Temel Fizik 2025-2026 Final Soruları

1. Mekanik: Kuvvet, Enerji ve Hareket

Fizik dünyasının temelini oluşturan mekanik yasaları, cisimlerin hareketlerini ve bu hareketlere neden olan kuvvetleri inceler. Tork, bir kuvvetin bir cisim üzerindeki döndürme etkisini ifade ederken; momentum değişimi, uygulanan itme (kuvvet x zaman) ile doğrudan ilişkilidir (F \cdot t = m \cdot \Delta v). Serbest düşme veya dikey atış hareketlerinde zamansız hız formülü (V^2 = V_0^2 + 2gh), enerji korunumu yasasının bir yansıması olarak konum ve hız arasındaki bağı kurar.

2. Termodinamik ve Akışkanlar

Sıcaklık ve ısı ölçümleri, maddelerin fiziksel özelliklerindeki değişimlere dayanır. Termometreler; sıvıların genleşmesi, metallerin elektriksel direnç değişimi veya termokupllarda olduğu gibi potansiyel farkı prensipleriyle çalışır. Akışkanlar mekaniğinde ise kaldırma kuvveti (Arşimet Prensibi), tamamen cismin batan hacmi ile orantılıdır (F_k = V_{batan} \cdot d_{sivi} \cdot g). Bir maddenin sıcaklığını değiştirmek için gereken ısı miktarı, maddenin ısı sığasına bağlıdır (Q = C \cdot \Delta T).

3. Elektrik ve Kondansatör Sistemleri

Elektriksel yükler arasındaki etkileşim Coulomb Kanunu ile belirlenir. Yükleri depolamaya yarayan kondansatörlerin kapasitesi (sığa), levhaların yüzey alanı ile doğru, aralarındaki mesafe ile ters orantılıdır (C = \epsilon_0 \cdot \frac{A}{d}).ShutterstockKeşfetSeri bağlı devrelerde her kondansatör üzerindeki yük miktarı (Q) birbirine eşittir. Elektriksel iletkenlikte ise direnç, kablonun uzunluğu ve özdirenciyle doğru, kesit alanıyla ters orantılı bir grafik çizer.

4. Dalgalar ve Modern Fizik

Ses dalgaları frekanslarına göre; 20 Hz altı infrasonik ve 20 kHz üzeri ultrasonik olarak sınıflandırılır. Doppler etkisi ise ses kaynağı veya gözlemcinin bağıl hareketi sonucu frekansın farklı algılanmasıdır.ShutterstockElektromanyetik dalgalarda ışık hızı sabit olduğundan, frekans ve dalga boyu ters orantılıdır. Modern fizikte ise enerji seviyelerindeki belirsizlikler ve atomların hareketi; spektral çizgilerde Doppler genişlemesi veya doğal çizgi genişlemesi gibi sonuçlar doğurur.

1. I. Tork bir öteleme hareketidir.
II. Tork bir döndürme hareketidir.
III. Tork bir titreşim hareketidir.
Yukarıda Tork ile ilgili verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) II ve III
B) Yalnız I
C) Yalnız III
D) I ve II
E) Yalnız II

Cevap : E) Yalnız II

Açıklama : Tork (kuvvet momenti), bir kuvvetin bir cismi bir eksen veya nokta etrafında döndürme etkisidir. Öteleme hareketi kuvvetin kendisiyle, titreşim hareketi ise geri çağırıcı kuvvetlerle ilgilidir. Torkun temel tanımı “döndürme etkisi”dir.

2. Aşağıdakilerden hangisi termometrelerin çalışma prensiplerinin dayanacağı fiziksel bir özellik olamaz?

A) Bir cismin yaydığı elektromanyetik radyasyonun dalga boyu ve sıcaklığı arasındaki ilişki
B) Farklı cins iki metalin birbirine temasıyla ortaya çıkan potansiyel farkının sıcaklık değişimiyle değişmesi
C) Metallerin sıcaklığı değiştikçe elektrik akımına gösterdikleri direncin değişmesi
D) Sıvıların sıcaklık arttıkça genleşmesi, azaldıkça büzülmesi
E) Sıcaklık değiştikçe gazların hacminin değişmesi

Cevap : E) Sıcaklık değiştikçe gazların hacminin değişmesi

Açıklama :

3.

q1=+2q, q2=-q ve q3=+q noktasal yükleri, şekilde gösterildiği gibi koordinat sisteminin x eksenine yerleştirlmiştir. q1, q2 ve q3 yükleri arasındaki uzaklık r; q2 ve q3 yükleri arasındaki uzaklık 2r’dir. Buna göre,  q2 yüküne etki eden net elektriksel kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?

