LOLONOLO Ana Sayfa » blog » auzef » Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları
auzefÇocuk GelişimiPsikometrik ve Gelişimsel Ölçme ve Değerlendirme

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

 
LOLONOLO Ana Sayfa » blog » auzef » Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

#1. Aşağıdakilerden hangisi ölçme ve değerlendirme ilgili doğru bir bilgidir?

Cevap : E) Ölçme, belirli bir niteliğe ilişkin sayısal veri elde etmeyi amaçlar.
Açıklama : “Ölçme” (Measurement), bir özelliğin gözlenip sonucun sayı veya sembollerle ifade edilmesidir (niceliksel veri toplama). “Değerlendirme” (Evaluation) ise ölçme sonuçlarının bir kriterle karşılaştırılarak bir yargıya veya karara varılması sürecidir. Şık E, ölçmenin en temel tanımını doğru vermektedir.

#2. 1. İlkel hareketler dönemi
2. Refleksif dönem
3. Özelleşmiş hareketler dönemi
4. Temel hareketler dönemi
Motor gelişim süreci yukarıdaki dört evrede incelenir. Aşağıdakilerden hangisi bu dönemlerin doğru gelişim sırasını göstermektedir?

Cevap : A) 2 -> 1 -> 4 -> 3
Açıklama : Gallahue’nin Piramit Modeli’ne göre motor gelişim sırası şöyledir:
1. Refleksif Dönem (Doğum öncesi – 1 yaş): İstemsiz hareketler.
2. İlkel Hareketler Dönemi (1-2 yaş): Oturma, emekleme, yürüme gibi ilk istemli hareketler.
3. Temel Hareketler Dönemi (2-7 yaş): Koşma, atlama, fırlatma becerileri.
4. Özelleşmiş (Sporla ilgili) Hareketler Dönemi (7 yaş ve sonrası): Becerilerin spor dallarında kullanımı.
Doğru sıralama: 2 (Refleksif) -> 1 (İlkel) -> 4 (Temel) -> 3 (Özelleşmiş).

#3. Bir öğretmen, sınıfındaki öğrencilerin davranışlarını gözlemleyerek puanlamaktadır. Daha önce başarılı olduğunu düşündüğü bir öğrencinin davranışlarını olduğundan daha olumlu değerlendirirken, diğer öğrencilerin davranışlarını daha katı bir şekilde yorumlamaktadır.
Yukarıdaki durumda gözlemlenen, psikometrik ölçümlerde ortaya çıkabilecek yanılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevap : D) Gözlemci yanlılığı
Açıklama : Gözlemci yanlılığı (Observer Bias), veriyi toplayan veya değerlendiren kişinin, sahip olduğu ön yargılar, beklentiler veya önceki bilgileri nedeniyle durumu objektif değerlendirememesidir. Soruda anlatılan durum, literatürde “Halo Etkisi” (Hale Etkisi) olarak da bilinen bir gözlemci yanlılığı türüdür; öğretmenin öğrenci hakkındaki genel olumlu kanaati, öğrencinin spesifik davranışlarını olduğundan daha iyi puanlamasına (pozitif yanlılık) neden olmaktadır.

#4. Aşağıdakilerden hangisi okul öncesi eğitimin amaçları arasında değildir?

Cevap : A) Çocukların psikolojik problemlerinin tanılanıp tedavi edilmesini sağlamak
Açıklama : Okul öncesi eğitimin amacı çocuğun tüm gelişim alanlarını desteklemek, iyi alışkanlıklar kazandırmak ve ilkokula hazırlamaktır. “Psikolojik problemlerin tanılanması ve tedavi edilmesi” (klinik tanı ve terapi), eğitim kurumlarının değil, sağlık kuruluşlarının ve ruh sağlığı uzmanlarının görevidir. Okul sadece fark edip yönlendirme yapar.

#5. Güncel literatüre göre zekâ, birçok bilişsel beceriyi kapsamaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi zekânın kapsadığı bilişsel beceriler arasında yer almaz?

Cevap : A) Fiziksel dayanıklılık
Açıklama : Zekâ kuramları (Gardner’ın Bedensel-Kinestetik zekası hariç tutulursa, ki orada bile vurgu koordinasyon ve ifadedir) genel olarak zihinsel süreçlere odaklanır. Problem çözme, muhakeme, planlama, soyut düşünme, dili kullanma ve yeni durumlara adaptasyon zekânın temel bilişsel bileşenleridir. “Fiziksel dayanıklılık” (kondisyon, kas gücü vb.) ise bilişsel bir beceri değil, fizyolojik ve motor bir kapasitedir.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

#6. Deniz, 5 yaş 10 aylık bir çocuktur. Ailesi onu önümüzdeki dönem ilkokula başlatmayı planlamaktadır. Ancak okul öncesi öğretmeni, Deniz’in dikkatini sürdürmede zorlandığını, yönergeleri tam olarak takip edemediğini ve ince motor becerilerinde yaşıtlarının gerisinde olduğunu belirtmiştir. Öğretmen, çocuğun ilkokula hazırbulunuşluk düzeyinin değerlendirilmesi için psikolojik bir inceleme yapılmasını önermiştir.
Bu durumda Deniz’in ilkokula başlamaya ne kadar hazır olduğunu belirlemek için hangi testin uygulanması en uygun olur?

