Fiziksel Büyüme ve Motor Gelişim 2025-2026 Final Soruları

1. Hareket Eğitiminde Planlama ve Uygulama

Hareket eğitimi, çocukların fiziksel kapasitelerini artırırken bilişsel ve sosyal gelişimlerini de destekler. Bu süreçte öğretmenin rolü kritiktir. Etkinlikler planlanırken çocuklar heterojen (karışık) gruplara ayrılmalı, cinsiyet veya yetenek ayrımı yapılmamalıdır. Alan seçimi, çocukların öğretmeni rahatça duyabileceği ve görebileceği, sınıf yönetimi sınırlarını aşmayan büyüklükte olmalıdır; “her zaman çok geniş alan” algısı yanlıştır. Ayrıca çocukların sağlığı için naylon yerine pamuklu, rahat kıyafetler tercih edilmelidir.

2. Dersin Aşamaları: Isınmadan Değerlendirmeye

İyi yapılandırılmış bir hareket eğitimi dersi Isınma aşamasıyla başlar. Bu aşamada çocuklar fizyolojik olarak derse hazırlanır ve öğretmenin yönergelerine odaklanırlar (“Yavaş koş, şimdi hızlan” gibi). Dersin sonunda yer alan Değerlendirme aşaması ise 15-20 dakika gibi uzun süreler değil, 3-5 dakikalık kısa geri bildirim seansları şeklinde olmalıdır. Amaç, çocukların yaptıkları hakkında bilinçli bir farkındalık kazanmasıdır.

3. Motor Gelişim ve Biyolojik Temeller

Çocukların motor becerileri, vücut oranlarındaki değişimle paralel ilerler. Bebeklikten çocukluğa geçişte başın gövdeye oranı küçülür ve ağırlık merkezi aşağı kayar; bu durum çocuğun denge sorunlarını azaltır. Ayrıca okul öncesi çocuklarının göz yapıları henüz ıraksak (hipermetrop) olduğu için, eğitim materyallerinde ve kitaplarda mutlaka büyük puntolar ve görseller tercih edilmelidir. Genetik miras (genotip) ve çevre etkileşimiyle ortaya çıkan dış özelliklere ise fenotip denir.

4. Temel Hareket Becerileri

Hareket eğitiminin amacı akademik başarıyı artırmak değil, motor yeterliliği sağlamaktır. Bu kapsamda Sekme (Skipping) gibi beceriler kritiktir. Sekme, “adım at ve aynı ayak üzerinde sıçra” örüntüsüyle Galop ve Kayma hareketlerinden ayrılır. Bu ritmik yapı, ileride ip atlama, halk oyunları ve atletizmdeki üç adım atlama gibi spor branşlarının temelini oluşturur. “Rakamlar Şatosu” gibi oyunlaştırılmış etkinliklerle “Az-Çok” gibi matematiksel kavramlar da hareket yoluyla pekiştirilebilir.

5. Bireyselleştirme ve Psikososyal Etkiler

Her çocuğun gelişim hızı farklıdır. Bu nedenle Bireyselleştirilmiş Öğretim yöntemleri kullanılmalıdır. Bu yöntem öğretmene zaman tasarrufu sağlamaz, aksine daha fazla emek gerektirir; ancak çocuğun motivasyonunu ve başarısını artırır. Fiziksel etkinliklerde başarılı olan çocuklar sosyal olarak daha kolay kabul görür ve özgüvenleri artar. Başarısızlık hissi ise çocukların etkinlikten soğumasına neden olabilir. Bu nedenle rekabetten uzak, “uygun öğretim yöntemleri” ile desteklenmiş pozitif bir öğrenme ortamı yaratmak en önemli stratejidir.

1. “Çamaşırları Asalım.” etkinliğinde aşağıdaki göstergelerden hangisi yer almaz?

A) Başladığı işi zamanında bitirmek için çaba gösterir.
B) Nesne/varlıkları şekline ve kullanım amaçlarına göre gruplar.
C) Isınma ve soğuma hareketlerini bir rehber eşliğinde yapar.
D) Nesne/varlıkları şekline ve kullanım amaçlarına göre ayırt eder, eşleştirir.
E) Nesneleri takar, ipe vb. dizer.

