter Lee, tek yönlü ancak doğru bilgi akışını savunan Kamuyu Bilgilendirme Modeli’nin temsilcisidir. Lee’nin “Doğruluk Bildirgesi”, manipülasyondan gerçeğe dayalı iletişime geçişte bir dönüm noktası olmuştur.

Mesleki etik standartlar ise uluslararası bildirgelerle güvence altına alınmıştır. 1997 tarihli Helsinki Bildirgesi, halkla ilişkiler mesleğinin etik sınırlarını çizen; IPRA, CBRP ve ICCO gibi kuruluşların taraf olduğu evrensel bir belgedir.

2. Kriz Yönetimi ve Çevresel Etmenler

Krizler; beklenmedik anlarda ortaya çıkan, sürpriz yaratan ve örgütün üst düzey hedeflerini ve varlığını tehdit eden kritik durumlardır. Kriz yönetiminin temel amacı, bu olumsuz süreçte hedef kitleyi doğru mesajlarla bilgilendirmek ve kurumsal itibarı korumaktır. Krizleri tetikleyen etmenler ikiye ayrılır:

• Dışsal (Çevresel) Etmenler: Uluslararası gelişmeler, doğal afetler, ekonomik sistem değişiklikleri ve hukuki düzenlemelerdir.
• İçsel Etmenler: Örgütün kendi yapısından kaynaklanan yönetimsel hatalar bu kategoriye girer.

3. Kurumsal İtibar ve Paydaş Analizi

Kurumsal itibar, kurumun “gerçekte nasıl göründüğünün” bir yansımasıdır ve kurumsal imaja göre çok daha uzun sürede inşa edilir. Paydaşlar (müşteriler, çalışanlar, yatırımcılar vb.) itibar değerlendirmesi yaparken; medya haberleri, kurumsal yayınlar, analist raporları ve çevre tavsiyelerinden beslenirler. Bu süreçte kurum ile hedef kitle arasında çift yönlü bilgi akışını sağlayan bir köprü görevi halkla ilişkiler birimine aittir.

Hedef kitleler davranışlarına göre sınıflandırılır; bir sorunun farkında olup çözüm için harekete geçen kitleye aktif hedef kitle denir. Ayrıca, siyasal otoriteyi etkilemek için örgütlenen yapılara baskı grubu adı verilir.

4. Stratejik İletişim Araçları: Sponsorluk ve Lobicilik

Kurumlar, marka bilinirliğini artırmak ve toplumsal fayda sağlamak için çeşitli stratejik araçlar kullanır:

• Sponsorluk: Temel ölçüm kriteri farkındalık (bilinirlik) yaratmaktır. Aynı zamanda ürün satışına destek sağlayarak reklam amaçlarına da hizmet eder.
• Lobicilik: Karar alıcılarla yüz yüze görüşüp ikna etmeyi temel alan en eski türüne doğrudan lobicilik denir.
• Kurumsal Sosyal Sorumluluk: Carroll’un kuramına göre, kurumun toplumsal beklentilere minimum düzeyde karşılık vermesine uyumlaşma denir.

5. İletişim Ortamları ve Araçları

Halkla ilişkilerde kullanılan araçların etki gücü ve erişim kapasitesi farklıdır. Kişiler arası iletişim araçları (yüz yüze görüşmeler), ikna kabiliyeti en yüksek yöntem olmasına rağmen, aynı anda ulaşılabilen kişi sayısı bakımından en sınırlı olanıdır. Öte yandan basın bültenleri, sanılanın aksine bir “toplantı” türü değil, medya için hazırlanan yazılı bir materyaldir.

Son olarak, halkla ilişkiler ile pazarlama (marketing) karıştırılmamalıdır. Pazarlama, mal ve hizmetlerin tüketiciye ulaştırılması sürecinin tamamını kapsayan ekonomik bir fonksiyonken; halkla ilişkiler güvene dayalı itibar yönetimine odaklanır.

1. Aşağıdakilerden hangisi krizin genel özelliklerinden biri değildir?

A) Beklenmedik ve ani değişikliklerle sürpriz yaratır.
B) Örgütün üst düzey hedeflerini ve varlığını etkilemez.
C) Örgütün önleme ve öngörme mekanizmaları yetersiz kalır.
D) Acil müdahale gerektirir ve zaman baskısı yaratır.
E) Karar vericilerde gerilim yaratır.

