Ata Aöf Sivil Havacılığa Giriş 2024-2025 Final Soruları

1. Havacılığın Ekonomik Boyutu ve Etkileri

Hava taşımacılığı, modern ekonomilerin en dinamik sektörlerinden biridir. Sektörün ekonomik etkileri dört grupta incelenir. Bunlardan en dikkat çekici olanı uyarılmış etki (Induced effect)’dir. Bir pilotun veya kabin memurunun maaşıyla evine eşya alması, bu harcamanın genel ekonomiye yayılması uyarılmış etkiye örnektir. Küresel düzeyde sektörün büyümesini tetikleyen temel unsur ise yük ve yolcu sayısındaki devasa artıştır.

2. Ulusal ve Uluslararası Havacılık Mevzuatı

Modern havacılık hukukunun temeli 7 Aralık 1944’te imzalanan Şikago (Chicago) Sözleşmesi’dir. Bu sözleşme ile Birleşmiş Milletler bünyesinde ICAO (International Civil Aviation Organization) kurulmuştur. Türkiye’de sivil havacılığın en üst otoritesi Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) iken, tüm faaliyetlerin yasal çerçevesini 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu belirler. Ticari havacılıkta 20 ve üzeri koltuk kapasitesine sahip işletmeler “hava yolu işletmesi” olarak tanımlanır.

3. Uçuş Prensipleri ve Temel Teknik Bilgiler

İnsanlığın uçuş hayali kuşların gözlemlenmesiyle başlamıştır. Sıcak hava balonları, içerideki hava ısındığında yükselme, soğuduğunda ise alçalma prensibiyle çalışır ve yatay hareketleri tamamen rüzgarın yönüne bağlıdır. Pilotlar için kritik olan iki uçuş kuralı vardır: Görerek uçuş (VFR) ve göstergelere dayanarak yapılan aletli uçuş (IFR). İletişimde ise hata payını sıfıra indirmek için fonetik alfabe kullanılır; örneğin “A” harfi her zaman ALFA şeklinde kodlanır.

4. Havaalanı Unsurları ve Hava Trafik Kontrolü

Havaalanları; kara veya su üzerinde özel donanımlarla donatılmış sahalardır. Ancak bir meydanın geometrik şeklinin kare veya dikdörtgen olması gibi bir tanımlayıcı zorunluluk yoktur. Operasyonel süreçte, havaalanı çevresindeki uçakları görsel olarak (pencereden bakarak) takip eden ve izinleri veren pozisyon Meydan Kontrol (Kule) birimidir. Pilot adayları için teorik eğitim, sağlık raporu ve tecrübe şarttır ancak uçak sahibi olmak gibi bir gereklilik bulunmamaktadır.

5. Kalite Yönetimi ve İletişim Teorisi

Havacılıkta emniyet, kalite standartlarıyla sağlanır. ISO 9001 kapsamında doküman ve kayıt kontrolü gibi zorunlu prosedürler varken, müşteri sayısının değerlendirilmesi bu teknik prosedürler arasında yer almaz. Havacılık ve uzay sanayiine özel olarak AS 9100 Standardı uygulanır. İletişim teorisinde ise tek yönlü bilgi iletimine enformasyon, çift yönlü etkileşime ise komünikasyon denir. Sivil havacılık sistemi açık bir sistem olup dış dünyayla etkileşimi yüksektir ancak savaş uçaklarının üretimi bu sivil sistemin bir parçası değil, askeri havacılığın konusudur.

1. Bir uçuş hostesinin kazandığı para ile evine eşya satın alması hava taşımacılığının hangi ekonomik etkisini göstermektedir?

A) Uyarılmış etki
B) Doğrudan etki
C) Katalitik etki
D) Dâhili etki
E) Dolaylı etki

Cevap : A) Uyarılmış etki
Açıklama : Hava taşımacılığının ekonomik etkileri dört ana başlıkta incelenir. “Uyarılmış etki” (Induced effect), havacılık sektöründe çalışan personelin (pilot, hostes, yer hizmetleri görevlisi vb.) kazandıkları maaşları genel ekonomi içerisinde (market, mobilya, eğitim vb.) harcamaları sonucunda oluşan ekonomik canlılığı ifade eder. Hostesin mobilya alması bu harcama döngüsünün bir parçasıdır.