Cevap : D) Metropolitan Okul Olgunluğu Testi
Açıklama : Metropolitan Okul Olgunluğu Testi, 5 yaş 6 ay ile 6 yaş arasındaki çocukların ilkokula başlamaya (özellikle 1. sınıfa) hazır olup olmadıklarını, fizyolojik, zihinsel ve psikolojik açıdan yeterliliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş en kapsamlı hazırbulunuşluk testlerinden biridir. Kelime anlama, cümleler, genel bilgi, eşleştirme, sayılar ve kopya etme gibi alt testleri içerir. Diğer şıklardaki Peabody sadece dil gelişimini, Porteus planlama ve zekayı, Goodenough zihinsel olgunluğu (resim yoluyla), Denver ise 0-6 yaş arası genel gelişimsel taramayı hedefler; hiçbiri doğrudan “okul olgunluğunu” ölçmek için Metropolitan kadar spesifik değildir.

#7. Aşağıdaki bilgilerden hangisi Ankara Gelişim Tarama Envanteri’ne (AGTE) aittir?

Cevap : D) Bakımverene sorular yöneltilir; dil-bilişsel, ince motor, kaba motor ve sosyal-öz bakım alanlarını kapsar.
Açıklama : AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri), 0-6 yaş arası çocukların gelişimini değerlendirmek için anne-babaya veya bakım verene uygulanan (onların yanıtlarına dayanan) bir envanterdir. 4 temel alt testi vardır: 1. Dil-Bilişsel, 2. İnce Motor, 3. Kaba Motor, 4. Sosyal Beceri-Özbakım. (Şık E’deki 0-42 ay sınırlaması Denver testi içindir, AGTE 6 yaşa kadar bakar).

#8. • Tek ve genel bir yetenekten ibaret değildir.
• Birbiriyle bağımsız yedi temel zihinsel yetenekten oluşur: sözel kavrama, muhakeme, algısal hız, sayısal yetenek, sözel akıcılık, bellek ve görsel-uzamsal beceri.
• Çok boyutlu bir yapıyı öne çıkarır.
Zekâ ile ilgili yukarıda verilen özellikler hangi zekâ kuramına aittir?

Cevap : C) Küme Etmen Kuramı (Thurstone)
Açıklama : Louis Leon Thurstone, Spearman’ın “g faktörü” (tek genel zeka) teorisine karşı çıkarak zekanın tek bir faktörden değil, birbirinden bağımsız “7 Temel Zihinsel Yetenek”ten (Primary Mental Abilities) oluştuğunu savunmuştur. Bu yetenekler soruda sayılanlardır (Sözel, Sayısal, Mekansal vb.).

#9. Psikolojik problem tarama amaçlı ölçekler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevap : B) Çeşitli davranışları değerlendirerek çocukların psikolojik sorunlara yönelik riskini belirlemeyi hedefler.
Açıklama : Psikolojik problem tarama ölçekleri, tanı koymaktan ziyade, belirli davranış ve belirtileri tarayarak çocukların olası ruhsal veya davranışsal sorunlar açısından taşıdıkları riski belirlemek ve gerekli uzman yönlendirmesini yapmak için kullanılır.

#10. Aşağıdakilerden hangisi, ölçüm araçlarının norm oluşturma sürecinde örneklem seçimiyle ilgili doğru bir bilgidir?

Cevap : B) Amaçlı örneklemede seçilen bireyler, evreni yeterince temsil etmeyebilir.
Açıklama : Amaçlı örnekleme, araştırmacının belirli bir amaç doğrultusunda kendi yargısını kullanarak seçtiği bir gruptur. Bu durum, seçilen grubun genel evreni (tüm toplumu) temsil etme kabiliyetini düşürebilir, bu nedenle genellenebilir normlar oluşturmak için risklidir.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

#11. 5 yaşındaki Ahmet, sınıfta öğretmeni tarafından gözlemlenmiş ve Ahmet’in bazı davranışlarda zorluk yaşadığı belirtilmiştir. Psikolojik değerlendirme için teste alınmadan önce, testin amacı, süresi ve uygulanış biçimi Ahmet’e ve ailesine yeterince açıklanmamıştır. Isınma faaliyeti ve test sırasında kaygılı ve isteksiz davranan Ahmet’in performansı beklenenden düşük olmuştur.
Yukarıdaki vaka örneğinde hangi aşama uygulanmadığı için çocuğun test performansında belirgin bir düşüklük gözlenmiştir?

Cevap : D) Çocuk ve ailesine test sürecinin uygun şekilde açıklanmaması

#12. Aşağıdakilerden hangisi PDEA Teorisi’nde tanımlanan bilişsel süreçlerden değildir?

Cevap : A) Bellek
Açıklama : J.P. Das ve arkadaşları tarafından geliştirilen PDEA (İngilizce kısaltmasıyla PASS) Teorisi, zekayı dört temel bilişsel işlem üzerine kurar: 1. Planlama (Planning), 2. Dikkat (Attention), 3. Eşzamanlı İşlemleme (Simultaneous), 4. Ardıl İşlemleme (Successive). “Bellek” (hafıza) bu süreçlerin içinde yer alsa da, teorinin ana başlıklarından (P-D-E-A) biri olarak doğrudan isimlendirilmemiştir.

#13. Aşağıdakilerden hangisi yürütücü işlevlerin değerlendirilmesinde kullanılan testler arasındadır?

Cevap : C) Stroop Testi
Açıklama : Stroop Testi, bireyin otomatik tepkilerini (örneğin kelimeyi okuma) baskılayıp, istenen tepkiyi (örneğin kelimenin yazıldığı mürekkep rengini söyleme) verme becerisini ölçer. Bu durum “dürtü kontrolü”, “seçici dikkat” ve “bilişsel esneklik” gibi yürütücü işlevlerin (executive functions) temel bileşenleridir. Diğerleri kişilik (TAT, Rorschach, Cümle Tamamlama) veya dil (Peabody) testleridir.

