Türkiye İç Bölgeleri 2024-2025 Bütünleme Soruları

1. Jeomorfolojik Oluşumlar ve Volkanizma

Türkiye’nin iç ve doğu bölgeleri, aktif ve uyuyan volkanik yapılar açısından zengindir. Bitlis sınırları içinde yer alan ve en son 1441 yılında faaliyet gösteren Nemrut Dağı, günümüzde “uyuyan aktif volkan” statüsünde değerlendirilmektedir. Volkanik tüflerin aşınmasıyla oluşan peribacaları sadece Kapadokya ile sınırlı değildir; Van’ın Başkale ilçesindeki Yavuzlar Peribacaları (Vanadokya), bölgenin önemli jeomorfolojik zenginliklerindendir. Ayrıca, Kayseri’deki Sultansazlığı gibi ekolojik önemi yüksek sulak alanlar, 2006 yılından bu yana Milli Park statüsüyle korunmaktadır.

2. Hidrografya ve Enerji Kaynakları

Bölgenin su kaynakları hem tarım hem de enerji üretimi için hayati önem taşır. Fırat Nehri’ni oluşturan Karasu ve Murat nehirlerinin birleştiği noktada kurulu olan Keban Barajı, Türkiye’nin dev enerji projelerindendir. Keban ve Karakaya baraj gölleri, Elazığ kent alanını üç taraftan çevirerek şehre adeta bir yarımada görünümü kazandırmıştır. Nehir sistemleri açısından incelendiğinde; İç Anadolu’dan doğan Kızılırmak ve Yeşilırmak Karadeniz’e dökülürken, Doğu Anadolu’dan doğan Aras Nehri sınırları aşarak Hazar Denizi’ne dökülür. Diyarbakır’da ise Dicle Nehri, kentin doğu yönündeki genişlemesini sınırlayan doğal bir engeldir.

3. Sanayi, Ulaşım ve Modern Şehir Planlama

İç Anadolu’nun sanayi yapısında Kırıkkale, Orta Anadolu Petrol Rafinerisi’ne ev sahipliği yapmasıyla stratejik bir merkezdir. Ulaşım ağları incelendiğinde Kars; hem demiryolu (Doğu Ekspresi) hem de havayolu bağlantısıyla bölgenin erişilebilirliği yüksek merkezlerinden biridir. Modern Türkiye’nin inşasında 1928 yılında açılan yarışmayı kazanan Jansen Planı, Ankara’nın başkent olarak imar edilmesinde temel yol haritası olmuştur. Depremlerin yerleşme dokusu üzerindeki etkisi ise en bariz şekilde Erzincan’da görülmüş; 1939 depremi sonrası şehir tamamen yer değiştirerek bugünkü konumuna taşınmıştır.

4. Kültürel Miras, Gastronomi ve Yerel Değerler

Anadolu’nun iç bölgeleri, UNESCO listelerine giren zengin bir kültürel birikime sahiptir. Gaziantep, “Gastronomi” alanında UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na giren ilk Türk kenti olurken; Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesi “Cittaslow” (Sakin Şehir) unvanıyla tanınmaktadır. Yerel zanaatlar açısından Nevşehir-Avanos, Hititlerden bu yana devam eden çömlekçilik geleneğiyle; Sivas-Şarkışla ise Uzunyayla kilimleriyle öne çıkar.

Ankara’nın Çubuk ilçesi Agat Taşı (Yıldırım Taşı) ile, Muş Ovası ise “Muş 1071” adıyla tescillenen endemik lalesiyle coğrafi işaretli değerler arasında yer alır. Son olarak, Erzurum’un Aziziye ilçesi, halk arasında hala eski adı olan “Ilıca” ismiyle anılmaktadır.

1. En son 1441 yılında lav çıkaran hangi dağ uyuyan aktif bir volkandır?

A) Aladağ
B) Süphan Dağı
C) Tendürek Dağı
D) Nemrut Dağı
E) Ağrı Dağı

Cevap : D) Nemrut Dağı

Açıklama : Bitlis sınırları içindeki Nemrut Dağı’nın (Adıyaman’daki ile karıştırılmamalıdır) son aktivitesini 1441 ve 1443 yıllarında gösterdiği tarihi kayıtlarda yer almaktadır. Bu nedenle “uyuyan aktif volkan” olarak nitelendirilir.