Cevap : B) Örgütün üst düzey hedeflerini ve varlığını etkilemez.

Açıklama : Krizler, doğası gereği bir örgütün temel hedeflerini, değerlerini ve hatta varlığını tehdit eden olaylardır. Dolayısıyla krizlerin “varlığı etkilemediği” düşüncesi yanlıştır; aksine krizler örgüt için hayati bir risk taşır.

2. Aşağıdakilerden hangisi sponsorluğun ölçümünde kullanılan unsurlardan biridir?

A) Kâr
B) Promosyon
C) Farkındalık
D) Pazarlama
E) Reklam

Cevap : C) Farkındalık

Açıklama : Sponsorluk faaliyetlerinin başarısı, hedef kitlede yarattığı marka bilinirliği ve farkındalık düzeyiyle ölçülür. Sponsorluğun ana amacı doğrudan satış veya kâr değil, markanın itibarını ve tanınırlığını artırmaktır.

3. Aşağıdakilerden hangisi paydaşların kuruma ilişkin itibar değerlendirmesi yaparken yararlandıkları temel bilgi kaynaklarından biri değildir?

A) Kişilik özellikleri
B) Kurumsal yayınlar
C) Medya
D) Arkadaş çevresi
E) Analist raporları

Cevap : A) Kişilik özellikleri

Açıklama : Kurumsal itibar, kurumun davranışlarına ve iletişimine dayalı kolektif bir algıdır. Paydaşlar bu algıyı kurumsal yayınlar, medya haberleri ve uzman raporları gibi kanallardan beslerler. Bireysel “kişilik özellikleri” bir insanın itibarında etkili olabilir ancak bir kurumun itibar değerlendirmesinde temel bir bilgi kaynağı değildir.

4. Ivy Lee, hangi halkla ilişkiler modelinin temsilcisi sayılmaktadır?

A) Çift Yönlü Simetrik Model
B) Çift Yönlü Asimetrik Model
C) Basın Ajansı Modeli
D) Kamuyu Bilgilendirme Modeli
E) Durumsal Model

Cevap : D) Kamuyu Bilgilendirme Modeli

Açıklama : Modern halkla ilişkilerin öncülerinden Ivy Ledbetter Lee, “Doğruluk Bildirgesi” ile halka gerçek ve şeffaf bilgi verilmesi gerektiğini savunmuştur. Bu yaklaşım, tek yönlü ancak dürüst bilgi akışını temel alan “Kamuyu Bilgilendirme” modelinin özüdür.

5. Aşağıdakilerden hangisi sunucu, konuşmacının kendisi, organizasyon dosyaları, görüşmeler, istatistikler, öyküler, alıntılar, örnekler ve yayınları içeren sunuşun konusuyla ilgili araştırma yapmayı ifade etmektedir?

A) Metni konuşmaya dönüştürme
B) Konuşma provası yapma
C) Görsel yardımcıları kararlaştırma
D) Metin yazma
E) Veri toplama

Cevap : E) Veri toplama

Açıklama : Bir sunumun hazırlık aşamasında, konuyu destekleyecek her türlü bilgi, belge ve istatistiğin bir araya getirilmesi sürecine “veri toplama” denir. Bu aşama, sunumun içeriğinin zenginleştirilmesi ve güvenilirliği için kritiktir.

6. Aşağıda verilen “halkla ilişkilerde kullanılan iletişim ortam ve araçlarının” hangisinde paydaşları ikna etme gücü ile ulaşılan kişi sayısı en azdır?

A) Kurumsal yayınlar
B) Sanal ortam araçları
C) Kişiler arası iletişim araçları
D) Reklam ve promosyon araçları
E) Kitle iletişim araçları

Cevap : C) Kişiler arası iletişim araçları

Açıklama : Kişiler arası iletişim (yüz yüze görüşmeler vb.), en yüksek ikna gücüne sahip olmasına rağmen, fiziksel kısıtlar nedeniyle aynı anda en az kişiye ulaşabilen araçtır. Kitle iletişim araçları ise milyonlara ulaşırken ikna gücü kişisel iletişime göre daha düşüktür.

7. Carroll’un Kurumsal Sosyal Sorumluluk Kuramı’na göre, kurumların etik sorumlulukları minimum düzeyde gerçekleştirmesine ne ad verilir?