#14. Piaget’nin işlem öncesi dönemine (2-6 yaş) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevap : B) Bu dönemde sembolik ve hayali oyun davranışları sık görülür.
Açıklama : Piaget’nin İşlem Öncesi Dönemi’nin (2-7 yaş) en belirgin özelliği sembolik düşüncenin gelişimidir. Çocuklar bir nesneyi başka bir nesneymiş gibi kullanarak (örneğin bir sopayı at gibi kullanmak) “mış gibi” oyunlar (sembolik oyunlar) oynarlar. Diğer şıkların aksine; bu dönemde benmerkezcilik hakimdir (başkalarının açısını göremezler), mantıksal düşünme henüz gelişmemiştir, animizm (cansız nesnelere canlılık atfetme) yaygındır ve dil gelişimi çok hızlıdır.

#15. I. Öğretmen Yapımı Testler
II. Teşhis (Tanılayıcı) Testler
III. Yabancı Durum Testi
IV. Gelişim ve Ruhsal Sağlık Değerlendirmesi
Yukarıdaki testlerden hangileri başarı testleri çeşitleri arasındadır?

Cevap : E) I ve II
Açıklama : Başarı testleri, bireyin belirli bir alandaki öğrenme düzeyini ölçmek için kullanılır. “Öğretmen yapımı testler” (vize, final, quizler) ve öğrenme eksikliklerini belirlemeye yarayan “Teşhis (Tanılayıcı) testler” başarı testleri kategorisindedir. “Yabancı Durum Testi” bağlanma stillerini (sosyal-duygusal), “Gelişim ve Ruhsal Sağlık Değerlendirmesi” ise klinik ve gelişimsel durumu ölçer; bunlar akademik başarı testi değildir.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

#16. Elif, 8 yaşında bir ilkokul öğrencisidir. Okul rehber öğretmeni, Elif’in dikkat ve okuma becerilerini değerlendirmek için bir psikolojik test uygulamak istemektedir. Test öncesinde öğretmen, Elif’e ve velisine sürecin amacı ve testın nasıl yapılacağı hakkında bilgi vermiştir. Test sırasında Elif bazı soruları anlamakta zorlanmış ve rehber öğretmen, standarda uygun olarak yönergeleri açıklamak yerine, hızlıca cevapları göstermiştir. Test uygulayıcısı, proje ve bilgisayar destekli testler konusunda gerekli eğitime sahiptir. Test sonuçları veliye sade ve anlaşılır bir şekilde aktarılmıştır.
Yukarıdaki vaka senaryosunda hangi davranış etik kurallara aykırıdır?

Cevap : C) Standarda uygun olmadan, cevapları göstererek testin hızlıca tamamlanması
Açıklama : Psikolojik testlerin geçerli ve güvenilir olabilmesi için “standadizasyon” hayati önem taşır. Test, yönergede belirtilen kurallar dışına çıkılmadan uygulanmalıdır. Uygulayıcının cevapları göstermesi, testin ölçmek istediği beceriyi (Elif’in kendi performansını) geçersiz kılar ve en temel etik/teknik ihlaldir.

#17. • Nesneler veya bireyler belirli bir düzen içinde yerleştirilir.
• Aralarındaki fark ölçülemez.
• Sayısal işlem imkânı sınırlıdır.
• Kullanım örnekleri: başarı listeleri, müşteri memnuniyeti
Yukarıda hangi ölçek türünden söz edilmektedir?

Cevap : E) Sıralama (Ordinal)
Açıklama : Sıralama ölçekleri, verilerin büyüklük-küçüklük, öncelik veya kaliteye göre sıraya dizildiği (1., 2., 3. gibi) ölçeklerdir. Bu ölçeklerde sıralama bellidir ancak 1. ile 2. arasındaki farkın niceliği (aralarındaki mesafe) bilinmez veya eşit değildir. Bu yüzden toplama-çıkarma işlemi yapılamaz.

#18. Aşağıdakilerden hangisi, çocuklarda ölçme ve değerlendirme sürecinin basamaklarından değildir?

Cevap : B) Çocuğun sosyal medya kullanım alışkanlıklarının detaylı analizi
Açıklama : Psikometrik ve gelişimsel değerlendirme sürecinin standart basamakları; anamnez (bilgi toplama), gözlem, test uygulama ve verileri bütünleştirmeyi içerir. “Sosyal medya analizi” güncel bir konu olsa da, standart bir gelişimsel/psikolojik değerlendirme sürecinin zorunlu veya rutin bir basamağı olarak literatürde yer almaz.

#19. Aşağıdakilerden hangisi psikolojide ölçek ve testlerin kullanımının başlıca faydaları arasında değildir?

Cevap : C) Klinik görüşmeyi ihtiyaç kalmadan ruhsal bozuklukların tanılanmasını sağlar.
Açıklama : Psikolojik testler ve ölçekler, tanılama sürecinde önemli yardımcı araçlardır ancak tek başlarına tanı koyduramazlar. Ruhsal bozuklukların tanısı, uzman bir klinisyenin yaptığı “klinik görüşme”, gözlem ve öykü alma süreçleriyle birlikte konulur. Testler, klinik görüşmeyi gereksiz kılmaz, onu destekler.

#20. Aşağıdakilerden hangisi, psikolojik değerlendirme raporlarının temel amaçlarından biri değildir?

