Spor Psikolojisi 2025-2026 Final Soruları

Duygu, Kaygı ve Uyarılmışlık Yönetimi

Spor ortamında başarı, sadece fiziksel kapasiteye değil, zihinsel süreçlerin yönetimine de bağlıdır. Psikolojide duygu (emotion); belli uyaranlara karşı verilen, fizyolojik ve psikolojik süreçleri içeren yoğun tepkilerdir. Sporcuların yarışma öncesi veya esnasında yaşadıkları enerji seviyesi ise uyarılmışlık (arousal) olarak tanımlanır. Bu düzeylerin ölçümünde biyokimyasal analizler (hormon seviyeleri), fizyolojik ölçümler (kalp atışı, deri iletkenliği) ve psikolojik envanterler kullanılır. Ancak 100 metre koşu süresi gibi performans testleri, uyarılmışlık seviyesini ölçen bir araç değil, bu seviyenin bir sonucudur.

Performans Profillemesi ve Richard Butler Modeli

Sporcuların kendi zayıf ve güçlü yönlerine dair farkındalık kazanmalarını sağlayan en etkili tekniklerden biri performans profillemesidir. Bu yöntem, 1990’ların başında Dr. Richard Butler tarafından geliştirilmiştir. Süreç temel olarak üç adımdan oluşur:

1. Niteliklerin Sıralanması: Başarı için gereken güven, odaklanma, hız gibi özelliklerin belirlenmesi.
2. Puanlama: Sporcunun bu nitelikler üzerinden kendi mevcut durumunu değerlendirmesi.
3. Strateji Belirleme: Zayıf görülen alanların geliştirilmesi için hedef odaklı planlar yapılması.

Takıma yönelik uygulamalarda ise, kaleci ve forvet gibi farklı mevkilerin ihtiyaçları farklı olduğu için niteliklerin takım halinde tek tip değil, pozisyonlara özel gruplar halinde belirlenmesi esastır.

İmgeleme Kuramları ve Zihinsel Antrenman

Becerilerin zihinde canlandırılması, öğrenme ve performansı artırır. Sembolik Öğrenme Kuramı, imgelemenin hareket modellerini merkezi sinir sistemine bir “kodlama sistemi” gibi işlediğini ve bu sayede becerilerin otomatikleştiğini savunur. İmgeleme türleri kullanım amacına göre çeşitlenir: Bilişsel Genel İmgeleme maç stratejilerine ve rutinlere odaklanırken; Motivasyonel Özel İmgeleme kupa kazanma gibi hedef odaklı görüntülere, Motivasyonel Genel Uyarılmışlık ise stres ve fizyolojik tepkilerin düzenlenmesine odaklanır.

Motivasyon ve Hür İrade Kuramı

Latince Movere kökünden gelen motivasyon; güdü, saik ve harekete geçirici anlamlarını taşır. Hür İrade Kuramı (Self-Determination Theory) motivasyonu niteliğine göre ikiye ayırır:

• Özerk Motivasyon: Bireyin kendi isteğiyle, zevk aldığı (İçsel) veya değerini bildiği (Özdeşimle) için harekete geçmesidir.
• Kontrollü Motivasyon: Dışsal baskılar, ödüller veya suçluluk duygusu gibi faktörlerle hareket etmektir.

Örneğin, sadece eğlendiği için tenis oynayan biri içsel; annesi istediği için yüzmeye giden biri ise dışsal motivasyona sahiptir.

Takım Dinamikleri, Normlar ve Roller

Bir grubun hedeflerine ulaşması için üyeler arasındaki etkileşimin yönetilmesine grup dinamiği denir. Takım içinde sporcuların uyması beklenen yazılı ve yazısız kurallar takım normları olarak adlandırılır. Roller ise bireysel sorumlulukları tanımlar. Başarı için rol açıklığı şarttır; rollerin zamanla kendiliğinden anlaşılmasını beklemek belirsizliğe ve performans düşüşüne yol açar. Antrenörler pekiştirme (ödül) verirken sadece teknik becerileri değil, yardımlaşma gibi sosyal davranışları da ödüllendirmelidir.