Cevap : C) Isınma ve soğuma hareketlerini bir rehber eşliğinde yapar.

Açıklama : “Çamaşırları Asalım” etkinliği, çocukların mandal kullanma gibi ince motor becerilerini ve kıyafetleri sınıflandırma/eşleştirme gibi bilişsel becerilerini destekleyen bir masa başı veya materyal etkinliğidir. C şıkkında belirtilen “Isınma ve soğuma hareketleri” ise tüm vücudun katıldığı kaba motor (hareket eğitimi) derslerinin giriş ve bitiş bölümlerinde yer alır; bu tür spesifik bir ince motor oyununun doğrudan bir göstergesi veya parçası değildir.

2. Hareket eğitimi etkinliklerinde dikkat edilmesi gereken noktalara ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Eğitimci hareketler sırasında açıklamalar yapmalı ve çocuklara model olmalıdır.
B) Hareketler sırasında taklidi hareketlere ve dramatizasyona yer verilebilir.
C) Çocuklar etkinlik sırasında esnek, yumuşak ve naylon giysiler giymelidir.
D) Etkinliğe geçmeden önce çocuklar mümkünse sağlık kontrolünden geçirilmelidir.
E) Çocukların gelişimi değerlendirilmeli ve belirli aralıklarla izleme çalışmaları yapılmalıdır.

Cevap : C) Çocuklar etkinlik sırasında esnek, yumuşak ve naylon giysiler giymelidir.

Açıklama : Hareket eğitimi sırasında çocukların terlemeyi emen, cildin nefes almasını sağlayan pamuklu ve rahat kıyafetler giymesi önerilir. Naylon ve sentetik giysiler hava geçirgenliği az olduğu için terletir, ısı dengesini bozar ve hareket sırasında çocuğa rahatsızlık vererek performansı olumsuz etkiler. Bu nedenle naylon giysi tercihi yanlıştır.

3. Aşağıdakilerden hangisi hareket eğitiminde olumlu öğrenme deneyimlerini kolaylaştırmak için anahtar stratejiler arasında yer alır?

A) Eğitim ortamının teknolojik aletlerle geliştirilmesi
B) Anne ve babaların hareket eğitimine katılımlarının sağlanması
C) Uygun öğretim yöntem ve tekniklerinin seçilmesi
D) Çocukların hareket eğitimine yönelik farkındalık oluşturulması
E) Öğretmenlerin hareket eğitimine ilişkin tutumlarının değiştirilmesi

Cevap : C) Uygun öğretim yöntem ve tekniklerinin seçilmesi

Açıklama : Öğrenme sürecinin kalitesini belirleyen en temel faktör, öğretmenin çocuğun gelişim düzeyine, ilgisine ve hazırbulunuşluğuna “uygun öğretim yöntem ve tekniklerini” kullanmasıdır. Doğru yöntem seçildiğinde (oyun yoluyla öğretim, keşfetme vb.), çocuk başarı hissini tadar ve olumlu bir öğrenme deneyimi yaşar. Diğer şıklar destekleyici unsurlar olsa da, sürecin “nasıl” işleneceği (yöntem) en kritik stratejidir.

4. Başın bedene oranı azaldıkça çocuklarda görülen değişim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çevresini daha rahat keşfedebilir.
B) Koşma daha rahat gerçekleşir.
C) Daha az denge problemi yaşanır.
D) Yürüme adımlarında mesafe uzar.
E) Çocuklar oldukları yerde duran topa tekme atabilirler.

Cevap : C) Daha az denge problemi yaşanır.

Açıklama : Bebeklik döneminde baş, vücuda oranla oldukça büyüktür ve bu durum ağırlık merkezinin yukarıda olmasına neden olarak denge kurmayı zorlaştırır. Büyüme ile birlikte başın vücuda oranı küçülür, bacaklar uzar ve ağırlık merkezi aşağıya doğru (göbeğe yakın) kayar. Ağırlık merkezinin yere yaklaşması, çocuğun dengesini daha kolay sağlamasına ve daha az düşmesine (daha az denge problemi yaşamasına) neden olur.

