İş Sağlığı Ve Güvenliği Mevzuatı-1 2025-2026 Final Soruları (Güz)

İSG’nin Tarihsel Gelişimi ve Cumhuriyet Dönemi Mevzuatı

Türkiye’de işçi sağlığı ve iş güvenliği (İSG) uygulamaları, sanayileşme süreçlerine paralel olarak gelişim göstermiştir. Osmanlı dönemindeki Mecelle gibi İslam hukuku temelli düzenlemelerden sonra, Cumhuriyet tarihinin en önemli adımlarından biri 1930 yılında kabul edilen 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu olmuştur. Bu kanun, 50 ve üzeri işçi çalıştıran yerlerde işyeri hekimi bulundurma zorunluluğunu getirerek modern İSG mevzuatının temelini atmıştır. Zonguldak ve Ereğli havzalarına yönelik 1921 tarihli maden amele kanunları ise TBMM Hükümeti döneminin ilk sosyal güvenlik adımlarıdır.

İşveren Yükümlülükleri ve Veri Güvenliği

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işvereni çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar. İşverenin en kritik sorumluluklarından biri, çalışanların kişisel sağlık verilerini içeren dosyaları, işten ayrılma tarihinden itibaren en az 15 yıl süreyle saklamaktır. Bu süre, meslek hastalıklarının geç ortaya çıkma riski ve hukuki ispat süreçleri için hayati önem taşır. Ayrıca İSG profesyonellerinin (uzman, hekim vb.) zorunlu nedenlerle değişmesi durumunda, bu değişikliğin 30 gün içinde Bakanlığa bildirilmesi şarttır. İSG faaliyetlerinin kayıt altına alındığı onaylı defterin düzenli tutulması ve imzalanması sorumluluğu da bizzat işverene aittir.

İSG Profesyonellerinin Eğitimi ve Görevlendirme

İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri için öngörülen eğitim programları standarttır. Her iki grup için de 180 saati teorik ve 40 saati pratik (uygulama) olmak üzere toplamda 220 saatlik bir eğitim süreci mevcuttur. Bu profesyonellerin tespit ve tavsiyelerini yazdığı onaylı deftere düşülen notlar, işveren imzalamasa dahi hukuken tebliğ edilmiş sayılır. İşyerinde İSG faaliyetlerini koordine etmek amacıyla kurulan İSG Kurulları ise; 50 ve daha fazla çalışanı olan ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı iş yerlerinde kurulması zorunlu yapılardır.

Risk Değerlendirmesi ve Acil Durum Yönetimi

Mevzuatta Tehlike, zarar verme potansiyeli olan her şeyi ifade ederken; Risk, bu tehlikeden kaynaklanacak zararlı bir sonucun meydana gelme ihtimalini tanımlar. Risk değerlendirmesi yapılırken ekipman seçimi, tertip-düzen ve gebe/engelli gibi özel politika gerektiren gruplar dikkate alınmalıdır; ancak değerlendirmeyi yapan uzmanın bireysel tecrübesi bir risk kriteri değildir. Yangın, patlama ve doğal afetler acil durum kapsamına girerken; meslek hastalığı uzun vadeli bir süreç olduğu için ani bir acil durum olarak sınıflandırılmaz.

Çalışan Eğitimleri ve İş Kazası Bildirimi

Eğitim süreçleri “İşe Başlama Eğitimi” ve “Temel Eğitim” olarak ikiye ayrılır. İşe başlama eğitimi, en az 2 saat süren pratik bir oryantasyondur ve bu süre temel eğitim sürelerinden sayılmaz. Temel eğitimler ise tehlike sınıfına göre düzenli aralıklarla tekrarlanır. Bir iş kazası meydana geldiğinde, işveren bu durumu 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)’na bildirmek zorundadır. İSG ihlali sonucu ölüm gerçekleşirse, ölenin yakınlarına ödenen tazminat “Destekten Yoksun Kalma Tazminatı” olarak adlandırılır.

1. İşveren, çalışanlarının kişisel sağlık verilerini içeren sağlık dosyalarını en az kaç yıl süreyle saklamak zorundadır?