Çocuklarda Spor Eğitimi ve Uzmanlaşma

Modern spor eğitiminde iki önemli kavram öne çıkar: Yapılandırılmış alıştırmalar (Deliberate Practice), bir uzman eşliğinde yapılan yoğun tekrarlı çalışmaları ifade ederken; Erken Uzmanlaşma, çocukların oyun ve eğlence dengesini kuramadan çok küçük yaşta ağır antrenman programlarına girmesini ifade eder. Spor psikolojisi, spor bilimleri (kinesiyoloji) perspektifinden bakıldığında özellikle motor öğrenme, motor kontrol ve motor beceri konularını merkeze alarak bu gelişim süreçlerini inceler.

1. Davranışlarda tepkisel olarak gözlemlenebilen zihnin fizyolojik ve psikolojik süreçlerini içeren belli uyaranlara karşı verilen olumlu veya olumsuz yanıtlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uyarılmışlık
B) Heyecan
C) Kaygı
D) Duygu
E) Stres

Cevap : D) Duygu

Açıklama : Psikolojide **Duygu (Emotion)**; belirli bir nesnesi veya uyanı olan, fizyolojik uyarılma (kalp atışı vb.), öznel deneyim (hisler) ve davranışsal dışavurum (yüz ifadesi, tepki) bileşenlerini içeren, kısa süreli ve yoğun tepkilerdir. Tanımdaki “olumlu veya olumsuz yanıtlar” ve “fizyolojik/psikolojik süreçler” ifadesi duyguyu tanımlar. Kaygı daha spesifik bir korku halidir, uyarılmışlık ise genel bir enerji durumudur.

2. Takımda yer alan sporcuların gerek takım içi bireysel faaliyetlerde ve gerekse takım arkadaşlarıyla karşılıklı ilişkilerinde uymaları beklenen yazılı olan ve olmayan davranış kurallarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Takımda roller
B) Takım normları
C) Takım disiplini
D) Takım birlikteliği
E) Takım çalışması

Cevap : B) Takım normları

Açıklama : Bir grup veya takım içinde bireylerin nasıl davranması gerektiğini belirleyen, grup üyeleri tarafından paylaşılan ve kabul edilen standartlara **”Takım Normları”** denir. Roller bireysel görevleri tanımlarken, normlar grubun genelindeki “beklenen davranış kurallarını” (örneğin antrenmana zamanında gelmek, birbirine saygı duymak vb.) ifade eder.

3. I. Sporcuların başarılı performans göstermeleri için gerekli olan niteliklerinin sıralanması
II. Sporcuların bu niteliklere ilişkin performanslarını puanlamaları
III. Sporculara performans testlerinin yapılması
IV. Takım halinde toplanıp performans profili için görüş alınması
V. Zayıf olduklarını düşündükleri alanları nasıl geliştireceklerine dair stratejilerin belirlenmesi
Sporcuların performans profillemesine yönelik yaptığı uygulamalardaki üç aşama yukarıdakilerden hangileridir?

A) I, II ve V
B) I, II ve III
C) III, IV ve V
D) II, III ve IV
E) I, III ve V

Cevap : A) I, II ve V

Açıklama : Performans Profillemesi (Butler & Hardy) temel olarak üç ana adımdan oluşur:
1. **Niteliklerin Belirlenmesi (I):** Sporcu, başarılı olmak için gereken özellikleri (güven, hız, odaklanma vb.) tanımlar.
2. **Değerlendirme (II):** Sporcu, şu anki durumunu bu özellikler üzerinden (örneğin 1-10 arası) puanlar.
3. **Hedef Belirleme/Strateji (V):** Puanlama sonucunda ortaya çıkan eksiklikleri (zayıf yönleri) geliştirmek için plan yapılır.
“Test yapılması” (III) bu subjektif farkındalık tekniğinin doğrudan bir parçası değildir.

4. Hareket modellerinin merkezi sinir sistemine kodlandığı, bilişsel faktörlerin baskın olduğu becerilerin öğrenilmesinin kolaylaştırıldığı ve sporcular sportif becerinin zihinde canlandırma çalışmalarıyla otomatikleştiğini iddia eden imgeleme kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Analatik İmgeleme Modeli
B) Biyolojik Bilgi Kuramı
C) Psiko-Nöromüsküler Kuram
D) Dikkat-Uyarılmışlık Düzenleme Kuramı
E) Sembolik Öğrenme Kuramı

Cevap : E) Sembolik Öğrenme Kuramı

Açıklama : İmgeleme teorilerinden **Sembolik Öğrenme Kuramı (Symbolic Learning Theory)**; imgelemenin, hareketin “zihinsel planını” (coding system) oluşturarak işe yaradığını savunur. Bu kurama göre zihinsel antrenman, hareketin bilişsel ve sembolik bileşenlerini (ne yapılması gerektiğini) beyne kodlar, böylece hareket otomatikleşir. Psiko-Nöromüsküler kuram ise kaslardaki mikro elektrik aktivitesine odaklanır.

