Çatışma Çözümleme Ve Müzakere Teknikleri 2024-2025 Vize Soruları

Çatışma Kavramı ve Analiz Düzeyleri

Uluslararası ilişkiler ve siyaset biliminde çatışma, sadece fiziksel bir çarpışma değil; taraflar arasındaki çıkar uyuşmazlığı, düşmanca tutumlar ve birbirine zarar verme girişimlerini içeren çok boyutlu bir olgudur. Quincy Wright’a göre çatışmanın dört temel unsuru vardır: İki veya daha fazla taraf, düşmanca eğilimler, zarar verme girişimleri ve çıkar uyuşmazlığı. Kandırma veya kötü yönlendirme bir taktik olsa da asli unsur değildir. Çatışmaları anlamak için Romsbotham, Woodhouse ve Miall tarafından önerilen Toplumsal, Bölgesel, Devlet ve Küresel analiz düzeyleri kullanılır. Bu çerçevede devlet, meşru şiddet kullanma tekeline sahip yegane otorite olarak jeopolitik alanda göz ardı edilemez bir aktör konumundadır.

Şiddetin Anatomisi: Johan Galtung ve Şiddet Üçgeni

Modern çatışma çözümü literatürünün en önemli isimlerinden biri olan Johan Galtung, şiddeti sadece fiziksel (doğrudan) eylemlerle sınırlı görmez. Galtung’un Şiddet Üçgeni modelinde üç tür şiddet bulunur:

• Doğrudan Şiddet: Fiziksel saldırılar ve terör eylemleri. Çözümü için “Barışı Koruma” (Peacekeeping) gereklidir.
• Yapısal Şiddet: Hukuk sistemindeki çarpıklıklar, fırsat eşitsizliği ve sömürü. Çözümü için “Barış İnşası” (Peacebuilding) gereklidir.
• Kültürel Şiddet: Şiddeti meşrulaştıran ideolojiler ve hoşgörüsüzlük. Çözümü için “Barış Yapımı” (Peacemaking) gereklidir.

Bu modelde terör saldırıları doğrudan şiddet örneğiyken, hukuksuzluklar yapısal şiddet kategorisindedir.

Çatışmanın Nedenleri: Ted Gurr ve Göreli Yoksunluk

İnsanların neden isyan ettiğini ve şiddete başvurduğunu açıklayan en etkili teorilerden biri Ted Gurr’un geliştirdiği Göreli Yoksunluk (Relative Deprivation) teorisidir. Bu teoriye göre çatışma, mutlak yoksulluktan ziyade; bireylerin hak ettiklerine inandıkları ile fiilen elde ettikleri arasındaki farktan doğan hayal kırıklığıyla başlar. Yani bir grup, diğer gruba kıyasla haksızlığa uğradığını fark ettiğinde politik şiddet eğilimi artar.

Savaşın Dönüşümü: Clausewitzian Savaş ve “Yeni Savaşlar”

Klasik dönemde savaş, Carl von Clausewitz tarafından “iki devletin düzenli orduları arasındaki çatışma” olarak tanımlanmıştır. Ancak Soğuk Savaş sonrasında bu yapı değişmiş, “Yeni Savaşlar” dönemi başlamıştır. Bu yeni dönemde savaşın asıl amacı artık sadece toprak kazanmak değil; kimlik temelli (etnik/dini) çatışmalar, paralı askerler, çocuk askerler ve sivil halkın (tecavüz, aç bırakma, yerinden etme gibi araçlarla) doğrudan hedef alınmasıdır. 1990’lı yıllardan itibaren Yugoslavya ve SSCB’nin dağılmasıyla zayıf ve başarısız devletlerin sayısının artması, çatışma çözümü disiplinine olan ihtiyacı ve ilgiyi zirveye taşımıştır.

Uluslararası Sistem ve Barış Stratejileri

Küreselleşme, sermaye akışları ve iletişim teknolojileri dış politika-iç politika ayrımını belirsizleştirerek çatışma çözümünü daha karmaşık hale getirmiştir. Soğuk Savaş dönemindeki nükleer caydırıcılık ve nükleer diplomasi, tarafların topyekûn savaştan kaçınmasını sağlamıştır. Günümüzde bölgesel örgütlerin barışçıl başarısı; bölgedeki güç dağılımı, liderlerin yapısı ve hakim barış söylemine bağlıdır. Modern ulus-devlet yapısında rasyonel ulusal çıkar anlayışı milliyetçilik ve eğitimle pekiştirilirken, geleneksel bağlar genellikle bu modern yapının dışında kalmaktadır.