5. Aşağıdakilerden hangisi bireyselleştirilmiş öğrenme yönteminin yararlarından biri değildir?

A) Çocuğun motivasyon seviyesini arttırır.
B) Çocuklar belirlenen kazanımlara ulaştıklarında kendilerini başarılı hissederler.
C) Çocuklar, öğrenme için daha fazla sorumluluk almaya istekli olurlar.
D) Öğretmenler bireysel ilgi gösterme konusunda daha fazla özgürlüğe sahiptir.
E) Öğretmenler için zamandan tasarruf sağlar.

Cevap : E) Öğretmenler için zamandan tasarruf sağlar.

Açıklama : Bireyselleştirilmiş öğretim, her çocuğun ihtiyacına, hızına ve ilgisine göre ayrı planlama, materyal hazırlama ve takip gerektirir. Bu süreç, standart/toplu bir eğitime göre öğretmen için çok daha fazla zaman ve emek gerektirir. Dolayısıyla “zamandan tasarruf sağlaması” bir yarar değil, aksine bu yöntemin zorluklarından biridir.

6. Hareket eğitimi etkinliklerinde çocukların gruplara ayrılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Liderlik özelliği olan çocuklar aynı grupta yer almalıdır.
B) Çocuklar bireysel farklılıklarına göre karışık bir şekilde gruplara ayrılmalıdır.
C) Çocuklar gruplara 24 aydan itibaren ayrılarak etkinlikleri gerçekleştirebilirler.
D) Kız ve erkek çocukların aynı grupta olmamalarına özen gösterilmelidir.
E) Gruplara ayırmada homojen bir yaklaşım benimsenmelidir.

Cevap : B) Çocuklar bireysel farklılıklarına göre karışık bir şekilde gruplara ayrılmalıdır.

Açıklama : Modern pedagojik yaklaşımda grupların “heterojen” (karışık) olması esastır. Farklı yetenek düzeyindeki, farklı cinsiyetteki ve farklı özelliklerdeki çocukların bir arada olması, akran öğrenimini destekler, işbirliğini artırır ve ayrımcılığı önler. Homojen (aynı özellikteki çocukların bir arada olduğu) gruplar veya cinsiyet ayrımı yapan gruplar, çocukların sosyal ve motor gelişim fırsatlarını kısıtlar.

7. Öğretmen Yıldız’a “Biliyor musun burası kocaman bir park ve burada biz birbirimize çarpmadan koşuyoruz. Önce haydi yavaş yavaş koşalım, şimdi hızlanalıım ve şimdi biraz daha hızlı koşalım.” diye yönergelere verir.
Yukarıdaki yönerge aşağıdaki göstergelerden hangisinin kazanımına yöneliktir?

A) Gerektiğinde liderliği üstlenir.
B) Farkh boyut ve ağırlıktaki nesneleri hedefe atar.
C) Belirli bir mesafeyi sürünerek gider.
D) Isınma ve soğuma hareketlerini bir rehber eşliğinde yapar.
E) Arkadaşlarıyla sorunlarını çözemediği zamanlarda yetişkinlerden yardım ister.

Cevap : D) Isınma ve soğuma hareketlerini bir rehber eşliğinde yapar.

Açıklama : Öğretmenin verdiği yönerge (yavaş koşma, hızlanma, alana yayılma), hareket eğitimi dersinin “Isınma” (Warm-up) aşamasına aittir. Bu aşamada vücut ısısı artırılır ve çocuklar derse hazırlanır. Yönergenin içeriği (yavaş-hızlı tempo değişimi ve alan farkındalığı), D şıkkındaki kazanımla doğrudan örtüşmektedir.

8. Eğitimcinin açıklamalarını, yönergelerini ve öğrenme basamaklarım dinlemede çocuklara yardımcı olması ve fizyolojik olarak da çocukları hazırlaması açısından aşağıdaki aşamalardan hangisi hareket eğitiminde kullanılır?