A)
B)
C)
D)
E)

Cevap : C)

Açıklama :

4.

Yukarıda verilen sorunun doğru cevabı aşağıdakilerden hangisidir?

A) -6
B) 2i – 4j
C) 4
D) 4i + 8j – 8k
E) -2

Cevap : A) -6

Açıklama : Skaler çarpım (Dot product) işlemi bileşenlerin çarpılıp toplanmasıyla yapılır:
(2 . -1) + (-2 . 4) + (2 . 2)
= -2 – 8 + 4
= -6 bulunur.

5. I. Gazın basıncı azaldıkça ideal gaza yaklaşılır.
II. Gazın sıcaklığı yükseldikçe ideal gazdan uzaklaşılır.
III. Gazın mol miktarı ne kadar düşükse ideal gaza yaklaşılır.
İdeal gaz yasaları ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri yanlıştır? (Soru iptal edilmiştir)

A) I ve III
B) Yalnız I
C) Yalnız II
D) II ve III
E) I ve II

Cevap : C) Yalnız II

Açıklama :

6. I. Enerji, dalga boyu ile doğru orantılıdır.
II. Hız, frekans ile ters orantılıdır.
III. Frekans, dalga boyu ile ters orantılıdır.
Elektromanyetik dalganın fiziksel nicelikleri ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) Yalnız III
B) II ve III
C) Yalnız I
D) I ve III
E) I ve II

Cevap : A) Yalnız III

Açıklama :

7. 4 saniye süreyle 24 N’luk kuvvet uygulandığında, hızında 12 m/s’lik artış gözlenen cismin kütlesi kaç kg’dır?

A) 10
B) 4
C) 8
D) 15
E) 6

Cevap : C) 8

Açıklama : İtme – Momentum değişimi prensibine göre: F . t = m . deltaV
24 . 4 = m . 12
96 = 12m
m = 8 kg bulunur.

8. m kütleli bir cisim, bir h yüksekliğinden 20 m/s’lik bir hızla aşağıya doğru fırlatıldığında cismin yere çarpma hızı 30 m/s olmaktadır. Buna göre h yüksekliği kaç metredir? (g=10 m/s²)

A) 35 m
B) 40 m
C) 45 m
D) 25 m
E) 30 m

Cevap : D) 25 m

Açıklama : Zamansız hız formülü (veya Enerji Korunumu) kullanılır:
Vson² = Vilk² + 2.g.h
30² = 20² + 2.10.h
900 = 400 + 20h
500 = 20h
h = 25 metre.

9.

15×10-² C elektrik yüküyle yüklü bir cismi şekildeki A noktasından B noktasına götürmek için yapılması gereken iş kaç J’dir?

A) 12 J
B) 42 J
C) 38 J
D) 8 J
E) 22 J

Cevap : B) 42 J

Açıklama :

10. I. Doğal çizgi genişlemesi, enerji seviyelerinin yaşam ömrüne bağlıdır.
II. Saturasyon (Doygunluk) genişlemesi, birbirine yakın enerji seviyelerindeki nüfus yoğunluklarına bağlıdır.
III. Doppler genişlemesi, sıcaklık ile ters orantılıdır.
IV. Doppler genişlemesi, hafif atomlarda ağır atomlara göre daha azdır.
Spektral çizgi genişlemeleri ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) I ve II
B) III ve IV
C) II ve III
D) I, III ve IV
E) Yalnız I