Cevap : E) Çocuğun tüm eğitim materyallerini ve ödevlerini yeniden hazırlamak
Açıklama : Psikolojik değerlendirme raporları; durumu saptamak, tanılamak, güçlü/zayıf yönleri belirlemek ve çözüm önerileri sunmak (yönlendirme yapmak) için yazılır. Çocuğun ödevlerini yapmak veya tüm materyallerini bizzat hazırlamak, değerlendirmecinin değil, eğitimcinin veya ailenin görevidir; rapor sadece bu materyallerin nasıl olması gerektiğine dair “öneri” sunar.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

Öncesi
TESTi BiTiR, PUANINI GÖR

SONUÇ

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme ve Değerlendirme: Zekâ, Gelişim ve Hazırbulunuşluk Rehberi

1. Bilişsel Gelişim ve Zekâ Kuramları

Zekâ, sadece tek bir yetenekten ibaret olmayıp; planlama, muhakeme ve problem çözme gibi çok boyutlu süreçleri kapsar. Thurstone, zekânın Spearman’ın “g faktörü” aksine yedi temel zihinsel yetenekten (sözel kavrama, sayısal yetenek vb.) oluştuğunu savunan Küme Etmen Kuramı’nı geliştirmiştir. Modern yaklaşımlardan PDEA (PASS) Teorisi ise zekayı; Planlama, Dikkat, Eşzamanlı ve Ardıl İşlemleme olmak üzere dört temel bilişsel işlem üzerine kurgular. Gelişimsel açıdan Piaget’nin İşlem Öncesi Dönemi (2-7 yaş), sembolik düşüncenin ve “mış gibi” oyunların zirve yaptığı, benmerkezci düşüncenin hakim olduğu bir evredir.

2. Hazırbulunuşluk ve Gelişimsel Tarama Testleri

Çocukların eğitim kademelerine geçişinde psikometrik testler belirleyici rol oynar. 5-6 yaş grubundaki çocukların ilkokula hazır olup olmadığını ölçen en kapsamlı araç Metropolitan Okul Olgunluğu Testi’dir. Gelişimsel takibi anne-baba veya bakım veren raporuna dayanarak yapan AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri); dil-bilişsel, ince motor, kaba motor ve sosyal-öz bakım alanlarını 0-6 yaş aralığında değerlendirir. Yürütücü işlevleri, özellikle dürtü kontrolünü ve bilişsel esnekliği ölçmek için ise Stroop Testi gibi uzmanlık gerektiren araçlar kullanılır.

3. Ölçme, Değerlendirme ve Ölçek Türleri

İstatistiki süreçlerde ölçme, bir niteliğin sayı veya sembollerle ifade edilmesi iken; değerlendirme bu verilerin bir kriterle karşılaştırılarak karara varılmasıdır. Verilerin niteliğine göre kullanılan ölçeklerden Sıralama (Ordinal) ölçeği, nesneleri başarı sırası gibi belirli bir düzene koyar ancak aralarındaki farkın miktarını ölçmez. Başarı testleri kategorisinde ise öğretmen yapımı sınavlar ile öğrenme eksiklerini saptayan tanılayıcı (teşhis) testler yer alır.

4. Motor Gelişim ve Evreleri

Çocuğun fiziksel kapasitesi Gallahue’nun Piramit Modeli ile açıklanır. Bu süreç; istemsiz hareketlerin olduğu Refleksif Dönem ile başlar, ardından İlkel Hareketler (yürüme, oturma), Temel Hareketler (atlama, koşma) ve son olarak okul çağında Özelleşmiş Hareketler dönemiyle tamamlanır. Fiziksel dayanıklılık motor bir kapasite iken, plan yapma ve yeni durumlara uyum sağlama zekânın bilişsel bileşenleridir.

5. Uygulama Etiği ve Değerlendirme Raporu

Psikometrik değerlendirme süreci sadece test uygulamaktan ibaret değildir; rapport kurma (ısınma) aşaması çocuğun kaygısını azaltmak ve gerçek performansını ortaya çıkarmak için zorunludur. Test sırasında yönergelerin dışına çıkmak veya çocuğa cevapları göstermek “standardizasyonu” bozan ciddi bir etik ihlaldir. Değerlendirici, objektif olmalı ve gözlemci yanlılığı (Halo etkisi gibi) risklerine karşı dikkatli olmalıdır. Hazırlanan psikolojik raporlar, müdahale önerileri sunmalı ve çocuğun güçlü/zayıf yönlerini tanımlamalıdır; ancak çocuğun okul ödevlerini hazırlamak gibi eğitsel görevler bu raporun kapsamında değildir.

@lolonolo_com

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları Soruları

1. Deniz, 5 yaş 10 aylık bir çocuktur. Ailesi onu önümüzdeki dönem ilkokula başlatmayı planlamaktadır. Ancak okul öncesi öğretmeni, Deniz’in dikkatini sürdürmede zorlandığını, yönergeleri tam olarak takip edemediğini ve ince motor becerilerinde yaşıtlarının gerisinde olduğunu belirtmiştir. Öğretmen, çocuğun ilkokula hazırbulunuşluk düzeyinin değerlendirilmesi için psikolojik bir inceleme yapılmasını önermiştir.
Bu durumda Deniz’in ilkokula başlamaya ne kadar hazır olduğunu belirlemek için hangi testin uygulanması en uygun olur?

A) Peabody Resim-Kelime Testi
B) Goodenough-Harris İnsan Çiz Testi
C) Porteus Labirent Testi
D) Metropolitan Okul Olgunluğu Testi
E) Denver II Gelişimsel Tarama Testi

Cevap : D) Metropolitan Okul Olgunluğu Testi

Açıklama : Metropolitan Okul Olgunluğu Testi, 5 yaş 6 ay ile 6 yaş arasındaki çocukların ilkokula başlamaya (özellikle 1. sınıfa) hazır olup olmadıklarını, fizyolojik, zihinsel ve psikolojik açıdan yeterliliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş en kapsamlı hazırbulunuşluk testlerinden biridir. Kelime anlama, cümleler, genel bilgi, eşleştirme, sayılar ve kopya etme gibi alt testleri içerir. Diğer şıklardaki Peabody sadece dil gelişimini, Porteus planlama ve zekayı, Goodenough zihinsel olgunluğu (resim yoluyla), Denver ise 0-6 yaş arası genel gelişimsel taramayı hedefler; hiçbiri doğrudan “okul olgunluğunu” ölçmek için Metropolitan kadar spesifik değildir.