2. I. Gövdesindeki hava soğuyunca alçalır.
II. Rüzgâra göre yön verilir.
III. Helyum gazıyla yükselir.
Balonların çalışma prensipleriyle ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

A) Yalnız III
B) Yalnız II
C) II ve III
D) I ve II
E) Yalnız I

Cevap : D) I ve II
Açıklama : Sıcak hava balonları, içlerindeki havayı ısıtarak yükselirler; hava soğuduğunda ise yoğunluğu artar ve balon alçalmaya başlar (Madde I doğrudur). Balonların motoru veya dümeni yoktur; bu yüzden yatay hareket tamamen rüzgar yönüne bağlıdır. Pilotlar farklı irtifalardaki rüzgar katmanlarını kullanarak yön bulmaya çalışırlar (Madde II doğrudur). III. maddedeki helyum kullanımı “gaz balonları” için geçerli olsa da, sivil havacılık derslerinde genellikle sıcak hava balonlarının temel prensipleri (I ve II) üzerinde durulmaktadır.

3. Türkiye’de sivil havacılığın en yetkili otoritesi olup düzenleyici ve denetleyici olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü
B) Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları Genel Müdürlüğü
C) Devlet Hava Meydanları İşletmesi
D) Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı
E) Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü

Cevap : A) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü
Açıklama : Türkiye’de sivil havacılık faaliyetlerini ulusal çıkarlarımıza ve uluslararası standartlara uygun şekilde düzenlemek, denetlemek ve yetkilendirmekle sorumlu en üst otorite Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’dür (SHGM). DHMİ ise havaalanlarının işletilmesinden sorumludur.

4. Türk sivil havacılığını düzenleyen ve genel hükümlerini ortaya koyan kurallar bütünü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Şikago’da 7 Aralık 1944 tarihinde imzalanan protokol
B) Sivil Havacılık Yönetmeliği
C) 1982 Anayasası
D) 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu
E) Montreal Protokolü

Cevap : D) 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu
Açıklama : 1983 yılında yürürlüğe giren 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki sivil havacılık faaliyetlerinin yasal çerçevesini, hava araçlarının tescilini, personel lisanslarını ve güvenlik kurallarını belirleyen ana hukuki kaynaktır.

5. Koltuk kapasitesi yirmi ve üzeri olan Türk tescilli uçaklarla yolcu taşımacılığı ile sadece yük taşımacılığı yapan ticari hava taşıma işletmeleri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hava taksi işletmeleri
B) Balon işletmeleri
C) Genel havacılık işletmeleri
D) Yer hizmetleri işletmeleri
E) Hava yolu işletmeleri

Cevap : E) Hava yolu işletmeleri
Açıklama : Ticari hava yolu işletmeleri, tarifeli veya tarifesiz olarak büyük kapasiteli uçaklarla (yirmi koltuk ve üzeri) yolcu ve yük taşımacılığı yapan şirketlerdir. Hava taksi işletmeleri ise genellikle daha küçük uçaklarla ve daha az koltuk kapasitesiyle (en fazla 19 koltuk) hizmet verirler.

6. Dünyada en büyük sivil havacılık otoritesi olarak kabul edilen ICAO’nun Türkçe ve İngilizce açılımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (International Air Transport Association)
B) Avrupa Hava Seyrüsefer Güvenliği Örgütü (EUROCONTROL)
C) Avrupa Sivil Havacılık Konferansı (European Civil Aviation Conference)
D) Uluslararası Sivil Havacılık Birliği (International Civil Aviation Organization)
E) Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (European Aviation Safety Agency)

Cevap : D) Uluslararası Sivil Havacılık Birliği (International Civil Aviation Organization)
Açıklama : ICAO, Birleşmiş Milletler bünyesinde yer alan ve 1944 Chicago Sözleşmesi ile kurulan, dünya genelinde sivil havacılığın emniyet ve güvenliğini sağlayan standartları belirleyen en üst kuruluştur. A şıkkındaki IATA ise hava yolu şirketlerinin birliğidir.

7. Aşağıdakilerden hangisi havaalanının unsurları arasında yer almaz?

A) Özel donanımlı olması
B) Karada olması
C) Kare şeklinde olması
D) Denizde olması
E) Dikdörtgen olması

Cevap : C) Kare şeklinde olması
Açıklama : Havaalanı (Hava meydanı) tanımı; kara veya su (deniz) üzerinde, hava araçlarının kalkış, iniş ve yer hareketlerini gerçekleştirmesi için özel donanımlarla donatılmış sahaları kapsar. Havaalanının “kare şeklinde olması” gibi bir geometrik zorunluluk veya tanımlayıcı unsur bulunmamaktadır.

