Çocukluk Döneminde Sanat 2025-2026 Final Soruları

Sanatın Antropolojik Kökenleri ve Etimolojik Temelleri

İnsanlık tarihinin en erken evrelerinden itibaren sanat, sadece bir estetik arayış değil, yaşamsal bir gereklilik ve ifade biçimi olarak karşımıza çıkar. Sahne sanatlarının temelini oluşturan danslar, antik toplumlarda eğlence amacıyla değil, doğaüstü güçlerle bağ kurmak ve Tanrıları memnun etmek amacıyla gerçekleştirilen ritüellerin bir parçası olarak doğmuştur. Benzer şekilde, el sanatlarının doğuşu da zevk veya kimlik kaygısından önce barınma, beslenme ve korunma gibi temel ihtiyaçlara dayanır. Sanat kavramının Batı dillerindeki karşılığı olan “art”, Latince “ars” kelimesinden türetilmiştir. Bu kelime, antik çağlarda ve ortaçağda günümüzdeki sadece estetik odaklı sanat anlayışından farklı olarak; bir işi kuralına göre, ustalıkla ve beceriyle yapabilme yeteneğini, yani teknik bilgiyi ifade etmekteydi.

Müzik, Teknoloji ve İletişim

Müzik sanatı, evrensel diliyle uluslararası müzik ailelerini bünyesinde barındırır. Bu geniş aile içerisinde Klasik Müzik, coğrafi ve kültürel sınırları aşarak tüm dünyada akademik bir standart haline gelmiş en köklü alt türdür. Müzikal eserlerin yapısını ve bölümler arası mimari ilişkisini ifade eden form kavramı; şarkı, süit ve koncerto gibi yapısal unsurları kapsarken, “Rock” bir form değil bir müzik türü olarak tanımlanır. Teknolojinin sanata dahil olmasıyla birlikte, 1957 yılında Illinois Üniversitesi’nde “Illiac I” bilgisayarı kullanılarak bestelenen “Illiac Suite for String Quartet”, bilgisayar destekli besteciliğin tarihteki ilk örneği olarak devrim yaratmıştır. Ayrıca müzik terminolojisinde, icra eylemi insan sesinden farklı olarak sadece çalgılar söz konusu olduğunda spesifik olarak “çalma” kavramıyla ifade edilir.

Çocukluk Döneminde Sanat Eğitimi ve Drama

Çocuklar için sanat eğitimi, teknik bir başarıdan ziyade bir zevk aracıdır; çocuğun dünyayı keşfederken içsel doyum sağlaması ve yaratıcılığını özgürce dışa vurması esas alınır. Bu süreçte Joan Miró gibi soyut sanatçıların eserlerinden esinlenilerek yapılan parmak boyama, renk çemberi ve heykel çalışmaları, 3-6 yaş grubu çocukların hayal gücünü besler. Ancak bu yaş grubunda “ayı maskesi” gibi belirli bir figüre dayalı kısıtlamalar, Miró’nun soyut sanat anlayışı içinde yer alan bir çalışma yöntemi değildir. Sanat eğitiminin en dinamik yöntemlerinden biri olan yaratıcı drama; ısınma, kaynaştırma, uygulama ve tartışma gibi sistematik aşamalardan oluşur. Drama etkinlikleri çocuklara sözel, işitsel, görsel ve fiziksel boyutlarda gelişim alanı sunarken, profesyonel bir metin yazımı gerektiren “yazınsal” boyut çocuk odaklı oyun sürecinin öncelikli bir hedefi değildir; drama sürecinde “işitme” ise bağımsız bir uygulama aşaması olarak kabul edilmez.

Görsel Sanatlardan Dijital Devrime

Görsel sanatlar; heykel, resim, mimari ve karikatür gibi görme duyusuna hitap eden dalları kapsar. Özellikle mimari, tasarımın ardından inşaat ustaları tarafından hayata geçirilen kolektif bir sanat dalı olarak öne çıkar. Görsel ifadenin teknik evriminde, 1826’da Camera Obscura (Karanlık Oda) düzeneği kullanılarak çekilen ilk kalıcı fotoğraf ve 1995’te Toy Story ile sinema dünyasına giren tamamen bilgisayar üretimli dijital film, sanatın teknolojiyle olan sarsılmaz bağını simgeler. İnsanoğlunun yazıyla olan serüveni ise Fenike alfabesi ile modern alfabelerin temeline oturmuş; dil sanatlarında “nazım” (şiir) ve “nesir” (düzyazı) ayrımıyla sanatsal bir zenginliğe ulaşmıştır.