A) Egzersiz aşaması
B) Isınma aşaması
C) Uygulama aşaması
D) Değerlendirme aşaması
E) Beceri geliştirme aşaması

Cevap : B) Isınma aşaması

Açıklama : Isınma aşamasının iki temel amacı vardır: 1. Fizyolojik hazırlık (kasları esnetme, nabzı yükseltme), 2. Psikolojik/Bilişsel hazırlık (dikkat toplama, öğretmeni dinleme ve derse odaklanma). Soruda belirtilen “çocukları hazırlaması” ve “dinlemede yardımcı olması” işlevleri Isınma aşamasının temel karakteristiğidir.

9. Hareket etkinlik aşamalarından “değerlendirme aşamasına” ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Eksiklikler, hatalar, yanlışlıklar, aksamalar, başarılı ve olumlu yönler değerlendirme sonucunda belirlenir.
B) Değerlendirme ile eğitimci, bir sonraki etkinliklerde olumsuzlukları ortadan kaldırma olanağı bulur.
C) Yapılan eğitimin çocuk üzerindeki etkileri hakkında bilinçli bir yargıya varılması değerlendirme sayesinde gerçekleşmektedir.
D) Bu aşamada bir oyun ya da serbest hareketler gerçekleştirilebilir.
E) Bu aşamanın 15-25 dakika sürmesi önerilmektedir.

Cevap : E) Bu aşamanın 15-25 dakika sürmesi önerilmektedir.

Açıklama : Okul öncesi hareket eğitiminde değerlendirme aşaması, dersin sonunda yapılan kısa bir “sakinleşme ve konuşma” bölümüdür. Çocukların dikkat süreleri ve dersin toplam süresi (genellikle 30-40 dk) göz önüne alındığında, değerlendirme için 15-25 dakika çok uzun bir süredir. İdeal olan değerlendirme süresi 3-5 dakika civarındadır; bu sürede çocuklara “Bugün ne yaptık? Nerede zorlandınız?” gibi sorular sorulur.

10. Ahmet öğretmen, okul öncesi dönemdeki çocuklara yönelik hazırladığı hareket etkinliğinin uygulaması için çok geniş bir alan belirlemiştir.
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Geniş alanlarda etkinlikler gerçekleştirmenin bazı olumsuz yanları bulunabilmektedir.
B) Alan geniş olduğundan tüm çocuklarla iletişim kurmak zordur.
C) Çocuklar hareketleri görme ya da duyma konusunda problem yaşayabilmektedir.
D) Geniş bir alan tercih ettiği için çocukları yönetmek zor olabilir.
E) Hareket etkinliklerinde öğretmen her zaman geniş alanları tercih etmelidir.

Cevap : E) Hareket etkinliklerinde öğretmen her zaman geniş alanları tercih etmelidir.

Açıklama : Alan seçimi etkinliğin türüne ve çocuk sayısına uygun olmalıdır. “Her zaman çok geniş alan iyidir” algısı yanlıştır. Çok geniş alanlarda öğretmenin sesi dağılır, çocukların dikkati dağılır, sınıf yönetimi zorlaşır ve güvenlik problemleri oluşabilir (B, C, D şıkları doğrudur). Bu nedenle E şıkkındaki genelleme yanlıştır; alan “yeterli” büyüklükte olmalı, “aşırı” büyük olmamalıdır.

11. “Rakamlar Şatosu” etkinliğinde aşağıdaki kavramlardan hangisi yer alır?

A) Büyük küçük
B) Uzun kısa
C) Az-çok
D) Altında üstünde
E) Sağ-sol

Cevap : E) Sağ-sol

Açıklama :

12. İlk Çocukluk Döneminde çocuklar için büyük puntolu kitaplar tercih edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocukların hafızaları yeteri kadar gelişmediği için
B) Çocukların gözleri henüz ıraksak olduğu için
C) Çocuklar büyük puntolu kitapları daha çok sevdikleri için
D) Çocukların rahat taşımaları için
E) Çocukların rahat tutmaları için

Cevap : B) Çocukların gözleri henüz ıraksak olduğu için

Açıklama : Okul öncesi dönem çocuklarının göz küreleri henüz tam küresel şeklini almamıştır ve dikey ekseni kısadır. Bu durum çocukların doğal olarak “hipermetrop” (uzağı iyi gören, yakını bulanık gören) eğilimli olmalarına neden olur. Yakındaki küçük yazıları odaklamakta zorlanırlar. Bu fizyolojik özellik (ıraksaklık/hipermetropi) nedeniyle, rahat görebilmeleri için kitapların büyük puntolu ve büyük resimli olması gerekir.

