İletişim Bilimi 2025-2026 Final Soruları

1. Kişiler Arası İletişim ve Beden Dili

İletişimin en temel formu olan kişiler arası etkileşimde sözsüz iletiler hayati önem taşır. Örneğin, kolların göğüste çaprazlanması, bireyin savunmaya geçtiği veya kendini dış dünyaya kapattığı bir “kendini koruma” yansımasıdır.

Samimiyetin esas olduğu yakın ilişkiler ise sadece olumlu duygularla değil, kişilerin maske takmadan kendilerini açıkça ifade edebilmeleriyle tanımlanır.

2. Kuramsal Yaklaşımlar ve İletişim Modelleri

İletişim bilimi, algı ve gerçeklik arasındaki bağı kuramsallaştırır. Gerbner Modeli, iletişimi “algılama” ve “iletişim/denetim” boyutlarıyla ele alırken; Sapir-Whorf Hipotezi (Dilsel Görecelik), dilin dünya algımızı şekillendirdiğini savunur. Leon Festinger’in Bilişsel Uyum Kuramı ise bireylerin inançlarıyla çelişen bilgilerden kaçınmak için bellekte tutma ve hatırlama süreçlerini seçici (tercihli) olarak kullandığını açıklar.

3. Eleştirel Kuramlar ve Bilgi-İktidar İlişkisi

Düşünce tarihinde Michel Foucault, bilginin toplumsal ve söylemsel baskılarla şekillendiğini; her bilginin bir iktidar ilişkisi barındırdığını savunur. Medya analizlerinde ise Ekonomi Politik yaklaşım, üretilen mesajların ideolojik arka planını inceler. Nicholas Garnham gibi düşünürlere göre medya, egemen ideolojiyi yeniden üreten ideolojik bir aygıttır.

4. Kitle İletişimi ve Medya Okuryazarlığı

Kitle iletişimi, mesajların teknolojik araçlarla geniş topluluklara geçici ve hızlı bir şekilde aktarılmasıdır. Bu süreçte kaynak ile alıcı aynı mekan ve zamanda bulunmaz. W. James Potter’a göre medya okuryazarlığı, gerçek dünya ile medya dünyasını birbirinden ayırabilme becerisidir. Gazetecilikte ise ciddi haberlerin ve derinlikli köşe yazılarının bulunduğu tür fikir gazetesi olarak adlandırılır. Dergi gibi belirli aralıklarla çıkan yayınlar ise süreli yayın kategorisindedir.

5. Etik Standartlar ve Profesyonel İletişim

İletişim mesleklerinde etik kurallar güvenin temelidir. 1965 yılında kabul edilen Atina Yasası, halkla ilişkiler mesleğinin uluslararası etik anayasası kabul edilir. Bu alanda “Basın Etiği”, kitle iletişiminin tarihsel kökeni olması sebebiyle en eski meslek etiği olarak bilinir. İletişim psikolojisi ise bu süreçleri bireysel duygular ile toplumsal grup dinamikleri (önyargılar vb.) arasındaki bağ üzerinden inceler.

1. İki kol göğüste çaprazlama birleştirilerek gönderilen iletiler aşağıdaki hangi davranışın yansımasıdır?

A) Güvensizlik ve aşağılık duygusu
B) Savunma ve kendini koruma
C) Karşıdaki kişinin ilgisini çekme
D) Kendine güvenme
E) Yansızlık davranışı

Cevap : B) Savunma ve kendini koruma

Açıklama : Beden dilinde kolların göğüste çaprazlanması (kavuşturulması), genellikle kişinin kendisini dış dünyaya kapattığı, savunmaya geçtiği veya kendini koruma altına aldığı anlamına gelir.

2. “Bilgi üzerine konuşurken aslında söylem hakkında da görüşlerini bize aktarmış olmaktadır. Ona göre bilgi toplumsal, kuramsal ve söylemsel baskının bir bileşkesi tarafından belirlenmektedir. Çalışmaları iktidar meselesi üzerine şekillenmektedir.”
Yukarıdaki paragrafta sözü edilmekte olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

A) L. Althusser
B) M. Foucault
C) W. von Humbolt
D) F. de Saussure
E) T. van Dijk

Cevap : B) M. Foucault

Açıklama : Michel Foucault, bilgi ve iktidar arasındaki ilişkiyi “söylem” kavramı üzerinden analiz eden, bilginin iktidar ilişkilerinden bağımsız olamayacağını savunan düşünürdür.