2. Van yöresinin peribacaları aşağıdakilerden hangisidir?

A) İşçehisar
B) Göreme
C) Burgaz
D) Yavuzlar
E) Narman

Cevap : D) Yavuzlar

Açıklama : Van’ın Başkale ilçesine bağlı Yavuzlar köyünde bulunan peribacaları, “Vanadokya” olarak da bilinir ve yörenin önemli jeomorfolojik oluşumlarındandır.

3. İç Anadolu’da petrol rafinerisi nereye kurulmuştur?

A) Niğde
B) Kırşehir
C) Nevşehir
D) Kayseri
E) Kırıkkale

Cevap : E) Kırıkkale

Açıklama : Türkiye’nin en önemli rafinerilerinden biri olan Orta Anadolu Petrol Rafinerisi (Tüpraş), Kırıkkale ilinde bulunmaktadır.

4. Aşağıdaki hangi akarsu Hazar Denizine dökülür?

A) Çoruh Nehri
B) Zap Çayı
C) Kızılırmak
D) Aras Nehri
E) Yeşilırmak

Cevap : D) Aras Nehri

Açıklama : Aras Nehri, Türkiye’den doğar, Ermenistan-Azerbaycan sınırını oluşturur ve Kura Nehri ile birleşerek (veya ayrı kollarla) Hazar Denizi’ne dökülür.

5. Aşağıdaki hangi yerleşme “sakin şehir” unvanı almıştır?

A) Bozova
B) Halfeti
C) Suruç
D) Ceylanpınar
E) Akçakale

Cevap : B) Halfeti

Açıklama : Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesi, Cittaslow (Sakin Şehir) ağına dahil edilmiş, tarihi ve doğal güzellikleriyle bilinen bir yerleşmedir.

6. Uzunyayla yöresinde kilim, hangi yerleşmenin ismiyle coğrafi işaret almıştır?

A) Pınarbaşı
B) Akkışla
C) Şarkışla
D) Sarıoğlan
E) Altınyayla

Cevap : C) Şarkışla

Açıklama :

7. Çizgili şeritli Agat Taşı Ankara Yöresinde hangi yerleşmenin ismiyle coğrafi işaret almıştır?

A) Bala
B) Ayaş
C) Kalecik
D) Güdül
E) Çubuk

Cevap : E) Çubuk

Açıklama : Ankara’nın Çubuk ilçesinde çıkarılan ve süs taşı olarak işlenen değerli taşa “Çubuk Agat Taşı” denir.

8. Keban ve Karakaya baraj gölleri hangi kent alanını çevirerek yarımada yapmıştır?

A) Tunceli
B) Erzurum
C) Elazığ
D) Malatya
E) Bingöl

Cevap : C) Elazığ

Açıklama : Elazığ şehri; Keban Baraj Gölü, Karakaya Baraj Gölü ve Hazar Gölü ile çevrili olması nedeniyle adeta bir yarımada görünümü kazanmıştır.

9. “Muş 1071” adıyla tescillenen çiçek hangisidir?

A) Itır
B) Papatya
C) Karanfil
D) Gelincik
E) Lale

Cevap : E) Lale

Açıklama : Muş Ovası’nda doğal olarak yetişen ve endemik bir tür olan Muş Lalesi, “Muş 1071” adıyla tescillenmiştir.

10. Gaziantep kenti hangi dalda UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağına girmiştir?

A) Film
B) Edebiyat
C) Gastronomi
D) Zanaat ve halk sanatları
E) Müzik

Cevap : C) Gastronomi

Açıklama : Gaziantep, zengin mutfak kültürü sayesinde UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na (UCCN) “Gastronomi” alanında dahil edilen ilk Türk şehridir.

11. Avanos’ta hangi el sanatı Hititlerden itibaren geleneksel olarak devam etmektedir?

A) Telkâri
B) Çinicilik
C) Çömlekçilik
D) Sabunculuk
E) Bakırcılık

Cevap : C) Çömlekçilik

Açıklama : Nevşehir’in Avanos ilçesi, Kızılırmak’ın getirdiği kırmızı topraktan yapılan çömlekçilik (testi, güveç vb.) sanatı ile Hititlerden günümüze kadar ün salmıştır.