Cevap : A) I ve II

Açıklama : I. Doğal çizgi genişlemesi, enerji seviyelerinin yaşam ömrüne bağlıdır.
* Doğru. Belirsizlik ilkesi gereği (ΔE·Δt ≈ ħ), seviyenin ömrü kısaldıkça çizgi genişler.
II. Saturasyon (doygunluk) genişlemesi, birbirine yakın enerji seviyelerindeki nüfus yoğunluklarına bağlıdır.
* Doğru. Doygunluk (power broadening), geçiş yapan seviyeler arasındaki nüfus farkının azalmasına ve uygulanan ışık şiddetine bağlıdır.
III. Doppler genişlemesi, sıcaklık ile ters orantılıdır.
– Yanlış. Doppler genişlemesi sıcaklıkla doğru orantılıdır (∝ √T).
IV. Doppler genişlemesi, hafif atomlarda ağır atomlara göre daha azdır.
– Yanlış. Hafif atomlar daha hızlı hareket eder, bu yüzden Doppler genişlemesi daha fazladır.
Sonuç: Doğru olan ifadeler I ve II’dir.
Doğru cevap: A) I ve II

11. I. Q₁=Q₂=Q₃’dür.
II. Sistemin eş değer sığası Ceş=4/7C ‘dir.
III. Devredeki toplam potansiyel ΔV=C₁ . Q₂’dir.
Sığaları C₁=C, C₂=2C ve C₃=4C olan üç adet kondansatör birbirlerine seri bağlandığında kondansatörlerin üzerindeki yükler sırasıyla Q₁, Q₂ ve Q₃ olduğuna göre yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

A) I ve II
B) Yalnız I
C) I ve III
D) Yalnız II
E) II ve III

Cevap : A) I ve II

Açıklama :
I. Doğru: Seri bağlı kondansatörlerde depolanan yük miktarı (Q) her birinde eşittir.
II. Doğru: 1/Ces = 1/C + 1/2C + 1/4C => (4+2+1)/4C = 7/4C => Ces = 4/7 C.
III. Yanlış: Potansiyel V = Q/C formülüyle bulunur, çarpımlarıyla değil.

12. Hacimleri eşit X, Y ve Z cisimleri özdeş ve aynı sıcaklıktaki sıvı ile dolu kaplarda bulunmaktadır. X cisminin yarısı sıvının içerisinde bulunarak, Y cismi sıvı içinde yüzerek ve Z cismi tamamıyla dibe batmış olarak dengededirler.Cisimlere etki eden kaldırma kuvvetleri FX, FY ve FZ arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Fx = Fy < Fz
B) Fx < Fy = Fz
C) Fx < Fy < Fz
D) Fx > Fy > Fz
E) Fx = Fy > Fz

Cevap : B) Fx < Fy = Fz

Açıklama : Kaldırma kuvveti, batan hacimle orantılıdır (F = Vbatan . d_sivi . g).
Cisimlerin hacimleri (V) eşittir.
X: Yarısı batmış -> Vbatan = V/2 -> Fx orantılı V/2
Y: Sıvı içinde yüzmekte (genellikle “askıda” anlamında veya tamamı sıvı içinde dengede kastedilir) -> Vbatan = V -> Fy orantılı V
Z: Dibe batmış -> Tamamı sıvı içinde -> Vbatan = V -> Fz orantılı V
Sonuç: Fy ve Fz eşittir (çünkü batan hacimleri eşittir), Fx ise bunların yarısı kadardır. Fx < Fy = Fz.

13. I. İnfrasonik ses frekansı, 20 Hz’den düşüktür.
II. Ultrasonik ses frekansı, 20 Hz ile 20 kHz aralığındadır.
III. İşitilebilir ses frekansı, 20 kHz’den yüksektir.
Ses dalgalarının frekansa göre sınıflandırılması ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) I ve II
B) II ve III
C) Yalnız II
D) I ve III
E) Yalnız I

Cevap : E) Yalnız I

Açıklama :

14.

10 kg kütleli bir cisme sürtünme katsayısı 0,5 olan yatay düzlemde şekildeki gibi 80 N’luk bir kuvvet uygulanıyor. Buna göre, cismin ivmesi kaç m/s² dir? (g= 10 m/s², sin37⁰=0.6, cos37⁰=0.8)

A) 7.2
B) 3.2
C) 6.4
D) 3.8
E) 4.2

Cevap : D) 3.8

Açıklama :
Kuvvetin bileşenleri: Fx = 80.cos37 = 64 N, Fy = 80.sin37 = 48 N (yukarı).
Normal Kuvvet (N): Cisim yukarı çekildiği için yüzeyin tepkisi azalır. N = mg – Fy = 100 – 48 = 52 N.
Sürtünme Kuvveti (fs): k.N = 0.5 . 52 = 26 N.
Net Kuvvet (Fnet): Fx – fs = 64 – 26 = 38 N.
İvme (a): Fnet / m = 38 / 10 = 3.8 m/s².