8. Havacılık alfabesi, Latin alfabesi harflerinin belli kelimeler kullanılarak kodlanmasıdır.
Buna göre “A” harfi aşağıdaki kelimelerden hangisiyle kodlanır?

A) ANGEL
B) ALFA
C) AIR
D) ANKA
E) AID

Cevap : B) ALFA
Açıklama : Havacılıkta yanlış anlaşılmaları önlemek amacıyla kullanılan uluslararası fonetik alfabede “A” harfi her zaman “ALFA” kelimesiyle telaffuz edilir. B=Bravo, C=Charlie şeklinde devam eder.

9. Çok taraflı sözleşmeler içinde hava hukukunun en önemli kaynağı olan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Şikago
B) Atina
C) Varşova
D) Madrid
E) Roma

Cevap : A) Şikago
Açıklama : 7 Aralık 1944’te imzalanan Chicago (Şikago) Sözleşmesi, günümüz modern sivil havacılık hukukunun temel anayasası kabul edilir. Bu sözleşme ile ICAO kurulmuş ve ülkelerin hava sahası üzerindeki egemenlik hakları ile sivil havacılık standartları belirlenmiştir.

10. Aletli uçuş kurallarını simgeleyen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) VFR
B) AFR
C) IFR
D) KFR
E) CFR

Cevap : C) IFR
Açıklama : Havacılıkta iki temel uçuş kuralı vardır: VFR (Visual Flight Rules – Görerek Uçuş Kuralları) ve IFR (Instrument Flight Rules – Aletli Uçuş Kuralları). IFR, pilotun dışarıyı görmediği durumlarda tamamen uçaktaki göstergelere ve seyrüsefer yardımcılarına dayanarak uçmasını sağlayan kurallar bütünüdür.

11. Aşağıdakilerden hangisi sivil havacılığın günümüzün en hızlı büyüyen sektörlerinden biri olmasının sebepleri arasındadır?

A) Yük ve yolcu sayısının artması
B) En yeni teknolojik altyapıya sahip olması
C) Yakıt tasarrufu
D) Kârın artması
E) Maliyetlerin azalması

Cevap : A) Yük ve yolcu sayısının artması
Açıklama : Küreselleşme, ticaretin artması ve ulaşım ihtiyacının hızlanmasıyla birlikte dünya genelinde taşınan yolcu ve kargo (yük) hacmindeki devasa artış, sivil havacılığın en dinamik ve hızlı büyüyen sektör olmasının birincil nedenidir.

12. I. İletişim, herhangi bir bilgiyi paylaşma eylemidir.
II. Tek yönlü bilgi iletimine komünikasyon denir.
III. Çift yönlü bilgi alışverişine enformasyon denir.
İletişimle ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yanlıştır?

A) I ve II
B) II ve III
C) Yalnız I
D) I ve III
E) I, II ve III

Cevap : B) II ve III
Açıklama : İletişim teorisinde; tek yönlü bilgi iletimine “enformasyon” denirken, çift yönlü bilgi alışverişine (diyaloğa) “komünikasyon” (iletişim) denir. Sorudaki II. ve III. öncüller terimlerin yerleri değiştirildiği için yanlıştır. I. öncül ise doğrudur.

13. Askerî uçuşlar genelde aşağıdakilerden hangi frekans aralığını kullanırlar?

A) UHF
B) VHF
C) VHF-VCS
D) VHF-UHF
E) VCS

Cevap : D) VHF-UHF
Açıklama :

14. Aşağıdakilerden hangisi bir pilot adayının tüm eğitimler ile birlikte sağlaması gereken şartlar arasında yer almaz?

A) Teorik bilgi gerekliliklerinin karşılanması
B) Uçak sahibi olunması
C) Pilotluğa engel herhangi bir sağlık probleminin bulunmaması
D) Uçuş eğitiminin tamamlanması
E) Uçuş tecrübesi

Cevap : B) Uçak sahibi olunması
Açıklama : Pilot olabilmek için gerekli lisansları (PPL, CPL, ATPL) almak, sağlık raporuna sahip olmak ve uçuş saatlerini tamamlamak zorunludur. Ancak pilotun şahsına ait bir uçağının olması gibi bir şart hiçbir lisans türünde bulunmamaktadır.