A) Uyumlaşma
B) Savunma
C) Reddetme
D) Kaçınma
E) Öngörücü strateji

Cevap : A) Uyumlaşma

Açıklama : Carroll’un modelinde uyumlaşma (accommodation) stratejisi, kurumun toplumsal beklentilere ve etik kurallara sadece yasal zorunlulukları yerine getirecek veya minimum beklentiyi karşılayacak kadar uyum sağlamasını ifade eder.

8. Aşağıdakilerden hangisi hem iç hem de dış paydaşlara yönelik olarak gerçekleştirilen toplantılardan biri değildir?

A) Seminer
B) Fuarlar
C) Konferans
D) Basın bülteni
E) Sempozyum

Cevap : D) Basın bülteni

Açıklama : Seminer, fuar, konferans ve sempozyum kişilerin bir araya geldiği “toplantı” veya “etkinlik” türüdür. Basın bülteni ise bir toplantı değil, medyanın bilgilendirilmesi amacıyla hazırlanan yazılı bir iletişim materyalidir.

9. Aşağıdakilerden hangisi kriz oluşturan çevresel etmenlerden biri değildir?

A) Yönetimsel etmenler
B) Uluslararası çevre etmenleri
C) Doğal etmenler
D) Ekonomik sistem
E) Hukuki ve siyasal etmenler

Cevap : A) Yönetimsel etmenler

Açıklama : Kriz etmenleri içsel ve dışsal (çevresel) olarak ikiye ayrılır. Yönetimsel hatalar örgütün iç yapısından kaynaklandığı için “içsel” bir etmendir. Diğer şıklar örgütün kontrolü dışındaki çevresel dinamiklerdir.

10. Helsinki Bildirgesi’nin tarafları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) TÜHİD, CERP, ICCO
B) CERP, IPRA, ICCO
C) ICCO, CERP, CBRP
D) TÜHİD, CBRP, IPRA
E) IPRA, CBRP, ICCO

Cevap : E) IPRA, CBRP, ICCO

Açıklama : 1997 yılında imzalanan Helsinki Bildirgesi, halkla ilişkiler mesleğinin etik standartlarını belirleyen uluslararası bir belgedir. Bu bildirgenin tarafları IPRA, CBRP ve ICCO gibi önemli uluslararası meslek kuruluşlarıdır.

11. Yeşerme Çağı’nın en önde gelen temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) George V. S. Michaelis
B) P. T. Barnum
C) Edward Bernays
D) Ivy Ledbetter Lee
E) Thomas O. Marvin

Cevap : D) Ivy Ledbetter Lee

Açıklama : Halkla ilişkiler tarihinde 1900-1917 arasını kapsayan “Yeşerme Çağı”nın en önemli ismi Ivy Lee’dir. Bu dönemde basın bültenleri ve kamuya dürüst bilgi verme ilkesi önem kazanmıştır.

12. Aşağıdakilerden hangisi sponsorluğun reklam amaçlarından biridir?

A) Ürün satışına destek sağlamak
B) Uluslararası pazarlamayı desteklemek
C) Ürünü piyasada konumlandırmak
D) Yeni bir ürünün tanıtımını yapmak
E) Satıcıları teşvik etmek

Cevap : A) Ürün satışına destek sağlamak

Açıklama : Sponsorluk faaliyetleri, markanın görünürlüğünü artırarak tüketici tercihlerini dolaylı yoldan etkiler ve bu sayede reklamın temel amaçlarından biri olan ürün satışına destek sağlama hedefine katkıda bulunur.

13. Grup sorununu çözmek için harekete geçip önlem alma çabasına girişen hedef kitle türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Oluşmamış
B) İç
C) Bilinçli
D) Aktif
E) Dış

Cevap : D) Aktif

Açıklama : Aktif hedef kitle, karşılaşılan bir sorunun farkında olan ve bu soruna yönelik çözüm üretmek veya tepki göstermek için örgütlü bir şekilde harekete geçen kitledir.

14. Ortak menfaatler etrafında birleşen ve bunları gerçekleştirmek için siyasal otoriteler üzerinde etki yapmaya çalışan örgütlenmiş gruplara ne ad verilir?