Oyun Teorisi ve Sanatın Bütünlüğü

Oyun, sadece bir eğlence değil, biyolojik bir zorunluluktur. Schiller ve Spencer’ın savunduğu “Artık Enerji Kuramı”na göre oyun, canlıların temel ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra vücutlarında biriken hayat enerjisinin fazlalığından kurtulma isteğinin bir sonucudur. Sanatın üretim süreçlerinde ise, özellikle el sanatlarında ham maddenin estetik bir nesneye dönüşmesi doğrudan yapımcının ustalığına, yani beceri sürecine dayanır. Bu süreçte yapımcı, tasarımın her aşamasında belirleyici bir rol oynar. Son olarak, günümüz sanat dünyası, tüm tarihsel birikimi harmanlayan, türler arası sınırları ortadan kaldıran ve en güncel akım olarak kabul edilen Postmodernizm anlayışının etkisi altındadır.

1. Sahne sanatları tarihinde danslar ilk olarak aşağıdakilerden hangisi için yapılmıştır?

A) Yiyecekler
B) Tanrılar
C) Bitkiler
D) Hayvanlar
E) İnsanlar

Cevap : B) Tanrılar
Açıklama : Sahne sanatlarının, özellikle de dansın kökeni insanlık tarihinin en eski dönemlerindeki dinsel ritüellere ve büyüsel törenlere dayanmaktadır. İlkel topluluklarda dans, sadece bir eğlence aracı değil, doğaüstü güçlerle iletişim kurmanın bir yoluydu. Yağmur yağdırmak, avda başarılı olmak veya hastalıklardan korunmak için yapılan bu ritüellerde danslar, ilk olarak “Tanrılar”ı memnun etmek, onlara şükretmek veya onlardan yardım dilemek amacıyla gerçekleştirilen kutsal eylemler olarak ortaya çıkmıştır.

2. Aşağıdakilerden hangisi müzik sanatlarında uluslararası müzikler ailesindeki bir alt türdür?

A) Blues
B) Jazz
C) Klasik müzik
D) Hard rock
E) Metal

Cevap : D) Hard rock
Açıklama :

3. Aşağıdakilerden hangisi el sanatlarının ortaya çıkış önceliğidir?

A) Zevk
B) Estetik
C) İhtiyaç
D) Ticaret
E) Kimlik

Cevap : C) İhtiyaç
Açıklama : İnsanlık tarihinde el sanatlarının doğuşu, sanatsal bir kaygıdan veya estetik arayıştan ziyade tamamen hayatta kalma ve günlük yaşamı idame ettirme zorunluluğundan kaynaklanmıştır. İlk insanlar korunmak için dokumacılık, yiyecek saklamak için çömlekçilik ve sepet örücülüğü gibi faaliyetlere yönelmişlerdir. Bu nedenle el sanatlarının ortaya çıkışındaki mutlak öncelik “İhtiyaç” faktörüdür. Estetik değerler ve zevk unsurları, el sanatları ürünlerinin üzerine zamanla ve toplumsal gelişimle birlikte eklenen ikincil basamaklardır.

4. Çocukluk dönemi sanat eğitimi ve etkinliklerinin aşağıdakilerden hangisi açısından çocuklara yansıması beklenir?

A) Araç
B) Zevk
C) Başarı
D) Yöntem
E) Zorunluluk

Cevap : B) Zevk
Açıklama : Erken çocukluk ve ilkokul döneminde sanat eğitiminin temel amacı, çocuğun teknik bir beceri kazanması veya profesyonel bir sanatçı olması değildir. Sanat etkinlikleri, çocuğun hayal dünyasını özgürce dışa vurabildiği, duyularını keşfettiği ve kendini ifade ederken içsel bir doyum sağladığı bir süreç olmalıdır. Bu nedenle sanatın çocuk üzerindeki en büyük yansıması “Zevk” almasıdır. Sanatın bir başarı kriteri veya zorunluluk olarak sunulması yaratıcılığı köreltirken, zevk odaklı yaklaşım çocuğun sanata karşı ömür boyu olumlu bir tutum geliştirmesini sağlar.