15. Aşağıdakilerden hangisi uçuş aktiviteleri arasında yer almaz?

A) Belirli hava araçlarıyla ya da araçlarla yapılması
B) Belirli bir yerde yapılması
C) Herhangi bir izne tabi olmadan yapılabilmesi
D) Belli bir amaca yönelik olmak
E) Belirli bir zamanda yapılması

Cevap : C) Herhangi bir izne tabi olmadan yapılabilmesi
Açıklama : Havacılık, güvenliğin en üst düzeyde tutulduğu bir alandır. Tüm uçuş aktiviteleri sivil veya askeri otoritelerin iznine, uçuş planlarına ve belirli kurallara tabidir. İzin almadan serbestçe uçuş yapmak mümkün değildir.

16. Havacılıkta ilk çıkış insanların ………… izlemesi ve onlara özenmesi ile ortaya çıkmıştır. Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Kelebekleri
B) Filleri
C) Kedileri
D) Sinekleri
E) Kuşları

Cevap : E) Kuşları
Açıklama : İnsanlığın uçma hayali, tarih boyunca gökyüzünde süzülen kuşları gözlemlemesiyle başlamıştır. İlk uçuş denemeleri (kanat çırpan kanatlar vb.) tamamen kuşların fizyolojik yapısına özenilerek tasarlanmıştır.

17. Aşağıdakilerden hangisi kalite sisteminin ISO standartlarını sağlayabilmesi için gerekli olan 6 KYS (Kalite Yönetim Sistemi) prosedürü arasında yer almaz?

A) Düzeltici eylem ve hata analizi
B) Müşteri sayısının değerlendirilmesi
C) Kayıt kontrolü
D) Uygun olmayan ürünün kontrolü
E) Dokümanların kontrolü

Cevap : B) Müşteri sayısının değerlendirilmesi
Açıklama : ISO 9001 standardında; Doküman kontrolü, Kayıt kontrolü, İç tetkik, Uygun olmayan ürünün kontrolü, Düzeltici eylem ve Önleyici eylem temel zorunlu prosedürlerdir. “Müşteri sayısının değerlendirilmesi” bir prosedür değil, bir iş metriği veya istatistiki veridir.

18. Aşağıdakilerden hangisi sivil havacılık sisteminin özelliklerinden biri değildir?

A) Bünyesinde birçok faaliyet bulunmaktadır.
B) Genel havacılık faaliyetleri sivil havacılık sistemi içerisinde yer alır.
C) Dış dünya ile etkileşim fazladır.
D) Açık bir sistemdir.
E) Savaş uçaklarının üretimini içerir.

Cevap : E) Savaş uçaklarının üretimini içerir.
Açıklama : Sivil havacılık sistemi; ticari hava yolu taşımacılığını, sportif havacılığı, zirai ilaçlamayı ve genel havacılığı kapsar. “Savaş uçaklarının üretimi ve kullanımı” ise savunma sanayii ve askeri havacılık sistemi içerisinde yer alan bir faaliyettir.

19. Aşağıdakilerden hangisi AS 9100 Standardı’nın uygulanmasında yardımcı olabilecek dört temel aşama arasında yer almaz?

A) Kalite sistem yapısının belirlenmesi
B) Uygulama
C) Keyfî uygulanan kararlar
D) Risk analizi, değerlendirme ve kayıt
E) Planlama ve tasarlama

Cevap : C) Keyfî uygulanan kararlar
Açıklama : Havacılık ve uzay sanayii için geliştirilen AS 9100 standardı; planlama, sistem yapısını belirleme, uygulama ve risk analizi gibi bilimsel ve disiplinli adımları içerir. “Keyfî kararlar”, kalite standartlarının tam zıttıdır ve kabul edilemez.

20. Uçağı görerek çalışması gereken hava trafik kontrol pozisyonu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uçuş kontrol
B) Delivery
C) Yaklaşma kontrol
D) Saha kontrol
E) Meydan kontrol

Cevap : E) Meydan kontrol
Açıklama : Havaalanı kontrol kulesinde görev yapan “Meydan Kontrol” (Aerodrome Control/Tower) görevlisi, havaalanı çevresindeki ve yerdeki uçakları görsel olarak (pencereden bakarak) takip etmek ve iniş-kalkış izinlerini vermekle yükümlüdür.