Sporda Teknoloji Kullanımı 2024-2025 Bütünleme Soruları

Sporun Evrensel Fonksiyonları ve Gelişim Süreci

Spor, sadece fiziksel bir aktivite değil; bireyin beden ve ruh sağlığını geliştiren, iradesini güçlendiren ve başarma ihtiyacına yanıt veren bütünsel bir olgudur. Takım çalışmaları sayesinde sosyal etkileşimi artırırken, sanılanın aksine motor gelişimi kısıtlamaz; denge, hız ve koordinasyon gibi temel becerileri en üst seviyeye taşır. Modern sporun miladı kabul edilen ilk Olimpiyat Oyunları 1896 yılında Atina’da düzenlenerek küresel bir rekabetin kapılarını aralamıştır. Türk spor tarihinde ise basın alanındaki ilk büyük adım, 1910 yılında yayın hayatına başlayan “Futbol” dergisi ile atılmıştır. Geleneksel Türk sporlarında avcılık, güreş ve okçuluk gibi branşlar bozkır kültürüyle ön plana çıkarken, coğrafi şartlar gereği yüzme bu öncelikli dallar arasında yer almamıştır.

Dijitalleşme ve Bilişim Teknolojilerinin Entegrasyonu

Teknolojinin spora entegrasyonu, teknik bilgi sayesinde doğayı ve nesneleri insan ihtiyaçlarına uyarlama becerisiyle başlamıştır. Günümüzde fiziksel varlığı olmayan ancak ağlar üzerinden sunulan dijital ürünler, sporun pazarlanma biçimini değiştirmiştir. Bilişim teknolojileri kapsamında; cihazların birbiriyle veri aktarabildiği Nesnelerin İnterneti (IoT), büyük veri setlerini işleyen bulut bilişim ve verilerin güvenliğini sağlayan siber güvenlik sistemleri modern spor yönetiminin parçasıdır. Özellikle Skype, bloglar ve sosyal medya platformları, dijitalleşmenin iletişim yönünü devrimsel bir boyuta taşımış; mekandan bağımsız hibrit çalışma modellerini mümkün kılmıştır.

Yapay Zekâ ve Uzman Sistemler

Sporda karar alma süreçleri artık veriye dayalıdır. Bireylerin uzmanlıklarını ve deneyimlerini bilgisayar modellerine aktaran yapay zekâ programları uzman sistemler olarak adlandırılır. Bu sistemler, sporcu performansından sakatlık risk analizlerine kadar geniş bir alanda antrenörlere rehberlik eder. Nicel araştırma yöntemleri olan deneysel, betimsel ve nedensel-karşılaştırma modelleriyle toplanan veriler, bu dijital sistemlerin yakıtını oluşturur. Sosyolojik yöntemler ise genellikle nitel bir perspektif sunduğundan saf nicel analizlerin dışında değerlendirilir.

E-Spor Ekosistemi ve Toplumsal Algı

Dijital dönüşümün en somut çıktılarından biri olan e-spor, kendi terminolojisini ve izleyici kitlesini yaratmıştır. Hiç oynamayan ancak durumdan haberdar olanlar e-spor farkındalığı seviyesindeyken; profesyonel içerikleri takip edenler e-spor hedef kitlesini oluşturur. E-spora yönelik “obeziteye yol açma” veya “sosyal gelişimi engelleme” gibi negatif ön yargılar bulunsa da, bu branşın fiziksel bir aktivite olarak görülmeye başlanması bu kalıpların yıkılmaya başladığını gösterir.

Spor Yönetimi ve Finansal Sürdürülebilirlik

Sporun yönetimi, kurumsal sorumluluklar ve tesisleşme ile iç içedir. Klasik stadyumlar geleneksel tesislerken, macera sporları için tasarlanan parkurlar geleneksel olmayan spor tesisleri sınıfına girer. Kamu kurumlarının bu tesisleri kurmasındaki temel motivasyon genellikle belirli bir misyonu yerine getirme isteğidir. Finansal boyutta ise UEFA tarafından uygulanan Finansal Fair Play (FFP), kulüplerin gelir-gider dengesini gözetir. Ancak oyuncu ödemelerinin gelirin yüzde 20’siyle sınırlandırılması gibi gerçek dışı bir kural FFP kriterlerinde bulunmaz; sınır genellikle yüzde 70-90 bandında kademelendirilmiştir.

