Ata Aöf İşletme Bilimlerine Giriş 2023-2024 Final Soruları

1. Üretim ve Stok Yönetimi: Ekonomik Sipariş Miktarı

İşletmelerin maliyetlerini minimize etmek için kullandıkları en temel araçlardan biri stok yönetimidir. Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM), sipariş verme maliyetleri ile stokta tutma maliyetlerinin dengelendiği ideal noktayı bulmayı hedefler. ESM formülü şu şekilde ifade edilir: Örneğin, yıllık 15.000 birim ihtiyacı olan bir işletmede, sipariş başına maliyet ve birim stoklama maliyeti üzerinden yapılan bu hesaplama, siparişlerin kaç günde bir (ekonomik sipariş süresi) verileceğini de belirler. Stok kontrolünde ise her malın değerine göre sınıflandırıldığı ABC Yöntemi, fiziksel kontrol sağlayan Gözle Kontrol ve Çift Kutu gibi metodlar kullanılır.

2. Finansal Yönetim ve Analiz Teknikleri

İşletmelerin finansal sağlığını ölçmek için Bilanço gibi temel tablolar kullanılır. Bu tablolardaki verileri anlamlı hale getiren ise finansal analiz teknikleridir. Oran (rasyo) analizi ve bu analizin bir parçası olan kaldıraç oranları, işletmenin borçluluk durumunu ortaya koyar. Finansman tarafında ise kısa vadeli bir yabancı kaynak olan satıcı kredileri (ticari krediler) işletmelere nefes aldırırken; leasing ve tahviller uzun vadeli yatırımlar için tercih edilir. Üretim faktörü olarak sermaye ise makinelerden binalara kadar tüm fiziksel donanımı temsil eder.

3. Yönetim Fonksiyonları ve Bürokrasi Kuramı

Modern yönetim süreci; planlama, örgütleme, yöneltme ve kontrol işlevlerinden oluşur. Çalışanların hedefler doğrultusunda motive edilmesi yöneltme işlevinin temelidir. Klasik yönetim kuramcılarından Max Weber, ideal bir organizasyon yapısı olarak bürokrasi modelini geliştirmiştir. Bu modelde uzmanlaşmış iş bölümü, yetki hiyerarşisi ve gayrişahsi ilişkiler esastır. Çalışan performansını ölçerken, kişileri birbiriyle kıyaslamadan sadece kendi iş tanımındaki hedeflere göre değerlendiren yöntem ise Kesin Standartlar Yaklaşımı’dır.

4. Pazarlama, Reklam ve Halkla İlişkiler

Pazarlama iletişimi içerisinde reklam; bilgi verme, ikna etme ve satışları artırma işlevlerini yerine getirir. Dağıtım kanallarında mülkiyete sahip olmaksızın alım-satıma aracılık eden kişiler simsar (broker) olarak adlandırılır. Kurumun dış dünyadaki imajını yönetme süreci olan algılama yönetimi; görsellik ve yenilikçilik gibi psikolojik unsurlara odaklanır. Halkla ilişkiler (PR) ise güven inşasına odaklanır; “satış yapmak” PR’ın değil, pazarlama departmanının görevidir.

5. Küresel İşletmecilik ve Ar-Ge Stratejileri

Teknolojik çevre, yeni bilgilerin yaratıldığı ve ürünlere aktarıldığı ana platformdur. Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) çalışmaları, mevcut ürünler için yeni kullanım alanları bulmak ve verimliliği artırmak amacıyla yapılır. Bir işletmenin patent veya know-how gibi varlıklarını bir ücret karşılığı başka bir ülkedeki firmaya kullandırması lisans anlaşması olarak tanımlanır. Şirketlerin hukuki biçimleri arasında, ortakların kimliğinden ziyade koydukları paranın önemli olduğu yapılar sermaye şirketleri (örneğin Anonim Şirket) olarak adlandırılır.

1. I. Diyalog ve basit geliştirme,
II. Teknolojik geliştirme,
III. Bilimsel geliştirme,
IV. Rekabet amaçlı geliştirme.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri geliştirme türleri içinde yer alır?

