Resimli Çocuk Kitapları 2025-2026 Final Soruları

Resimli Çocuk Kitaplarının Evrimi ve İşlevi

İnsanoğlunun görsel iletişim serüveni, mağara duvarlarındaki bizon resimlerinden bugünün çok boyutlu çocuk kitaplarına kadar uzanmaktadır. İlk çağlarda resimlerin anlaşılmasının kolay olması nedeniyle tercih edilen görsel dil, bugün çocuk edebiyatının temel taşıdır. Çocuk kitapları endüstrisi, çocukların kendilerine ait olgulara ve ihtiyaçlara sahip olduğunun keşfedilmesiyle doğmuştur. Ülkemizde ise özellikle İkinci Meşrutiyet dönemi, bu alandaki ilginin arttığı ve sistemli yayıncılığın filizlendiği kritik bir dönemeçtir.

Türler ve Anlatım Teknikleri

Çocuk edebiyatı; lirik, epik ve satirik gibi farklı şiir türleriyle zenginleşir. Özellikle fabllar, soyut fikirleri somutlaştırarak çocukların zihinsel şemalarına uygun hale getirir. Çizgi romanlarda ise sinema teknikleri, perspektif ve ışık oyunları kullanılarak statik karelere hareket kazandırılır. Bebeklik döneminde ise kitaplar sadece birer metin değil; kıkırdaklar, sesler ve yumuşak dokularla desteklenerek birer oyuncak işlevi görürler. Bu kitapların tek kucak hacminde olması, ergonomik bir zorunluluktur.

Pedagojik İlkeler ve Okuryazarlık

Kaliteli bir çocuk kitabında en önemli kural “çocuğa görelik”tir. Metnin sade ve anlaşılır bir dile sahip olması, çocuğun okuma eyleminden soğumasını engeller. Ayrıca filizlenen okuryazarlık süreci, çocuğun henüz okula başlamadan ev içindeki okuma etkinlikleriyle kitaplara aşina olmasını sağlar. Masallar ise her ne kadar her zaman mutluluk ve güven aşılamasa da, hayatın sembolik zorluklarını anlatarak çocuğu yaşama hazırlar.

Fiziksel Özellikler ve Kütüphane Kültürü

Bir kitabın estetiği kadar dayanıklılığı da önemlidir. İplik dikiş yöntemi, sayfaların kopmasını engelleyen en sağlıklı ciltleme tekniğidir. Bu eserlerin topluma sunulduğu çocuk kütüphaneleri ise çocukların erken yaşta kitapla tanışmasını sağlar. Bu mekanların tasarımında döner kapı gibi engellerden kaçınılmalı, rampa ve bebek arabası alanları gibi erişilebilirlik unsurları ön plana çıkarılmalıdır.

Sonuç

Resimli çocuk kitapları, çocuğun estetik algısını, sosyal-duygusal gelişimini ve bilişsel kapasitesini inşa eden devasa bir köprüdür. Bir grubun üyesi olma ihtiyacı duyan çocuk, kütüphane ve sınıf ortamındaki paylaşımlı okumalarla bu ihtiyacını karşılar ve kendine güvenli bir kimlik geliştirir.

1. Kuklalar ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Çocuklar birkaç eklemli ve az sayıda parmak hareketi olan kuklaları daha kolay kullanırlar.
B) Çubuk kuklalarının yapımı ve oynatımı çocuklar için kolaydır.
C) Parmak kuklası, kumaş, kâğıt ya da ince kartondan parmağa geçebilecek şekilde yapılmaktadır.
D) El kuklaları, bir ele geçirilebilecek şekilde kese kağıdı, çorap gibi çeşitli malzemelerden yapılmaktadır.
E) İpli kuklalarda vücut parçaları iplerle ya da misina gibi dayanaklı bir malzeme ile bağlanarak hareket ettirilmektedir.

Cevap : A) Çocuklar birkaç eklemli ve az sayıda parmak hareketi olan kuklaları daha kolay kullanırlar.

Açıklama : Kuklalar, çocuk edebiyatı ve dramatik etkinliklerin ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak gelişimsel olarak bakıldığında, küçük yaştaki çocukların ince motor becerileri henüz tam gelişmediği için “az sayıda parmak hareketi” gerektiren kuklalar bile onlar için zorlayıcı olabilir. Çocuklar için en kolay kukla türleri genellikle el kuklaları veya çubuk kuklalardır; ipli kuklalar (marionette) ise en karmaşık olanlardır. Seçenekteki “kolay kullanırlar” ifadesi, çocukların motor gelişim evreleri göz önüne alındığında her zaman doğru bir genelleme değildir.

