Sporda Çağdaş Yönetim Teknikleri 2025-2026 Bütünleme Soruları

Stratejik Yönetimin Temelleri: Misyon ve Vizyon

Modern spor organizasyonlarında başarının anahtarı, kurumun varoluş nedenini tanımlayan Misyon kavramında gizlidir. Misyon, işletmenin stratejik hedeflerini ve topluma sunduğu değeri ifade ederken; iş analizi süreçleri de bu hedeflere uygun personel niteliklerinin belirlenmesini sağlar. Strateji, kısa vadeli taktiklerin ötesinde, işletmenin kaynaklarını hangi yönde kullanacağını belirleyen uzun vadeli bir yol haritasıdır.

Kriz Yönetimi ve İyileştirme Aşamaları

Organizasyonlar, hem içsel (örgütsel yapı) hem de dışsal (ekonomik, doğal, siyasi) etkenler nedeniyle krizlerle karşılaşabilir. Kriz yönetimi döngüsünde İyileştirme (Recovery) aşaması, krizin sıcak etkisinin geçmesinin ardından bozulan sistemlerin onarıldığı ve eski denge durumuna dönüşün hedeflendiği kritik bir evredir. Bu süreçte sapmaların belirlenmesi ve incelenmesi, bir sonraki kriz için öğrenme fırsatı sunar.

Kıyaslama (Benchmarking) ve PUKÖ Döngüsü

Verimliliği artırmak için kullanılan en yaygın tekniklerden biri Kıyaslama (Benchmarking)‘dir. Kuruluş içi kıyaslama, aynı organizasyonun farklı departmanları arasında veri paylaşımını sağlarken; fonksiyonel kıyaslama farklı sektörlerden benzer işlevlere sahip firmaların seçilmesini içerir. Kalite yönetiminin temel taşı olan PUKÖ (Planla, Uygula, Kontrol Et, Önlem Al) döngüsü ise, temelleri Walter A. Shewhart tarafından atılan, sürekli iyileştirmeyi hedefleyen bir yönetim modelidir.

Shutterstock
Keşfet

Stres Yönetimi, Zaman ve Fiziksel Aktivite

Spor, sadece bir yönetim alanı değil, aynı zamanda yöneticiler ve çalışanlar için bir rehabilitasyon aracıdır. Fiziksel aktivite, endorfin salgılatarak ve kortizol seviyesini düşürerek stres yönetimi üzerinde ciddi yararlar sağlar. Zaman yönetimi ise sadece maddi kazanç elde etmek değil, yaşam kalitesini ve iş verimini artırma becerisidir. Stresin fiziksel, duygusal, zihinsel ve sosyal belirtilerini tanımak, doğru motivasyon kaynaklarına ulaşmak için elzemdir.

[Image showing the relationship between stress levels and human performance (Yerkes-Dodson Law)]

İnsan Kaynakları ve Fonksiyonel Bağlılık

İnsan kaynakları yönetimi; iş birliği, istihdam ve personel yönetim stratejilerini kapsayan, organizasyonun en değerli varlığı olan insanı merkeze alan bir disiplindir. Bu yapıda birimler arası fonksiyonel bağlılık (interdependence), bir bölümün aksamasının diğerlerini de etkilediği zincirleme bir yapı yaratır. Başarılı bir yönetim modeli uygulamak için özveri ve sabrın yanına eklenmesi gereken üçüncü temel davranış ise cesarettir.

1. Aşağıdakilerden hangisi fiziksel aktivitenin stres üzerindeki etkilerinden biri değildir?

A) Fiziksel yorgunluk ile insanları bitkin düşürür ve stres oluşumuna neden olur.
B) Stres hormonlarını dizginleyen ve yaşamsal problemler ile başa çıkmada önemli bir etkisi vardır.
C) Kaygı üzerinde ciddi yarar sağlar.
D) Baskı hisseden bireylerin rahatlamalarını sağlar.
E) İş verimi ve örgüt bağlılığını da olumlu yönde etkiler.