5. Aşağıdakilerden hangisi görsel sanatlardan biri değildir?

A) Heykel
B) Resim
C) Mimari
D) Karikatür
E) Tiyatro

Cevap : E) Tiyatro
Açıklama : Sanat dalları temel olarak plastik (görsel), fonetik (işitsel) ve dramatik (ritmik/sahne) sanatlar olarak üç ana gruba ayrılır. Görsel sanatlar; maddeye biçim veren ve görme duyusuna hitap eden resim, heykel, mimari ve karikatür gibi dalları kapsar. “Tiyatro” ise görsel ögelere sahip olmasına rağmen temelde bir metne, canlandırmaya ve zamana yayılan bir performansa dayandığı için sahne sanatları veya dramatik sanatlar kategorisinde değerlendirilir.

6. Çizim aşaması sonrası inşaat ustaları tarafından yapılan sanat dalı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mimari
B) Karikatür
C) Resim
D) Heykel
E) Gravür

Cevap : A) Mimari
Açıklama : Mimari, hem bir güzel sanat dalı hem de teknik bir mühendislik disiplinidir. Mimar tarafından kurgulanan tasarım ve kağıt üzerinde gerçekleştirilen çizim aşaması işin sanatsal ve planlama kısmını oluşturur. Ancak bu tasarımların fiziksel bir yapıya (bina, anıt, köprü vb.) dönüşmesi süreci, inşaat ustaları ve mühendislerin emeğiyle gerçekleşir. Diğer görsel sanat dallarında (resim, heykel vb.) sanatçı eseri genellikle bizzat kendisi nihayete erdirirken, mimaride kolektif bir uygulama süreci söz konusudur.

7. Joan Miró’nun eserlerinden esinlenen 3-6 yaş görsel sanatlar etkinlikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

A) Heykel yapımı
B) Ayı maskeleri
C) Parmak boyama
D) İlkbahar görselleri
E) Renk çemberi

Cevap : A) Heykel yapımı
Açıklama :

8. Aşağıdakilerden hangisi dil sanatlarında şiiri tür olarak ifade eden terimdir?

A) Nesir
B) İntak
C) Nazım
D) Teşhis
E) Mecaz

Cevap : C) Nazım
Açıklama : Edebiyat ve dil sanatlarında metinler yapısal olarak ikiye ayrılır. Düzyazı biçimindeki metinlere “Nesir” adı verilirken; ölçülü, kafiyeli ve belirli bir ritme (dizelere) dayalı edebi türlere “Nazım” denir. Şiir, nazım türünün en temel ve en eski temsilcisidir. Diğer şıklardaki intak (konuşturma) ve teşhis (kişileştirme) birer söz sanatı, mecaz ise kelimenin gerçek anlamı dışındaki kullanımıdır; nazım ise doğrudan şiirin türsel karşılığıdır.

9. Aşağıdakilerden hangisi müzik sanatlarında form unsuruna ilişkin değildir?

A) Rock
B) Semah
C) Şarkı
D) Süit
E) Koncerto

Cevap : A) Rock
Açıklama : Müzikte “form”, bir müzik eserinin yapısını, bölümlerini ve bu bölümlerin birbirleriyle olan mimari ilişkisini ifade eden teknik bir kavramdır. Şarkı (vokal form), koncerto (solo enstrüman ve orkestra), süit (dans bölümleri bütünü) ve semah (törensel form) birer müzikal formdur. Ancak “Rock”, bir eserin iç yapısını değil, o müziğin stilini, tarzını ve genel karakterini ifade eden bir müzik türüdür; dolayısıyla müzikal form unsurları arasında yer almaz.