13. Aşağıdakilerden hangisi “Çamaşırları Asalım” etkinliğinde kullanılan materyallerden değildir?

A) Gözlük
B) Kum saati
C) Etek görselleri
D) Sepet
E) İp

Cevap : A) Gözlük

Açıklama : “Çamaşırları Asalım” etkinliği mantıken çamaşır sepeti, asılacak kıyafet görselleri (etek vb.), çamaşır ipi ve belki süreyi yönetmek için bir kum saati gerektirir. “Gözlük”, bu etkinliğin standart materyalleri arasında yer almaz ve etkinliğin bağlamıyla (çamaşır asma) işlevsel bir ilişkisi yoktur.

14. Hareketin çocukların gelişimine etkisine dair ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Gelişmiş hareket performansı, çocuklarım bir akran grubundan dışlanmasına neden olabilmektedir.
B) Fiziksel aktivitelere etkin bir şekilde katılan çocukların, kalp ve akciğer kondisyonları da gelişmektedir.
C) Çocuklar kendilerini “başarısız” olarak gördüklerinde, fiziksel etkinlikleri bu durumdan olumsuz etkilenmektedir.
D) Gelişen motor yetenekler sayesinde, çocuğun kendine güveni artacaktır.
E) Çocuklar hareket etkinlikleriyle enerjilerini boşaltarak, ruhsal olarak rahatlarlar.

Cevap : A) Gelişmiş hareket performansı, çocuklarım bir akran grubundan dışlanmasına neden olabilmektedir.

Açıklama : Tam tersine, çocukluk döneminde motor becerileri gelişmiş ve fiziksel oyunlarda başarılı olan çocuklar, akran grupları tarafından daha kolay kabul edilir, oyunlara daha sık davet edilir ve “lider” konumuna gelebilirler. Hareket performansı düşüklüğü dışlanma riski yaratırken, yüksek performans genellikle sosyal kabulü artırır.

15. Aşağıdakilerden hangisi çocukların fiziksel aktivitelere katılmalarının yararları arasında yer almaz?

A) Eylemlerinin sorumluluğunu almayı öğrenme
B) Kalıtımsal özelliklerini öğrenme
C) Grup aktivitelerine liderlik etmeyi öğrenme
D) Sırasını beklemeyi öğrenme
E) Başkalarının oyuna katılmasına izin vermeyi öğrenme

Cevap : B) Kalıtımsal özelliklerini öğrenme

Açıklama : Fiziksel aktiviteler çocuklara sosyal beceriler (sıra bekleme, liderlik), duygusal beceriler (sorumluluk) ve fiziksel sağlık kazandırır. Ancak “kalıtımsal (genetik) özelliklerini öğrenme” gibi bir durum fiziksel aktivitenin sonucu değildir. Genetik özellikler biyolojik bir veridir ve koşup oynayarak öğrenilen bir bilgi türü değildir.

16. Aşağıdakilerden hangisi hareket eğitimi programlarında çocuklara kazandırılması gereken becerilerden biri değildir?

A) Motor yeterlilik ve fiziksel uygunluk kazandırma
B) Denge ve vücut farkındalığı geliştirme
C) Lokomotor beceriler (koşma, atlama, zıplama vb.)
D) Akademik ders başarılarını artırma
E) Nesne kontrolü becerileri (atma, yakalama, tekme atma vb.)