2. Bir öğretmen, sınıfındaki öğrencilerin davranışlarını gözlemleyerek puanlamaktadır. Daha önce başarılı olduğunu düşündüğü bir öğrencinin davranışlarını olduğundan daha olumlu değerlendirirken, diğer öğrencilerin davranışlarını daha katı bir şekilde yorumlamaktadır.

Yukarıdaki durumda gözlemlenen, psikometrik ölçümlerde ortaya çıkabilecek yanılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Görüşmeci yanlılığı
B) Test yanlılığı
C) Hatırlama yanlılığı
D) Gözlemci yanlılığı
E) Bilgi yanlılığı

Cevap : D) Gözlemci yanlılığı

Açıklama : Gözlemci yanlılığı (Observer Bias), veriyi toplayan veya değerlendiren kişinin, sahip olduğu ön yargılar, beklentiler veya önceki bilgileri nedeniyle durumu objektif değerlendirememesidir. Soruda anlatılan durum, literatürde “Halo Etkisi” (Hale Etkisi) olarak da bilinen bir gözlemci yanlılığı türüdür; öğretmenin öğrenci hakkındaki genel olumlu kanaati, öğrencinin spesifik davranışlarını olduğundan daha iyi puanlamasına (pozitif yanlılık) neden olmaktadır.

3. Güncel literatüre göre zekâ, birçok bilişsel beceriyi kapsamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi zekânın kapsadığı bilişsel beceriler arasında yer almaz?

A) Fiziksel dayanıklılık
B) Yeni durumlarla başa çıkma
C) Mantıklı düşünme
D) Dil ve ifade becerisi
E) Plan yapma

Cevap : A) Fiziksel dayanıklılık

Açıklama : Zekâ kuramları (Gardner’ın Bedensel-Kinestetik zekası hariç tutulursa, ki orada bile vurgu koordinasyon ve ifadedir) genel olarak zihinsel süreçlere odaklanır. Problem çözme, muhakeme, planlama, soyut düşünme, dili kullanma ve yeni durumlara adaptasyon zekânın temel bilişsel bileşenleridir. “Fiziksel dayanıklılık” (kondisyon, kas gücü vb.) ise bilişsel bir beceri değil, fizyolojik ve motor bir kapasitedir.

4. I. Öğretmen Yapımı Testler
II. Teşhis (Tanılayıcı) Testler
III. Yabancı Durum Testi
IV. Gelişim ve Ruhsal Sağlık Değerlendirmesi
Yukarıdaki testlerden hangileri başarı testleri çeşitleri arasındadır?

A) I ve III
B) I ve IV
C) II ve III
D) III ve IV
E) I ve II

Cevap : E) I ve II

Açıklama : Başarı testleri, bireyin belirli bir alandaki öğrenme düzeyini ölçmek için kullanılır. “Öğretmen yapımı testler” (vize, final, quizler) ve öğrenme eksikliklerini belirlemeye yarayan “Teşhis (Tanılayıcı) testler” başarı testleri kategorisindedir. “Yabancı Durum Testi” bağlanma stillerini (sosyal-duygusal), “Gelişim ve Ruhsal Sağlık Değerlendirmesi” ise klinik ve gelişimsel durumu ölçer; bunlar akademik başarı testi değildir.

5. Psikolojik problem tarama amaçlı ölçekler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Bu ölçekler arasında Conners anababa ve öğretmen değerlendirme ölçekleri sayılabilir.
B) Çeşitli davranışları değerlendirerek çocukların psikolojik sorunlara yönelik riskini belirlemeyi hedefler.
C) Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanı ve takibinde sıklıkla kullanılır.
D) Yürütücü işlevlerin değerlendirilmesini sağlayarak çocuğun ruhsal problemini ortaya koyar.
E) Beş yüzden fazla soru içeren ve kişilik değerlendirmesini sağlayan testlerdir.

Cevap : B) Çeşitli davranışları değerlendirerek çocukların psikolojik sorunlara yönelik riskini belirlemeyi hedefler.

Açıklama :

6. Aşağıdakilerden hangisi PDEA Teorisi’nde tanımlanan bilişsel süreçlerden değildir?

A) Bellek
B) Dikkat
C) Eşzamanlı İşlemleme
D) Ardıl İşlemleme
E) Planlama

Cevap : A) Bellek

Açıklama : J.P. Das ve arkadaşları tarafından geliştirilen PDEA (İngilizce kısaltmasıyla PASS) Teorisi, zekayı dört temel bilişsel işlem üzerine kurar: 1. Planlama (Planning), 2. Dikkat (Attention), 3. Eşzamanlı İşlemleme (Simultaneous), 4. Ardıl İşlemleme (Successive). “Bellek” (hafıza) bu süreçlerin içinde yer alsa da, teorinin ana başlıklarından (P-D-E-A) biri olarak doğrudan isimlendirilmemiştir.

7. Piaget’nin işlem öncesi dönemine (2-6 yaş) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Çocuk, olayları başkalarının bakış açısından değerlendirebilir.
B) Bu dönemde sembolik ve hayali oyun davranışları sık görülür.
C) Çocuk bu dönemde mantıksal düşünmeyi tam olarak geliştirmiştir.
D) Çocuk, nesnelere insan özellikleri atfetmez ve gerçekçi düşünür.
E) Dil gelişimi yavaştır ve iletişim sınırlıdır.