10. Aşağıdaki eserlerden hangisi bilgisayarla müzik bestelemenin en eski örneğidir?

A) Computer Cantate
B) Bycicle Built for Two
C) Machine Music
D) Numerology
E) Illiac Suite for String Quartet

Cevap : E) Illiac Suite for String Quartet
Açıklama : Bilgisayar teknolojisinin müzik besteleme sürecine dahil olmasının ilk tarihsel örneği 1957 yılında Illinois Üniversitesi’nde verilmiştir. Lejaren Hiller ve Leonard Isaacson tarafından “Illiac I” adlı bilgisayar kullanılarak oluşturulan “Illiac Suite for String Quartet”, dünyadaki bilgisayar destekli besteciliğin ilk sanatsal ve bilimsel ürünü olarak kabul edilir. Bu eser, algoritmik müzik ve yapay zeka müzik çalışmalarının temel taşı sayılmaktadır.

11. Latince “ars” kelimesi aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

A) Güzellik
B) Tasarı
C) Duygu
D) Teknik
E) Yaratıcılık

Cevap : D) Teknik
Açıklama : Sanat kelimesinin Batı dillerindeki karşılığı olan “art” (İngilizce/Fransızca), köken olarak Latince “ars” kelimesine dayanır. Antik çağlarda ve ortaçağda bu terim, günümüzdeki sadece estetik odaklı sanat anlayışından farklı olarak; bir işi kuralına göre, ustalıkla ve beceriyle yapabilme yeteneğini, yani “Teknik” bilgiyi ifade ediyordu. O dönemde bir marangozun veya bir ayakkabı ustasının yaptığı iş ile bir heykeltıraşın işi aynı “teknik ustalık” (ars) sınıfına dahil ediliyordu.

12. Aşağıdakilerden hangisi müzik sanatlarını seslendirmeye dair sadece çalgılara ilişkin bir kavramdır?

A) Çalma
B) Söyleme
C) Yorumlama
D) İcra
E) Performans

Cevap : A) Çalma
Açıklama : Müzik sanatının icra edilmesi sürecinde kullanılan terimler, ses kaynağına göre değişiklik gösterir. İcra, yorumlama ve performans hem insan sesi (vokal) hem de çalgılar için kullanılan genel terimlerdir. Söyleme eylemi ise sadece insan sesine özgüdür. Ancak “Çalma” terimi, müziğin fiziksel bir müzik aleti (piyano, keman, bağlama vb.) kullanılarak seslendirilmesini ifade eden ve sadece enstrümanlara/çalgılara özgü olan teknik bir kavramdır.

13. Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı drama uygulama aşamalarından biri değildir?

A) Isınma
B) İşitme
C) Tartışma
D) Uygulama
E) Kaynaştırma

Cevap : B) İşitme
Açıklama : Yaratıcı drama süreci metodolojik olarak belirli basamaklardan oluşur. Bu süreç; grubun fiziksel ve zihinsel olarak hazırlandığı “ısınma” ve “kaynaştırma” çalışmalarıyla başlar, temel konunun doğaçlamalarla canlandırıldığı “uygulama” (rol oynama) safhasıyla devam eder ve son olarak grubun süreci değerlendirdiği “tartışma” aşamasıyla nihayete erer. “İşitme” ise biyolojik bir duyusal algı sürecidir ve yaratıcı dramanın tanımlanmış bir uygulama aşaması değildir.

14. Aşağıdakilerden hangisi tarihsel sırada en son ve güncel sanat akımıdır?

A) Minimalizm
B) Postmodernizm
C) Maniyerizm
D) Kübizm
E) Realizm

Cevap : B) Postmodernizm
Açıklama : Sanat tarihi kronolojik olarak incelendiğinde; 16. yüzyıl Maniyerizm, 19. yüzyıl Realizm ve 20. yüzyılın başındaki Kübizm ve Minimalizm gibi modernist akımlar birbirini izlemiştir. Modernizmin kesin doğrularına, kurallarına ve hiyerarşisine karşı çıkan, 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren günümüze kadar etkisini sürdüren en son ve güncel sanat akımı “Postmodernizm”dir. Postmodernizm, sanatta türlerin birbirine karıştığı ve çoğulcu bir anlayışın hakim olduğu dönemi temsil eder.

