Ata Aöf Rekreasyonda Takım Bütünlüğü Uygulamaları 2024-2025 Vize Soruları

Takım Kavramı ve Gelişim Aşamaları

Takım, sadece bir arada bulunan bir kalabalık değil; ortak hedeflere sahip, birbirine bağımlı ve birlikte hareket eden bireylerin sinerjisidir. Bruce Tuckman’ın modeline göre takımlar sırasıyla; Şekillenme (tanışma), Fırtına (çatışma/fikir ayrılıkları), Normlaşma (kuralların oturması) ve Performans (verimli uygulama) aşamalarından geçer. “Kavrama” diye bir aşama literatürde yer almaz. Takım bütünlüğü aktiviteleri, çalışan verimliliğini artırmak için doğrudan grup dinamiğine müdahale eder. Bu süreçte aktivitelerin çeşitlendirilmesi esastır; başarısız bir aktivitede ısrar etmek direnç yaratır.

Liderlik Türleri ve Motivasyon

Liderlik, bireyin kuruma (örneğin Belediye Başkanı) veya topluma yön vermesidir. Karar alma süreçlerine göre Otokratik Liderlik, tek başına karar veren ve itaat bekleyen bir tarzdır. Yönetimde Yetki Devri, sadece işi vermek değil, o işle ilgili karar verme hakkını da devretmektir. Motivasyon süreçlerini açıklayan Herzberg’in Çift Faktör Teorisi, hijyen faktörleri (ücret vb.) ve motive edici faktörleri (başarı vb.) birbirinden ayırır. Örgütsel bağlılık ise sadece görevi yapmak değil, kuruma gönülden inanmak ve ekstra çaba harcamaktır.

Öğrenme ve İletişim Biçimleri

Öğrenme, pasif değil aktif bir eylemdir. David Kolb’un Deneyimsel Öğrenme Kuramı, yaparak-yaşayarak öğrenmenin önemini vurgular. İletişim ise sözlü, sözsüz ve yazılı olabilir. Günlük tutmak, kişinin kendiyle iletişimi (içsel) iken; jest, mimik ve duruş sözsüz iletişim türleridir. Ancak bisiklet binmek bir iletişim türü değildir. Osmanlı’da şehzadeler, liderlik tecrübesi kazanmak için Manisa ve Amasya gibi sancaklara gönderilmiş; ancak Kayseri bu sancaklar arasında yer almamıştır.

Oyun ve Sosyal Kariyer

Oyun (Play); gönüllülük, mutluluk ve kültürle ilişkili sosyolojik bir kavramdır; biyolojik bir yapı taşı olan “hücre” ile ilişkisi yoktur. Bireyin yaşam boyu üstlendiği roller, örneğin annelik, onun Sosyal Kariyer basamaklarını oluşturur. İnsan gelişimi; bilişsel, duygusal ve davranışsal alanlarda olurken, “içsel motivasyon alanı” diye bağımsız bir gelişim kategorisi literatürde tanımlanmaz.

1. Bir öğrencinin günlük tutması aşağıdaki iletişim biçimlerinden hangisidir?

A) Kişinin kendisiyle iletişimi
B) Resmî iletişim
C) Kalıcı etkileşimli iletişim
D) Kurumsal iletişim
E) Amaçlı iletişim

Cevap : A) Kişinin kendisiyle iletişimi

Açıklama : İletişim literatüründe “Kişinin Kendisiyle İletişimi” (Intrapersonal Communication), bireyin kendi iç dünyasında gerçekleştirdiği zihinsel ve psikolojik süreçleri kapsar. Bu; düşünme, hayal kurma, iç muhasebe yapma gibi süreçlerin yanı sıra, kişinin duygu ve düşüncelerini dışa vurmak ama yine kendine saklamak amacıyla yaptığı eylemleri de içerir. Günlük tutmak, bireyin kendiyle konuşmasının yazılı bir formudur. Gönderici ve alıcı aynı kişidir. Diğer şıklardaki iletişim türleri (kurumsal, resmi vb.) en az iki taraf veya bir örgüt yapısı gerektirirken, günlük tutmak tamamen bireysel ve içsel bir süreçtir.

