Tıbbi Terminoloji 2025-2026 Final Soruları

Anatomik Bölgeler ve İsimlendirme Esasları

Tıp biliminde vücut bölgelerinin ve organların tanımlanması, evrensel bir standart olan Latince terminolojiye dayanır. Regio Capitis (Baş bölgesi) gibi anatomik bölge isimleri, klinisyenler arasında dil birliği sağlar. Bu hiyerarşide Os frontale (Alın kemiği) gibi kemik yapılarından, Pes (Ayak) gibi ekstremite bölümlerine kadar her unsurun kesin bir karşılığı vardır. Özellikle Latince kelimelerin cinsiyetleri (Masculinum, Femininum, Neutrum) ve Tres (Üç) gibi sayısal ifadeler, anatomik yapıların (örneğin Triceps kası) isimlendirilmesinde belirleyicidir.

Kelime Morfolojisi: Ön Ekler, Son Ekler ve Küçültme Yapıları

Tıbbi terimler genellikle kök, ön ek (prefix) ve son ekten (suffix) oluşur. Karmaşık bir yapı olan subendogastric terimi, “altında” anlamına gelen “sub-” ve “içinde” anlamına gelen “endo-” olmak üzere iki ön ek ile mideyi niteleyen “-ic” son ekini barındırır. Son ekler tıbbi durumları tanımlamada hayati öneme sahiptir; örneğin uremia terimindeki “-emia” eki her zaman bir “kan durumu”nu (kanda üre birikmesi) işaret eder. Ayrıca, anatomide yapıların küçüklüğünü belirtmek için Cerebellum (Beyincik) veya Nodulus (Düğümcük) gibi örneklerde görülen küçültme ekleri kullanılır; ancak “Canalis” (Kanal) gibi terimler kök halindedir ve küçültme eki taşımazlar.

Sistemik Anatomi: Solunum ve Sinir Sistemi

Solunum sistemi (Systema Respiratorium), dış ortamdan havanın alındığı ilk bölüm olan Nasus (Burun) ile başlar. Sistemin devamında yer alan Larinx (Gırtlak), hem havanın iletimini sağlayan bir solunum yolu hem de ses tellerini barındıran bir fonasyon organıdır. Sinir sisteminde ise temel yapı birimi olan Nöron; hücre gövdesi (soma), sinyalleri alan dendritler ve sinyali ileten akson olmak üzere üç ana bölümden oluşur. Bu mikro yapıların yanı sıra, Pankreas gibi hem iç salgı (insülin) hem de dış salgı (sindirim enzimi) üreten karma bezler metabolik dengenin korunmasında kilit rol oynar.

Tarihsel Kökenler ve Eponim Kavramlar

Tıbbi terminolojinin tarihsel kökleri Roma İmparatorluğu dönemindeki Latince eserlere ve Grekçe mirasa dayanır. Türkiye Cumhuriyeti’nde 1928 yılında gerçekleşen Harf Devrimi ile Latin alfabesinin benimsenmesi, tıbbi terimlerin modern yazım standartlarına kavuşmasını sağlamıştır. Tıp dilinde bir diğer önemli kategori ise Eponim terimlerdir. Bunlar; bir hastalığı, cerrahi aleti veya anatomik bölgeyi (örn. Alzheimer hastalığı veya Aşil tendonu) bulan/tanımlayan kişinin adıyla anılan özel isimlerdir.

Klinik Patolojiler ve Hormonal Süreçler

Dolaşım sistemindeki ven kapakçıklarının bozulması sonucu damarların genişleyip kıvrımlı hale gelmesine Varis denir ve bu durum genellikle alt ekstremitelerde görülür. Endokrin sistemde ise hormonal etkileşimler yaşamın devamlılığı için kritiktir. Örneğin doğum sonrasında meme dokusunu uyararak sütün kanallara boşalmasını ve salgılanmasını tetikleyen ana hormon Oksitosin’dir. Tıbbi uygulamalarda kullanılan cihazlar ve yöntemler de (vakumlu süzme sağlayan Nuçe hunisi gibi) bu terminolojik ve bilimsel çerçevenin ayrılmaz birer parçasıdır.