A) 15
B) 25
C) 20
D) 10
E) 5

Cevap : A) 15

Açıklama : 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 15. maddesi ve ilgili yönetmelikler (İşyeri Hekimi Yönetmeliği vb.) uyarınca, işveren, çalışanların işe giriş/periyodik muayene raporları ve sağlık verilerini içeren kişisel sağlık dosyalarını, çalışanın işten ayrılma tarihinden itibaren en az **15 yıl** süreyle saklamakla yükümlüdür. Bu süre, meslek hastalıklarının uzun kuluçka süreleri ve hukuki ispat yükümlülüğü nedeniyle belirlenmiştir.

2. Dünyada olduğu gibi ülkemizde de işçi sağlığı ve iş güvenliğinin tarihsel gelişimi çalışma yaşamındaki gelişmelere bağlı olarak benzer aşamalardan geçmiştir. Meslek hastalıklarının ve iş kazalarının önemli bir sorun olarak gündeme gelmesi sanayileşmenin gelişimi ile yoğunluk kazanmıştır. Sanayileşme sonucu üretim araçlarında ve üretim yöntemlerinde sağlanan gelişmeler işçi sağlığı ve iş güvenliği sorunlarını da ortaya çıkarmıştır.
Bu kapsamda iş yerlerinde hekim bulundurma zorunluluğuna Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk olarak hangi yasal düzenlemede rastlanır?

A) Dilaver Paşa Nizamnamesi
B) 4857 sayılı İş Kanunu
C) 3008 sayılı ilk İş Kanunu
D) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
E) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

Cevap : E) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

Açıklama : Türkiye Cumhuriyeti tarihinde, iş yerlerinde **hekim bulundurma zorunluluğunu** getiren ilk yasal düzenleme, **1930 yılında kabul edilen 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu**’dur. Kanunun 180. maddesi, devamlı olarak en az 50 işçi çalıştıran iş yerlerinde bir tabip bulundurulmasını zorunlu kılmıştır. (Dilaver Paşa Nizamnamesi Osmanlı dönemine aittir, 3008 sayılı kanun ise 1936 tarihlidir ancak hekim zorunluluğu 1593 ile daha önce gelmiştir).

3. İş güvenliği uzmanlığı eğitim programı teorik ve pratik olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır.
Aşağıdaki şıklardan hangisinde iş güvenliği uzmanlığı eğitiminin toplam süresi doğru olarak verilmiştir?

A) 220 saat
B) 200 saat
C) 240 saat
D) 160 saat
E) 180 saat

Cevap : A) 220 saat

Açıklama : İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik’e göre; iş güvenliği uzmanlığı eğitim programı, **180 saat teorik** (uzaktan + yüz yüze) ve **40 saat pratik** (uygulama) eğitim olmak üzere toplamda **220 saatten** az olamaz.

4. İş yeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre iş yeri hekimleri eğitim programı, teorik ve uygulama olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır.
Buna göre iş yeri hekimlerinin eğitim süreleri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Teorik 180 saat – Uygulama 60 saat
B) Teorik 160 saat – Uygulama 40 saat
C) Teorik 140 saat – Uygulama 80 saat
D) Teorik 120 saat – Uygulama 80 saat
E) Teorik 180 saat – Uygulama 40 saat

Cevap : E) Teorik 180 saat – Uygulama 40 saat

Açıklama : İlgili yönetmelik gereğince İş Yeri Hekimliği eğitim programı da tıpkı İSG uzmanlığı gibi; **180 saat teorik** eğitim ve **40 saat pratik** (iş yerinde uygulama) eğitim olmak üzere toplam 220 saatten oluşur.

5. Aşağıdakilerden hangisi risk değerlendirmesi yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar arasında yer almaz?