2. Aşağıdakilerden hangisi süreç teorilerinden biridir?

A) Özgür İrade Teorisi
B) Başarılacak Amaç Teorisi
C) Herzberg’in Çift Faktör Teorisi
D) Ödül Adaleti
E) Aktivite Teorisi

Cevap : C) Herzberg’in Çift Faktör Teorisi

Açıklama : Motivasyon teorileri genel olarak “Kapsam Teorileri” (insanı neyin motive ettiğine odaklanan) ve “Süreç Teorileri” (motivasyonun nasıl oluştuğuna odaklanan) olarak ikiye ayrılır. Herzberg’in Çift Faktör Teorisi (Motivasyon-Hijyen Teorisi), iş tatmini ve motivasyonu etkileyen faktörleri ikiye ayırır: Hijyen faktörleri (ücret, çalışma koşulları – bunlar yoksa tatminsizlik olur ama varlığı tek başına motive etmez) ve Motive edici faktörler (başarı, tanınma, sorumluluk). Bu teori, iş yerindeki motivasyonel süreçleri ve çalışan psikolojisini anlamada temel taşlardan biridir. (Not: Literatürde bazen kapsam teorisi olarak da sınıflandırılsa da, bu dersin müfredatında motivasyon sürecini açıklayan temel teorilerden biri olarak ele alınmıştır).

3. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı şehzadelerinin padişahlığa hazırlanmak için gittikleri şehirlerden biri değildir?

A) Sivas
B) Manisa
C) Trabzon
D) Kayseri
E) Amasya

Cevap : D) Kayseri

Açıklama : Osmanlı Devleti’nde şehzadeler, devlet yönetimini öğrenmeleri ve tecrübe kazanmaları amacıyla “Sancak Beyi” olarak Anadolu’nun önemli şehirlerine gönderilirlerdi. Bu şehirlere “Şehzade Sancakları” denirdi. Manisa, Amasya, Trabzon, Konya, Kütahya ve Sivas (daha nadir de olsa) şehzade sancakları arasında yer almıştır. Özellikle Manisa ve Amasya en meşhur olanlarıdır. Ancak **Kayseri**, Osmanlı tarihinde şehzadelerin sancağa çıkarıldığı, eğitim gördüğü ve valilik yaptığı belirlenmiş sancak merkezlerinden biri değildir.

4. Aşağıdaki kavramlardan hangisi oyun ile ilişkilendirilemez?

A) Mutluluk
B) Gönüllü
C) Hücre
D) Kültür
E) Çocuk

Cevap : C) Hücre

Açıklama : Oyun (Play) kavramı, Johan Huizinga’nın “Homo Ludens” eserinden bu yana sosyolojik ve psikolojik boyutlarıyla incelenir. Oyunun temel özellikleri; gönüllü olması (zorla oyun olmaz), haz ve mutluluk vermesi, kültürün bir parçası olması ve çocuk gelişimiyle özdeşleşmesidir. Ancak **”Hücre”** biyolojik bir yapı taşıdır ve oyunun sosyolojik, psikolojik veya rekreasyonel tanımı içinde yer alan bir kavram, özellik veya bileşen değildir. Oyun soyut ve eylemseldir; hücre ise somut ve biyolojiktir.

5. Aşağıdakilerden hangisi sözsüz iletişim türlerinden biri değildir?

A) Mimikler
B) Jestler
C) Bedenin duruşu
D) Bisiklet binmek
E) Kıyafetlerin tarzı ve rengi

Cevap : D) Bisiklet binmek

Açıklama : Sözsüz iletişim, kelimeler kullanılmadan yapılan bilgi aktarımıdır. Bu kapsamda; yüz ifadeleri (mimikler), el-kol hareketleri (jestler), vücut duruşu (postür), giyim tarzı (imaj/artefaktlar), göz teması ve ses tonu yer alır. Bunların hepsi karşı tarafa bir mesaj, duygu veya statü iletir. Ancak **”Bisiklet binmek”** tek başına bir fiziksel aktivite, bir spor veya bir ulaşım eylemidir. Bir iletişim kodu veya mesaj iletme yöntemi olarak sınıflandırılmaz.

6. Bir kadının “anne” olması ile elde ettiği kariyer aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ticari Kariyer
B) Profesyonel Kariyer
C) Sosyal Kariyer
D) Girişimcilik Kariyeri
E) Siyasi Kariyer

Cevap : C) Sosyal Kariyer

Açıklama : Kariyer kavramı sadece iş hayatındaki profesyonel yükselişle sınırlı değildir. Sosyolojik açıdan bireyin yaşamı boyunca üstlendiği roller de bir kariyer basamağı olarak görülür. “Sosyal Kariyer”; bireyin toplum içindeki statüsü, rolleri ve ilişkileriyle ilgilidir. Annelik, babalık, dernek üyeliği, gönüllülük gibi roller, kişinin profesyonel mesleğinden bağımsız olarak toplumda edindiği ve geliştirdiği **sosyal rollerdir**. Bu nedenle annelik, sosyal kariyer kapsamında değerlendirilir.