Cevap : B) Bu dönemde sembolik ve hayali oyun davranışları sık görülür.

Açıklama : Piaget’nin İşlem Öncesi Dönemi’nin (2-7 yaş) en belirgin özelliği sembolik düşüncenin gelişimidir. Çocuklar bir nesneyi başka bir nesneymiş gibi kullanarak (örneğin bir sopayı at gibi kullanmak) “mış gibi” oyunlar (sembolik oyunlar) oynarlar. Diğer şıkların aksine; bu dönemde benmerkezcilik hakimdir (başkalarının açısını göremezler), mantıksal düşünme henüz gelişmemiştir, animizm (cansız nesnelere canlılık atfetme) yaygındır ve dil gelişimi çok hızlıdır.

8. Elif, 8 yaşında bir ilkokul öğrencisidir. Okul rehber öğretmeni, Elif’in dikkat ve okuma becerilerini değerlendirmek için bir psikolojik test uygulamak istemektedir. Test öncesinde öğretmen, Elif’e ve velisine sürecin amacı ve testin nasıl yapılacağı hakkında bilgi vermiştir. Test sırasında Elif bazı soruları anlamakta zorlanmış ve rehber öğretmen, standarda uygun olarak yönergeleri açıklamak yerine, hızlıca cevapları göstermiştir. Test uygulayıcısı, proje ve bilgisayar destekli testler konusunda gerekli eğitime sahiptir. Test sonuçları veliye sade ve anlaşılır bir şekilde aktarılmıştır.
Yukarıdaki vaka senaryosunda hangi davranış etik kurallara aykırıdır?

A) Test sonuçlarının veliye sade ve anlaşılır bir şekilde aktarılmaması
B) Test sırasında çocuğun yönergeyi anlaması için ek açıklama yapılmaması
C) Standarda uygun olmadan, cevapları göstererek testin hızlıca tamamlanması
D) Çocuğa ve veliye test süreci hakkında bilgi verilmemesi
E) Test uygulayıcısının gerekli eğitim ve yetkinliğe sahip olmaması

Cevap : C) Standarda uygun olmadan, cevapları göstererek testin hızlıca tamamlanması

Açıklama : Psikolojik testlerin geçerli ve güvenilir olabilmesi için “standadizasyon” hayati önem taşır. Test, yönergede belirtilen kurallar dışına çıkılmadan uygulanmalıdır. Uygulayıcının cevapları göstermesi, testin ölçmek istediği beceriyi (Elif’in kendi performansını) geçersiz kılar ve en temel etik/teknik ihlaldir.

9. Aşağıdakilerden hangisi, ölçüm araçlarının norm oluşturma sürecinde örneklem seçimiyle ilgili doğru bir bilgidir?

A) Tabakalı örneklemede, alt gruplar eşit oranda temsil edilmek zorunda değildir.
B) Amaçlı örneklemede seçilen bireyler, evreni yeterince temsil etmeyebilir.
C) Tabakalı örneklemede, alt grupların dengeli temsil edilmesi planlama sürecini kolaylaştırır.
D) Çocuklara yönelik ölçüm araçlarında norm oluşturmak için örneklem seçimi önemsizdir.
E) Tesadüfi örnekleme, belirli özellikleri hedefleyerek örneklem oluşturur.

Cevap : B) Amaçlı örneklemede seçilen bireyler, evreni yeterince temsil etmeyebilir.

Açıklama :

10. Aşağıdakilerden hangisi yürütücü işlevlerin değerlendirilmesinde kullanılan testler arasındadır?

A) Tematik Algı Testi
B) Peabody Resim Kelime Eşleştirme Testi
C) Stroop Testi
D) Gazi Beier Cümle Tamamlama Testi
E) Rorschach Mürekkep Lekesi Testi

Cevap : C) Stroop Testi

Açıklama : Stroop Testi, bireyin otomatik tepkilerini (örneğin kelimeyi okuma) baskılayıp, istenen tepkiyi (örneğin kelimenin yazıldığı mürekkep rengini söyleme) verme becerisini ölçer. Bu durum “dürtü kontrolü”, “seçici dikkat” ve “bilişsel esneklik” gibi yürütücü işlevlerin (executive functions) temel bileşenleridir. Diğerleri kişilik (TAT, Rorschach, Cümle Tamamlama) veya dil (Peabody) testleridir.

11. Aşağıdakilerden hangisi, çocuklarda ölçme ve değerlendirme sürecinin basamaklarından değildir?

A) Çocuğun gelişim dönemi ve bireysel özelliklerinin gözden geçirilmesi
B) Çocuğun sosyal medya kullanım alışkanlıklarının detaylı analizi
C) Test ve gözlemlerin uygulanması için uygun ortam ve araçların seçilmesi
D) Ebeveyn, öğretmen ve çevresel bilgilerin toplanması
E) Elde edilen verilerin çok kaynaklı olarak yorumlanması

Cevap : B) Çocuğun sosyal medya kullanım alışkanlıklarının detaylı analizi

Açıklama : Psikometrik ve gelişimsel değerlendirme sürecinin standart basamakları; anamnez (bilgi toplama), gözlem, test uygulama ve verileri bütünleştirmeyi içerir. “Sosyal medya analizi” güncel bir konu olsa da, standart bir gelişimsel/psikolojik değerlendirme sürecinin zorunlu veya rutin bir basamağı olarak literatürde yer almaz.

