Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı 2026 Deneme 1

Sermaye Piyasası Kurulu ve Yasal Çerçeve

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, Türkiye’de sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesinin temel yasal dayanağıdır. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), idari ve mali özerkliğe sahip düzenleyici ve denetleyici bir kamu kuruluşu olarak piyasaların sağlıklı işleyişini gözetir. Kurul, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere toplam 7 üyeden oluşur ve tüm üyeler Cumhurbaşkanı tarafından atanır. SPK, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgilidir ancak karar alma bağımsızlığına sahiptir. Kamuyu Aydınlatma ilkesi, halka açık şirketlerin yatırımcı kararlarını etkileyebilecek tüm önemli bilgileri zamanında, doğru, eksiksiz ve anlaşılır şekilde açıklamasını gerektirir.

Yatırımcı Koruma Kurumları ve İşleyiş

Sermaye piyasalarında yatırımcı güvenini sağlayan çok katmanlı koruma sistemi kritik öneme sahiptir. Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), aracı kurumların mali durumunun bozulması veya iflas etmesi halinde yatırımcıların nakit ve menkul kıymet alacaklarını belirli limitler dahilinde karşılar. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), tüm sermaye piyasası araçlarını elektronik ortamda kaydi olarak tutar, sahiplik haklarını güvence altına alır ve hak kullanımlarını (temettü, bedelsiz pay, rüçhan hakkı) takip eder. Takasbank, alım-satım işlemlerinin nakit ve menkul kıymet takasını gerçekleştirerek karşı taraf riskini ortadan kaldırır ve DVP (Delivery Versus Payment) prensibiyle çalışır.

Sermaye Piyasası Suçları ve Yaptırımlar

Piyasa bütünlüğünü korumak için kanun koyucu ağır cezai ve idari yaptırımlar öngörmüştür. Bilgi Suistimali (Insider Trading), kamuya açıklanmamış içsel bilgilere dayanarak işlem yaparak menfaat sağlamaktır ve 3-5 yıl hapis cezası gerektiren ciddi bir suçtur. Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon), sermaye piyasası araçlarının arz, talep, fiyat veya değerlerini yapay olarak etkilemek amacıyla yanıltıcı işlem veya emir vermek ya da yanlış bilgi yaymaktır; hapis cezasının alt sınırı 3 yıldır. İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti, SPK’dan gerekli yetkiyi almadan aracılık veya yatırım danışmanlığı yapmaktır ve 2-5 yıl hapis cezası öngörülmüştür.

Aracı Kurumlar ve Meslek Kuralları

Aracı Kurumlar, sermaye piyasası araçlarının alım-satımına aracılık eden ve SPK tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlardır. 2026 yılı itibarıyla aracı kurum kuruluşu için en az 30 Milyon TL ödenmiş sermaye gerekmektedir. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) tarafından belirlenen Meslek Kuralları ve Etik İlkeler tüm sermaye piyasası çalışanları için bağlayıcıdır. Müşterinin Yararını Gözetme ilkesi, tüm işlemlerde müşteri menfaatinin öncelikli tutulmasını gerektirir. Müşteri Tanıma İlkesi (KYC), yatırımcının risk profilini, yatırım deneyimini ve mali durumunu öğrenmeyi zorunlu kılar. Çıkar Çatışması durumları yazılı olarak müşteriye bildirilmelidir.

1. Sermaye Piyasası Kurulu kaç üyeden oluşur?

A) 5 üye
B) 7 üye
C) 9 üye
D) 11 üye
E) 13 üye

Cevap: B) 7 üye

Açıklama: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre Sermaye Piyasası Kurulu, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere toplam 7 üyeden oluşur. Bu üyeler Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Kurul üyeleri, sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesinden sorumludur. 7 kişilik yapı, hem yeterli temsiliyet hem de etkin karar alma süreçleri için uygun bir denge sağlar. Kurul, idari ve mali özerkliğe sahip olup, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgilidir ancak kararlarında bağımsızdır.

2. Sermaye Piyasası Kurulu üyeleri aşağıdakilerden hangisi tarafından atanır?

A) TBMM Başkanı
B) Hazine ve Maliye Bakanı
C) Cumhurbaşkanı
D) Başbakan
E) Merkez Bankası Başkanı

Cevap: C) Cumhurbaşkanı

Açıklama: Sermaye Piyasası Kurulu üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Bu atama yetkisi, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı, SPK Başkanı ve üyelerini belirli kriterlere göre seçer ve görevden alabilir. Bu yetki, kurulun üst düzey bir kamu otoritesi olduğunu ve stratejik önemini gösterir. Üyelerin atanması, sermaye piyasalarının düzenlenmesinde devletin rolünü yansıtır.