7. Aşağıdakilerden hangisi çalışan verimliliğini artırmak amacıyla rekreasyonel takım bütünlüğü aktiviteleri ile müdahale edilebilecek faktörler arasında yer alır?

A) Terfi
B) Promosyon
C) Ücret/maaş
D) Grup dinamiği
E) Üretim cihazları

Cevap : D) Grup dinamiği

Açıklama : Çalışan verimliliğini etkileyen faktörler teknik (cihazlar), finansal (maaş, promosyon) ve yapısal (terfi sistemi) olabilir. Ancak rekreasyonel aktivitelerin ve takım bütünlüğü (teambuilding) çalışmalarının temel hedefi ve müdahale alanı insan ilişkileri ve psikolojisidir. Bu aktivitelerle maaşları veya makineleri değiştiremezsiniz; ancak çalışanlar arasındaki iletişimi, güveni, işbirliğini ve motivasyonu, yani **”Grup Dinamiğini”** değiştirebilir ve geliştirebilirsiniz. Takım bütünlüğü doğrudan sosyal ilişkiler üzerine kuruludur.

8. Bir birey yaşamı boyunca aşağıdaki boyutlardan (alanlardan) hangisinde gelişmez?

A) Duygusal alan
B) Davranışsal alan
C) Algısal alan
D) Simgesel alan
E) İçsel motivasyon alanı

Cevap : E) İçsel motivasyon alanı

Açıklama : İnsan gelişimi akademik olarak temel alanlara (domain) ayrılır. Bunlar genellikle; Bilişsel/Algısal (Cognitive), Duyuşsal/Duygusal (Affective), Devinişsel/Davranışsal (Psychomotor) ve Sosyal alanlardır. Simgesel gelişim de bilişsel süreçlerin (dil ve sembol kullanımı) bir parçasıdır. Ancak **”İçsel motivasyon alanı”** diye bağımsız bir gelişim alanı literatürde tanımlanmaz. İçsel motivasyon, duyuşsal gelişimin bir *sonucu* veya *parçasıdır*; kişinin kendi başına “gelişmez”, kişi geliştikçe motivasyon kaynakları değişebilir ancak bu bir “gelişim alanı” kategorisi değildir.

9. Önceden belirlenmiş hedeflere ulaşmak için bir araya gelmiş, birbirine bağımlı ve birlikte hareket eden iki veya daha fazla kişinin oluşturduğu topluluğa _______ adı verilir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) kalabalık
B) grup
C) takım
D) kitle
E) topluluk

Cevap : C) takım

Açıklama : “Grup” ve “Takım” kavramları sıkça karıştırılır. Herhangi bir amaçla bir arada bulunan insanlara grup denebilir. Ancak bir topluluğun **”Takım”** (Team) olabilmesi için; üyelerin birbirine **bağımlı** olması (biri olmadan diğerinin işi yapamaması), ortak ve spesifik bir **hedef** doğrultusunda **birlikte hareket etmesi** (sinerji) ve ortak sorumluluk taşıması gerekir. Tanımdaki “birbirine bağımlı” ve “birlikte hareket eden” vurgusu, yapının takım olduğunu gösterir.

10. Aşağıdakilerden hangisi liderlik davranış türlerinden biridir?

A) Stratejik Liderlik Davranışı
B) Otokratik Liderlik Davranışı
C) Karizmatik Liderlik Davranışı
D) Hizmetkâr Liderlik Davranışı
E) Etik Liderlik Davranışı

Cevap : B) Otokratik Liderlik Davranışı

Açıklama : Liderlik literatüründe (örneğin Kurt Lewin’in çalışmaları), liderlerin karar alma süreçlerindeki davranışlarına göre klasik bir sınıflandırma yapılır: Otokratik, Demokratik ve Tam Serbesti Tanıyan (Laissez-faire). **Otokratik Liderlik**, liderin kararları tek başına aldığı, astlarına danışmadığı ve mutlak itaat beklediği davranış biçimidir. Diğer şıklardaki (Stratejik, Karizmatik, Hizmetkâr) kavramlar genellikle modern liderlik “yaklaşımları” veya “teorileri” olarak adlandırılırken, Otokratik doğrudan bir “davranış tarzı” sınıflandırmasıdır.