12. Aşağıdakilerden hangisi psikolojide ölçek ve testlerin kullanımının başlıca faydaları arasında değildir?

A) Bireysel farklılıkları ortaya koyarak uygun müdahale ve yönlendirmelerin yapılmasına yardımcı olur.
B) Zaman ve kaynak tasarrufu sağlayarak hızlı ve sistematik veri toplanmasını mümkün kılar.
C) Klinik görüşmeyi ihtiyaç kalmadan ruhsal bozuklukların tanılanmasını sağlar.
D) Bireyin farkında olmadığı veya dile getiremediği sorunların tespit edilmesini kolaylaştırır.
E) Soyut psikolojik özellikleri sayısallaştırarak standartlaştırılmış veriler elde edilmesini sağlar.

Cevap : C) Klinik görüşmeyi ihtiyaç kalmadan ruhsal bozuklukların tanılanmasını sağlar.

Açıklama : Psikolojik testler ve ölçekler, tanılama sürecinde önemli yardımcı araçlardır ancak tek başlarına tanı koyduramazlar. Ruhsal bozuklukların tanısı, uzman bir klinisyenin yaptığı “klinik görüşme”, gözlem ve öykü alma süreçleriyle birlikte konulur. Testler, klinik görüşmeyi gereksiz kılmaz, onu destekler.

13. Aşağıdakilerden hangisi okul öncesi eğitimin amaçları arasında değildir?

A) Çocukların psikolojik problemlerinin tanılanıp tedavi edilmesini sağlamak
B) Sosyoekonomik açıdan dezavantajlı çocuklara eşit eğitim olanakları sağlamak
C) Çocukların Türkçeyi doğru, etkili ve güzel kullanmalarını teşvik etmek
D) Çocukların beden, zihin ve duygusal gelişimlerini güçlendirmek
E) Çocukların ilkokula geçişini kolaylaştıracak bilgi, beceri ve davranışları geliştirmek

Cevap : A) Çocukların psikolojik problemlerinin tanılanıp tedavi edilmesini sağlamak

Açıklama : Okul öncesi eğitimin amacı çocuğun tüm gelişim alanlarını desteklemek, iyi alışkanlıklar kazandırmak ve ilkokula hazırlamaktır. “Psikolojik problemlerin tanılanması ve tedavi edilmesi” (klinik tanı ve terapi), eğitim kurumlarının değil, sağlık kuruluşlarının ve ruh sağlığı uzmanlarının görevidir. Okul sadece fark edip yönlendirme yapar.

14.
1. İlkel hareketler dönemi
2. Refleksif dönem
3. Özelleşmiş hareketler dönemi
4. Temel hareketler dönemi
Motor gelişim süreci yukarıdaki dört evrede incelenir. Aşağıdakilerden hangisi bu dönemlerin doğru gelişim sırasını göstermektedir?

A) 2 -> 1 -> 4 -> 3
B) 4 -> 3 -> 2 -> 1
C) 3 -> 1 -> 4 -> 2
D) 1 -> 2 -> 3 -> 4
E) 1 -> 3 -> 2 -> 4

Cevap : A) 2 -> 1 -> 4 -> 3

Açıklama : Gallahue’nin Piramit Modeli’ne göre motor gelişim sırası şöyledir:

1. Refleksif Dönem (Doğum öncesi – 1 yaş): İstemsiz hareketler.

2. İlkel Hareketler Dönemi (1-2 yaş): Oturma, emekleme, yürüme gibi ilk istemli hareketler.

3. Temel Hareketler Dönemi (2-7 yaş): Koşma, atlama, fırlatma becerileri.

4. Özelleşmiş (Sporla ilgili) Hareketler Dönemi (7 yaş ve sonrası): Becerilerin spor dallarında kullanımı.

Doğru sıralama: 2 (Refleksif) -> 1 (İlkel) -> 4 (Temel) -> 3 (Özelleşmiş).

15. Aşağıdakilerden hangisi, psikolojik değerlendirme raporlarının temel amaçlarından biri değildir?

A) Değerlendirilen bireyin psikolojik durumunu tanımlamak ve bunu kayıt altına almak
B) Bireyin güçlü yönlerini belirlemek ve destek unsuru olarak kullanmak
C) Tanımlanan problemlere yönelik bilimsel temelli öneriler sunmak
D) Yönlendirme nedenine uygun açıklamalar üretmek ve varsa yöneltilen soruya cevap vermek
E) Çocuğun tüm eğitim materyallerini ve ödevlerini yeniden hazırlamak

Cevap : E) Çocuğun tüm eğitim materyallerini ve ödevlerini yeniden hazırlamak

Açıklama : Psikolojik değerlendirme raporları; durumu saptamak, tanılamak, güçlü/zayıf yönleri belirlemek ve çözüm önerileri sunmak (yönlendirme yapmak) için yazılır. Çocuğun ödevlerini yapmak veya tüm materyallerini bizzat hazırlamak, değerlendirmecinin değil, eğitimcinin veya ailenin görevidir; rapor sadece bu materyallerin nasıl olması gerektiğine dair “öneri” sunar.

16. • Tek ve genel bir yetenekten ibaret değildir.

• Birbiriyle bağımsız yedi temel zihinsel yetenekten oluşur: sözel kavrama, muhakeme, algısal hız, sayısal yetenek, sözel akıcılık, bellek ve görsel-uzamsal beceri.

• Çok boyutlu bir yapıyı öne çıkarır.

Zekâ ile ilgili yukarıda verilen özellikler hangi zekâ kuramına aittir?