A) İş yerinin tertip ve düzeni
B) İSG uzmanı ve iş yeri hekiminin tecrübesi
C) Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu
D) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu
E) Kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi

Cevap : B) İSG uzmanı ve iş yeri hekiminin tecrübesi

Açıklama : 6331 sayılı Kanun ve Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’ne göre risk değerlendirmesi yapılırken; iş yerinin tertibi (A), çalışanların durumu (C), özel risk grupları (D) ve kullanılan ekipman/kimyasallar (E) dikkate alınması gereken **zorunlu** hususlardır. Ancak **”İSG uzmanı ve hekimin tecrübesi”**, risk değerlendirmesinin *konusu* veya *kriteri* değildir; değerlendirmeyi yapan kişinin niteliğidir. Risk değerlendirmesi kişiye değil, işyerindeki tehlikelere odaklanır.

6. İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre; İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması amacıyla işyerlerinde görevlendirilen kişilerin, doğum, hastalık ve yıllık izin gibi zorunlu nedenler sebebiyle değiştirilmesi ve değişiklikler kaç gün içerisinde ilgili kuruma bildirilmesi gerekmektedir?

A) 30
B) 10
C) 20
D) 60
E) 90

Cevap : A) 30

Açıklama : İlgili yönetmelik gereğince; İSG hizmetini sunan kişilerin (uzman, hekim vb.) zorunlu nedenlerle işten ayrılması veya değiştirilmesi durumunda, hizmetin sürekliliğini sağlamak adına işveren, yeni görevlendirmeyi yaparak veya hizmet alarak durumu en geç **30 gün** içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına (İSG-KATİP üzerinden) bildirmekle yükümlüdür.

7. Risk değerlendirme sürecinde tehlikeler tanımlanırken toplanması gereken bilgiler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Acil durum sigortası kayıtları
B) İş ekipmanları
C) Ramak kala olay kayıtları
D) Kullanılan maddeler
E) Çalışanların cinsiyet bilgileri

Cevap : A) Acil durum sigortası kayıtları

Açıklama : Tehlike tanımlama aşamasında; iş ekipmanları (B), kullanılan maddeler (D), daha önce yaşanmış ramak kala olayları (C) ve çalışanların demografik özellikleri (Cinsiyet, yaş vb. – E) tehlikenin kaynağını ve etkisini belirlemek için kritik verilerdir. Ancak **”Acil durum sigortası kayıtları”** (veya poliçe bilgileri), tehlikenin kendisini tanımlamak için kullanılan teknik bir veri değildir, idari/finansal bir belgedir.

8. Aşağıdakilerden hangisi iş sağlığı ve güvenliği eğitimini verebilecek kişi ve kurumlardan biri değildir?

A) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi
B) Özel eğitim kurumları
C) İş yeri hekimleri
D) Üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarının eğitim birimleri
E) İş güvenliği uzmanları

Cevap : B) Özel eğitim kurumları

Açıklama :

9. İş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı tarafından iş sağlığı ve güvenliği konusunda yapılan tespit ve tavsiyelerin yazıldığı, işverence hazırlanıp imzalanması gereken onaylı defter ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İş yerinin bağlı bulunduğu çalışma ve iş kurumu il müdürlükleri veya noterce her sayfası mühürlenmek suretiyle onaylanır.
B) Onaylı defterin asıl sureti işveren, diğer suretleri ise iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi tarafından saklanır.
C) İş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanınca deftere yazılan hususlar, defter işverence imzalanmasa dahi hukuken geçerlidir.
D) Onaylı deftere yazılan tespit ve öneriler işverene tebliğ edilmiş sayılır.
E) Defterin imzalanması ve düzenli tutulmasından iş güvenliği uzmanı sorumludur.

Cevap : E) Defterin imzalanması ve düzenli tutulmasından iş güvenliği uzmanı sorumludur.

Açıklama : İSG Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre; onaylı defterin imzalanması, düzenli tutulması ve saklanmasından **İşveren** sorumludur. İş güvenliği uzmanı veya hekim sadece kendi yazdıkları sayfalardan sorumludur, defterin genel idari sorumluluğu ve onaylatılması işverenin yükümlülüğüdür. (Diğer şıklar doğrudur: Noter/İŞKUR onayı, tebliğ sayılması, asıl suretin işverende kalması).