1. Aşağıdakilerden hangisi, çatışma için Quincy Wright’ın belirlediği dört unsur arasında yer almaz?

A) Karşı tarafı kandırma ve kötü yönlendirme
B) İki veya daha fazla taraf
C) Tarafların birbirilerine karşı zarar verme girişimleri
D) Tarafların birbirlerine karşı düşmanca eğilimleri
E) Taraflar arasında çıkar uyuşmazlığı durumu

Cevap : A) Karşı tarafı kandırma ve kötü yönlendirme

Açıklama : Quincy Wright’a göre çatışmanın dört temel unsuru şunlardır:
İki veya daha fazla taraf – çatışma taraflar arasında gerçekleşir.
Tarafların birbirlerine karşı düşmanca eğilimleri – niyetler ve tutumlar önemlidir.
Tarafların birbirlerine karşı zarar verme girişimleri – çatışma eylemleri içerir.
Taraflar arasında çıkar uyuşmazlığı durumu – çatışmanın temel nedeni çıkar farklılıklarıdır.
Buna göre “Karşı tarafı kandırma ve kötü yönlendirme” doğrudan Wright’ın dört unsuru arasında yer almaz; bu, çatışmanın bir yöntemi veya taktiği olabilir ama temel unsur değildir.
Doğru cevap: A) Karşı tarafı kandırma ve kötü yönlendirme

2. Devlet kavramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Modern uluslararası ilişkilerde de ulus kavramı ile asıl kastedilen devlettir.
B) Devlet vatandaşlar açısından önemli bir aktör olsa da diplomatik ve jeopolitik alanda göz ardı edilebilmesi mümkün bir aktördür.
C) Hem iç siyaset hem de uluslararası ilişkiler açısından devlet, meşru şiddet kullanma tekeline sahip tek otoritedir.
D) Meşru şiddet kullanma tekelini kaybeden devletler “zayıf devlet” ya da “başarısız devlet” olarak adlandırılmaktadır.
E) Devlet gerek kendisini oluşturan halk kitlesi gerekse uluslararası hukuk ve uluslararası toplum nezdinde meşru kabul edilen yegâne otoritedir.

Cevap : B) Devlet vatandaşlar açısından önemli bir aktör olsa da diplomatik ve jeopolitik alanda göz ardı edilebilmesi mümkün bir aktördür.

Açıklama : Devlet, modern uluslararası ilişkilerde hem iç siyasette hem de uluslararası alanda en temel aktördür.
Devlet, meşru şiddet kullanma tekeline sahip tek otorite olarak tanımlanır.
Meşru otoritesini kaybeden devletler zayıf veya başarısız devlet olarak nitelendirilir.
Devlet, vatandaşları ve uluslararası toplum nezdinde meşru kabul edilen yegâne otoritedir.
Ancak B şıkkı yanlıştır çünkü devlet, diplomatik ve jeopolitik alanda göz ardı edilemez; uluslararası ilişkilerde temel aktördür.

3. Aşağıdakilerden hangisi Romsbotham, Woodhouse ve Miall tarafından belirlenen çatışma analiz düzeyleri arasında yer almaz?

A) Toplumsal düzey
B) Bölgesel düzey
C) Devlet düzeyi
D) Küresel düzey
E) Kıtasal düzey

Cevap : E) Kıtasal düzey

Açıklama : Romsbotham, Woodhouse ve Miall’a göre çatışma analiz düzeyleri şunlardır:
Toplumsal düzey → bireyler, gruplar ve toplum içi dinamikler
Devlet düzeyi → ulusal hükümetler ve devlet politikaları
Bölgesel düzey → bir bölgedeki ülkeler arası etkileşimler
Küresel düzey → uluslararası sistem ve küresel güç dengeleri
Kıtasal düzey, bu sınıflandırmada yer almaz; yani doğru olmayan seçenek E şıkkıdır.