A) Çoklu Zeka Kuramı (Gardner)
B) Tek Faktör Kuramı (Spearman)
C) Küme Etmen Kuramı (Thurstone)
D) Cattell-Horn-Carroll Kuramı
E) Üçlü Zekâ Kuramı (Sternberg)

Cevap : C) Küme Etmen Kuramı (Thurstone)

Açıklama : Louis Leon Thurstone, Spearman’ın “g faktörü” (tek genel zeka) teorisine karşı çıkarak zekanın tek bir faktörden değil, birbirinden bağımsız “7 Temel Zihinsel Yetenek”ten (Primary Mental Abilities) oluştuğunu savunmuştur. Bu yetenekler soruda sayılanlardır (Sözel, Sayısal, Mekansal vb.).

17.
• Nesneler veya bireyler belirli bir düzen içinde yerleştirilir.
• Aralarındaki fark ölçülemez.
• Sayısal işlem imkânı sınırlıdır.
• Kullanım örnekleri: başarı listeleri, müşteri memnuniyeti
Yukarıda hangi ölçek türünden söz edilmektedir?

A) Eşit Aralıklı (Interval)
B) Sınıflama (Nominal)
C) Eşit Oranlı (Ratio)
D) Dereceli (Ranked)
E) Sıralama (Ordinal)

Cevap : E) Sıralama (Ordinal)

Açıklama : Sıralama ölçekleri, verilerin büyüklük-küçüklük, öncelik veya kaliteye göre sıraya dizildiği (1., 2., 3. gibi) ölçeklerdir. Bu ölçeklerde sıralama bellidir ancak 1. ile 2. arasındaki farkın niceliği (aralarındaki mesafe) bilinmez veya eşit değildir. Bu yüzden toplama-çıkarma işlemi yapılamaz.

18. Aşağıdaki bilgilerden hangisi Ankara Gelişim Tarama Envanteri’ne (AGTE) aittir?

A) Sosyal uyum ve günlük yaşam becerileri bakımveren formu ile değerlendirilir.
B) Anne-baba tarafından doldurulur; iletişim, motor, problem çözme ve kişisel-sosyal alanları içerir.
C) Çocuğun performansı gözlemlenir; kişisel-sosyal, ince motor, dil ve kaba motor alanları değerlendirilir.
D) Bakımverene sorular yöneltilir; dil-bilişsel, ince motor, kaba motor ve sosyal-öz bakım alanlarını kapsar.
E) 0-42 ay bebeklerin bilişsel, dil, motor ve sosyal-duygusal gelişimi ölçülür.

Cevap : D) Bakımverene sorular yöneltilir; dil-bilişsel, ince motor, kaba motor ve sosyal-öz bakım alanlarını kapsar.

Açıklama : AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri), 0-6 yaş arası çocukların gelişimini değerlendirmek için anne-babaya veya bakım verene uygulanan (onların yanıtlarına dayanan) bir envanterdir. 4 temel alt testi vardır: 1. Dil-Bilişsel, 2. İnce Motor, 3. Kaba Motor, 4. Sosyal Beceri-Özbakım. (Şık E’deki 0-42 ay sınırlaması Denver testi içindir, AGTE 6 yaşa kadar bakar).

19. Aşağıdakilerden hangisi ölçme ve değerlendirme ilgili doğru bir bilgidir?

A) Ölçme, genellikle bireysel olarak yürütülür ve sürece odaklanır.
B) Ölçme, verilerin organize edilmesi ve problem çözmeye yönelik çıkarımlar yapılmasını gerektirir.
C) Değerlendirme, standart prosedürlere dayanarak uygulama ve puanlama ile sınırlıdır.
D) Değerlendirme, sayısal puan ya da puan seti sağlamayı amaçlar.
E) Ölçme, belirli bir niteliğe ilişkin sayısal veri elde etmeyi amaçlar.

Cevap : E) Ölçme, belirli bir niteliğe ilişkin sayısal veri elde etmeyi amaçlar.

Açıklama : “Ölçme” (Measurement), bir özelliğin gözlenip sonucun sayı veya sembollerle ifade edilmesidir (niceliksel veri toplama). “Değerlendirme” (Evaluation) ise ölçme sonuçlarının bir kriterle karşılaştırılarak bir yargıya veya karara varılması sürecidir. Şık E, ölçmenin en temel tanımını doğru vermektedir.

20. 5 yaşındaki Ahmet, sınıfta öğretmeni tarafından gözlemlenmiş ve Ahmet’in bazı davranışlarda zorluk yaşadığı belirtilmiştir. Psikolojik değerlendirme için teste alınmadan önce, testin amacı, süresi ve uygulanış biçimi Ahmet’e ve ailesine yeterince açıklanmamıştır. Isınma faaliyeti ve test sırasında kaygılı ve isteksiz davranan Ahmet’in performansı beklenenden düşük olmuştur.
Yukarıdaki vaka örneğinde hangi aşama uygulanmadığı için çocuğun test performansında belirgin bir düşüklük gözlenmiştir?

A) Test materyallerinin çocuğun gelişim düzeyine uygun olmaması
B) Çocuğun teste yorgun ve aç gelmesi
C) Değerlendiricinin ısınma faaliyetini planlamaması
D) Çocuk ve ailesine test sürecinin uygun şekilde açıklanmaması
E) Testin uzun sürmesi ve oturumların tek seansta yapılması

Cevap : D) Çocuk ve ailesine test sürecinin uygun şekilde açıklanmaması

Açıklama :

@lolonolo_com

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

telegram çocuk gelişimi Auzef Bölümler Çocuk Gelişimi Lisans-min

Psikometrik – Gelişimsel Ölçme Ve Değerlendirme 2025-2026 Final Soruları

Auzef Çocuk Gelişimi 3 Sınıf Güz Dönemi 2024 Final Sınav Soruları

Editor

Editör