Cevap : A) Fiziksel yorgunluk ile insanları bitkin düşürür ve stres oluşumuna neden olur.

Açıklama : Fiziksel aktivite ve spor, stres yönetimi için en etkili doğal yöntemlerden biridir. Egzersiz sırasında beyin, “iyi hissetme” hormonu olarak bilinen endorfin salgılar ve stres hormonu olan kortizol seviyesini düşürür. Düzenli fiziksel aktivite; kaygıyı azaltır (C), bireyi rahatlatır (D), zihinsel dayanıklılığı artırarak sorunlarla başa çıkmayı kolaylaştırır (B) ve dolaylı olarak iş verimini artırır (E). Ancak A şıkkındaki ifade bilimsel gerçeklere aykırıdır; fiziksel aktivitenin yarattığı tatlı yorgunluk stresi artırmaz, aksine vücudun gevşemesini sağlayarak stresi azaltır. Aşırı sürantrene (overtraining) durumu hariç, normal fiziksel aktivite stres nedeni değil, stres ilacıdır.

2. Aşağıdakilerden hangisi performans yönetimi ve değerlendirmeler yapılırken sağlanması gereken kriterlerden biridir?

A) Karşıt grup planlamalarının oluşturulması
B) Denetim planlamasının oluşturulması
C) Kariyer planlamasının oluşturulması
D) Tez-antitez planlamaların oluşturulması
E) Sistematik planlamaların oluşturulması

Cevap : C) Kariyer planlamasının oluşturulması

Açıklama :

3. “Bu aşama, kriz ortamından çıkış ve eski duruma dönüş olarak nitelendirilebilir. Örgüt, kriz ortamını atlatmıştır ve eski durumuna dönmek için çaba göstermektedir. Kriz ister istemez örgüt içerisinde birtakım bozulmalara neden olmuştur. Bu nedenle bu aşamada tespit edilen bozulmalar düzeltilmeye ve tekrar işletime hazır hale getirilmeye çalışılır.”
Yukarıda yer alan kriz aşaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Çözümleme aşaması
B) İyileştirme aşaması
C) Denetim aşaması
D) Hazırlık aşaması
E) Öğrenme ve değerlendirme aşaması

Cevap : B) İyileştirme aşaması

Açıklama : Kriz yönetimi süreci literatürde genellikle; kriz öncesi (sinyallerin alımı/hazırlık), kriz anı (kontrol altına alma) ve kriz sonrası (iyileştirme/öğrenme) olarak evrelere ayrılır. Soruda tarif edilen durum, krizin sıcak etkisinin geçtiği, hasar tespitinin yapıldığı ve organizasyonun normal işleyişine dönmeye çalıştığı **”İyileştirme” (Recovery/Restoration)** aşamasıdır. Bu aşamada yaralar sarılır, bozulan sistemler onarılır ve eski denge durumuna (veya yeni normale) ulaşmak için restorasyon çalışmaları yapılır.

4. “Zaman yönetimi” kavramına ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Özellikle yönetimin “amaç özelliği” ile ilişkili bir kavramdır.
B) Zaman yönetimi daha fazla para kazanmaktır.
C) Zaman yönetimi hem bireysel hem de örgütsel olarak ele alınmaktadır.
D) Zaman yönetilemez ancak insanlar zamanı doğru kullanmayı öğrenebilir.
E) Zaman yönetiminin kalitesi, kişinin yaşam kalitesini belirleyen en önemli unsurdur.

Cevap : B) Zaman yönetimi daha fazla para kazanmaktır.

Açıklama : Zaman yönetimi; amaçlara ve hedeflere ulaşmak için kaynakların (zamanın) verimli kullanılmasıdır. A, C, D ve E şıkları zaman yönetiminin felsefesini ve kapsamını doğru açıklar. Ancak B şıkkındaki “Zaman yönetimi daha fazla para kazanmaktır” ifadesi, kavramı sadece maddi bir kazanca indirgeyen sığ ve yanlış bir tanımdır. Zaman yönetimi; yaşam kalitesini artırmak, stresi azaltmak, iş-yaşam dengesini kurmak ve kişisel tatmin sağlamak için yapılır; para kazanmak bunun sadece olası bir yan sonucu olabilir, temel amacı değildir.