3. Belli sosyal gruplardaki ön yargılı davranışları inceleyen …… önce o grupların iktisadi imkânları toplumda gördüğü itibar gibi sosyal özelliklerinden hareket eder ve sosyal şartların ortaya attığı engellenmeleri ortaya koyar. Ardından ferde yönelir ve bu engellenmelerin fertte meydana getirdiği duyguları araştırır. Böylece psikolojinin diğer uzmanlık dallarından farklı olarak fertte oluşan duygular ve bunların yön değiştirmesinin incelenmesinin ötesinde yine topluma yönelir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sağlık iletişimi
B) iletişim bilimi
C) siyasal iletişim
D) örgütsel iletişim
E) iletişim psikolojisi

Cevap : E) iletişim psikolojisi

Açıklama : Metinde anlatılan, bireyin duygularını toplumsal bağlam ve sosyal grup özellikleri (önyargılar, engellenmeler) içinde ele alan disiplin İletişim Psikolojisi’dir.

4. Aşağıdaki ifadelerden hangisi Gerbner modelinin temel iki önermesini ifade etmektedir?

A) İlk önermede, ileri bildirim ve geribildirim birbirine ilintilenmektedir…
B) İlk önermede, çevre ve geri bildirim birbirine ilintilenmektedir…
C) İlk önermede, bağlam ve alıcı birbirine ilintilenmektedir…
D) İlk önermede, gerçeklik ile ileti birbirine ilintilenmektedir. Böylece göstergelere ilişkin bilgi edinmemiz mümkün olmaktadır; ikinci olarak iletişim iki boyutuyla ele alınmaktadır. Bunlardan biri izlenim ve algılama, diğeri ise denetim boyutu ya da iletişimdir.
E) İlk önermede, mesaj ve kanal birbirine ilintilenmektedir…

Cevap : D) İlk önermede, gerçeklik ile ileti birbirine ilintilenmektedir. Böylece göstergelere ilişkin bilgi edinmemiz mümkün olmaktadır; ikinci olarak iletişim iki boyutuyla ele alınmaktadır. Bunlardan biri izlenim ve algılama, diğeri ise denetim boyutu ya da iletişimdir.

Açıklama : George Gerbner’in genel iletişim modeli iki temel boyuta dayanır: 1. Algılama Boyutu (İnsanın veya makinenin bir olayı algılaması), 2. İletişim/Denetim Boyutu (Algılanan şeyin bir mesaj haline getirilip iletilmesi).

5. Halkla ilişkiler mesleğinde etik karar verme sürecini açıklamaya yönelik bazı modeller geliştirilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu modellerden değildir?

A) Asimetrik İletişim Modeli
B) Toplumsal Sorumluluk Modeli
C) Sorumlu Savunma Modeli
D) Aydınlanmış Bencillik Modeli
E) Avukatlık Modeli

Cevap : A) Asimetrik İletişim Modeli

Açıklama : “Asimetrik İletişim Modeli” (özellikle Grunig’in İki Yönlü Asimetrik Modeli), halkla ilişkilerin işleyiş ve uygulama modellerinden biridir; doğrudan bir “etik karar verme” modeli değildir. Diğer şıklar etik yaklaşımları ifade eder.

6. I. Bireyseldir.
II. Geçicidir.
III. Yavaştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kitle iletişimi ile ilgili doğru bir ifadedir?

A) II ve III
B) I ve II
C) I ve III
D) Yalnız I
E) Yalnız II

Cevap : E) Yalnız II

Açıklama : Kitle iletişimi bireysel değil kitleseldir (genel izleyiciye hitap eder). Teknolojik araçlarla yapıldığı için yavaş değil, aksine hızlıdır. Mesajların akışı (özellikle radyo ve televizyonda) “geçici” (anlık tüketilen) niteliktedir. Bu nedenle Yalnız II doğrudur.