11. Aşağıdakilerden hangisi takım kavramı ile ilişkilendirilemez?

A) Grup
B) Tamamlayıcı
C) Hedef
D) Amaç
E) Bireysellik

Cevap : E) Bireysellik

Açıklama : Takım olmanın özü “Biz” bilincidir. Takımlar; ortak hedef, ortak amaç, tamamlayıcı yetenekler ve bir grup yapısı üzerine kuruludur. Takım çalışmasında sinerji ve işbirliği esastır. **”Bireysellik”** (Individualism) ise kişinin kendi çıkarlarını ve bağımsızlığını grubun üzerinde tutmasıdır. Bu durum, takım ruhuna, dayanışmaya ve takımın doğasına zıttır. Takımda bireysel yetenekler önemlidir ama “bireysellik” değil, “takımdaşlık” ön plandadır.

12. Takım gelişim aşamalarından “üyelerin kişisel ve grup sürecine ilişkin görüşlerini paylaştıkları ve kendilerinin ve birbirlerinin güçlü ve zayıf yönlerinin farkında oldukları ve hem kendilerinin hem de takım arkadaşlarının bireysel yeteneklerine güven duydukları” aşama aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uygulama
B) Biçimlendirme
C) Kontrol
D) Beyin Fırtınası
E) Standartlaştırma

Cevap : A) Uygulama

Açıklama : Tuckman’ın takım gelişim modeline göre aşamalar şöyledir: Şekillenme (Forming), Fırtına (Storming), Normlaşma (Norming), Uygulama/Performans (Performing). Soruda tarif edilen; güvenin sağlandığı, üyelerin birbirini tanıdığı, güçlü/zayıf yönlerin bilindiği ve enerjinin artık ilişki sorunlarına değil doğrudan işe/üretime harcandığı aşama **”Uygulama” (Performing)** aşamasıdır. Bu aşamada takım en verimli halindedir.

13. Aşağıdakilerden hangisi takım oluşumunun aşamalarından biri değildir?

A) Normlaştırma
B) Fırtına
C) Şekillendirme
D) Performans
E) Kavrama

Cevap : E) Kavrama

Açıklama : Bruce Tuckman’ın dünyaca kabul gören Takım Gelişim Aşamaları modeli 4+1 aşamadan oluşur:
1. Şekillendirme (Forming)
2. Fırtına (Storming)
3. Normlaştırma (Norming)
4. Performans (Performing)
(ve sonradan eklenen Dağılma/Adjourning).
**”Kavrama”** (Comprehension) diye bir aşama bu modelde veya genel takım literatüründe yer almaz.

14. Takım gelişim aşamalarından fikir ayrılıkları ve tartışmaların yer aldığı ve üyeler arasında takımın misyonunun tartışıldığı aşama aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kontrol
B) Beyin Fırtınası
C) Standartlaştırma
D) Biçimlendirme
E) Uygulama

Cevap : B) Beyin Fırtınası (Not: Literatürde bu aşama “Fırtına/Storming”dir, soruda Beyin Fırtınası olarak kodlanmıştır)

Açıklama : Takım üyelerinin birbirlerini tanımaya başladığı “Şekillenme” aşamasından sonra, kişilik çatışmalarının yaşandığı, liderlik mücadelesinin verildiği, fikir ayrılıklarının ve tartışmaların en yoğun olduğu kaotik evreye “Fırtına” (Storming) denir. Soruda bu çatışma ve fikir uçuşmaları süreci, seçeneklerde **”Beyin Fırtınası”** olarak ifade edilmiştir. Bu evre, grubun gerçek bir takıma dönüşmesi için aşılması gereken zorlu bir süreçtir.

15. Öğrenme _______ bir eylemdir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) aktif
B) kavramsal
C) hedef belirleme gerektiren
D) sineye çekme veya sindirmeye dayalı
E) teorik

Cevap : A) aktif

Açıklama : Modern eğitim ve rekreasyon teorilerine göre öğrenme, bireyin sadece bilgiye maruz kaldığı pasif bir süreç değildir. Bireyin zihinsel, duygusal veya fiziksel olarak sürece katıldığı, bilgiyi işlediği ve deneyimlediği **”Aktif”** bir eylemdir. Özellikle rekreasyonel öğrenme ve deneyimsel öğrenme modellerinde katılımcının aktif olması (yaparak-yaşayarak öğrenme) esastır.

16. Yetki devri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sorumluluğun devredilmesi
B) İmgelemenin devredilmesi
C) Saklama sürecinin devredilmesi
D) Karar verme hakkının devredilmesi
E) İş yapma hakkının devredilmesi

Cevap : D) Karar verme hakkının devredilmesi

Açıklama : Yönetimde “Yetki Devri” (Delegasyon), bir yöneticinin belirli bir görevi yerine getirmesi için astına sadece işi vermesi değil, o işle ilgili **karar verme hakkını ve gücünü** de devretmesi anlamına gelir. Sadece işi verip kararları yönetici almaya devam ederse bu görevlendirme olur, yetki devri olmaz. Yetki devri, karar alma mekanizmasının paylaşılmasıdır.