3. Sermaye Piyasası Kurulu hangi bakanlık ile ilgilidir?

A) Ticaret Bakanlığı
B) İçişleri Bakanlığı
C) Hazine ve Maliye Bakanlığı
D) Adalet Bakanlığı
E) Çalışma Bakanlığı

Cevap: C) Hazine ve Maliye Bakanlığı

Açıklama: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), idari ve mali özerkliğe sahip olmasına rağmen, siyasi ve idari koordinasyon açısından Hazine ve Maliye Bakanlığı ile “ilgili” kuruluş statüsündedir. Bu ilişki, hiyerarşik bir ast-üst ilişkisi değildir; Bakan, Kurul üyelerine doğrudan emir veremez. Ancak bütçe, genel politika uyumu ve stratejik konularda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile koordinasyon içinde çalışır. Türkiye’nin finansal piyasalarının düzenlenmesi ve ekonomi politikasının yürütülmesi bu bakanlığın sorumluluğunda olduğu için SPK ile ilişkilidir.

4. Bilgi suistimali (insider trading) suçu için öngörülen hapis cezası aralığı nedir?

A) 1-3 yıl
B) 2-4 yıl
C) 3-5 yıl
D) 4-6 yıl
E) 5-10 yıl

Cevap: C) 3-5 yıl

Açıklama: Sermaye Piyasası Kanunu’nun 106. maddesinde düzenlenen Bilgi Suistimali (Insider Trading) suçu, kamuya açıklanmamış içsel bilgilere dayanarak işlem yaparak menfaat sağlamak olarak tanımlanır. Bu ciddi suç için kanun koyucu 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörmüştür. Ayrıca beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası da verilebilir. İçsel bilgi, henüz kamuya duyurulmamış ancak açıklandığında ilgili sermaye piyasası aracının fiyatını etkileyebilecek bilgidir. Bu suç, piyasalardaki “fırsat eşitliği” ilkesine aykırı olup yatırımcı güvenini zedeler.

5. Piyasa dolandırıcılığı (manipülasyon) suçu için öngörülen hapis cezasının alt sınırı kaç yıldır?

A) 1 yıl
B) 2 yıl
C) 3 yıl
D) 4 yıl
E) 5 yıl

Cevap: C) 3 yıl

Açıklama: Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107. maddesinde düzenlenen Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon) suçu için hapis cezasının alt sınırı 3 yıl, üst sınırı 5 yıldır. Bu suç, sermaye piyasası araçlarının arz, talep, fiyat veya değerini yapay olarak etkilemek amacıyla yanıltıcı işlem veya emir vermek ya da yanlış, yanlış anlaşılmaya neden olacak, yanıltıcı bilgi vermek suretiyle işlenir. Alt sınırın 3 yıl olması, bu suçun ciddiyetini gösterir. Ayrıca beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası da hükmolunur. Manipülasyon, piyasanın serbest arz ve talep dengesini bozarak yatırımcıları aldatır.

6. Aşağıdakilerden hangisi TSPB meslek kurallarının temel ilkelerinden biri değildir?

A) Müşterinin yararını gözetme
B) Müşteri tanıma (KYC)
C) Çıkar çatışmasını bildirme
D) Gizlilik
E) Kar maksimizasyonu

Cevap: E) Kar maksimizasyonu

Açıklama: Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) tarafından belirlenen Meslek Kuralları ve Etik İlkeler, sermaye piyasası çalışanlarının uyması gereken standartları belirler. Temel ilkeler arasında müşterinin yararını gözetme, müşteri tanıma (KYC), çıkar çatışmasını bildirme ve gizlilik bulunur. E şıkkındaki “kar maksimizasyonu” ise meslek kurallarının bir ilkesi değildir; aksine, müşteri menfaatinin kendi menfaatinin önünde tutulması esastır. Aracı kurumlar ve çalışanları, kendi karlarını maksimize etmek yerine müşterinin çıkarlarını korumakla yükümlüdür. Kar maksimizasyonu yaklaşımı, müşteri ile çıkar çatışmasına yol açabilir.

7. Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) hangi durumda devreye girer?

A) Şirket iflas ettiğinde
B) Aracı kurum iflas ettiğinde veya mali durumu bozulduğunda
C) Borsa çöktüğünde
D) Hisse fiyatı düştüğünde
E) Şirket temettü dağıtmadığında

Cevap: B) Aracı kurum iflas ettiğinde veya mali durumu bozulduğunda

Açıklama: Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile düzenlenmiş olup, aracı kurumların veya bankaların mali durumunun bozulması, tedrici tasfiye kararı verilmesi ya da iflas etmesi durumunda yatırımcıların nakit ve menkul kıymet alacaklarını belirli limitler dahilinde karşılamak üzere kurulmuştur. YTM, yatırımcıların bu kurumlarda bulunan varlıklarını korumayı amaçlar. Şirket iflası, borsa çöküşü, hisse fiyat düşüşü veya temettü dağıtılmaması YTM’nin sorumluluk alanında değildir. YTM, bankacılıktaki Mevduat Sigorta Fonu’nun (TMSF) sermaye piyasasındaki karşılığıdır.

8. Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun (MKK) temel görevi hangisidir?

A) Fiyat belirleme
B) Sermaye piyasası araçlarını kayden izleme ve saklama
C) Vergi toplama
D) Aracı kurum denetimi
E) Şirket değerleme

Cevap: B) Sermaye piyasası araçlarını kayden izleme ve saklama

Açıklama: Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Türk sermaye piyasalarında devrim niteliğinde bir adım olan “kaydileştirme” sistemini işletir. Kaydileştirme, menkul kıymetlerin fiziki olarak basılmaması ve tüm hak sahipliği kayıtlarının elektronik ortamda tutulmasıdır. MKK’nın temel görevleri; sermaye piyasası araçlarını kayden izlemek, merkezî saklama yapmak, hak sahipliği kayıtlarını tutmak ve bunlara bağlı hakları (temettü, kupon, bedelsiz pay, rüçhan hakkı vb.) takip etmektir. Fiyat belirleme, vergi toplama, aracı kurum denetimi ve şirket değerleme MKK’nın görevleri arasında değildir. MKK, 2001 yılında faaliyete başlamış olup sermayesi 100 Milyon TL’dir.

9. 2026 yılı itibarıyla yeni kurulacak bir aracı kurumun sahip olması gereken asgari başlangıç sermayesi ne kadardır?

A) 100 Milyon TL
B) 250 Milyon TL
C) 380 Milyon TL
D) 440 Milyon TL
E) 500 Milyon TL

Cevap: D) 440 Milyon TL

Açıklama: SPK’nın 2025 sonunda yayınladığı ve 2026 yılı boyunca geçerli olan tebliğe göre, yeni kurulacak aracı kurumlar için asgari ödenmiş sermaye 440 Milyon TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca faaliyet yetki alanlarına göre özkaynak eşikleri; dar yetki için 45 Milyon TL, kısmi yetki için 190 Milyon TL ve geniş yetki için 380 Milyon TL’dir.

10. Kamuyu Aydınlatma Platformu’nun (KAP) kısaltması nedir ve amacı nedir?

A) Halka açık şirketlerin özel durum açıklamalarını yayınladığı elektronik platform
B) Vergi beyannamelerinin verildiği platform
C) Aracı kurumların reklam yaptığı platform
D) Şirketlerin iş ilanı verdiği platform
E) Ticaret sicil kayıtlarının tutulduğu sistem

Cevap: A) Halka açık şirketlerin özel durum açıklamalarını yayınladığı elektronik platform

Açıklama: Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve SPK düzenlemeleri uyarınca halka açık şirketlerin yatırımcıları bilgilendirmek amacıyla özel durum açıklamalarını, finansal raporlarını ve diğer önemli duyurularını yayınladığı tek merkezî elektronik sistemdir. KAP, bilgiye erişimde fırsat eşitliğini sağlar; tüm yatırımcılar aynı anda aynı bilgiye ulaşır. Şirketler, yönetim değişiklikleri, finansal sonuçlar, birleşme-satın alma, ihale kazanma, büyük sözleşmeler gibi “özel durumları” derhal KAP’ta duyurmakla yükümlüdür. KAP, şeffaflık ve bilgi asimetrisinin önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

11. İzahname, halka arz edilecek sermaye piyasası aracı hakkında hangi kurumun onayını almalıdır?