2. Konu ya da bir kişiyi iğneleyici biçimde ele alan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Didaktik
B) Satirik
C) Pastoral
D) Epik
E) Lirik

Cevap : B) Satirik

Açıklama : Şiir türleri işledikleri konulara göre sınıflanır. Satirik şiir, bir kişiyi, bir topluluğu veya bir durumu iğneleyici, yerici ve eleştirel bir dille ele alan şiir türüdür. Çocuk edebiyatında satirik unsurlar, çocukların eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek için mizahla harmanlanarak sunulur. Lirik şiir duygusal, epik şiir kahramanlık, didaktik şiir öğretici ve pastoral şiir ise doğa konularını işler.

3. Bebek kitapları….. hacimli olmalıdır.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) tek kucak
B) iki kucak
C) büyük
D) ağır
E) küçük

Cevap : E) küçük

Açıklama :

4. Çizgi romanlarda resimlerin hangi teknikleri kullanılarak anlatım sağlanır?

A) Eski dönem resim teknikleri
B) Sadece iki boyutlu teknikler
C) Sade renk kullanımı
D) Soyut ve sanatsal teknikler
E) Perspektif, ışık ve derinlik belirtme

Cevap : E) Perspektif, ışık ve derinlik belirtme

Açıklama : Çizgi romanlar, statik resimler aracılığıyla bir hareket ve hikaye akışı hissi yaratmak zorundadır. Bunu başarabilmek için sanatçılar; derinlik algısını güçlendiren perspektif tekniklerini, sahnenin atmosferini belirleyen ışık ve gölge oyunlarını ve boyut hissi veren hacim çalışmalarını yoğun olarak kullanırlar. Bu teknikler, okuyucunun kendini hikayenin üç boyutlu dünyasında hissetmesini sağlar.

5. Çocuk kitaplarında kullanılan dilin sade ve anlaşılır olması neden önemlidir?

A) Yazarların daha az kelime kullanmayı tercih etmesi için
B) Çocukların sözcük dağarcığını sınırlamak için
C) Ebeveynlerin kitabı hızlıca okuyabilmesi için
D) Kitapların kısa sürede bitirilmesi için
E) Çocukların metni rahatlıkla anlayabilmesi için

Cevap : E) Çocukların metni rahatlıkla anlayabilmesi için

Açıklama : Çocuk edebiyatının en temel ilkesi “çocuğa görelik”tir. Kitaptaki dilin, çocuğun bilişsel gelişim düzeyine ve mevcut kelime dağarcığına uygun olması gerekir. Sade ve anlaşılır bir dil, çocuğun metni anlamlandırmasını, olay örgüsünü takip etmesini ve okuma eyleminden keyif almasını sağlar. Karmaşık bir dil, çocuğun okumaya karşı direnç geliştirmesine neden olabilir.

6. Aşağıdakilerden hangisi en iyi ciltleme tekniğidir?

A) Dosyalama
B) Tel zımba
C) Press
D) İplik dikiş
E) Yapıştırma

Cevap : D) İplik dikiş

Açıklama : Kitapların dayanıklılığı, özellikle sayfaları sıkça çeviren çocuklar için hayati önem taşır. İplik dikiş tekniği, sayfaların formalar halinde dikilmesiyle oluşturulur ve en sağlam ciltleme yöntemi olarak kabul edilir. Yapıştırma veya tel zımba zamanla sayfa kopmalarına veya paslanmalara neden olabilirken; iplik dikiş, kitabın tamamen açılmasına olanak tanır ve uzun ömürlü kullanım sağlar.

7. Çocuk kütüphanelerinin çocuklara sağladığı en önemli avantaj nedir?

A) Ebeveynlerin kendilerine zaman yaratmak için çocukları bırakabilmesi
B) Çok sayıda materyal bulundurması
C) Eğlence ortamı sağlaması
D) Çocukların erken yaşlarda kitaplarla tanışması
E) Yetişkinlere yönelik etkinlikler sağlaması

Cevap : D) Çocukların erken yaşlarda kitaplarla tanışması

Açıklama : Çocuk kütüphaneleri, bireyin okuma kültürünün temellerinin atıldığı ilk kurumsal mekanlardır. Bu mekanların en büyük işlevi, çocukların henüz okuma yazma bilmedikleri dönemden itibaren kitapların büyülü dünyasıyla tanışmalarını, kütüphane kullanım alışkanlığı kazanmalarını ve kitap sevgisini içselleştirmelerini sağlamaktır. Bu erken tanışıklık, ileride akademik başarıyı ve yaşam boyu öğrenme becerisini doğrudan etkiler.

8. Öykü kartları kullanılarak yapılan öykü anlatımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Dergilerden veya kitaplardan olayları anlatan kısa bölümler çoğaltılarak öykü kartları hazırlanır.
B) Çocukların özellikle alıcı dil becerilerini geliştirir.
C) Anlatım sırasında öykü kartları tüm çocukların görebileceği şekilde tutulur.
D) Öykü kartları kalın, sert karton gibi bir yüzeye yapıştırılır.
E) Öykü kartlarını sırası ile göstermek önemlidir.