5. İngilizce ve Fransızca “motive”, Latince “movere” kelimesinden türetilmiş olan motivasyon kelimesinin Türkçe karşılıkları aşağıdakilerden hangisidir?

A) Güdü, saik, harekete geçirici
B) Davranış, heyecan, sabır
C) İstek, saik, heyecan
D) İstek, tutum, davranış
E) Güdü, İstek, davranış

Cevap : A) Güdü, saik, harekete geçirici

Açıklama : Motivasyon kavramı, organizmayı eyleme iten güçtür. Türkçede bu kavramı karşılamak için **”Güdü”** (içsel dürtü), **”Saik”** (sebep/sevk eden) ve **”Harekete Geçirici”** terimleri kullanılır. Bu kelimelerin hepsi “hareket ettirme” kökenine sadıktır.

6. ….: Bir konuda ustalaşmak için sporcuların hedefleri, yetenekleri ve gelişimsel özellikleri doğrultusunda bir uzman eşliğinde planlanmış alıştırmaları, çok fazla sıklık ve tekrar ile yapmaları olarak tanımlanır.
…..: Yüksek miktarda yapılandırılmış alıştırma ve düşük miktarlarda yapılandırılmış oyunla karakterize edilen, çocukların spor eğitiminde oyun, spor, eğlence ve disiplinli çalışma dengesini
kuramaması ve yoğun antrenman programına onları erken yaşlardan itibaren girmeleri olarak tanımlanır.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Yapılandırılmış alıştırmalar – Erken uzmanlaşma
B) Erken uzmanlaşma – Antrenman
C) Yapılandırılmış oyun – Erken uzmanlaşma
D) Antrenman – Yapılandırılmış oyun
E) Yapılandırılmış alıştırmalar – Yapılandırılmış oyun

Cevap : A) Yapılandırılmış alıştırmalar – Erken uzmanlaşma

Açıklama : İlk tanım, beceri gelişimi için bilinçli ve sistematik olarak yapılan **”Yapılandırılmış Alıştırmalar” (Deliberate Practice)** kavramını tarif eder. İkinci tanım ise, çocukların çok erken yaşta tek bir branşa yoğunlaşarak oyun yerine ağır antrenman yapmasını ifade eden **”Erken Uzmanlaşma” (Early Specialization)** kavramıdır.

7. …. spor ortamlarında performans odaklı bir yaklaşımla sporcular, antrenörler, aile gibi sporun ajanları incelenirken; ….. serbest zamanlarda yaşam kalitesi ve psikolojik iyi oluşu arttırmak odaklı bir yaklaşım ile serbest zaman faaliyetlerine katılan bireyleri incelenir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere sırasıyla aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir

A) Psikolojide – egzersiz psikolojisinde
B) Spor psikolojisinde – egzersiz psikolojisinde
C) Egzersiz psikolojisinde – spor psikolojisinde
D) Psikolojide – spor psikolojisinde
E) Spor psikolojisinde – psikolojide

Cevap : B) Spor psikolojisinde – egzersiz psikolojisinde

Açıklama :

8. Aşağıdakilerden hangisi spor ortamlarında antrenörlerin sporcularına ödül verirken dikkat etmesi gerekenlerden değildir?

A) Sporcuları ödüllendirmek için uygun davranışları seçmek çok önemlidir.
B) Sporcuların her doğru davranışı ödüllendirilmemelidir.
C) Sportif becerilerin dışında antrenörler sporcuların duygusal ve sosyal davranışlarını spor ortamında ödüllendirilmemelidir.
D) Ödülü verirken hangi davranışı için sporcunun bu ödülü kazandığı açık bir dille ifade edilmelidir.
E) Pekiştireç yeni ve öğrenilmesi zor davranışların değiştirilmesinde daha sık verilmeli, beceriler kazanıldıkça azaltılmalıdır.

Cevap : C) Sportif becerilerin dışında antrenörler sporcuların duygusal ve sosyal davranışlarını spor ortamında ödüllendirilmemelidir.