A) Ticaret Bakanlığı
B) Merkez Bankası
C) Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)
D) Rekabet Kurumu
E) Borsa İstanbul

Cevap: C) Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)

Açıklama: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre, sermaye piyasası araçlarının halka arz edilebilmesi için izahname hazırlanması ve bu izahnamenin Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından onaylanması zorunludur. İzahname, ihraççının finansal durumunu, faaliyetlerini, geleceğe yönelik beklentilerini, risklerini ve ihraç edilecek araca ilişkin hak ve riskleri içeren detaylı bir bilgilendirme belgesidir. SPK’nın onayı, izahnamede yer alan bilgilerin mevzuata uygun, anlaşılır, tutarlı ve eksiksiz olduğunu teyit eder. İzahname onaylanmadan halka arz işlemi başlatılamaz. Kurul’un onayı, bilgilerin doğruluğunu garanti etmez ancak standartlara uygunluğunu onaylar.

12. İzahnamenin geçerlilik süresi, onaylanarak yayımlandığı tarihten itibaren ne kadardır?

A) 3 ay
B) 6 ay
C) 12 ay
D) 18 ay
E) 24 ay

Cevap: C) 12 ay

Açıklama: Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri uyarınca, onaylanan bir izahnamenin geçerlilik süresi, onaylanıp yayımlandığı tarihten itibaren 12 ay (1 yıl) olarak belirlenmiştir. Bu süre içinde ihraççı, tekrar tam bir izahname onaylatma sürecine girmeden, sadece ihraç edilecek araca ilişkin spesifik bilgileri (faiz oranı, vade, tutar vb.) içeren kısa ek belgelerle birden fazla ihraç gerçekleştirebilir. Ancak, 12 aylık süre içinde şirketin durumunda veya piyasa koşullarında yatırımcı kararını etkileyebilecek önemli değişiklikler meydana gelirse, izahnamenin bir ek (zeyilname) ile güncellenmesi zorunludur. Bu sistem, özellikle “Temel İzahname” uygulamalarında büyük kolaylık sağlar.

13. İzahnamede yer alan yanlış veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan birinci derecede kim sorumludur?

A) Sadece aracı kurum
B) Sadece SPK
C) İhraççı (şirket)
D) Sadece muhasebeci
E) Sadece yatırımcı

Cevap: C) İhraççı (şirket)

Açıklama: Sermaye Piyasası Kanunu’nun “İzahnameden Sorumluluk” ilkesine göre, izahnamede yer alan bilgilerin yanlış, yanıltıcı veya eksik olmasından kaynaklanan zararlardan birinci derecede ve müteselsilen İhraççı (şirket) sorumludur. Kanun, sorumluluğu hiyerarşik bir sıraya koymuştur. Zarar ihraççıdan tazmin edilemezse veya edilemeyeceği anlaşılırsa; o zaman halka arza aracılık eden lider aracı kurum, varsa garantör kuruluş ve ihraççının yönetim kurulu üyeleri kusurlarına ve durumun gereklerine göre sorumlu tutulabilir. Ancak hiyerarşinin en tepesinde ve “öncelikli” sorumlu her zaman ihraççıdır. Bu düzenleme, yatırımcıları korumayı ve şirketleri doğru bilgi vermeye teşvik etmeyi amaçlar.

14. Rüçhan hakkı kullanım süresi en az kaç gündür?

A) 5 gün
B) 10 gün
C) 15 gün
D) 20 gün
E) 30 gün

Cevap: C) 15 gün

Açıklama: Rüçhan Hakkı (Yeni Pay Alma Hakkı), bir anonim şirketin bedelli sermaye artırımı yapması durumunda, mevcut pay sahiplerinin sermaye oranlarını koruyabilmeleri için yeni çıkarılan payları öncelikli olarak satın alma hakkıdır. Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemelerine göre, anonim şirketlerde bu hakkın kullanılması için ortaklara tanınacak süre en az 15 gün, en çok 60 gün olmak zorundadır. Bu süre içinde kullanılmayan rüçhan hakları düşer ve kalan paylar borsada birincil piyasada diğer yatırımcılara satılır. 15 günlük minimum süre, pay sahiplerine karar vermek için yeterli zaman tanımayı amaçlar. Rüçhan hakkı, ortağın şirketteki gücünün ve payının sulanmasını (dilution) engelleyen en önemli mali haktır.