5. Aşağıdakilerden hangisi krize neden olan çevresel etkenlerden değildir?

A) Örgütsel yapı
B) Hukuki ve siyasi etkenler
C) Doğal etkenler
D) Ekonomik sistemler
E) Toplumsal ve kültürel etkenler

Cevap : A) Örgütsel yapı

Açıklama : Kriz yönetiminde krizin kaynakları “İçsel (Örgütsel)” ve “Dışsal (Çevresel)” faktörler olarak ikiye ayrılır. Ekonomik krizler (D), doğal afetler (C), yasal değişiklikler (B) ve toplumsal olaylar (E); örgütün kontrolü dışında gelişen “Çevresel/Dışsal” etkenlerdir. Buna karşın **”Örgütsel Yapı” (A)**, yönetim tarzı, iletişim eksikliği veya personel hataları gibi faktörler, işletmenin kendi iç dinamiklerinden kaynaklanan “İçsel” etkenlerdir. Dolayısıyla A şıkkı çevresel değildir.

6. Aşağıdakilerden hangisi iş analizi hakkında bilgi vermektedir?

A) İş analizi için analitik programlar bilmek gereklidir.
B) İş programları ve iş analizi konusunda tüm personel yetkindir.
C) İş analizi eğitim amaçlı seminerleri kapsamaktadır.
D) İş analizi için kurumun amaç ve hedefleri bilinmelidir.
E) İş analizi programı çevresel şartlardan etkilenebilir.

Cevap : D) İş analizi için kurumun amaç ve hedefleri bilinmelidir.

Açıklama : İş analizi, bir işin gerektirdiği görevleri, sorumlulukları ve o işi yapacak personelde bulunması gereken nitelikleri belirleme sürecidir. Bu analizin doğru yapılabilmesi için, o işin organizasyonun bütünü içindeki yerinin ve katkısının anlaşılması gerekir. Bu da ancak **kurumun amaç ve hedeflerinin bilinmesiyle** mümkündür (D). Amaçsız bir iş analizi, stratejik hedeflerle örtüşmeyen yanlış kadroların kurulmasına neden olur. Diğer şıklar iş analizinin temel tanımı veya gerekliliği açısından ya eksiktir ya da yanlıştır (örneğin tüm personelin yetkin olması beklenmez, bu uzmanlık işidir).

7. Aşağıda kuruluş içi kıyaslama hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Hassas veriler ve bilgiler genellikle kolayca elde edilebilir.
B) Farklı iş sektörlerinden veya faaliyet alanlarından benzer işlevlere sahip firmalar seçilir.
C) Tipik olarak bir işletme içindeki farklı departmanları veya süreçleri içerir.
D) En büyük dezavantajı gerçek inovasyonun eksik kalabilmesidir.
E) Genellikle daha az zaman ve kaynak gerekir.

Cevap : B) Farklı iş sektörlerinden veya faaliyet alanlarından benzer işlevlere sahip firmalar seçilir.

Açıklama : Kıyaslama (Benchmarking) türlerinden biri olan “Kuruluş İçi Kıyaslama” (Internal Benchmarking), adından da anlaşılacağı üzere aynı organizasyonun kendi şubeleri, departmanları veya birimleri arasında yapılan karşılaştırmadır. Bu yöntemde veri toplamak kolaydır (A) ve maliyeti düşüktür (E). Ancak B şıkkında tanımı yapılan “Farklı iş sektörlerinden firmaların seçilmesi”, kuruluş içi değil, **”Fonksiyonel” veya “Genel” Kıyaslama** türüne aittir. Kuruluş içi kıyaslamada dışarıdan firma seçilmez.