7. Haberin, bilginin, düşüncelerin ya da genel anlamıyla kültürün insan topluluklarına çeşitli araç ve tekniklerle dağıtıldığı iletişim türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Grup iletişimi
B) Örgüt iletişimi
C) Kültürlerarası iletişim
D) Kişiler arası iletişim
E) Kitle iletişimi

Cevap : E) Kitle iletişimi

Açıklama : Bilgi ve kültürün geniş insan topluluklarına (kitlelere) teknolojik araçlar vasıtasıyla dağıtılması “Kitle İletişimi”dir.

8. Holland’a göre kişilik özelliklerine uygun işlere yönelen bireylerin başarısı yükselecektir. Finans, muhasebe, yönetim işlerine daha yatkın bireyler Holland’a göre hangi tür kişilik yapısına sahiptir?

A) Geleneksel
B) Gerçekçi
C) Sanatçı
D) Teşebbüsçü
E) Araştırmacı

Cevap : A) Geleneksel

Açıklama : John Holland’ın kişilik tiplerinde; düzenli, kurallara bağlı, verilerle çalışmayı seven, finans ve muhasebe gibi alanlara yatkın bireyler “Geleneksel” (Conventional) kişilik tipine girer.

9. Uluslararası Halkla İlişkiler Derneği (IPRA) tarafından 12 Mayıs 1965 tarihinde kabul edilen, Uluslararası Etik Yasası olarak da tanınmış ve İPRA üyelerinin Birleşmiş Milletler Yasası’nda bulunan ilkeleri kabul etmelerini sağlamış yasanın asıl adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Helsinki Yasası
B) Paris Yasası
C) Atina Yasası
D) Roma Yasası
E) Venedik Yasası

Cevap : C) Atina Yasası

Açıklama : 1965 yılında Atina’da kabul edilen ve halkla ilişkiler mesleğinin uluslararası etik kodlarını belirleyen belge “Atina Yasası” (Code of Athens) dır.

10. Dilsel görecelik denencesi aşağıdaki bilim insanlarından hangilerine aittir?

A) Saussure-Peirce
B) Von Humbolt-Wolf
C) Sapir-Whorf
D) Sapir-Piaget
E) Vygotsky-Piaget

Cevap : C) Sapir-Whorf

Açıklama : Dilin düşünceyi ve dünya algısını şekillendirdiğini savunan “Dilsel Görecelik” hipotezi, Edward Sapir ve Benjamin Lee Whorf ile özdeşleşmiştir (Sapir-Whorf Hipotezi).

11. İçinde ciddi haberlerin yer aldığı, araştırıcı gazeteciliğin önemli olduğu, güçlü kalemi olan köşe yazarlarının bulunduğu ve toplumun siyasal ve sosyal alanda olup bitenlerden haberdar edildiği gazete türüdür.
Yukarıda ifade edilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

A) Fikir
B) Tematik
C) Spor
D) Magazin
E) Kitle

Cevap : A) Fikir

Açıklama : Ciddi haberlerin, yorumların ve köşe yazılarının ağırlıkta olduğu, kamuoyunu bilgilendirme ve yönlendirme amacı taşıyan gazetelere “Fikir Gazetesi” denir.

12. Garnham’a göre medyanın yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Kâr amacı gütmez.
B) Kişisel temsile önem verir.
C) Bağımsızdır.
D) Objektiftir.
E) İdeolojiktir.

Cevap : E) İdeolojiktir.

Açıklama : Ekonomi politik yaklaşımın önemli temsilcilerinden Nicholas Garnham, medyanın ekonomik çıkarların yanı sıra ideolojik bir aygıt olduğunu ve egemen ideolojiyi yeniden ürettiğini savunur.

13. I. Eleştirel bakış açısının ortaya çıkarılabilmesi
II. Çeşitli içeriklerin herkes tarafından yaratılabilmesi
III. Eğitim sistemi içinde net olarak konumlanamaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri medya okuryazarlığı olgusunun karşılaştığı sorunlardandır?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) I ve III

Cevap : C) Yalnız III

Açıklama : Medya okuryazarlığının en büyük sorunlarından biri, eğitim müfredatına nasıl entegre edileceği ve sistem içinde net bir yer bulamamasıdır. I. madde bir amaç, II. madde ise yeni medyanın bir özelliğidir.