15. Anonim ortaklıklarda kâr payı (temettü) dağıtımına nihai olarak hangi organ karar verir?

A) Yönetim Kurulu
B) Denetim Komitesi
C) Genel Kurul
D) CEO
E) Bağımsız Denetçi

Cevap: C) Genel Kurul

Açıklama: Bir anonim şirkette (ister halka açık olsun ister olmasın), şirketin elde ettiği kârın ne kadarının dağıtılacağı, ne zaman dağıtılacağı veya dağıtılmayıp şirket bünyesinde mi tutulacağı (oto-finansman) gibi stratejik kararlar, şirketin sahipleri olan pay sahiplerinin yetkisindedir. Bu yetki, pay sahiplerinin bir araya geldiği Genel Kurul toplantılarında kullanılır. Yönetim Kurulu, kâr dağıtımına ilişkin bir “öneri” hazırlar ve bunu Genel Kurul’a sunar. Ancak bu sadece bir tekliftir. Genel Kurul, bu teklifi kabul edebilir, değiştirebilir veya reddedebilir. Dolayısıyla kâr payı (temettü) dağıtımına ilişkin son ve bağlayıcı karar mercii Yönetim Kurulu değil, Genel Kurul’dur. Bu, ortakların temel mali haklarından biridir.

16. Müşteri Tanıma İlkesi (KYC) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Yatırımcının risk profilini öğrenmeyi gerektirir
B) Yatırımcının mali durumunu öğrenmeyi gerektirir
C) Yatırımcının kimliğini tespit etmeyi gerektirir
D) Sadece kurumsal müşteriler için geçerlidir
E) Yatırımcının yatırım deneyimini öğrenmeyi gerektirir

Cevap: D) Sadece kurumsal müşteriler için geçerlidir

Açıklama: Müşteri Tanıma İlkesi (KYC – Know Your Customer), hem bireysel hem de kurumsal tüm müşteriler için geçerli olan bir yükümlülüktür. TSPB Meslek Kuralları ve SPK düzenlemeleri uyarınca, aracı kurumlar müşterilerinin kimliğini tespit etmek, risk profilini belirlemek, yatırım deneyimini öğrenmek, mali durumunu anlamak ve yatırım hedeflerini bilmek zorundadır. KYC, müşteriye uygun yatırım tavsiyesi sunmayı, müşteri menfaatini korumayı ve kara para aklamayı önlemeyi amaçlar. D şıkkı yanlıştır çünkü KYC sadece kurumsal müşteriler için değil, tüm müşteriler için zorunludur. Bireysel yatırımcılar da KYC sürecinden geçmelidir.

17. Çıkar çatışması durumunda aracı kurumun yükümlülüğü nedir?

A) İşlemi iptal etmek
B) Durumu yazılı olarak müşteriye bildirmek
C) Müşteriyi değiştirmek
D) SPK’ya şikayet etmek
E) Hiçbir şey yapmamak

Cevap: B) Durumu yazılı olarak müşteriye bildirmek

Açıklama: Çıkar Çatışması, aracı kurumun, çalışanlarının veya yöneticilerinin kendi menfaati ile müşteri menfaatinin çeliştiği durumlardır. TSPB Meslek Kuralları uyarınca, çıkar çatışması durumlarında aracı kurum, bu durumu açık, anlaşılır ve yazılı olarak müşteriye bildirmek zorundadır. Müşteri bilgilendirildikten sonra işleme devam edip etmeme kararını kendisi verir. İşlemin iptal edilmesi otomatik değildir; müşteri bilgilendirme sonrası karar verir. Çıkar çatışmasının varlığı, işlemin yapılmasını engellemez, ancak şeffaflığı ve müşterinin bilinçli karar vermesini sağlar. Örnek: Aracı kurum, sattığı bir hisse senedinde kendi portföyünde de pozisyon alıyorsa bu durum müşteriye bildirilmelidir.