Açıklama : Sporda pekiştirme (ödül) sadece teknik beceriler için değil; “fair play”, “takım ruhu”, “yardımlaşma” ve “çaba” gibi **duygusal ve sosyal davranışlar** için de verilmelidir. Bu davranışların ödüllendirilmemesi gerektiğini söyleyen C şıkkı, pedagojik ve psikolojik açıdan yanlıştır.

9. Takıma yönelik performans profili oluşturulmasında uygulama süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Her grup oynadıkları pozisyonda başarılı bir performans için gerekli olduğunu düşündükleri nitelikleri tartışır.
B) Sporculara daha sonra boş bir performans profili pozisyonları ve oyun tarzlarıyla ilgili en önemli 10 niteliği belirlemeleri istenir.
C) Her grup oynadıkları pozisyonda başarılı bir performans için gerekli olduğunu düşündükleri nitelikleri paylaşır.
D) Takım olarak hep birlikte performans nitelikleri belirlenir.
E) Takım sporcuların oynadıkları pozisyonlara göre gruplara ayrılır.

Cevap : D) Takım olarak hep birlikte performans nitelikleri belirlenir.

Açıklama : Takım performans profilinde genellikle sporcular mevkilerine (pozisyonlarına) göre küçük gruplara ayrılır (E doğru) ve kendi pozisyonlarına özgü nitelikleri belirlerler (A ve C doğru). Niteliklerin “takım olarak hep birlikte tek tip” belirlenmesi (D şıkkı), mevkilerin farklı gereksinimlerini göz ardı edeceği için bu sürecin doğasına terstir; kaleci ile forvetin performans kriterleri farklıdır.

10. Aşağıdakilerden hangisi duyguya odaklanan başa çıkma stratejilerinden değildir?

A) Otojenik antrenman
B) Aşamalı gevşemeyi
C) Nefes egzersizleri
D) Meditasyon
E) Proaktif davranış

Cevap : E) Proaktif davranış

Açıklama : Stresle başa çıkma stratejileri “Duygu Odaklı” (stresin yarattığı hissi azaltma: gevşeme, nefes, meditasyon vb.) ve “Problem Odaklı” (stresin kaynağını çözme) olarak ikiye ayrılır. **Proaktif Davranış** (plan yapma, önlem alma, harekete geçme), sorunun çözümüne yönelik olduğu için **Problem Odaklı** bir stratejidir, duygu odaklı değildir.

11. Takımdaki roller ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Takım içinde rollerin sorumluluk kapsamı ve sorumluluklarını yerine getirememenin sonuçları hakkında açık, net ve anlaşılır bilgiler verilmelidir.
B) Rol belirsizliği antrenör-sporcu ilişkileri zedeler ve takım performansını olumsuz etkiler.
C) Takım içinde sporcuların rollerini anlaması ve kabul etmesi sağlanmalıdır.
D) Spor ortamlarında resmî olan ve resmî olmayan roller mevcuttur.
E) Takım içinde roller zamanla anlaşılır, sporculara zaman verip bu rollere alışması beklenmelidir.

Cevap : E) Takım içinde roller zamanla anlaşılır, sporculara zaman verip bu rollere alışması beklenmelidir.

Açıklama : Takım yönetiminde “Rol Açıklığı” (Role Clarity) esastır. Rollerin kendiliğinden zamanla anlaşılmasını beklemek (E şıkkı), “Rol Belirsizliği”ne (Role Ambiguity) yol açar. Antrenörler, rolleri en baştan açık, net ve doğrudan iletmeli; sporcunun “zamanla anlamasına” bırakmamalıdır.

12. Deniz, çok eğlenceli bulduğu için tenis oynamaktadır. Ayşe, annesi çok istediği için ve postür bozukluğu düzelsin diye yüzme sporuna başlamıştır. Mehmet ise faydalı olduğu için cimnastik ile ilgilenmektedir.
Yukarında bahsi geçen kişilerin spora başlama motivasyonları Hür İrade Kuramına göre aşağıdakilerden hangisinde doğru sıra ile verilmiştir?