15. 6 m uzunluğundaki bir demir kablonun direnci 3 mΩ olarak ölçülmektedir. Bu demir kablonun kesit alanı kaç mm² dir? (Demirin özdirenci: 1×10-⁷ Ω.m)

A) 100
B) 180
C) 280
D) 300
E) 200

Cevap : E) 200

Açıklama : Direnç R = ro . L / A formülü kullanılır.
Burada R = 3×10^-3 Ohm (mili ohm varsayıldı), L = 6 m, ro = 10^-7.
A = ro . L / R = (10^-7 . 6) / (3×10^-3) = 2×10^-4 m^2.
m^2’yi mm^2’ye çevirmek için 10^6 ile çarparız:
2×10^-4 . 10^6 = 200 mm^2.

16. Çalıştığında 1500 watt güç harcayan bir elektrikli fırın 1,5 saat çalıştırıldığında harcadığı enerji aşağıdakilerden hangisidir?

A) 2 kWh
B) 3 kWh
C) 2,25 kWh
D) 2,75 kWh
E) 3,75 kWh

Cevap : C) 2,25 kWh

Açıklama : Enerji (kWh) = Güç (kW) x Zaman (h)
Güç = 1500 W = 1.5 kW.
Zaman = 1.5 saat.
Enerji = 1.5 x 1.5 = 2.25 kWh.

17. Bir cisim t = 0 s anında orijinden V₀x = 15m/s ve V₀y = -10 m/s ilk hız bileşenleri ile harekete başlamaktadır. Cisim sadece ax = 3 m/s² ile verilen ivmenin bileşeni ile xy düzleminde hareket etmektedir. Zamanın fonksiyonu olarak herhangi bir andaki hız bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

A)
B)
C)
D)
E)

Cevap : B)

Açıklama :

18. Bir miktar maddeye 8×10⁴ J ısı verildiğinde sıcaklığı 20°C artmaktadır. Bu maddenin ısı sığası kaç J/°C dir?

A) 1600 J/°C
B) 4000 J/°C
C) 2400 J/°C
D) 800 J/°C
E) 3600 J/°C

Cevap : B) 4000 J/°C

Açıklama : Isı Sığası (C) = Verilen Isı (Q) / Sıcaklık Değişimi (DeltaT)
C = 80000 / 20 = 4000 J/C.

19. I. Ses kaynağının hareketli olması
II. Sesi duyan gözlemcinin hareketli olması
III. Hem ses kaynağı hem de gözlemcinin hareketsiz olması
Ses dalgalarının kaynaktan gözlemciye hareketi ile ilgili yukarıda verilen durumlardan hangisi veya hangilerinde Doppler olayı gözlemlenir?

A) I ve III
B) Yalnız II
C) II ve III
D) I ve II
E) Yalnız I

Cevap : D) I ve II

Açıklama : Doppler etkisi, kaynak ile gözlemci arasında “bağıl hareket” olduğunda gerçekleşir. Kaynağın hareket etmesi (I) veya gözlemcinin hareket etmesi (II) frekansın farklı algılanmasına neden olur. İkisi de durgunsa (III) Doppler etkisi oluşmaz.

20. Yüzey alanları A=0.6 m² ve aralarındaki mesafe d=0.2 m olan, aralarında herhangi bir dielektrik malzeme olmayan iki levha ile oluşturulmuş bir kondansatörün sığası farad cinsinden aşağıdakilerden hangisidir?
(Boşluğun elektriksel geçirgenliği, ε₀=8.85 x 10-¹²  C²/N.m² olarak alınız.)

A) 12×10-¹¹
B) 26.55×10-¹¹
C) 24×10-¹¹
D) 26.55×10-¹²
E) 12×10-¹²

Cevap : D) 26.55×10-¹²

Açıklama : Sığa C = eo . A / d
C = (8.85×10-¹² . 0.6) / 0.2
0.6 / 0.2 = 3.
C = 3 . 8.85×10-¹² = 26.55×10-¹² Farad.