4. Aşağıdakilerden hangisi Soğuk Savaş sonrası dönemdeki çatışmaların temel özellikleri arasında gösterilemez?

A) Aç bırakma, tecavüz, korku, yerinden etme, işsiz bırakma, yaşam beklentilerini yok etme gibi araçlar çatışmalarda yoğun olarak kullanılmaya başlamıştır.
B) Her büyük ya da orta büyüklükteki güç etnik guruplar, dinî guruplar, cemaatler, mafyatik guruplar gibi mikro düzeydeki aktörler arasından kendi çıkarına uygun olanları desteklemeye başlamıştır.
C) Paralı ‘askerler’, çocuk askerler, para-militer guruplar, cinayet şebekeleri gibi Orta Çağ’ı çağrıştıran unsurlar çatışma alanında görülmeye başlamıştır.
D) Çatışmaların asıl amacı karşı tarafın hava, deniz ve kara kuvvetlerini mağlup ederek toprak kazanmak hâline gelmiştir.
E) Çatışmalar ulus-devlet için belirlenmiş sınır boylarından; tanımlanması ve dolayısıyla mücadele edilmesi güç noktalara ya da sorun alanlarına aktarılmıştır.

Cevap : D) Çatışmaların asıl amacı karşı tarafın hava, deniz ve kara kuvvetlerini mağlup ederek toprak kazanmak hâline gelmiştir.

Açıklama : Soğuk Savaş sonrası “Yeni Savaşlar” (Kaldor), devletlerarası klasik toprak savaşı değil; etnik, kimlik temelli, sivil halkın hedef alındığı ve devlet dışı aktörlerin rol aldığı iç çatışmalardır. D şıkkı klasik (eski) savaşın tanımıdır.

5. Çatışma çözümü disiplininin kuruluş dönemi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Soğuk Savaş’ın patlak vermesi, nükleer ve diğer gelişmiş silahların yaygınlaşması
B) Çatışma çözümü disiplini ile ilgili ilk teorilerin, kavramların ve yöntemlerin geliştirilmesi
C) Barışçı bir dünya inşa etmeye çalışan idealist çabaların İkinci Dünya Savaşı’nı engelleyememesi
D) 100 kadar ülkenin Bağlantısızlar Hareketi adlı bir oluşum gerçekleştirmeleri
E) Sömürgecilik karşıtı bağımsızlık hareketlerinin ve savaşlarının yaygınlaşması

Cevap : D) 100 kadar ülkenin Bağlantısızlar Hareketi adlı bir oluşum gerçekleştirmeleri

Açıklama : Bağlantısızlar Hareketi (1961), çatışma çözümü disiplininin akademik kuruluş dönemi (1950’ler) ile eş zamanlı olsa da, disiplinin doğrudan bir “kuruluş nedeni” veya akademik kökeni değildir; daha çok o dönemin siyasi bir sonucudur.

6. Aşağıdakilerden hangisi Galtung’un yapısal şiddet tanımına örnek olarak gösterilemez?

A) Kanunlardaki ve hukuk sistemindeki çarpıklıklar, fırsat eşitliğinin bulunmaması
B) El-Kaide ve IŞİD gibi küresel ya da bölgesel terör örgütlerinin ABD hedeflerine karşı düzenledikleri saldırılar
C) Uluslararası hukukun sadece güçlü aktörlerin çıkarlarını destekleyecek şekilde kullanılmaya başlaması
D) Hoşgörüsüzlüğün ve belli bir toplumsal grup ya da devlet lehine kayırmacılığın yaygınlaşması
E) Hangi gurupların terör örgütü hangilerinin özgürlük savaşçısı ilan edileceği gibi konuların güçlü aktörler lehine istismar edilmesi

Cevap : B) El-Kaide ve IŞİD gibi küresel ya da bölgesel terör örgütlerinin ABD hedeflerine karşı düzenledikleri saldırılar

Açıklama : Galtung’un yapısal şiddet tanımı, doğrudan fiziksel şiddet değil, sistematik ve yapısal eşitsizlikler yoluyla insanlara zarar verilmesi ile ilgilidir. Örnekler:
Hukuk sistemindeki çarpıklıklar ve fırsat eşitsizlikleri
Uluslararası hukukun güçlü aktörler lehine istismarı
Hoşgörüsüzlük ve kayırmacılık
Ancak B şıkkındaki terör saldırıları, doğrudan ve fiziksel şiddet örneğidir; yapısal şiddet kapsamında değerlendirilmez.