A) II ve III
B) Yalnız I
C) II ve IV
D) I, II ve III
E) II, III ve IV

Cevap : D) I, II ve III

Açıklama :

2. Bir işletme, üretim sırasında belirli bir stok kaleminden yılda 15.000 birim kullanmakta ve stokun sipariş maliyetini 50 TL ve stoklama maliyetini de 1,5 TL olarak hesaplamaktadır. Yukarıdaki verilere göre söz konusu stok kalemi için ekonomik sipariş süresi kaç gündür? (Bir yılda 360 gün olduğunu farzediniz)

A) 30
B) 18
C) 10
D) 24
E) 15

Cevap : D) 24

Açıklama : Öncelikle Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) hesaplanmalıdır. ESM formülü: √[(2 * Yıllık Talep * Sipariş Maliyeti) / Stoklama Maliyeti] şeklindedir. √[(2 * 15.000 * 50) / 1,5] = √[1.500.000 / 1,5] = √1.000.000 = 1.000 birim. İşletme her seferinde 1.000 birim sipariş vermelidir. Yılda toplam 15.000 birim kullanıldığına göre yılda (15.000 / 1.000) = 15 kez sipariş verilir. Ekonomik sipariş süresi (iki sipariş arası süre) ise; 360 gün / 15 sipariş = 24 gün olarak bulunur.

3. Aşağıdakilerden hangisi kısa vadeli yabancı kaynak finansmanı yöntemlerinden biridir?

A) Satıcı kredileri (Ticari krediler)
B) Leasing
C) Orta ve uzun vadeli banka kredisi
D) Tahvil
E) Forfaiting

Cevap : A) Satıcı kredileri (Ticari krediler)

Açıklama : Finansman kaynakları sürelerine göre ayrılır. Satıcı kredileri, işletmenin mal satın aldığı firmalara olan borçlarıdır ve genellikle 30-90 gün gibi çok kısa sürelidir. Tahvil, leasing ve orta/uzun vadeli krediler ise bir yıldan uzun süreli (uzun vadeli) finansman araçlarıdır. Forfaiting ise genellikle orta vadeli bir ihracat finansmanı yöntemidir.

4. Aşağıdakilerden hangisi araştırma geliştirme (Ar-Ge) yapmanın amaçlarından biri değildir?

A) Mevcut ürün ve malzemeler için yeni kullanım alanları bulmak
B) Yeni ürün ve süreçleri geliştirmek
C) İşletmede verimliliği artırmak
D) Üretim maliyetlerinin düşürülmesini sağlamak
E) Pazardaki mevcut rekabeti artırmak

Cevap : E) Pazardaki mevcut rekabeti artırmak

Açıklama : Ar-Ge’nin amacı işletmeye rekabet avantajı sağlamak, maliyetleri düşürmek ve yenilik yapmaktır. Pazardaki rekabetin artması, Ar-Ge’nin bir hedefi değil, pazarın genel yapısı veya rakiplerin eylemleriyle ilgili dışsal bir durumdur. İşletme kendi Ar-Ge’sini pazardaki rekabeti artırmak için değil, rakiplerinden öne geçmek için yapar.

5. Namına hareket ettiği kişi ya da kuruluş adına mülkiyete sahip olmaksızın malın alım ya da satımında aracılık eden acente ve komisyoncu toptancı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Satın alma acentesi
B) Komisyoncu
C) Satış acentesi
D) Simsar (Broker)
E) Üretici acentesi

Cevap : D) Simsar (Broker)

Açıklama : Simsarlar (Brokerlar), alıcı ve satıcıyı bir araya getiren, ancak üzerinde çalıştıkları malların mülkiyetine veya zilyetliğine sahip olmayan aracılardır. Temel görevleri pazarlık sürecine yardımcı olmak ve işlem tamamlandığında bir ücret (komisyon) almaktır. Diğer seçeneklerdeki acenteler ise genellikle daha uzun süreli ve temsil yetkisi daha geniş yapılardır.

6. ………., bir işletmenin sahibi olduğu patent, ticari sırlar, ticari marka, teknoloji, teknik bilgi (know-how) firma ismi veya pazarlama teknikleri gibi maddi olmayan varlıklarını bir anlaşma dâhilinde ve bir ücret karşılığında başka bir ülkede faaliyette bulunan bir işletmeye kullanım izni vermesidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Lisans ve teknik anlaşmalar
B) Franchising
C) Ortak girişim (Joint venture)
D) Stratejik ittifaklar (Stratejik ortaklıklar)
E) Doğrudan dış yatırımlar

Cevap : A) Lisans ve teknik anlaşmalar

Açıklama : Tanımda belirtilen maddi olmayan varlıkların (patent, marka, teknik bilgi) belirli bir bedel karşılığı başkasına kullandırılması “Lisans Anlaşması” olarak adlandırılır. Franchising de buna benzerdir ancak franchisingde lisansa ek olarak işletme sistemi, yönetim desteği ve sıkı denetim de pakete dahildir.