10. İşverenin, çalışan temsilcisi ve destek elemanlarının görüşlerini önceden almak zorunda olduğu husus aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacakların seçimi
B) Çalışanlara verilecek eğitimin planlanması
C) Çalışma saatlerinin düzenlenmesi
D) Çalışanların performans kriterlerinin belirlenmesi
E) Üretimin planlanması

Cevap : B) Çalışanlara verilecek eğitimin planlanması

Açıklama : 6331 sayılı Kanun (Madde 18) ve Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği uyarınca; işveren, çalışanlara verilecek **eğitimin planlanması**, içeriği, programı ve organizasyonu konularında çalışan temsilcilerinin görüşlerini almak ve katılımlarını sağlamakla yükümlüdür. (Üretim planı veya performans kriteri gibi yönetsel konular İSG kapsamı dışındadır).

11. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Girişimci
B) İşçi
C) İşveren
D) Alt işveren
E) İşveren vekili

Cevap : C) İşveren

Açıklama : 6331 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki tanımlara göre; çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara **”İşveren”** denir. (4857 sayılı İş Kanunu’ndaki tanımdan farkı, “çalışan” kavramını kullanması ve kamu kurumlarını da kapsamasıdır).

12. Aşağıdakilerden hangisi TBMM Hükûmeti/Cumhuriyet Dönemi düzenlemelerinden biri değildir?

A) İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
B) Mecelle
C) Umumi Hıfzısıhha Kanunu
D) Ereğli Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanun
E) Zonguldak ve Ereğli Havzai Fahmiyesinde Mevcut Kömür Tozlarının Amele Menafii Umumiyesine Olarak Füruhtuna Dair Kanun

Cevap : B) Mecelle

Açıklama : **Mecelle (Mecelle-i Ahkam-ı Adliye)**, Osmanlı İmparatorluğu döneminde (1869-1876) hazırlanan ve İslam hukukuna dayalı medeni kanundur. Cumhuriyet döneminde 1926 yılında Türk Medeni Kanunu’nun kabulü ile yürürlükten kalkmıştır. Diğer şıklar (D ve E şıkları 1921 tarihli ilk meclis kanunlarıdır, C ve A Cumhuriyet dönemidir) Cumhuriyet/TBMM dönemi eserleridir.

13. Aşağıdakilerden hangisi iş yerlerinde acil durum kapsamına giren olaylardan değildir?

A) İş kazası
B) Doğal afetler
C) Meslek hastalığı
D) Yangın
E) Tehlikeli madde sızıntısı

Cevap : C) Meslek hastalığı

Açıklama : İş Yerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’e göre acil durum; işyerinin tamamını veya bir kısmını etkileyen yangın (D), patlama, tehlikeli kimyasal yayılımı (E), doğal afet (B) gibi **ani ve beklenmedik** olaylardır. İş kazası da acil müdahale gerektirir. Ancak **”Meslek Hastalığı”**, tekrarlanan sebeplerle uzun vadede ortaya çıkan kronik bir süreçtir; ani gelişen bir “acil durum” (emergency) olayı olarak sınıflandırılmaz.

14. İş sağlığı ve güvenliği işe başlama eğitimlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İşe başlama eğitimlerde geçen süreler çalışma süresinden sayılır.
B) İşe başlama eğitimi işverence veya işveren tarafından görevlendirilen bilgi sahibi ve deneyimli çalışanlarca verilebilir.
C) İşe başlama eğitimi her çalışan için en az iki saat olarak düzenlenir.
D) İşe başlama eğitiminde geçen süreler temel eğitim sürelerinden sayılır.
E) İşe başlama eğitimleri, temel eğitimlerin gerçekleştirilmesine kadar geçen sürede çalışanın tehlike ve risklere karşı korunmasını sağlayacak nitelikte olmalı ve uygulamalı olarak verilmelidir.

Cevap : D) İşe başlama eğitiminde geçen süreler temel eğitim sürelerinden sayılır.

Açıklama : Çalışanların İSG Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (Madde 6/4) açıkça belirtir ki: **”İşe başlama eğitimleri, temel eğitimlerin süresinden sayılmaz.”** İşe başlama eğitimi, işe girişte verilen en az 2 saatlik pratik bir oryantasyondur; Temel Eğitim ise tehlike sınıfına göre (8/12/16 saat) ayrıca verilmesi gereken periyodik eğitimdir.