7. Aşağıdakilerden hangisi Quincy Wright’a göre çatışmaların temel nedenleri arasında yer almaz?

A) Coğrafi nedenler
B) Hukuki nedenler
C) Ahlaki idealizme dayalı nedenler
D) Psikolojik nedenler
E) Siyasi nedenler

Cevap : A) Coğrafi nedenler

Açıklama :

8. Aşağıdakilerden hangisi çatışma çözümü çabalarını daha da karmaşıklaştıran olgular arasında gösterilemez?

A) Küreselleşme neticesinde artan sermaye akışının geleneksel işveren-işçi ilişkilerini değiştirmesi
B) Yabancı yatırımcıların, ülkenin iç ve dış politikalarını etkiler hale gelmesi
C) İletişim ve ulaşım araçlarındaki gelişmeler nedeniyle bireylerin dış politikaya daha duyarlı hale gelmeleri
D) Dış politika-iç politika ayrımının son dönemde giderek belirsizleşmesi
E) Dışişleri ve milli savunma bakanlıklarında kurumsal yapının gelişmesi

Cevap : E) Dışişleri ve milli savunma bakanlıklarında kurumsal yapının gelişmesi

Açıklama : Kurumsal yapının gelişmesi, sorunları çözme kapasitesini artırır, karmaşıklaştırmaz. Diğer şıklar (küreselleşme, aktör çeşitliliği) süreci daha karmaşık hale getiren modern olgulardır.

9. Aşağıdaki araştırmacılardan hangisi “göreli yoksunluk” kavramını açıklayan araştırmacılar arasında gösterilebilir?

A) Ted Gurr
B) Immanuel Kant
C) Johan Galtung
D) E. H. Carr
E) Thomas Hobbes

Cevap : A) Ted Gurr

Açıklama : “Why Men Rebel” (İnsanlar Neden İsyan Eder) kitabının yazarı **Ted Robert Gurr**, politik şiddet ve çatışmanın nedeni olarak “Göreli Yoksunluk” (Relative Deprivation) teorisini geliştiren isimdir.

10. Aşağıdakilerden hangisi 1990’lı yıllardan itibaren çatışma çözümü alanına dönük ilginin artmasında etkili değildir?

A) Zayıf/başarısız devlet sayısının azalması
B) İnsan hakları çerçevesinde dış müdahale anlayışının gelişmesi
C) Ulusal egemenlik anlayışına karşı gelişmelerin artması
D) Göç ve iltica hareketliliklerinin daha görünür hale gelmesi
E) Diaspora faaliyetlerinin yaygınlaşması

Cevap : A) Zayıf/başarısız devlet sayısının azalması

Açıklama : 1990’lar (Soğuk Savaş sonrası), Yugoslavya ve SSCB’nin dağılmasıyla **zayıf ve başarısız devlet sayısının arttığı**, etnik çatışmaların patlak verdiği bir dönemdir. Bu durum çatışma çözümüne olan ilgiyi artırmıştır (azalması değil).

11. Galtung “şiddet üçgeni” modelinde şiddet türlerinin her biri için semptomlar ve çözüm görevleri belirlemiştir. Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

A) Yapısal şiddet – barış inşası
B) Yapısal şiddet-barış yapımı
C) Zıtlaşma-yapısal şiddet
D) Doğrudan şiddet -barışı koruma
E) Kültürel şiddet-düşmanca tutum

Cevap : B) Yapısal şiddet-barış yapımı

Açıklama : Galtung’un modelinde:
– Doğrudan Şiddet (Davranış) -> Barışı Koruma (Peacekeeping) ile
– Yapısal Şiddet (Çelişki/Bağlam) -> **Barış İnşası (Peacebuilding)** ile
– Kültürel Şiddet (Tutum) -> Barış Yapımı (Peacemaking) / Uzlaşı ile çözülür.
B şıkkındaki eşleştirme yanlıştır (Yapısal şiddet için doğru araç Barış İnşasıdır).

12. İnşacı uluslararası ilişkiler teorisine göre düşüncelerin değişmesi ve kimlik-çıkar etkileşimi çatışmaların seyrini etkiler. Aşağıdaki çatışma örneklerinin hangisinde düşüncelerden ziyade maddi çıkarları koruma amacının daha ağır bastığı ileri sürülebilir?

A) Pakistan ve Hindistan’ın Müslüman-Hindu ayrımı çerçevesinde bölünmelerinin ardından düşman ülkelere dönüşmeleri
B) Suriye’deki etki alanlarını genişletmek isteyen ABD ve Rusya’nın, kendi temsilcilerine dönüştürdükleri toplumsal gurupları birbirlerine karşı savaştırmaları
C) 1870-1945 yılları arasında defalarca çatışan ve birbirini yok etmeye yönelen Almanya ve Fransa’nın İkinci Dünya savaşından sonra dost ülkelere dönüşmeleri
D) 1979 İran İslam Devrimi’nin ardından Ortadoğu’daki Sünni rejimlerle İran arasında ilişkilerin düşmanlığa dönüşmesi
E) ABD’nin 1990-1991 Körfez Savaşı ile Basra Körfezi’nin doğal kaynakları üzerindeki etkisini artırması

Cevap : E) ABD’nin 1990-1991 Körfez Savaşı ile Basra Körfezi’nin doğal kaynakları üzerindeki etkisini artırması

Açıklama : Diğer şıklarda (A, C, D) kimlik, din, ideoloji ve algı değişimleri ön plandayken; Körfez Savaşı’nda ABD’nin petrol (doğal kaynak) akışını ve stratejik **maddi çıkarlarını** koruma motivasyonu (Realist bakışla) daha baskın görülmektedir.