A) İçsel – dışsal – özdeşimle
B) Bütünleşmiş – dışsal – içe atımla
C) Dışsal – içe atımla – amotivasyon
D) İçe atımla – içsel – dışsal
E) İçsel – özdeşimle – içe atımla

Cevap : A) İçsel – dışsal – özdeşimle

Açıklama :
1. **Deniz:** “Eğlenceli bulduğu için” yapıyor = Eylemin kendisinden zevk alma = **İçsel Motivasyon**.
2. **Ayşe:** “Annesi istediği için” (ödül/ceza/baskı) yapıyor = **Dışsal Düzenleme (Dışsal Motivasyon)**.
3. **Mehmet:** “Faydalı olduğu için” yapıyor = Eylemi sevmek zorunda değil ama değerini/faydasını kabul etmiş = **Özdeşimle Düzenleme (Identified Regulation)**.
Doğru sıralama: İçsel – Dışsal – Özdeşimle.

13.

Yukarıda tanımlamaları yapılan imgeleme türlerinin doğru eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) 1-X, 2-Y, 3-Z
B) 1-Z, 2-Y, 3-X
C) 1-Y, 2-Z, 3-X
D) 1-X, 2-Z, 3-Y
E) 1-Y, 2-X, 3-Z

Cevap : B) 1-Z, 2-Y, 3-X

Açıklama :
– **Bilişsel Genel (BG):** Strateji, oyun planı ve rutinlerin canlandırılmasıdır -> **(Z)**.
– **Motivasyonel Özel (MÖ):** Hedefe ulaşma (kupa kaldırma vb.) ve amaca yönelik davranışlardır -> **(Y)**.
– **Motivasyonel Genel-Uyarılmışlık (MG-U):** Stres, heyecan ve fizyolojik uyarılmanın (kalp atışı vb.) düzenlenmesidir -> **(X)**.

14. Aşağıda sporda ceza ile ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) Ceza, hoş olmayan, caydırıcı bir öğrenme ortamı yaratarak antrenör ve sporcular arasında düşmanlık ve kızgınlık yaratabilir.
B) Sporda etik dışı, aldatma, kandırma gibi yanlış davranışların cezalandırılması gerektiği belirtilmektedir.
C) Sporcu hile yaptığında, paylaşımcı olmadığında, takım arkadaşına yardım etmediğinde ve iş birliği yapmadığında cezalandırılmamalıdır.
D) Sporcular sık sık eleştirildiklerinde cesaretleri kırılır ve motivasyonlarını kaybedebilirler.
E) Yanlış bir davranış sergileyen sporcu, şuç işlendiği an cezalandırılmalıdır.

Cevap : C) Sporcu hile yaptığında, paylaşımcı olmadığında, takım arkadaşına yardım etmediğinde ve iş birliği yapmadığında cezalandırılmamalıdır.

Açıklama : Sporda ceza kullanımı tartışmalı olsa da, hile yapmak, etik dışı davranmak veya takım düzenini bozmak gibi **kabul edilemez davranışların** mutlaka bir yaptırımı (cezası) olmalıdır. C şıkkı, bu olumsuz davranışların “cezalandırılmaması gerektiğini” savunarak disiplin ilkelerine ters düşmektedir.

15. Grubun oluşmasından dağılmasına kadar geçen zaman içinde, grup elemanları arasında ortaya çıkan ortak etkileşim olarak tanımlanan, grubun ortak hedeflere ulaşması için grubun bir arada kalması, grup içi çatışmaların ortadan kalkması ve anlaşmazlıkların giderilmesi olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Grup yapısı
B) Grup çalışması
C) Takım rolleri
D) Grup dinamiği
E) Takım normları

Cevap : D) Grup dinamiği

Açıklama : Bir grubun oluşum sürecini, üyeler arasındaki etkileşimi, çatışmaları, bütünleşmeyi ve grubun hareketliliğini inceleyen ve ifade eden çatı kavram **”Grup Dinamiği”**dir. Dinamik, gruptaki sürekli değişimi ve gelişimi ifade eder.

16. Performans profilini ilk oluşturan bilim insanı kimdir?

A) Dr. Amy House
B) Dr. Richard Butler
C) Dr. Jackson Bold
D) Dr. Ericson Jony
E) Dr. Freud Kalm

Cevap : B) Dr. Richard Butler

Açıklama : Spor psikolojisinde “Performans Profillemesi” (Performance Profiling) tekniği, Personal Construct Theory’den (Kişisel Yapı Kuramı) yola çıkılarak **Richard Butler** ve Lew Hardy tarafından 1990’ların başında geliştirilmiştir.