1. Aşağıdakilerden hangisi sporun amaç ve fonksiyonları arasında yer almaz?

A) Bireyin beden ve ruh sağlığını geliştirir.
B) Grup çalışmasını kolaylaştırır.
C) Motor gelişimi kısıtlar.
D) Başarma ihtiyacına karşılık verir.
E) İradesini güçlendirir.

Cevap : C) Motor gelişimi kısıtlar.

Açıklama : Sporun temel amacı fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişimi desteklemektir. Beden ve ruh sağlığını iyileştirmek (A), takım sporlarıyla grup çalışmasını (işbirliğini) artırmak (B), başarı duygusunu tatmin etmek (D) ve iradeyi güçlendirmek (E) sporun olumlu fonksiyonlarıdır. Ancak “Motor gelişimi kısıtlar” ifadesi yanlıştır; tam tersine spor, motor becerileri (koordinasyon, denge, hız vb.) geliştiren en önemli araçtır.

2. Elektronik ortamlarda oluşturulan, sunulan, kullanılan ve depolanan mal ve hizmetleri içeren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dijital ürün
B) Dijitalleşme
C) Transfer
D) Elektronik
E) Yenilik

Cevap : A) Dijital ürün

Açıklama : Fiziksel bir varlığı olmayan, tamamen bilgisayar ve ağ teknolojileri (elektronik ortam) üzerinde üretilen, dağıtılan ve tüketilen varlıklara (yazılım, e-kitap, dijital medya, online hizmetler vb.) “Dijital Ürün” denir. Dijitalleşme bir süreçtir, dijital ürün ise bu sürecin çıktısıdır.

3. İlk modern olimpiyatlar nerede ve kaç yılında düzenlenmiştir?

A) Atina – 1896
B) Amerika – 1896
C) Almanya – 1896
D) Avusturya – 1910
E) Roma – 1896

Cevap : A) Atina 1896

Açıklama : Baron Pierre de Coubertin’in öncülüğünde canlandırılan Modern Olimpiyat Oyunları’nın ilki, antik oyunların da doğduğu yer olan Yunanistan’ın başkenti Atina’da 1896 yılında düzenlenmiştir.

4. Aşağıdakilerden hangisi e-spor konusunda oluşan ön yargılar arasında yer almaz?

A) Obezite tehlikesi
B) Asosyal gelişim yaratması
C) Fiziksel aktivite düşüncesi
D) Boş zaman geçirmesi
E) Sadece bilgisayarda oyun oynanması

Cevap : C) Fiziksel aktivite düşüncesi

Açıklama : E-spora yönelik yaygın toplumsal önyargılar; hareketsizliğe bağlı obezite (A), sosyalleşmeyi engellemesi (B), zaman kaybı olması (D) ve “sadece oyun” olarak görülmesidir (E). Ancak “Fiziksel aktivite düşüncesi” bir önyargı değildir; aksine e-sporun fiziksel aktivite içermediği yönündeki düşünce bir önyargıdır. Şık, e-sporun bir spor/aktivite olarak görülmesini ifade ettiği için negatif önyargılar grubuna girmez.

5. Serbest çalışma, mobil çalışma ve evden çalışma gibi esnek çalışma şekillerini benimseyen dijital alan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yapay zekâ
B) Uzaktan eğitim
C) Verimlilik
D) Hibrit çalışma
E) Yenilik

Cevap : D) Hibrit çalışma

Açıklama : Teknolojinin gelişmesiyle ortaya çıkan, mekandan bağımsız (mobil/evden) veya hem ofis hem uzaktan (serbest) çalışmayı kapsayan iş modeline “Hibrit Çalışma” denir. Bu kavram, dijitalleşmenin iş hayatına getirdiği esnekliği tanımlar.

6. Aşağıdakilerden hangisi Finansal Fair Play kriterleri arasında yer almaz?

A) Kulüp tarafından oyunculara yapılacak toplam ödemeler sahip olunan toplam gelir kalemin yüzde 20’sini geçmeyecek.
B) Ödenecek transfer bedelleri tek işlemde değil, sözleşme süresi boyunca sistematik olarak yapılacak.
C) Oyunculara ve ilgili kamu kuruluşlarına borçlar zamanında ödenecek.
D) Futbol dışında finansal tablolarda diğer gelirlerin olması kulüp gelirleri olarak kabul edilmeyecek.
E) Futbol kulüp yöneticileri bireysel varlıklarından harcama yapamayacak.