1. Midenin alt-arka duvarında yer alıp, hem iç hemde dış salgı bezine ne ad verilir?

A) dalak
B) böbrek
C) pankreas
D) safra kesesi
E) karaciğer

Cevap : C) pankreas

Açıklama : Pankreas, karın boşluğunda midenin arka kısmında yer alan karma (mikst) bir bezdir. “Karma” olması, hem hormon (insülin, glukagon) üreterek kana veren iç salgı (endokrin) özelliğine, hem de sindirim enzimleri üreterek bağırsağa boşaltan dış salgı (ekzokrin) özelliğine sahip olmasından kaynaklanır. Vücudun şeker metabolizmasını ve sindirimini düzenleyen hayati bir organdır.

2. “Regio Capitis” ne anlama gelir?

A) Göğüs bölgesi
B) Boyun bölgesi
C) Karın bölgesi
D) Baş bölgesi
E) Sırt bölgesi

Cevap : D) Baş bölgesi

Açıklama : Anatomik terminolojide bölgeler (Region) Latince isimlerle tanımlanır. “Caput” Latince “Baş” demektir. “Regio Capitis” ise tamlama olarak “Baş Bölgesi” anlamına gelir. Diğer bölgeler: Regio Collum (Boyun), Regio Thorax (Göğüs), Regio Abdomen (Karın), Regio Dorsum (Sırt).

3. “Assay” teriminin kökeni hangi dildir?

A) Çince
B) Almanca
C) Fransızca
D) İngilizce
E) Türkçe

Cevap : D) İngilizce

Açıklama :

4. Hangi yılda Türkiye Cumhuriyeti fonotik uyarlamalarla Latin Alfabesini benimsemiştir?

A) 1915
B) 1933
C) 1928
D) 1910
E) 1930

Cevap : C) 1928

Açıklama : Türkiye Cumhuriyeti’nde dil devriminin en önemli adımı olan Harf Devrimi, 1 Kasım 1928 tarihinde kabul edilen 1353 sayılı kanunla gerçekleşmiştir. Bu kanunla Arap alfabesi yerine, Türk dilinin fonetik yapısına uyarlanan Latin harfleri esaslı “Yeni Türk Alfabesi” kabul edilmiştir. Bu durum, tıbbi terimlerin yazılışını ve okunuşunu da modernize etmiştir.

5. Hücre çekirdeği, dendritler ve aksondan oluşan yapıya ne ad verilir?

A) nöroglia
B) osteom
C) mitokondri
D) glia
E) nöron

Cevap : E) nöron

Açıklama : Sinir sisteminin temel yapısal ve fonksiyonel birimi olan sinir hücresine “Nöron” denir. Bir nöron anatomik olarak üç ana kısımdan oluşur:
1. Soma (Gövde/Çekirdek): Hücrenin yaşam merkezidir.
2. Dendritler: Diğer hücrelerden gelen sinyalleri alan kısa uzantılardır.
3. Akson: Sinyali diğer hücrelere ileten uzun kuyruktur.

6. Aşağıdakilerden hangisinde 2 ön ek ve 1 son ek aynı aynı terimde bulunur?

A) endogastric
B) renogastric
C) agastric
D) subendogastric
E) gastric

Cevap : D) subendogastric

Açıklama : Kelimeleri morfolojik olarak analiz ettiğimizde:
Subendogastric (Mide iç zarının altı):
– Sub-: (Ön ek) Altında
– Endo-: (Ön ek) İçinde
– Gastr: (Kök) Mide
– -ic: (Son ek) İle ilgili/ait
Bu terimde “Sub” ve “Endo” olmak üzere 2 ön ek, “-ic” olmak üzere 1 son ek vardır.