Cevap : B) Çocukların özellikle alıcı dil becerilerini geliştirir.

Açıklama :

9. Masalların çocuklar üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Masallar çocukların hayal güçlerini geliştirir.
B) Masallar, çocuklara ahlaki dersler ve hayat tecrübeleri sunar.
C) Masallar çocuklara her zaman mutluluk ve güven duygusu aşılar.
D) Masallar, çocukların sözcük dağarcığını genişletir.
E) Masallar, kültürel değerleri ve gelenekleri çocuklara aktarır.

Cevap : C) Masallar çocuklara her zaman mutluluk ve güven duygusu aşılar.

Açıklama : Masallar evrensel çatışmaları (iyi-kötü, dev-cüce vb.) işler. Birçok masalda korkutucu devler, cadılar veya tehlikeli durumlar yer alabilir. Masalların amacı her zaman “mutluluk aşılamak” değil, hayattaki zorluklarla baş etme yollarını sembolik olarak göstermektir. Bazı masallar çocuklar için kaygı uyandırıcı olabilir; bu nedenle masalların yaşına uygun seçilmesi ve anlatım biçimi önem taşır.

10. Aşağıdakilerden hangisi çocuk kitapları endüstrisinin başlangıç sebebidir?

A) Yetişkin kitaplarını çocukların anlamaması
B) Çocukların da kendilerine ait olgulara sahip olması
C) Çocukların resimlere daha çok ilgi göstermesi
D) Edebiyatın yan dallara bölünerek çeşitlilik yaratılması
E) Yapılmamış bir iş olduğu için kazancın çok olması

Cevap : B) Çocukların da kendilerine ait olgulara sahip olması

Açıklama : Tarih boyunca çocuklar “küçük yetişkinler” olarak görülmüştür. Ancak modern pedagojiyle birlikte çocukluğun kendine has ihtiyaçları, ilgi alanları, hayal dünyası ve dünyayı algılama biçimi olan ayrı bir evre olduğu kabul edilmiştir. Çocuk kitapları endüstrisi, çocukların bu kendine özgü “çocukluk olgularını” beslemek, onlara uygun görsel ve metinsel içerik üretmek ihtiyacından doğmuştur.

11. Ülkemizde ….. ile çocuk edebiyatına ilgi artmıştır.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Cumhuriyet Dönemi
B) matbaanın gelmesi
C) İkinci Meşrutiyet
D) 2000’li yıllar
E) Tanzimat Fermanı

Cevap : E) Tanzimat Fermanı

Açıklama :

12. Fabl, soyut fikirleri ….. hâlde veren kısa öykülerdir.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) gerçekçi
B) korkunç
C) somut
D) hayali
E) soyut

Cevap : C) somut

Açıklama : Fabllar; dürüstlük, kurnazlık, dostluk gibi soyut ahlaki kavramları; hayvan karakterler ve sembolik olaylar aracılığıyla “somut” birer hayat dersine dönüştürürler. Çocuklar soyut kavramları anlamakta zorlandıkları için, fablların bu somutlaştırma özelliği (konkretizasyon) pedagojik açıdan çok kıymetlidir.

13. Aşağıdakilerden hangisi resimli öykü kitaplarında temayı değerlendirmek için sorulabilecek sorulardan biri değildir?

A) Fikirler resimlerle süslenmiş mi?
B) Temaların çocukların deneyimlerini genişletecek gücü var mi?
C) Temalar orijinal mi?
D) Temalar yetişkinler için uygun mu?
E) Temalar açık ve canlı olarak verilmiş mi?

Cevap : D) Temalar yetişkinler için uygun mu?

Açıklama : Resimli çocuk kitapları çocuklar için hazırlanır. Bir kitabın başarısı, temasının çocukların dünyasına hitap etmesi, onların hayal gücünü geliştirmesi ve seviyelerine uygun olmasıyla ölçülür. Temanın “yetişkinler için uygun olup olmaması” değerlendirme kriterleri arasında yer almaz; temel odak her zaman “çocuğa görelik” ilkesidir.

14. Çizgi romanda balon içinde konuşma, uzak yakın, boyut gibi…… teknikleri kullanılmıştır.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) oturma
B) sinema
C) hareket
D) dans
E) oyun

Cevap : B) sinema

Açıklama : Çizgi romanlar “kağıt üzerindeki sinema” olarak nitelendirilir. Kamera açılarını andıran uzak-yakın planlar, sahnelerin kurgulanması (montaj hissi) ve karakterlerin hareket yönlerinin belirlenmesi gibi unsurlar doğrudan sinema dilinden ve tekniklerinden ödünç alınmıştır. Konuşma balonları ise bu görsel akışa ses unsurunu ekler.