8. “Karşılaştırmalar sırasında bazı denetim şemalarının, oran ve ortalamaların kullanılacağı açıktır. Bu konuda ilk yapılacak iş standartların tutturulmasından sorumlu olanların görüş ve düşüncelerini almaktır.”
Yukarıda bahsedilen açıklama aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

A) Gerçekleşen başarı düzeylerinin işletme standartlarıyla karşılaştırılması
B) İşletmede standartların saptanması
C) Sapmaların belirlenmesi ve incelenmesi
D) Gerekli düzeltmelerin yapılması
E) Gerçekleşen başarı düzeylerinin ölçülmesi

Cevap : C) Sapmaların belirlenmesi ve incelenmesi

Açıklama :

9. Stres hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Stres yanlış bir motivasyon kaynağıdır.
B) Stres doğru yönetilirse doğru bir motivasyon kaynağı olabilir.
C) Stres yönetimi en önemli mücadele yöntemlerinden biridir.
D) Stres insan hayatında sürekli vardır; ancak önemli olan bunu yönetebilmektir.
E) Stres ile mücadele için doğru bir mücadele eğitimi alınmalıdır.

Cevap : A) Stres yanlış bir motivasyon kaynağıdır.

Açıklama : Stres kavramı genellikle negatif algılansa da, bilimsel olarak “Eustress” (İyi Stres) ve “Distress” (Kötü Stres) olarak ikiye ayrılır. Belirli bir düzeydeki stres, bireyi harekete geçiren, odaklanmayı sağlayan ve performansı artıran itici bir güçtür. Bu nedenle stresin kategorik olarak “yanlış bir motivasyon kaynağı” olduğunu söylemek (A şıkkı) yanlıştır. Aksine, dozunda stres (B şıkkında belirtildiği gibi) etkili bir motivasyon aracıdır.

10. Kriz etkenleri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

A) Karşıt ve barışık
B) Örgütsel ve teknolojik
C) Açık ve kapalı
D) Çevresel ve örgütsel
E) Maddi ve siyasi

Cevap : D) Çevresel ve örgütsel

Açıklama : Kriz yönetimi literatüründe, bir organizasyonu krize sürükleyen nedenler kaynağına göre sınıflandırılır. Bu temel sınıflandırma şöyledir:
1. **Çevresel (Dışsal) Etkenler:** Doğal afetler, ekonomik krizler, teknolojik değişimler, yasal düzenlemeler.
2. **Örgütsel (İçsel) Etkenler:** Yönetim hataları, organizasyon yapısındaki bozukluklar, iletişim kopuklukları.
Bu nedenle en kapsamlı ve doğru sınıflandırma D seçeneğidir.

11. Aşağıdakilerden hangisi stres sırasında oluşan etkiler değildir?

A) Zihinsel belirtiler
B) Fiziksel belirtiler
C) Sosyal belirtiler
D) Mantıksal belirtiler
E) Duygusal belirtiler

Cevap : D) Mantıksal belirtiler

Açıklama : Stresin birey üzerindeki etkileri (semptomları) genellikle dört ana başlıkta toplanır: 1. **Fiziksel** (Baş ağrısı, yorgunluk), 2. **Duygusal** (Kaygı, öfke, depresyon), 3. **Zihinsel/Bilişsel** (Unutkanlık, odaklanma sorunu), 4. **Sosyal/Davranışsal** (İçe kapanma, saldırganlık). Literatürde “Mantıksal belirtiler” diye ayrı ve standart bir kategori bulunmamaktadır; mantık yürütme sorunları zaten zihinsel belirtilerin bir parçasıdır.

12. Misyon kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İşletmelerin reaksiyon süreleri
B) İşletmelerin karar mekanizmaları
C) İşletmelerin maliyet hesapları
D) İşletmelerin sistem açıkları
E) İşletmelerin varoluş nedenlerini ve stratejik hedefleri

Cevap : E) İşletmelerin varoluş nedenlerini ve stratejik hedefleri

Açıklama : Stratejik yönetimin en temel kavramlarından biri olan **Misyon**, bir işletmenin “Neden varız?”, “Ne iş yapıyoruz?”, “Kime hizmet ediyoruz?” sorularına verdiği cevaptır. Misyon, işletmenin kuruluş amacını, görevini ve topluma sunduğu değeri ifade eder. Vizyon (gelecek hayali) ile birlikte stratejik hedeflerin temelini oluşturur. E şıkkı bu tanımı tam olarak karşılamaktadır.