17. Spor psikolojisi alanında spor bilimleri perspektifinden ele alınan konular aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Problemli davranışlar, psikolojik danışmanlık, kişilik
B) Gelişim psikolojisi, psikoloji kuramları, kişilik
C) Motor beceri, motor kontrol, motor öğrenme
D) Psikolojik rehberlik, danışmanlık, psikiyatrik sorunlar
E) Psikoloji kuramları, psikolojik danışmanlık, kişilik

Cevap : C) Motor beceri, motor kontrol, motor öğrenme

Açıklama : Spor Psikolojisi iki ana kökenden beslenir: Psikoloji ve Spor Bilimleri. Psikoloji kökenli yaklaşım kişilik, danışmanlık ve klinik sorunlara odaklanırken; **Spor Bilimleri (Kinesiyoloji) perspektifi** daha çok hareketin öğrenilmesi ve icrası üzerine, yani **Motor Öğrenme, Motor Kontrol ve Motor Beceri** konularına odaklanır.

18. “Gevşemeye elverişli bir yerde olmayı görselleştirmek, gevşemeyi sağlamak için başka bir tekniktir. Örneğin, bir sporcu kendini kumsalda uzanırken, dalgaların sürekli ritmik sesini dinlerken ve tuzlu havayı koklarken vücudundaki ılık kum ve güneşi hissederek görselleştirebilir.”
Yukarıda bahsedilen gevşeme yönteminin adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Nefes Egzersizleri
B) İlerleyen Gevşeme Antrenmanı
C) Otojenik Çalışmalar
D) İmgeleme
E) Biyolojik Geribildirim (Biofeedback)

Cevap : D) İmgeleme

Açıklama : Paragrafta sporcunun kendini zihninde “kumsalda uzanırken, dalgaları duyarken” canlandırmasından, yani duyularını kullanarak zihinsel bir resim oluşturmasından bahsedilmektedir. Bu teknik **”İmgeleme” (Imagery / Görselleştirme)** tekniğidir. Diğer şıklardaki teknikler (nefes, kas gevşetme) fiziksel eylemlerdir, imgeleme ise zihinseldir.

19. …… Dışsal faktörlere (ödül veya cezalar ya da başkalarının beklentileri) göre hareket etmemize neden olur ve kişilerde baskı ve endişe yaratır. Bireye başkalarının isteklerine göre davranması yönünde açıkça veya dolaylı olarak baskı uygulamaktır.
…..: Bireyin hür iradesiyle, benliğini ortaya koyabildiği ve seçim duygusunu yaşayabildiği davranıştır.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

A) Özerk motivasyon – Kontrollü motivasyon
B) İçsel motivasyon – Dışsal motivasyon
C) Kontrollü motivasyon – Özerk motivasyon
D) Görev yönelimi – Ego yönelimi
E) Ego yönelimi – Görev yönelimi

Cevap : C) Kontrollü motivasyon – Özerk motivasyon

Açıklama : Hür İrade Kuramı’na (Self-Determination Theory) göre motivasyonun niteliği ikiye ayrılır:
1. **Kontrollü Motivasyon:** Dışsal baskılar, ödüller, cezalar veya suçluluk duygusuyla hareket etmektir (İlk tanım).
2. **Özerk Motivasyon:** Bireyin kendi isteğiyle, değerleriyle örtüştüğü için veya zevk aldığı için (hür iradeyle) hareket etmesidir (İkinci tanım).

20. Uyarılmışlık ve kaygı düzeyinin ölçümünde aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullaılmamaktadır?

A) Biyokimyasal ölçümler
B) Davranışsal gözlemler
C) Envanterler
D) Fizyolojik ölçümler
E) Performans testleri

Cevap : E) Performans testleri

Açıklama : Spor psikolojisinde uyarılmışlık ve kaygıyı ölçmek için; hormon seviyeleri (Biyokimyasal – A), kalp atışı/deri iletkenliği (Fizyolojik – D), anketler/ölçekler (Envanterler – C) ve dışarıdan gözlem (Davranışsal – B) kullanılır. Ancak **”Performans Testleri”** (örneğin 100 metre koşu süresi), kaygının kendisini ölçen bir araç değil, kaygının *etkilediği* bir sonuçtur. Performans testi ile kaygı düzeyi doğrudan ölçülemez (yüksek performans düşük kaygı demek değildir, optimal seviye olabilir).