18. Gizlilik ilkesine göre, müşteri bilgileri hangi durumda üçüncü kişilerle paylaşılabilir?

A) Hiçbir durumda paylaşılamaz
B) Sadece kanuni zorunluluk halinde
C) Aracı kurumun istediği zaman
D) Rekabet avantajı için
E) Pazarlama amacıyla

Cevap: B) Sadece kanuni zorunluluk halinde

Açıklama: TSPB Meslek Kuralları ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca, aracı kurumlar müşteri bilgilerini korumak ve gizlilik ilkesine uymakla yükümlüdür. Müşteri bilgileri, müşterinin açık rızası olmadan veya kanuni zorunluluk bulunmadan üçüncü kişilerle paylaşılamaz. Kanuni zorunluluk durumları; mahkeme kararı, SPK talebi, vergi dairesi talebi, suç soruşturması gibi yasal yükümlülüklerdir. Aracı kurumun kendi isteği, rekabet avantajı veya pazarlama amacıyla müşteri bilgilerini paylaşması gizlilik ilkesinin ihlalidir ve ciddi yaptırımlar gerektirir. Gizlilik, müşteri güveninin temel unsurudur.

19. İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçu için öngörülen hapis cezası aralığı nedir?

A) 1-2 yıl
B) 2-5 yıl
C) 3-7 yıl
D) 5-10 yıl
E) Sadece adli para cezası

Cevap: B) 2-5 yıl

Açıklama: Sermaye Piyasası Kanunu’nun 109. maddesine göre, Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) gerekli yetki belgelerini almadan sermaye piyasası faaliyetlerinde (aracılık, portföy yöneticiliği, yatırım danışmanlığı, vb.) bulunanlar hakkında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilir. Ayrıca adli para cezası da uygulanabilir. Bu suç, yetkisiz kişilerin piyasada faaliyet göstermesini önleyerek yatırımcıları korumayı amaçlar. İzinsiz faaliyet, dolandırıcılık ve güven kaybına yol açabilir. SPK’dan yetki almak, belirli eğitim, sermaye ve organizasyon gerekliliklerini karşılamayı gerektirir; bu standartlar, piyasanın profesyonellik düzeyini ve güvenilirliğini sağlar.

20. Halka açık şirketlerde yönetim kontrolünün değişmesi durumunda ortaya çıkan zorunluluk hangisidir?

A) Şirketi tasfiye etme
B) Pay alım teklifinde bulunma (Çağrı)
C) Tüm personeli değiştirme
D) Sermayeyi azaltma
E) Temettü dağıtımını durdurma

Cevap: B) Pay alım teklifinde bulunma (Çağrı)

Açıklama: SPK’nın Pay Alım Teklifi Tebliği uyarınca, halka açık bir şirkette yönetim kontrolünü ele geçiren kişi veya grup, diğer pay sahiplerine pay alım teklifinde bulunma (çağrı) zorunluluğu altındadır. Yönetim kontrolü, şirketin yönetim kurulunun çoğunluğunu seçebilme veya şirket politikalarını belirleme gücüdür. Pay alım teklifi, azınlık pay sahiplerinin haklarını korumak amacıyla getirilmiş bir düzenlemedir. Yeni kontrol sahibi, diğer ortaklara ellerindeki payları adil bir fiyattan satın alma teklifi sunmalıdır. Bu, şirketteki değişikliği beğenmeyen yatırımcılara ortaklıktan ayrılma (exit) fırsatı tanır. Teklif süresi en az 10 iş günü, en fazla 20 iş günü olmalıdır.

21. MKK’nın (Merkezi Kayıt Kuruluşu) sermayesi ne kadardır?

A) 50 Milyon TL
B) 75 Milyon TL
C) 100 Milyon TL
D) 150 Milyon TL
E) 200 Milyon TL

Cevap: C) 100 Milyon TL

Açıklama: Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), sermayesi 100 Milyon TL olan ve 2001 yılında faaliyete başlayan özel hukuk tüzel kişiliğine sahip bir anonim şirkettir. Kurucu ortaklar arasında Borsa İstanbul, Takasbank, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) ve SPK onaylı diğer borsalar yer alır. MKK’nın pay senetleri A Grubu ve B Grubu olarak ikiye ayrılır. A Grubu paylar Borsa İstanbul ve Takasbank’a aittir. 100 Milyon TL sermaye, MKK’nın önemli bir altyapı kurumu olduğunu ve güçlü mali yapıya sahip olduğunu gösterir. MKK, tüm sermaye piyasası araçlarının kaydi sistemde izlenmesinden sorumludur.