7. Solunum sisteminin ilk bölümü neresidir?

A) Farinx
B) Trachea
C) Akciğerler
D) Larinx
E) Nasus

Cevap : E) Nasus

Açıklama : Solunum sistemi (Systema Respiratorium), havanın vücuda girdiği noktadan başlar. Havanın alındığı, ısıtıldığı ve nemlendirildiği ilk anatomik yapı Burundur. Tıbbi terminolojide burun “Nasus” olarak adlandırılır. Sırasıyla Nasus -> Farinx (Yutak) -> Larinx (Gırtlak) -> Trachea (Soluk Borusu) -> Akciğerler şeklinde devam eder.

8. Aşağıdakilerden hangisi solunum ve ses organıdır?

A) Yemek borusu
B) Gırtlak
C) Mide
D) Burun
E) Akciğer

Cevap : B) Gırtlak

Açıklama : Tıbbi adı Larinx olan Gırtlak; hem solunum yolunun önemli bir parçasıdır (havayı akciğerlere iletir) hem de içinde barındırdığı ses telleri (vokal kordlar) sayesinde sesin oluşumunu sağlayan fonasyon organıdır. Bu nedenle “solunum ve ses organı” olarak tanımlanır.

9. “uremia” teriminin son eki hangisidir?

A) ure
B) ur
C) emia
D) mi
E) la

Cevap : C) emia

Açıklama : Uremia (Üremi) terimi, kanda üre ve diğer atık maddelerin birikmesini ifade eder.
– Ur-: İdrar/Üre (Kök)
– -emia: Kan durumu / kanda bulunma (Son ek).
Örnek: Anemia (Kansızlık), Leukemia (Kan kanseri). “-emia” son eki her zaman “kanla ilgili bir durumu” belirtir.

10. Aşağıdakilerden hangisi “küçültme ifade eden terimler”den değildir?

A) Canalicus
B) Cerebellum
C) Canalis
D) Nodulus
E) Bronculus

Cevap : C) Canalis

Açıklama : Latince tıbbi terminolojide sonuna geldiği kelimeye “küçük / -cık, -cik” anlamı katan küçültme ekleri (diminutivus) şunlardır: -ulus, -olus, -culus, -illus, -ellum.
– Cerebellum: Beyincik (Küçük beyin)
– Nodulus: Düğümcük
– Bronculus: Bronşçuk
– Canaliculus (Soruda Canalicus yazılmış): Kanalcık
– Canalis: Kanal (Normal boyut). Bu kelime kök haldedir, küçültme eki almamıştır.

11. Bir kişi veya yer ile anılan hastalık, belirti, bulgu, cerrahi alet, test veya sendromlar ya da genel terimlerin özel kişi adıyla anılmasıyla oluşan kelimelere ne ad verilir?

A) Eponim
B) Sinonim
C) Akronim
D) Hemonim
E) Metonim

Cevap : A) Eponim

Açıklama : Tıpta bir hastalığı, sendromu, anatomik yapıyı veya cerrahi yöntemi bulan veya tanımlayan kişinin adıyla anılmasına “Eponim” (Eponym) denir. Örnek: Down Sendromu (John Langdon Down), Alzheimer Hastalığı (Alois Alzheimer), Aşil Tendonu (Mitolojik karakter Achilles).

12. “Os frontale” hangi kemiktir?

A) Burun kemiği
B) Bacak kemiği
C) Kafa kemiği
D) Alın kemiği
E) Kol kemiği

Cevap : D) Alın kemiği

Açıklama : Anatomide “Os” kemik demektir. “Frontale” ise “Frons” (Alın) kelimesinden gelir. Os Frontale, kafatasının ön kısmını oluşturan, alnı ve göz çukurlarının üst kısmını meydana getiren “Alın Kemiği”dir.