13. “Clausewitzian savaş” kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İdeolojik yönü ağır basan savaşlar
B) Devletin silahlı kuvvetleri ve sivil milis guruplar arasında gerçekleşen savaş
C) Terör örgütlerine karşı yürütülen mücadele
D) İki devletin silahlı kuvvetleri arasında gerçekleşen çatışmalar
E) Sivil toplumsal gruplar arasındaki çatışmalar

Cevap : D) İki devletin silahlı kuvvetleri arasında gerçekleşen çatışmalar

Açıklama : Carl von Clausewitz’in tanımladığı klasik savaş (“Savaş siyasetin başka araçlarla devamıdır”), düzenli ordulara sahip egemen **devletler arasında** yapılan savaştır.

14. Aşağıdakilerden hangisi Soğuk Savaş’ın ardından büyük devletler arasında klasik devletler arası (Clausewitzian) savaş eğiliminin zayıflamasının nedenleri arasında gösterilemez?

A) Küreselleşme nedeniyle devlet doğasının değişmeye, sivil ekonomik gücün askeri güce yatırım yapmaktan daha etkin bir araç olarak görülmeye başlaması
B) Savaşan ya da savaşmayan tüm toplumsal kesimlerin çatışmalardan etkilenmesi, kullanılan silahların gittikçe daha fazla insanlık dışı hale gelmesi
C) İkinci Dünya Savaşı’nın ardından klasik savaş olgusunun bir politika aracı olarak kullanılamayacak kadar yıkıcı hale gelmesi
D) Devletlerarası karşılıklı bağımlılık olgusunun 1990’lı yıllardan itibaren artmaya başlaması, çatışmalarını çözmek için pazarlık yönteminin ağırlık kazanması
E) BM ve diğer uluslararası kuruluşların, kurumların ve rejimlerin Soğuk Savaş’ın ardından daha evrensel bir nitelik kazanması

Cevap : B) Savaşan ya da savaşmayan tüm toplumsal kesimlerin çatışmalardan etkilenmesi, kullanılan silahların gittikçe daha fazla insanlık dışı hale gelmesi

Açıklama : A, C, D ve E şıkları devletlerin rasyonel olarak savaştan kaçınma nedenlerini (maliyet, ticaret, kurumlar) açıklar. Ancak B şıkkı (savaşın vahşileşmesi), savaşı engellemekten ziyade savaşın doğasının değiştiğini (yeni savaşlar) gösteren bir sonuçtur; devletlerarası savaşın azalmasının doğrudan “siyasi/stratejik” nedeni değildir (Nükleer caydırıcılık C şıkkında verilmiştir).

15. Bölgesel bütünleşme örgütlerinin barış inşası ve çatışma çözümü konusundaki etkili olup olmamalarını belirleyen faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

A) Bölgesel örgütler ile üye ülkeler arasında çıkar uyuşmazlığı
B) Bölgesel güç dağılımının özellikleri
C) Bölge ülkelerinin iklim koşulları
D) Bölge ülkeleri arasındaki hâkim söylemin barışçı nitelikte olması
E) Üye ülke liderliklerinin ya da rejimlerinin yapısı

Cevap : C) Bölge ülkelerinin iklim koşulları

Açıklama : İklim koşulları çatışma nedeni (kaynak kıtlığı) olabilir ancak bir örgütün kurumsal etkinliğini veya çözüm kapasitesini belirleyen doğrudan bir siyasi faktör değildir.

16. Göreli yoksunluk teorisi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Toplumun bir kesimi diğer kesimine göre zorunlu olmadığı halde birtakım haklardan yoksun bırakıldıklarına inanmaktadırlar.
B) Göreli yoksunluk teorisi, ihtiyaçlar ve devrimler ya da isyanlar arasında bir bağlantı kurmaktadır.
C) Bir aktörün bir ihtiyaç ya da çıkar nesnesinden yoksun olduğunu fark etmesiyle başlamaktadır.
D) Bu teori çatışmalara neden olan asıl faktörün yoksulluk olduğunu sürmektedir.
E) Bazı toplumsal grupların önemli ihtiyaçlarının karşılanamaması nedeniyle ortaya çıkan bir hayal kırıklığından kaynaklanmaktadır.