15. Epik şiirler aşağıdaki konulardan hangilerini işler?

A) Kahramanlıklar ve tarihî olaylar
B) Eleştirisel ve iğneleyici konular
C) Doğal güzellikler ve doğa olayları
D) Duygusal ve kişisel duygular
E) Eğitici ve toplumsal öğretiler

Cevap : A) Kahramanlıklar ve tarihî olaylar

Açıklama : Epik (destansı) şiirler, bir milletin tarihinde derin izler bırakan savaşları, kahramanlıkları, büyük göçleri ve efsanevi olayları coşkulu bir dille anlatan şiir türüdür. Çocuk edebiyatında epik şiirler; milli kimliğin oluşması, cesaret ve fedakarlık gibi erdemlerin aşılanması amacıyla kullanılır.

16. Ev içindeki kitap okuma etkinlikleri….. okuryazarlığı destekler.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) filizlenen
B) bilinçsiz
C) sonradan kazanılan
D) bilinçli
E) doğuştan

Cevap : A) filizlenen

Açıklama : Filizlenen okuryazarlık (emergent literacy), çocuğun henüz okulda sistemli bir okuma-yazma eğitimi almadan önce; evde kitaplarla haşır neşir olması, tabelaları fark etmesi ve ses-harf ilişkisini sezmeye başlaması sürecidir. Ev içi okuma etkinlikleri bu filizlenmenin en güçlü tetikleyicisidir.

17. 0-3 yaş kitapları ek olarak ….. içerebilir.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) oyuncak
B) yedek kitap
C) kitap
D) sözlük
E) kalem

Cevap : A) oyuncak

Açıklama : 0-3 yaş dönemi duyusal keşif dönemidir. Bu yaş grubundaki kitaplar sadece metin ve resimden oluşmaz; çıngıraklar, farklı dokudaki kumaşlar veya basit mekanizmalar eklenerek kitaba “oyuncak” özelliği kazandırılır. Bu sayede çocuk kitabı hem bir okuma materyali hem de bir oyun nesnesi olarak algılar.

18. İlk çağlarda neden resimle iletişim yazıya tercih edilmiştir?

A) Resimlerin estetik olması
B) Yazıya ihtiyaç duyulmaması
C) Yazının daha karmaşık olması
D) Resimlerin anlaşılmasının daha kolay olması
E) Resimlerin renkli olması

Cevap : D) Resimlerin anlaşılmasının daha kolay olması

Açıklama : Yazı, öğrenilmesi gereken soyut bir semboller sistemidir. Resim ise nesnelerin doğrudan görsel karşılığı olduğu için dil bariyerini aşan, evrensel ve çok daha hızlı anlaşılan bir iletişim yoludur. İlk çağlardaki insanlar, av sahnelerini veya ritüellerini aktarmak için görsel olarak daha ikna edici ve anlaşılır olan resmi kullanmışlardır.

19. Aşağıdakilerden hangisi kütüphanelerde bulunması gereken fiziksel özelliklerden biri değildir?

A) Otopark alanı
B) Rampa girişi
C) Döner kapı
D) Yangın merdiveni
E) Bebek arabası park alanı

Cevap : C) Döner kapı

Açıklama : Çocuk kütüphaneleri “erişilebilir” ve “güvenli” olmalıdır. Döner kapılar, küçük çocuklar için sıkışma tehlikesi yaratan ve bebek arabalarıyla girişi engelleyen fiziksel bariyerlerdir. Modern kütüphane tasarımında engelli rampası, yangın merdiveni ve bebek arabası alanı bir zorunlulukken; döner kapı kaçınılması gereken bir unsurdur.

20. Bir grubun üyesi olma ihtiyacı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Çocuklar grup üyeliği ihtiyacını bireysel olarak karşılamaya çalışır.
B) Çocukların grup üyeliği yalnızca oyun arkadaşları ile sınırlıdır.
C) Çocuklar, grup içinde kabul gördüklerinde sosyal duygusal gelişimleri desteklenir.
D) Bu ihtiyaç çocuklar için sadece aile ilişkileri ile sınırlıdır.
E) Bir grubun üyesi olma ihtiyacı yetişkinliğe geçişte ortadan kalkar.

Cevap : C) Çocuklar, grup içinde kabul gördüklerinde sosyal duygusal gelişimleri desteklenir.

Açıklama : İnsan sosyal bir varlıktır ve çocukluk döneminde bir gruba (aile, okul, oyun grubu) ait olma hissi özgüven gelişimi için kritiktir. Grup içinde kabul gören, sevilen ve roller üstlenen bir çocuğun sosyal-duygusal gelişimi ivme kazanır. Dışlanma hissi ise gelişimsel duraksamalara yol açabilir.