13. Aşağıdakilerden hangisi “yetersiz veya yanlış bilgilerin yanı sıra bu bilgilerin farklı yorumlanmasından kaynaklanan çatışma” türüdür?

A) Çıkar çatışması
B) Değerler çatışması
C) İçsel çatışmalar
D) İlişki çatışmaları
E) Durumsal çatışmalar

Cevap : E) Durumsal çatışmalar

Açıklama :

14. Zaman kavramı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Toplumsal hayatla ilişkisi olduğu söylenemez.
B) Tüm insanlık tarihi zaman kavramı üzerinden ele alınmaktadır.
C) Çağlar boyunca sadece birkaç kültür ve medeniyette ele alınmıştır.
D) Sabittir, kişinin içinde bulunduğu duruma göre akışkanlığı değişmez.
E) Yalnızca felsefeciler tarafından ele alınan bir konudur.

Cevap : B) Tüm insanlık tarihi zaman kavramı üzerinden ele alınmaktadır.

Açıklama : Zaman, insanlık tarihinin başlangıcından beri medeniyetlerin, dinlerin, bilimin ve sosyal hayatın merkezinde yer almıştır. Tarih bilimi olayları kronolojik (zamansal) bir sıraya göre inceler. Takvimlerin icadı, sanayi devrimindeki mesai kavramı gibi gelişmeler, insanlık tarihinin zaman kavramı etrafında şekillendiğini gösterir. Zaman sadece felsefi değil, sosyolojik, ekonomik ve tarihsel bir olgudur. Bu nedenle B şıkkı en kapsamlı doğru ifadedir.

15. Kıyaslanacak olan nedir? Hangi süreçler en çok soruna neden olur?
• Kimi veya neyi karşılaştıracağız?
• Veriler nasıl toplanacak?
Kıyaslamanın hangi aşamasında yukarıdaki soruların cevaplanması gerekmektedir?

A) Analiz Aşaması
B) Bütünleşme (Entegrasyon) Aşaması
C) Harekete Geçme (Eylem) Aşaması
D) Planlama Aşaması
E) Olgunluk

Cevap : D) Planlama Aşaması

Açıklama : Kıyaslama (Benchmarking) süreci, tıpkı bir araştırma projesi gibi adım adım ilerler. Sürecin en başında; konunun seçilmesi (ne kıyaslanacak?), ortağın seçilmesi (kiminle kıyaslanacak?) ve yöntemin belirlenmesi (veri nasıl toplanacak?) gerekir. Bu hazırlık sorularının tamamı, eyleme geçmeden önceki **”Planlama Aşaması”**nın konusudur. Analiz aşaması veriler toplandıktan sonra, eylem aşaması ise sonuçlar uygulamaya konulurken gerçekleşir.

16. Fonksiyonel bağlılığa ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Fonksiyonel bağlılıkta hammadde, zaman ve işgücü açısından birimler bağımsız çalışırlar.
B) Farklı departmanların bulunduğu ancak mal veya hizmetlerin ortak çıktı olarak sunulduğu örgütlerde bir birimin yaptığı iş diğerini etkilemez.
C) Örgütte çalışan birey ya da bölümün işini zamanında yapamaması ilgili çalışanlar ya da bölümler arasında çatışmaya neden olmaktadır.
D) Fonksiyonel bağlılıkta zamanlama açısından meydana gelen aksamalar örgütün amacına ulaşmasında büyük bir etken değildir.
E) Bir çalışan ya da bölümün yaptığı işin çıktısı, diğer bir çalışan ya da bölümün girdisini etkilemez.

Cevap : C) Örgütte çalışan birey ya da bölümün işini zamanında yapamaması ilgili çalışanlar ya da bölümler arasında çatışmaya neden olmaktadır.