A) Yardım kuruluşu
B) Siyasal parti
C) Bürokrasi
D) Mahkeme
E) Baskı grubu

Cevap : E) Baskı grubu

Açıklama : Baskı grupları (çıkar grupları), üyelerinin çıkarlarını korumak için hükümetler veya yasa yapıcılar üzerinde lobi çalışmaları ve kamuoyu baskısı oluşturarak karar süreçlerini etkilemeyi hedeflerler.

15. Lobicilik faaliyetlerinde en eski ve en bilindik olan, yasa yapıcı ve karar alıcılarla bir şekilde bağlantı kurmak ve onlarla, ilgili konuda görüşme yapabilmenin esas olduğu lobicilik türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ortak lobicilik
B) Doğrudan lobicilik
C) Kolektif lobicilik
D) Kurumsal lobicilik
E) Halka dayalı lobicilik

Cevap : B) Doğrudan lobicilik

Açıklama : Doğrudan lobicilik, lobicilerin karar alıcılarla (milletvekilleri vb.) yüz yüze görüşerek veya kişisel temaslar kurarak kendi çıkarları doğrultusunda bilgi aktarması ve ikna etmeye çalışmasıdır.

16. Halkla ilişkiler kurum ile hedef kitlesi arasında aşağıdaki hangi görevi üstlenir?

A) Yarar
B) Karar
C) Köprü
D) Ayna
E) Yönetim

Cevap : C) Köprü

Açıklama : Halkla ilişkilerin en temel fonksiyonu, kurum ile paydaşları arasında çift yönlü bilgi akışını sağlayan, güven ve anlayış inşa eden bir “köprü” görevi görmektir.

17. Kurumsal itibar ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Kurumsal itibar, hem de iç hem de dış kaynaklıdır.
B) Kurumsal itibar, farklı bileşenlerin etkileşimi ile şekillenmektedir.
C) Kurumsal itibar, kurumsal imaja göre daha uzun sürede oluşur.
D) Kurumsal itibar “Gerçekte nasıl görünüyoruz?” sorusunun cevabı niteliğindedir.
E) Kurumsal itibar iç paydaşları hedef almaktadır.

Cevap : E) Kurumsal itibar iç paydaşları hedef almaktadır.

Açıklama : Kurumsal itibar sadece iç paydaşları değil; müşteriler, yatırımcılar, medya ve genel halk gibi tüm paydaş gruplarını hedefler ve onların algılarının toplamıdır.

18. Aşağıdakilerden hangisi en genel anlamıyla mal veya hizmetlerin tüketicilere ulaştırılması sürecini ifade etmektedir?

A) İmaj
B) İtibar
C) Pazarlama
D) Reklam
E) Sponsorluk

Cevap : C) Pazarlama

Açıklama : Pazarlama; ürünün üretilmesinden fiyatlandırılmasına, dağıtımından tutundurulmasına kadar tüm süreçleri kapsayarak değerin tüketiciye ulaştırılmasını sağlar.

19. “Beklenmedik bir anda ortaya çıkan olumsuz sonuçlar doğurması muhtemel durumlarda kurumun hedef kitlesini açık, seçik ve doğru mesajlarla bilgilendirmek, iletişimi yönetmek” olarak tanımlanan halkla ilişkilerin faaliyet alanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Stratejik iletişim
B) Kriz yönetimi
C) Kurumsal halkla ilişkiler
D) Etkinlik yönetimi
E) Kamusal ilişkiler

Cevap : B) Kriz yönetimi

Açıklama : Kriz yönetimi, örgütü tehdit eden ani ve olumsuz olaylar sırasında iletişimin kontrol altına alınması, paniğin önlenmesi ve kurum itibarının korunması için yürütülen sistematik faaliyetlerdir.

20. Aşağıdakilerden hangisi hedef kitle araştırma çeşitleri arasında yer almaz?

A) Kurumun sosyal sorumlulukla ilgili araştırmaları
B) Pazar araştırmaları
C) Çevreyi izleme amaçlı araştırmalar
D) İletişim araştırmaları
E) İmaj araştırmaları

Cevap : B) Pazar araştırmaları

Açıklama : Pazar araştırmaları doğrudan pazarlamanın (marketing) veri toplama alanıdır. Halkla ilişkiler ise daha çok itibar, imaj, iletişim etkinliği ve toplumsal algı araştırmalarına odaklanır.