Cevap : A) Kulüp tarafından oyunculara yapılacak toplam ödemeler sahip olunan toplam gelir kalemin yüzde 20’sini geçmeyecek.

Açıklama : UEFA Finansal Fair Play (FFP) ve yeni adıyla “Finansal Sürdürülebilirlik” kurallarına göre, kulüplerin kadro maliyeti (maaşlar, transferler, menajer ücretleri) gelirlerinin belirli bir oranını (kademeli olarak yüzde 90’dan yüzde 70’e düşürülmüştür) geçmemelidir. A şıkkındaki “yüzde 20’sini geçmeyecek” ifadesi, gerçekçi olmayan ve FFP kurallarında yer almayan çok düşük bir orandır.

7. IoT olarak adlandırılan birbiriyle ilişkili bilgi işlem cihazları, mekanik ve dijital makineler, nesneler, hayvanlar veya benzersiz tanımlayıcılar ile sağlanan, insanlara ve insandan ağa gerek duymadan bir ağ üzerinden veri aktarabilen sistemlerin tümü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Nesnelerin interneti
B) Üç boyutlu yazıcılar
C) Mobil uygulamalar
D) Bulut bilişim
E) Siber güvenlik

Cevap : A) Nesnelerin interneti

Açıklama : IoT (Internet of Things) kısaltması, “Nesnelerin İnterneti” anlamına gelir. Tanımda belirtildiği gibi, insan müdahalesi olmadan cihazların birbirleriyle internet üzerinden haberleşmesi, veri toplaması ve işlem yapması teknolojisidir.

8. Aşağıdakilerden hangisi günümüzde kullanılan bilişim teknolojileri arasında yer almaz?

A) Mobil uygulamalar
B) Elektronik veri değişim sistemleri
C) Üç boyutlu yazıcılar
D) Nesnelerin interneti
E) Siber güvenlik

Cevap : B) Elektronik veri değişim sistemleri

Açıklama :

9. Günümüzde spora aktarılan kaynaklar arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

A) Genel ve Katma Bütçe
B) Eğitim Kurumu Bütçesi
C) Spor-Toto-Loto-İddaa Gelirleri
D) Akaryakıt Tüketim Fonu
E) Türk Sporunu Teşvik Fonu

Cevap : B) Eğitim Kurumu Bütçesi

Açıklama :

10. Eski Türklerde en fazla ilgi gören spor dalları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Avcılık
B) Yüzme
C) Güreş
D) Binicilik
E) Okçuluk

Cevap : B) Yüzme

Açıklama : Orta Asya bozkır kültürüne sahip olan Eski Türklerde, yaşam tarzı gereği Binicilik (Atçılık), Okçuluk, Avcılık ve Güreş en temel ve popüler sporlardır. Coğrafi şartlar (bozkır) nedeniyle Yüzme, Türklerin tarihinde yaygın veya öncelikli bir spor dalı olmamıştır.

11. Bireylerin çalışmalarını, deneyimlerini bilgisayar ortamına aktaran yapay zekâ programları ….. olarak adlandırılmaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) teknolojik sistemler
B) bulut bilişim
C) elektronik veri değişim sistemleri
D) karar destek sistemleri
E) uzman sistemler

Cevap : E) uzman sistemler

Açıklama : Bir alandaki insan uzmanların bilgi ve deneyimlerini modelleyerek, o alandaki problemleri çözmek veya öneriler sunmak için tasarlanan yapay zeka yazılımlarına “Uzman Sistemler” (Expert Systems) denir.

12. Son dönemlerde ilginin arttığı macera sporları gibi spor branşlarını spor tesisi açısından tanımlayan tesis aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tek alana yönelik spor tesisi
B) Tek amaçlı spor tesisi
C) Geleneksel spor tesisi
D) Çok amaçlı spor tesisi
E) Geleneksel olmayan spor tesisi

Cevap : E) Geleneksel olmayan spor tesisi

Açıklama : Futbol, basketbol gibi klasik sporlar için yapılan stadyum ve salonlar “Geleneksel Spor Tesisleri”dir. Ancak macera sporları, ekstrem sporlar veya yeni gelişen branşlar için doğada veya özel parkurlarda oluşturulan alanlar, yapıları gereği “Geleneksel Olmayan Spor Tesisi” kategorisine girer.