7. Yeni bilgilerin yaratıldığı ve her ortamda uygulanarak ürün ve süreçlerde gelişmelere yol açan faaliyetlerin oluşturulduğu platform aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

A) Teknolojik çevre
B) Yasal çevre
C) Sosyokültürel çevre
D) Demografik çevre
E) Politik çevre

Cevap : A) Teknolojik çevre

Açıklama : İşletmenin dış çevresini oluşturan unsurlardan teknolojik çevre; yeni fikirlerin, icatların, yöntemlerin ve Ar-Ge çalışmalarının geliştirildiği alanı ifade eder. Bu çevre, işletmelerin ürünlerini nasıl üreteceklerini ve müşteriye nasıl ulaşacaklarını doğrudan etkileyen bir değişim motorudur.

8. I. Oran (rasyo) analizi,
II. Kaldıraç oranları,
III. Bilanço.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri finansal analiz tekniklerindendir?

A) I, II ve III
B) Yalnız II
C) I ve III
D) I ve II
E) II ve III

Cevap : D) I ve II

Açıklama : Finansal analiz teknikleri, finansal tablolardaki verilerin yorumlanmasını sağlar. Oran analizi (rasyo analizi) temel bir tekniktir. Kaldıraç oranları ise oran analizinin bir alt grubudur (yine bir tekniktir). Bilanço ise bir “teknik” değil, analize veri sağlayan temel bir finansal “tablo”dur.

9. Aşağıdakilerden hangisi stok kontrol yöntemlerinden biri değildir?

A) Gözle Kontrol Yöntemi
B) Kâr Miktarı Yönetimi
C) Çift Kutu Yöntemi
D) Sabit Sipariş Miktarı Yöntemi
E) ABC Yöntemi

Cevap : B) Kâr Miktarı Yönetimi

Açıklama : Stok kontrolü; stokların miktarsal ve değersel olarak yönetilmesidir. Gözle kontrol, iki kutu (bin), sabit miktar ve stokların değerine göre sınıflandırıldığı ABC analizi yaygın yöntemlerdir. “Kâr Miktarı Yönetimi” finansal veya pazarlama odaklı bir kavram olabilir ancak teknik bir stok kontrol yöntemi değildir.

10. Aşağıdakilerden hangisi algılama yönetimi sürecini oluşturan unsurlar arasında yer almaz?

A) Yeniliği (innovation) yönetmek
B) Görselliği yönetmek
C) Hedef kitlenin değerleri ile uyumlu davranmak
D) Ölçülebilir standartlar koymak
E) Verimliliği sağlamak

Cevap : E) Verimliliği sağlamak

Açıklama : Algılama yönetimi, bir kurumun veya ürünün hedef kitle zihnindeki imajını şekillendirme çabasıdır. Görsellik, yenilikçilik mesajı ve hedef kitlenin değerlerine uyum bu sürecin psikolojik ve iletişimsel parçalarıdır. Verimlilik ise işletmenin teknik/üretim performansıyla ilgili içsel bir ölçüttür, dışsal algı yönetimiyle doğrudan bir bileşen değildir.

11. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde verimliliği artırmanın tekniklerinden biri değildir?

A) Nominal grup çalışması
B) Mülakat
C) İş genişletme
D) Zaman ve hareket etütleri
E) Duyarlılık eğitimi

Cevap : B) Mülakat

Açıklama : Verimliliği artırmak için iş tasarımı (iş genişletme), çalışma metodları (zaman ve hareket etüdü) veya grup karar alma teknikleri (nominal grup) kullanılır. Mülakat ise işe alım sürecinde veya veri toplama aşamasında kullanılan bir “seçim/araştırma” aracıdır; tek başına bir üretim verimliliği artırma tekniği olarak kabul edilmez.

12. Aşağıdakilerden hangisi Weber’in ideal bürokrasisinin niteliklerinden biri değildir?

A) Biçimsel seçim süreci
B) İş bölümü
C) Gayrişahsi ilişkiler
D) Yetki hiyerarşisi
E) Adil ücretlendirme

Cevap : E) Adil ücretlendirme

Açıklama : Max Weber’in bürokrasi modeli; uzmanlaşmış iş bölümü, hiyerarşik yapı, yazılı kurallar, kayırmacılığın olmadığı gayrişahsi ilişkiler ve liyakate dayalı resmi seçim/atama üzerine kuruludur. “Adil ücretlendirme” bir yönetim ilkesi olsa da (Fayol veya Taylor’da daha çok vurgulanır), Weber’in ideal bürokrasi modelinin tanımlayıcı temel karakteristiklerinden biri değildir.