22. Takasbank’ın uyguladığı DVP ilkesi ne anlama gelir?

A) Değişken Varlık Portföyü
B) Teslimat Karşılığı Ödeme (Delivery Versus Payment)
C) Değer Yönetimi Prensibi
D) Döviz Vade Planlaması
E) Değerleme ve Planlama

Cevap: B) Teslimat Karşılığı Ödeme (Delivery Versus Payment)

Açıklama: DVP (Delivery Versus Payment – Teslimat Karşılığı Ödeme), Takasbank’ın takas işlemlerinde uyguladığı temel prensiptir. Bu ilkeye göre, nakit ödeme yapılmadan menkul kıymet transferi gerçekleşmez; aynı şekilde menkul kıymet teslim edilmeden nakit ödemesi yapılmaz. DVP, iki tarafın da yükümlülüklerini aynı anda yerine getirmesini sağlayarak takas riskini ortadan kaldırır. Örneğin, bir yatırımcı hisse senedi satın aldığında, parasını ödemeden hisseyi alamaz; aynı şekilde satıcı da hisseyi teslim etmeden parayı alamaz. Bu sistem, “ben verdim ama karşılığını alamadım” riskini engeller ve piyasa güvenilirliğini artırır.

23. Sermaye piyasası suçlarında genel zamanaşımı süresi kaç yıldır?

A) 3 yıl
B) 5 yıl
C) 8 yıl
D) 10 yıl
E) 15 yıl

Cevap: C) 8 yıl

Açıklama: Sermaye Piyasası Kanunu’nda tanımlanan suçlar (Piyasa dolandırıcılığı, Bilgi suistimali, İzinsiz faaliyet vb.), Türk Ceza Kanunu (TCK) anlamında genellikle 5 yıla kadar hapis cezasını gerektiren suçlar kategorisindedir. TCK’nın dava zamanaşımı sürelerini düzenleyen 66. maddesine göre, 5 yıldan fazla olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda asli dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Bu süre, suçun işlendiği tarihten itibaren başlar. 8 yıl içinde dava açılmazsa, artık ceza davası açılamaz. SPK suçları için de genel uygulama ve içtihat, fiilin işlendiği tarihten itibaren 8 yıllık bir dava zamanaşımı süresinin işletilmesi yönündedir.

24. Aşağıdakilerden hangisi kurumsal yönetim ilkelerinden biri değildir?

A) Adillik
B) Şeffaflık
C) Hesap Verebilirlik
D) Sorumluluk
E) Gizlilik

Cevap: E) Gizlilik

Açıklama: Kurumsal Yönetim (Corporate Governance), bir şirketin nasıl yönetildiği, denetlendiği ve paydaşlarıyla ilişkilerini nasıl düzenlediğiyle ilgili prensipler bütünüdür. OECD ve SPK tarafından kabul gören evrensel Kurumsal Yönetim İlkeleri dört temel sütun üzerine inşa edilmiştir: 1) Adillik (Tüm pay sahiplerine eşit davranılması), 2) Şeffaflık (Bilgilerin zamanında, doğru ve anlaşılır açıklanması), 3) Hesap Verebilirlik (Yönetimin performansından dolayı paydaşlara hesap vermesi), 4) Sorumluluk (Şirketin yasalara ve toplumsal değerlere uyumu). E şıkkındaki “Gizlilik” ise bu ilkelerle taban tabana zıttır. Kurumsal yönetim, ticari sırlar hariç olmak üzere, gizliliği değil “Açıklığı ve Şeffaflığı” esas alır.

25. Pay alım teklifi (çağrı) süreci en az kaç iş günü sürmelidir?

A) 5 iş günü
B) 10 iş günü
C) 15 iş günü
D) 20 iş günü
E) 30 iş günü

Cevap: B) 10 iş günü

Açıklama: SPK’nın Pay Alım Teklifi Tebliği’ne göre, halka açık şirketlerde yönetim kontrolü değiştiğinde veya gönüllü olarak yapılan pay alım tekliflerinde (çağrı), fiili pay alım teklifi süresi en az 10 iş günü, en fazla 20 iş günü olmalıdır. Bu süre, yatırımcıların teklifi değerlendirmesi, piyasayı analiz etmesi, teklif fiyatını karşılaştırması ve karar vermesi için tanınan yasal minimum ve maksimum sürelerdir. 10 iş günü, yatırımcının teklifi ciddi şekilde değerlendirebilmesi için yeterli kabul edilirken, 20 iş gününün aşılması belirsizliği artıracağı için üst limit olarak belirlenmiştir. Bu dengeli süre, hem yatırımcı haklarını korur hem de piyasa etkinliğini sağlar.