17. Deneyimsel Öğrenme kim tarafından geliştirilmiş bir öğrenme kuramıdır?

A) Kolb
B) Maslow
C) Heinzei
D) Jacartani
E) Diener

Cevap : A) Kolb

Açıklama : Deneyimsel Öğrenme Kuramı (Experiential Learning Theory), **David Kolb** tarafından geliştirilmiştir. Kolb, öğrenmeyi dört aşamalı bir döngü olarak tanımlar: Somut Deneyim, Yansıtıcı Gözlem, Soyut Kavramsallaştırma ve Aktif Deneyim (Uygulama). Bu model, rekreasyonel aktivitelerin ve takım çalışmalarının eğitimdeki yerini açıklayan en temel teoridir.

18. Aşağıdakilerden hangisi takım bütünlüğü aktivitelerini uygulama sürecinde yapılması gerekenler arasında yer almaz?

A) Müdahale edilmek istenen verimlilik faktörleri önem sırasına göre listelenmelidir.
B) Belirli aralıklarla, katılımcıların aktiviteler hakkındaki görüşleri alınmalıdır.
C) Aktivite havuzunda mümkün olduğunca çeşitli aktivitelere yer verilmelidir.
D) Aktiviteler sıklıkla güncellenmelidir. Mümkün olduğunca yeni ve farklı aktivitelere yer verilmelidir.
E) Bir aktivite başarılı sonuç verene kadar o aktiviteye devam edilmelidir.

Cevap : E) Bir aktivite başarılı sonuç verene kadar o aktiviteye devam edilmelidir.

Açıklama : Takım aktivitelerinde çeşitlilik ve yenilik (C ve D şıkları) motivasyonu canlı tutmak için önemlidir. Ancak E şıkkındaki yaklaşım yanlıştır. Eğer bir aktivite işe yaramıyorsa veya katılımcılar sıkıldıysa, ısrarla **aynı aktiviteye devam etmek** bıkkınlık yaratır, direnci artırır ve ters teper. Bunun yerine yöntem değiştirilmeli, farklı bir aktivite denenmeli veya sorunun kaynağına inilmelidir. İnatla aynı şeyi tekrarlamak rekreasyon yönetiminde başarısızlık getirir.

19. Belediye başkanının liderliği hangi liderlik biçimlerinden biridir?

A) Bireyin Devlete Liderliği
B) Bireyin Kuruma Liderliği
C) Kurumun Bireye Liderliği
D) Bireyin Bireye Liderliği
E) Bireyin Topluma Liderliği

Cevap : B) Bireyin Kuruma Liderliği

Açıklama : Liderlik türleri analiz edilirken liderin etki alanı ve yönettiği yapıya bakılır. Belediye Başkanı, “Belediye” adı verilen tüzel bir kişiliğin, yani bir **kurumun/organizasyonun** en üst yöneticisidir. Başkanın kararları ve yönetimi, o kurumun yapısını, çalışanlarını ve işleyişini doğrudan etkiler. Bu nedenle bu liderlik türü, bir bireyin (başkanın) bir organizasyona (belediyeye) liderlik etmesi kapsamında “Bireyin Kuruma Liderliği” olarak tanımlanır.

20. Aşağıdakilerden hangisi örgütsel bağlılığın özellikleri arasında yer almaz?

A) Örgütle ilgili kişisel bir meşguliyetin varlığı
B) Örgütün verdiği görevleri yerine getirme
C) Örgüt adına kayda değer bir çaba harcama istekliliği
D) Örgüt üyeliğini sürdürme konusunda kesin bir istek duyma
E) Örgütün (çalışılan kurum) amaçlarına ve değerlerine olan güçlü inanç

Cevap : B) Örgütün verdiği görevleri yerine getirme

Açıklama : Örgütsel bağlılık (Commitment), çalışanın örgüte duyduğu psikolojik bağ, inanç ve istekliliktir. A, C, D ve E şıkları bu duygusal ve inançsal bağı (gönüllü çaba, kalma isteği, değerleri benimseme) ifade eder. Ancak **”Görevleri yerine getirme”**, bağlılıktan ziyade iş akdi gereği yapılması gereken zorunlu bir davranıştır (Performans/İtaat). Bağlılığı olmayan bir çalışan da görevini yapabilir (sırf maaş için). Örgütsel bağlılık, görevi yapmanın ötesinde, kurumu benimsemek ve onun için fazlasını yapmaya istekli olmaktır.