13. Tüketicilerin belirli bir ihtiyacı karşılamak amacıyla satın almak istedikleri bir mal ya da hizmetin oluştuğu alanı anlatan kuruluş yeri faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ulaştırma
B) Emek
C) Pazar
D) Ham madde
E) Enerji

Cevap : C) Pazar

Açıklama : Kuruluş yeri seçiminde “Pazar”, potansiyel müşterilerin ve talebin yoğunlaştığı alanı ifade eder. İşletmeler, taşıma maliyetlerini düşürmek veya müşteriye hızlı hizmet sunmak için (özellikle hizmet sektöründe ve bozulabilir ürünlerde) pazara yakın olmayı tercih ederler.

14. Aşağıdaki performans değerleme yöntemlerinden hangisi her işgörenin performansını diğer işgörenden bağımsız olarak kendi iş tanımı kapsamında değerlendirir?

A) Karşılaştırmalı Standartlar Yaklaşımı
B) 360 Derece Performans Değerleme Yöntemi
C) Kesin Standartlar Yaklaşımı
D) Direkt İndeks Yaklaşımı
E) Amaç-Sonuç Yönelimli Yaklaşım

Cevap : C) Kesin Standartlar Yaklaşımı

Açıklama : Kesin standartlar yaklaşımında, çalışanlar birbirleriyle kıyaslanmaz. Bunun yerine her çalışanın performansı, önceden belirlenmiş sabit standartlara (iş tanımı ve hedefler) ne kadar ulaştığına bakılarak ayrı ayrı değerlendirilir. Karşılaştırmalı yaklaşımda ise çalışanlar birbirlerine göre sıralanır.

15. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin halkla ilişkiler politikalarından (faaliyetlerinden) biri değildir?

A) Satış yapmak
B) Kulis ve lobicilik
C) Fon tedariki
D) Medya ile ilişkiler
E) Yayın işlerini yürütmek

Cevap : A) Satış yapmak

Açıklama : Halkla ilişkilerin (PR) temel amacı güven ve itibar inşa etmektir. Medya ilişkileri, lobicilik ve kurumsal yayınlar tipik PR faaliyetleridir. “Satış yapmak” ise pazarlamanın ve satış departmanının doğrudan gelir getiren ticari bir faaliyetidir, halkla ilişkiler disiplininin bir parçası değildir.

16. Aşağıdakilerden hangisi mal veya hizmetlerin üretimi ve müşteriye ulaştırılması sürecinde kullanılan her tür donanımı ifade eder?

A) Girişimci
B) Doğal kaynaklar
C) Sermaye
D) Bilgi
E) Emek

Cevap : C) Sermaye

Açıklama : İktisat ve işletme biliminde üretim faktörü olarak “Sermaye”, sadece para değil; üretimde kullanılan makineler, binalar, aletler, araçlar ve her türlü donanım (fiziksel sermaye) anlamına gelir.

17. Yönetim işlevlerinden hangisi, çalışanları örgütsel amaçları başarma yolunda motive etmeyi amaçlar?

A) Planlama
B) Yöneltme
C) Kontrol
D) Denetim
E) Örgütleme

Cevap : B) Yöneltme

Açıklama : Yöneltme (Yürütme/Liderlik) işlevi; çalışanların harekete geçirilmesi, onlara liderlik edilmesi, iletişimin sağlanması ve amaçlar doğrultusunda motive edilmeleri sürecidir. Planlama hedefleri koyar, örgütleme yapıyı kurar, yöneltme ise sistemi çalıştırır.

18. I. Satışları artırma,
II. İkna etme,
III. Bilgi verme.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri reklamın işlevlerindendir?

A) I, II ve III
B) II ve III
C) I ve II
D) Yalnız I
E) Yalnız III

Cevap : A) I, II ve III

Açıklama : Reklamın üç temel iletişimsel ve ticari işlevi vardır: 1. Bilgi vermek (yeni ürünü tanıtmak), 2. İkna etmek (marka tercihi oluşturmak), 3. Hatırlatmak ve bu süreçlerin sonucunda nihai amaç olan satışları artırmaktır.

19. Aşağıdakilerden hangisi bir sermaye şirketidir?

A) Kolektif Şirket
B) Anonim Şirket
C) Komandit Şirket
D) Adi Şirket
E) Kooperatif

Cevap : B) Anonim Şirket

Açıklama : Şirketler şahıs ve sermaye şirketleri olarak ikiye ayrılır. Anonim ve Limited şirketler “Sermaye Şirketi”dir; burada önemli olan ortakların kimliği değil, şirkete koydukları sermaye miktarıdır. Kolektif ve Adi şirketler ise “Şahıs Şirketi”dir.