13. Türkiye’de spor medyasının ilk ürünü olan dergi hangi branş adıyla çıkmıştır?

A) Cimnastik
B) Hentbol
C) Futbol
D) Eskrim
E) Güreş

Cevap : C) Futbol

Açıklama : Türk basın tarihinde sadece spora ayrılan ilk süreli yayın, 1910 yılında Burhan Felek tarafından çıkarılan “Futbol” dergisidir. Adından da anlaşılacağı üzere futbol branşı adıyla çıkmıştır.

14. E-spora katılımcı veya izleyici olarak zaman ayırmadan e-sporun varlığımdan haberdar olan kişileri tanımlayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ara sıra izleyiciler
B) E-spor meraklıları
C) E-spor hedef kitlesi
D) Amatör e-sporcu
E) E-spor farkındalığı

Cevap : E) E-spor farkındalığı

Açıklama : E-spor ekosisteminde kişiler katılım düzeylerine göre sınıflandırılır. Hiç oynamayan, izlemeyen ancak e-sporun ne olduğunu bilen ve varlığından haberdar olan kitle, “E-spor farkındalığı” (E-sports Awareness) seviyesindeki kitle olarak tanımlanır.

15. Bireyin nesne ya da bir başka canlıyı pratik amaçları için değiştirme ve kendi ihtiyaçlarına uyarlaması olarak tanımlanan bilgi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Felsefi bilgi
B) Dini bilgi
C) Sanatsal bilgi
D) Teknik bilgi
E) Bilimsel bilgi

Cevap : D) Teknik bilgi

Açıklama : İnsanın doğayı ve nesneleri kendi ihtiyaçlarını karşılamak, hayatını kolaylaştırmak amacıyla araç-gereç yaparak değiştirmesi ve kullanması bilgisine “Teknik Bilgi” denir. Teknik, “yapma/üretme” bilgisidir.

16. “Mevcut süreçte gerçekleştirilen organizasyonlar neticesinde birbirinden farklı insanları bir araya getirme ve onların fiziksel ve ruhsal olarak ortak nokta bulmalarına neden olmaktadır.”
Yukarıdaki metinin tanımladığı faktör aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bilimsel faktör
B) Kültürel faktör
C) Hukuki faktör
D) Sosyal faktör
E) Teknolojik faktör

Cevap : D) Sosyal faktör

Açıklama : Metinde geçen “farklı insanları bir araya getirme”, “ortak nokta bulma” ve etkileşim vurgusu, sporun toplumsallaşma ve insan ilişkileri üzerindeki etkisini anlatır. Bu durum sporun ve teknolojinin kullanımındaki “Sosyal Faktör” ile ilgilidir.

17. Aşağıdakilerden hangisi nicel araştırma yöntemleri arasında yer almaz?

A) Nedensel-karşılaştırma yöntemi
B) Betimsel yöntem
C) Deneysel yöntem
D) Tarihsel yöntem
E) Sosyolojik yöntem

Cevap : E) Sosyolojik yöntem

Açıklama :

18. Skype, blog siteleri, Facebook gibi sosyal medya platformları dijitalleşmenin hangi yönünün geliştirilmesini sağlamıştır?

A) Verimlilik
B) İletişim
C) Yenilik
D) Hibrit çalışma
E) Yapay zekâ

Cevap : B) İletişim

Açıklama : Skype (görüntülü görüşme), Bloglar (fikir paylaşımı) ve Facebook (sosyal ağ) gibi platformların temel ortak noktası, insanlar arasındaki etkileşimi ve haberleşmeyi sağlamalarıdır. Bu araçlar dijitalleşmenin “İletişim” boyutunu devrimsel nitelikte geliştirmiştir.

19. “Sporu yaygınlaştırmak, spor branşlarını tanıtmak ve geleneksel sporları tekrar yaşatma gibi amaçlar edinerek kamu kurum ve kuruluşlarına yüklenilen görevler” olarak nitelendirilen spor tesisi kuruluş nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) İtibar kazanmak
B) Sosyal fayda sağlamak
C) Bir misyonu yerine getirme isteği
D) Bağımsız iş yapma isteği
E) Kazanç elde etmek

Cevap : C) Bir misyonu yerine getirme isteği

Açıklama :

20. İzleme sıklığına bakılmaksızın profesyonel e-spor içeriği izleyen kişiler kimdir?

A) E-spor farkındalığı olanlar
B) Ara sıra izleyenler
C) E-spor meraklıları
D) E-spor hedef kitlesi
E) Profesyonel e-sporcu olanlar

Cevap : D) E-spor hedef kitlesi

Açıklama :