Cevap : D) Akademik ders başarılarını artırma

Açıklama : Hareket eğitimi programlarının *birincil* ve *doğrudan* amacı motor gelişimi, fiziksel uygunluğu ve hareket becerilerini desteklemektir (A, B, C, E şıkları). Akademik başarı (matematik, okuma yazma vb.) hareket eğitiminin dolaylı bir sonucu olabilir ancak bu programların doğrudan hedefi veya kazandırılması gereken “beceri alanı” olarak tanımlanmaz.

17. Sekme hareketinin galop ve kayma hareketlerinden farkı nedir?

A) Önde gelen bacağın değişmeden aynı şekilde ilerlemesidir.
B) Atış yaparken top çevirmenin ileri doğru yapılmasıdır.
C) Adımlama hareketinin devamında arka ayağın ön ayağın yanına sıçrayarak getirilmesidir.
D) Vücudun ağırlığının diğer ayağa aktarılmadan önce aynı ayak tarafından yapılmasıdır.
E) Sekmenin yanlara doğru yapılmasıdır.

Cevap : D) Vücudun ağırlığının diğer ayağa aktarılmadan önce aynı ayak tarafından yapılmasıdır.

Açıklama : Sekme (Skipping), ritmik bir yapıya sahiptir ve temel özelliği “adım-sıçra” (step-hop) örüntüsüdür. Yani bir ayakla adım atılır ve aynı ayak üzerinde sıçranır, sonra diğer ayağa geçilir. Bu süreçte ağırlık transferi yapılmadan önce aynı ayak üzerinde bir aksiyon (sıçrama) gerçekleşir. Galop ve Kayma hareketlerinde ise adım atılır ve diğer ayak onu takip eder (step-close), sürekli önde aynı bacak bulunur.

18. Fenotip’e ilişkin aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır?

A) Bireyin dışarıdan gözlenebilen özellikleridir.
B) Fenotiplerin oluşmasında çevre etkilidir.
C) Doğum öncesi, sırası ve sonrası çevresel etmenlerin etkisi altındadır.
D) Bir fenotipten sınırsız sayıda ve değişik özelliklere sahip genotip oluşabilmektedir.
E) Genotip ile arasında farklılık bulunmaktadır.

Cevap : D) Bir fenotipten sınırsız sayıda ve değişik özelliklere sahip genotip oluşabilmektedir.

Açıklama : Fenotip, genotip (genetik yapı) ve çevrenin etkileşimi sonucu ortaya çıkan dış görünüştür. Aynı fenotipe sahip bireylerin genotipleri farklı olabilir (örneğin heterozigot veya homozigot baskın olabilirler), ancak “sınırsız sayıda” genotip oluşumu bilimsel olarak mümkün değildir. Genetik kombinasyonlar belirli kurallar çerçevesinde sınırlıdır. Ayrıca biyolojik akış Genotip -> Fenotip şeklindedir.

19. İp atlama, halk oyunları ve atletizmde üç adım atlama gibi temel hareketler aşağıdakilerden hangisi için kullanılabilmektedir?

A) Sekme
B) Bükme
C) Dengede durma
D) Yakalama
E) Koşma

Cevap : A) Sekme

Açıklama : Sekme (Skipping) hareketi; adım-sıçra ritmini içerdiği için ip atlama (ritmik sıçrama), halk oyunları (ritmik ayak hareketleri) ve üç adım atlama (adım-adım-sıçra/sekme fazı içerir) gibi karmaşık becerilerin temelini oluşturur. Bu spor branşlarındaki hareket desenleri, temel sekme becerisinin özelleşmiş halleridir.

20. Büyük (kaba) hareketler ve küçük (ince) hareketler terimleri genellikle hareket türlerini sınıflandırmak için kullanılmakla birlikte, genel olarak gelişmeyi de kapsamaktadır.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) motor
B) sosyal
C) fiziksel
D) bilişsel
E) duygusal

Cevap : A) motor

Açıklama : Kaba (büyük kas grupları) ve İnce (küçük kas grupları) hareketler, “Motor Gelişim” alanının temel sınıflandırmasıdır. Bu nedenle boşluğa “motor” kelimesi gelmelidir. Cümle “Genel olarak motor gelişmeyi de kapsamaktadır” şeklinde tamamlanır.