13. Roma İmparatorluğu dönemi eserlerinin araştırılmasında aşağıdaki dillerden hangisi birinci dil olarak kullanılır?

A) Rusça
B) Türkçe
C) Çince
D) Slavca
E) Latince

Cevap : E) Latince

Açıklama : Roma İmparatorluğu’nun resmi dili ve bilim/kültür dili Latince’dir. Tıbbın ve bilimin dili tarihsel olarak Latince (ve Grekçe) üzerine kuruludur. Roma dönemi eserleri, yazıtları ve tıp metinleri orijinal olarak Latince yazılmıştır ve araştırmalarda bu dil esastır.

14. Özellikle alt ekstremitelerde görülen ven kapaklarının bozulması nedeniyle venlerin uzayıp genişleyerek kıvrım kıvrım olması durumuna ne ad verilir?

A) Kemik ağrısı
B) Tendonit
C) Myokardit
D) Eklem ağrısı
E) Varis

Cevap : E) Varis

Açıklama : Bacaklardaki (alt ekstremite) toplardamarların (venlerin) içinde, kanın yerçekimine karşı yukarı (kalbe) akmasını sağlayan kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar bozulduğunda kan geri kaçar ve göllenir. Damarların basınçla genişleyip, uzayıp, deri altında kıvrımlı ve şişkin hale gelmesine tıpta “Varis” (Varicose Veins) denir.

15. Aşağıdaki terimlerden hangisi Almanca kökenli bir tıp terimidir?

A) titre
B) thorax
C) toucher
D) malformation
E) volume

Cevap : B) thorax

Açıklama :

16. Türkçe “ünite” (birim) olarak bilinen terimin Fransızca karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Unité
B) Droge
C) Titre
D) Capacity
E) Volume

Cevap : A) Unité

Açıklama : Türkçe’ye de “Ünite” olarak geçen “Birim” kelimesinin Fransızca orijinal yazılışı “Unité”dir. Diğer şıklardan “Droge” Almanca (İlaç/Uyuşturucu), “Capacity” İngilizce (Kapasite) kökenlidir.

17. Aşağıdakilerden hangisi masculinum (erkek) kelimelerden biridir?

A) Pes
B) Epidermis
C) Regio
D) Otitis
E) Cavitas

Cevap : A) Pes

Açıklama : Latince’de kelimeler cinsiyetlerine göre (Masculinum/Eril, Femininum/Dişil, Neutrum/Nötr) çekimlenir.
– Pes (Ayak): Masculinum (Eril) cinsindedir.
– Epidermis, Regio, Otitis, Cavitas: Femininum (Dişil) cinsindedir.

18. Latince “tres” ne anlama gelir?

A) Üç
B) Yedi
C) Beş
D) Dört
E) Altı

Cevap : A) Üç

Açıklama : Latince sayılar:
1: Unus
2: Duo
3: Tres
4: Quattuor
5: Quinque
Bu sayılar anatomik yapıların (Triceps – Üç başlı kas gibi) isimlendirilmesinde sıkça kullanılır.

19. “pes” Latince ne anlama gelir?

A) önkol
B) ayak
C) bacak
D) kol
E) el

Cevap : B) ayak

Açıklama : Latince “Pes”, anatomide Ayak demektir. (Örn: Pes planus – Düz tabanlık). El “Manus”, Bacak “Crus”, Kol “Brachium”dur.

20. Meme dokusuna etki ederek süt salgısını uyaran hormon aşağıdakilerden hangisidir?

A) FSH
B) OKSİTOSİN
C) STH
D) LH
E) GH

Cevap : B) OKSİTOSİN

Açıklama : Laktasyon (emzirme) sürecinde iki temel hormon rol oynar:
1. Prolaktin: Sütün üretimini (yapımını) sağlar.
2. Oksitosin: Süt bezlerinin etrafındaki kasları kasarak sütün kanallara boşalmasını (ejeksiyonunu/salgılanmasını) sağlar.
Soruda “süt salgısını uyaran” (akmasını sağlayan) dendiği ve şıklarda Prolaktin olmadığı için cevap Oksitosin’dir.