14. Aşağıdakilerden hangisi kitle iletişiminin özelliklerinden biri değildir?

A) Geri bildirim sınırlıdır.
B) Kaynak otoriterdir.
C) Aracılı bir şekilde gerçekleşir.
D) Mekân ve zaman aynıdır.
E) İzler kitle farklı topluluktan gelir.

Cevap : D) Mekân ve zaman aynıdır.

Açıklama : Kitle iletişiminde kaynak ve alıcı genellikle birbirinden uzak mekanlardadır ve iletişim eş zamanlı olmak zorunda değildir. Bu nedenle “Mekan ve zaman aynıdır” ifadesi yanlıştır (Bu özellik yüz yüze iletişim içindir).

15. Amaçların belirlenmesinde, amaçlara ulaşmada kullanılacak araçların seçilmesinde, amaca ulaştıracak planların hazırlanmasında, planların uygulanması için gerekli kaynakların tahsisinde vb. pek çok anlamda kullanılan yöntemlerin tanımlanmasıyla sosyolojik bir anlam kazanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) İletişim
B) Sağlık
C) Psikoloji
D) Siyaset
E) İkna

Cevap : A) İletişim

Açıklama :

16. Toplumsal üretim ilişkilerinin, insanların ekonomik ilişkilerinin bilimi olarak tanımlanabilecek……….. insan toplumunun çeşitli gelişme aşamalarında metaların üretimi, değişimi, dağılımı ve tüketimine egemen olan ekonomik kanunları saptar.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) ekonomi bilimi
B) iletişim sosyolojisi
C) iletişim bilimi
D) ekonomi politik
E) politik iletişim

Cevap : D) ekonomi politik

Açıklama : Üretim, dağıtım ve tüketim ilişkilerini, iktidar ve toplumsal yapılar bağlamında inceleyen disiplin “Ekonomi Politik”tir.

17. “İki dünyada yaşıyoruz: Gerçek dünya ve medya dünyası. Medya okuryazarlığı ise medya dünyasından uzak durmak değil, yeni mesaj formatları ve yeni teknolojilerle sınırları belirsiz hale gelmiş ve birbiri arasına girmiş bu iki dünyayı ayırabilmektir.”
Yukarıdaki ifade aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

A) Smyth
B) Golding
C) Marx
D) Potter
E) Garnham

Cevap : D) Potter

Açıklama : Bu tanım, medya okuryazarlığı üzerine çalışmalarıyla bilinen W. James Potter’a aittir.

18. I. Bellekte tutma ve hatırlama tercihli olarak yapılır.
II. Özellikle kamuya mesajı olan kişiler tarafından kullanılır.
III. İletişim faaliyetlerinin anlaşılabilmesi için toplumsal grupların önemine dikkat çekilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Festinger’in Bilişsel Uyum Kuramı ile ilgili doğru bir ifadedir?

A) I ve II
B) II ve III
C) Yalnız I
D) Yalnız III
E) I ve III

Cevap : C) Yalnız I

Açıklama : Leon Festinger’in Bilişsel Uyumsuzluk (Cognitive Dissonance) kuramına göre, bireyler inançlarıyla çelişen durumlardan kaçınmak için “seçici maruz kalma” ve “seçici hatırlama (bellekte tutma)” yaparlar. I. madde bu kuramın temel mekanizmasıdır.

19. ………. ilişki birçoklarının düşündüğü gibi yalnızca olumlu duyguların çok yoğun yaşandığı ilişki değil kişilerin kendileri olabildikleri ve kendilerini açıkça ifade etme özgürlüğü bulabildikleri ilişki biçimidir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Zorunlu
B) Yakın
C) Resmî
D) Sosyal
E) Geçerli

Cevap : B) Yakın

Açıklama : Kişilerin maske takmadan, kendileri gibi olabildikleri ve samimiyet kurdukları ilişki türü “Yakın İlişki”dir.

20. “Süreli yayın” ifadesi aşağıdaki hangi kitle iletişim aracı için kullanılır?

A) İnternet
B) Dergi
C) Televizyon
D) Radyo
E) Sosyal Medya Platformları

Cevap : B) Dergi

Açıklama : Belirli aralıklarla (haftalık, aylık vb.) yayınlanan gazete ve dergi gibi basılı materyallere “Süreli Yayın” denir.