15. İş yerinde meydana gelen iş kazaları aşağıdaki kurumlardan hangisine bildirilir?

A) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
B) Sosyal Güvenlik Kurumu
C) Çalışma Genel Müdürlüğü
D) İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü
E) Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü

Cevap : B) Sosyal Güvenlik Kurumu

Açıklama : 6331 sayılı Kanun (Madde 14) ve 5510 sayılı Kanun gereğince; işverenler, işyerinde meydana gelen iş kazalarını kazadan sonraki 3 iş günü içinde **Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK)** bildirmekle yükümlüdürler.

16. “Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimali” ifadesi aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

A) Ramak kala
B) Zarar
C) Risk
D) Tehlike
E) Acil durum

Cevap : C) Risk

Açıklama : 6331 sayılı Kanun’un tanımlar maddesinde (Madde 3); Tehlike “Zarar verme potansiyeli” olarak, **Risk** ise “Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme **ihtimali**” olarak tanımlanmıştır. Risk = İhtimal x Şiddet formülüyle de bilinir.

17. İş kazası kavramı, aşağıdakilerden hangisinde “iş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay” olarak tanımlanmaktadır?

A) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
B) Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
C) Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
D) Dünya Ticaret Örgütü
E) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Cevap : E) 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Açıklama : Sorudaki tanım (“…ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay”), **6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu**’nun 3. maddesindeki (g bendi) “İş Kazası” tanımıdır. (5510 sayılı kanundaki tanım sigortacılık teknikleri açısından daha detaylıdır ve “sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen…” ifadesini kullanır; 6331’in tanımı daha genel ve önleyici odaklıdır).

18. Aşağıdakilerden hangisi doğrudan iş sağlığı ve güvenliği ihlali sonucunda ortaya çıkan tazminatlardan biridir?

A) İş güvencesi tazminatı
B) Kıdem tazminatı
C) Kötü niyet tazminatı
D) Destekten yoksun kalma tazminatı
E) İhbar tazminatı

Cevap : D) Destekten yoksun kalma tazminatı

Açıklama : İş kazası veya meslek hastalığı (İSG ihlali) sonucunda işçinin ölümü halinde; onun bakımından yararlanan yakınlarının (eş, çocuk, anne-baba) uğradığı maddi zararı karşılamak için ödenen tazminat **”Destekten Yoksun Kalma Tazminatı”**dır. Diğer şıklar (Kıdem, İhbar vb.) iş sözleşmesinin feshine bağlı iş hukuku tazminatlarıdır; doğrudan kaza/ölüm tazminatı değildir.

19. İSG Kanunu’nun 22. maddesine göre iş sağlığı ve güvenliği kurulu ….. ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve ….. fazla süren sürekli işlerin yapıldığı iş yerlerinde kurulabilmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

A) 100 / 2 yıldan
B) 150 / 1 yıldan
C) 150 / 6 aydan
D) 50 / 6 aydan
E) 50 / 1 yıldan

Cevap : D) 50 / 6 aydan

Açıklama : 6331 sayılı Kanun Madde 22 gereğince; **elli (50)** ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve **altı (6)** aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere bir kurul (İSG Kurulu) oluşturmakla yükümlüdür.

20. İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’te belirtilen; genel, sağlık ile teknik konuları içeren ve düzenli aralıklarla tekrarlanan eğitim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uzaktan eğitim
B) İşe başlama eğitimi
C) Mesleki eğitim
D) Temel eğitim
E) Genel eğitim

Cevap : D) Temel eğitim

Açıklama : Yönetmeliğe göre çalışanlara verilmesi zorunlu olan, tehlike sınıfına göre belirli periyotlarla (Çok tehlikeli: Yılda 1, Tehlikeli: 2 yılda 1, Az tehlikeli: 3 yılda 1) tekrarlanan ve içeriğinde Genel, Sağlık ve Teknik konuların bulunduğu kapsamlı eğitime **”Temel Eğitim”** denir.