12. Ilıca, Erzurum yöresinde hangi yerleşmenin eski ismidir?

A) Horasan
B) Pasinler
C) Köprüköy
D) Aşkale
E) Aziziye

Cevap : E) Aziziye

Açıklama : Erzurum’un merkez ilçelerinden biri olan Aziziye’nin eski ve halk arasında yaygın kullanılan adı Ilıca’dır.

13. Sivas Yöresinde hangi yerleşme Sivas-Samsun demiryolu üzerinde yapılan istasyon çevresinde gelişmiştir?

A) Sulusaray
B) Yeşilyurt
C) Artova
D) Ulaş
E) Yıldızeli

Cevap : B) Yeşilyurt

Açıklama :

14. 27 Aralık 1939 depreminden sonra hangi yerleşme yerini değiştirmiştir?

A) Mazgirt
B) Erzincan
C) Kemah
D) Kemaliye
E) Tunceli

Cevap : B) Erzincan

Açıklama : 1939 yılındaki büyük Erzincan Depremi’nden sonra şehir tamamen yıkılmış ve eski yerinin biraz daha kuzeyine, bugünkü yerine yeniden kurulmuştur.

15. 1928 yılında Ankara kenti planlaması için yapılan uluslararası yarışmayı hangi plan kazanmıştır?

A) Jausseley Planı
B) Brix Planı
C) Yücel-Uybadin Planı
D) Jansen Planı
E) Lörcher Planı

Cevap : D) Jansen Planı

Açıklama : Cumhuriyet’in başkenti Ankara’nın imarı için açılan yarışmayı Alman şehir plancısı Hermann Jansen’in hazırladığı proje (Jansen Planı) kazanmış ve uygulanmıştır.

16. Çankırı-İskilip Yöresinde pirinç hangi yerleşmenin ismiyle marka olmuştur?

A) Yapraklı
B) Kızılırmak
C) Şabanözü
D) İskilip
E) Eldivan

Cevap : B) Kızılırmak

Açıklama : Çankırı’nın Kızılırmak ilçesi (ve nehirden beslenen arazileri), çeltik (pirinç) üretimiyle özdeşleşmiştir. (Not: İskilip, Çorum’a bağlıdır, soru “yöre” olarak bahsetmiştir; Çankırı ili içinde marka olan Kızılırmak pirincidir).

17. Diyarbakır kentinin doğuya doğru gelişimini aşağıdakilerden hangisi sınırlandırır?

A) Dicle Nehri
B) Zap Çayı
C) Fırat Nehri
D) Asi Nehri
E) Batman Çayı

Cevap : A) Dicle Nehri

Açıklama : Diyarbakır şehri Dicle Nehri’nin kıyısında kurulmuştur. Nehir, kentin doğu yönündeki doğal genişleme sınırını oluşturur.

18. Aşağıdaki hangi yerleşme demiryolu ve havayolu ulaşımına sahiptir?

A) Kars
B) Ardahan
C) Ağrı
D) Iğdır
E) Artvin

Cevap : A) Kars

Açıklama : Kars ilinde hem havalimanı (Harakani Havalimanı) hem de demiryolu bağlantısı (Doğu Ekspresi hattı ve Bakü-Tiflis-Kars hattı) bulunmaktadır. Diğer şıklardaki illerde demiryolu bağlantısı yoktur.

19. Karasu ve Murat nehirlerinin birleştiği yerde hangi baraj kurulmuştur?

A) Keban Barajı
B) Çat Barajı
C) Uzunçayır Barajı
D) Kralkızı Barajı
E) Dicle Barajı

Cevap : A) Keban Barajı

Açıklama : Fırat Nehri’ni oluşturan iki ana kol olan Karasu ve Murat nehirlerinin birleştiği noktada, Türkiye’nin en büyük barajlarından biri olan Keban Barajı inşa edilmiştir.

20. Aşağıdaki hangi sulak alan milli park ilan edilmiştir?

A) Sultansazlığı
B) Akgöl (Ereğli) Sazlığı
C) Eşmekaya Sazlığı
D) Hotamış Sazlığı
E) Karamık Sazlığı

Cevap : A) Sultansazlığı

Açıklama : Kayseri il sınırları içindeki Sultansazlığı, zengin kuş varlığı ve ekosistemi nedeniyle 2006 yılında Milli Park ilan edilerek koruma altına alınmıştır.