Cevap : D) Bu teori çatışmalara neden olan asıl faktörün yoksulluk olduğunu sürmektedir.

Açıklama : Göreli yoksunluk, mutlak yoksulluk (fakirlik) değildir. İnsanların “hak ettiklerine inandıkları” ile “elde ettikleri” arasındaki farktan (algılanan adaletsizlikten) doğan öfkedir. Zengin ama daha fazlasını bekleyen biri de göreli yoksunluk hissedebilir.

17. Aşağıdakilerden hangisi soğuk Savaş olgusu ile ilgili değildir?

A) Nükleer diplomasi
B) Atom bombası ve fırlatma araçları
C) Topyekûn savaş
D) Nükleer caydırıcılık
E) START ve NPT anlaşmaları

Cevap : C) Topyekûn savaş

Açıklama : Soğuk Savaş, tarafların (ABD-SSCB) nükleer yıkımdan korktukları için doğrudan ve “Topyekûn” (Total War) savaştan kaçındıkları, bunun yerine vekalet savaşları ve gerginlik yaşadıkları bir dönemdir.

18. Çatışma çözümü disiplini ile ilgili olarak aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?

A) Diğer bilimsel disiplinlerin aksine, çatışma çözümü ile ilgili kavramlar ve teoriler kemikleşmiş, istikrarlı hale gelmiştir.
B) İnsani toplumlarda çatışma olgusu, diğer tüm canlılarda olduğu gibi, salt biyolojik ihtiyaçlara dayalıdır.
C) Çatışma çözümü yaklaşımı, gerekli koşullar sağlandığında çatışmaların yönetilebileceği ön kabulü ile yola çıkmaktadır
D) Çatışma doğasının dönüşümü bakımından insanlar ve diğer canlılar arasında herhangi bir farklılık yoktur.
E) Disiplin ile ilgili açıklama çerçevelerinin tamamı başka disiplinlerden ödünç alınan kavramlarla oluşturulmuştur.

Cevap : C) Çatışma çözümü yaklaşımı, gerekli koşullar sağlandığında çatışmaların yönetilebileceği ön kabulü ile yola çıkmaktadır

Açıklama : Çatışma çözümü disiplini, çatışmanın kaçınılmaz olduğunu ancak yıkıcı etkilerinin doğru yöntemlerle (müzakere, arabuluculuk vb.) yönetilebileceğini ve dönüştürülebileceğini savunur.

19. Aşağıdakilerden hangisi çatışma çözümü disiplininin amaçları arasında yer almaz?

A) Patlak veren çatışmaları bir an önce sonlandırma (çözme)
B) Mümkünse çatışmaları patlak vermeden önce engelleme
C) Çatışmaların nedenlerini ve sonuçlarını bilimsel bir yaklaşımla ortaya koyma
D) Çatışmalardan doğan kötü sonuçları ortadan kaldırma
E) Neden-sonuç ilişkilerine dayalı olmaksızın kendiliğinden gelişen çatışmaları önleme

Cevap : E) Neden-sonuç ilişkilerine dayalı olmaksızın kendiliğinden gelişen çatışmaları önleme

Açıklama : Bilimsel bir disiplin olarak çatışma çözümü, her çatışmanın bir nedeni (kök sebep) olduğunu varsayar ve bu nedenleri analiz ederek çözüm arar. “Neden-sonuç ilişkisi olmayan” (rastgele/kaotik) çatışma anlayışı disiplinin analitik yapısına terstir.

20. Modern dönemlerde rasyonel ulusal çıkar anlayışının gelişmesinde ve meşrulaştırılmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu ileri sürülemez?

A) Teknolojik gelişmeler
B) Askerlik
C) Gelenekler
D) Milliyetçilik
E) Eğitim

Cevap : C) Gelenekler

Açıklama : Modern ulus-devlet ve “ulusal çıkar” kavramı; rasyonalizm, milliyetçilik, zorunlu askerlik ve eğitim gibi modern araçlarla inşa edilmiştir. “Gelenekler” ise genellikle modern öncesi (feodal/dinî) bağlılıkları temsil eder ve modern ulusal çıkarın rasyonel inşasında doğrudan bir kurucu araç değildir (Hatta bazen engeldir).