Açıklama : Fonksiyonel bağlılık (interdependence), bir organizasyondaki birimlerin işlerini yapabilmek için birbirlerine muhtaç olması durumudur. Örneğin, üretim bölümü hammadde için satın almaya, satış bölümü ürün için üretime bağımlıdır. Bu zincirleme yapıda, bir birimin işini aksatması veya geciktirmesi, diğer birimlerin de işini yapmasını engeller. Bu bağımlılık durumu, birimler arası stres ve **çatışmanın en temel kaynaklarından biridir**. C şıkkı bu durumu doğru ifade eder.

17. Bir yönetim modeli uygulamak için “özveri” ve “sabır” davranışından sonra gelmesi gereken 3. kelime aşağıdakilerden hangisidir?

A) Cesaret
B) Rekabetçilik
C) Beceri
D) Farklılık
E) Bilgi

Cevap : A) Cesaret

Açıklama : Çağdaş yönetim teknikleri ve liderlik felsefelerinde (özellikle Toplam Kalite Yönetimi ve Japon yönetim felsefesi bağlamında) başarının sacayağı olarak üç erdemden sıkça bahsedilir. Bunlar; zorluklara katlanmak için **Özveri**, sonuçları beklemek için **Sabır** ve değişim kararlarını alıp uygulayabilmek için **Cesaret**tir. Yönetim literatüründe bu üçlü genellikle bir arada anılır.

18. Öğrenme ve iyileştirme döngüsü olarak bilinen PUKÖ (planla, uygula, kontrol et, önlem al) döngüsünü hangi kalite uzmanı geliştirmiştir?

A) Kaoru Ishikawa
B) Ronald Fisher
C) W. Edwards Deming
D) Joseph M. Juran
E) Walter A. Shewhart

Cevap : E) Walter A. Shewhart

Açıklama :

19. Milattan binlerce yıl önce başlayıp, milattan sonra 1778 yıllarına kadar süren dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yönetimde Toplam Kalite Yönetimi Yaklaşımı
B) Klasik Yönetim Yaklaşımı
C) Endüstri Öncesi Yönetim Yaklaşımı
D) Stratejik Yönetim
E) Davranışsal (Neo-Klasik) Yönetim Yaklaşımı

Cevap : C) Endüstri Öncesi Yönetim Yaklaşımı

Açıklama : Yönetim tarihçesi incelenirken en önemli kırılma noktası Sanayi Devrimi’dir (Buhar makinesinin icadı ve yaygınlaşması, yaklaşık 1700’lerin sonu). Sanayi Devrimi öncesindeki binlerce yıllık süreç (Mısır piramitlerinin yapımından lonca sistemine kadar), bilimsel yönetim ilkelerinin henüz oluşmadığı **”Endüstri Öncesi Yönetim Yaklaşımı”** olarak adlandırılır. Klasik dönem 1900’lerin başında, Neo-klasik 1930’larda, TKY ise 1980’lerde ortaya çıkmıştır.

20. İnsan kaynakları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Siyasi otoritelerin paydaşlar ile görüşülme sürecidir.
B) Global pazar ağının daraltılma sürecidir.
C) Yayın kapasitelerinin artırılma sürecidir.
D) Ekonomik yaptırımlara karar verme sürecidir.
E) İş birliği, istihdam ve personel yönetim stratejileridir.

Cevap : E) İş birliği, istihdam ve personel yönetim stratejileridir.

Açıklama : İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY); bir organizasyonun en değerli varlığı olan insan gücünün bulunması, seçilmesi, eğitilmesi, motive edilmesi ve yönetilmesi sürecidir. E şıkkındaki **”İş birliği, istihdam ve personel yönetim stratejileri”** ifadesi, İKY’nin temel fonksiyonlarını (işe alma, performans yönetimi, kariyer planlama vb.) kapsayan en doğru ve ilgili tanımdır. Diğer şıklar siyaset, ekonomi veya pazarlama ile ilgili olup İKY’nin konusu değildir.