15. Aşağıdakilerden hangisi çocukların drama etkinliğindeki boyutlardan biri değildir?

A) Sözel
B) İşitsel
C) Görsel
D) Yazınsal
E) Fiziksel

Cevap : D) Yazınsal
Açıklama : Çocukluk dönemi drama çalışmaları, çocuğun bedeniyle ve duyularıyla aktif olduğu, sürece dayalı bir oyun faaliyetidir. Bu etkinliklerde çocuk fiziksel olarak hareket eder, sözel ve işitsel (ses/müzik) ögeleri kullanır ve görsel materyallerle etkileşime girer. Ancak “Yazınsal” boyut, bir metin yazma veya senaryo kurgulama sürecini gerektirdiğinden, genellikle daha ileri yaşlarda ve profesyonel tiyatro eğitimlerinde devreye girer; çocukların oyun odaklı drama etkinliği için öncelikli bir boyut değildir.

16. Dünyadaki ilk fotoğraf aşağıdakilerden hangisiyle yaratılmıştır?

A) Kodak Brownie
B) Daguerreotype
C) Camera Obscura
D) Dycam Model 1
E) Photoshop

Cevap : C) Camera Obscura
Açıklama : Fotoğrafçılığın temelini oluşturan en eski optik düzenek “Camera Obscura”dır (Karanlık Oda). Karanlık bir kutunun bir yüzeyinden sızan ışığın karşı yüzeye görüntüyü ters bir şekilde yansıtması ilkesine dayanan bu araç, Rönesans ressamlarından bilim insanlarına kadar yüzyıllar boyu kullanılmıştır. Dünyadaki ilk kalıcı fotoğraf (Nicéphore Niépce tarafından 1826’da çekilen pencereden görünüş), bu karanlık kutu düzeneği kullanılarak kimyasal maddelerin ışığa duyarlı bir levha üzerine sabitlenmesiyle elde edilmiştir.

17. Dünyadaki ilk dijital film örneği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Roundhay Garden Scene
B) Toy Story
C) Windhorse
D) Sortie de l’usine Lumière de Lyon
E) Monkeyshines

Cevap : C) Windhorse
Açıklama :

18. El sanatlarının tasarım ve üretim sürecinde yapımcının rolünü ifade eden süreç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ham madde süreci
B) Sıradan süreç
C) Beceri süreci
D) Biçimsel süreç
E) Bütünsel süreç

Cevap : E) Bütünsel süreç
Açıklama :

19. Aşağıdakilerden hangisi insanlarda ‘oyun’un ortaya çıkışının belirlenmiş amaçlarından biridir?

A) Sanat eseri yaratım ihtiyacı
B) İnsanlardan uzaklaşma isteği
C) Topluluk oluşturma yöntemi
D) Hayvanları uzaklaştırma taktiği
E) Hayat enerjisinin fazlalığından kurtulma isteği

Cevap : E) Hayat enerjisinin fazlalığından kurtulma isteği
Açıklama : Oyunun biyolojik ve psikolojik temellerine dair geliştirilen klasik kuramlardan biri Schiller ve Spencer tarafından savunulan “Artık Enerji Kuramı”dır. Bu kurama göre, canlılar (özellikle çocuklar ve yavru hayvanlar) beslenme ve barınma gibi temel yaşam ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra vücutlarında biriken fazla enerjiyi tüketmek zorundadırlar. Oyun, bu biriken “Hayat enerjisinin fazlalığından kurtulma” ihtiyacının bir sonucu olarak ortaya çıkan ve canlının biyolojik dengesini sağlayan doğal bir eylemdir.

20. Dünyada ilk olduğu kabul edilen alfabe aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uygur alfabesi
B) Arap alfabesi
C) Yunan alfabesi
D) Fenike alfabesi
E) Latin alfabesi

Cevap : D) Fenike alfabesi
Açıklama : Yazı sistemlerinin evriminde piktogramlardan (resim yazısı) ve hece yazılarından, seslere dayalı alfabe sistemine geçiş insanlık tarihinin en büyük devrimlerinden biridir. M.Ö. 1200’lü yıllarda Doğu Akdeniz’de yaşamış olan Fenikeliler, bugünkü modern alfabelerin (Yunan, Latin, Arap, Kiril vb.) atası sayılan 22 sessiz harften oluşan ilk düzenli alfabeyi geliştirmişlerdir. Bu sistem, Fenikeli tüccarlar vasıtasıyla Akdeniz dünyasına yayılmış ve kültür tarihinin akışını değiştirmiştir.