Maliyet Muhasebesi 2024-2025 Vize Soruları (Bahar)

Birleşik Maliyetler ve Ek İşlem Kararları

Üretim sürecinde birden fazla mamulün aynı anda elde edildiği durumlarda (örneğin petrol rafinerileri veya et entegre tesisleri), ayrım noktasına kadar katlanılan maliyetlere “Birleşik Maliyetler” denir. Bu maliyetler, Net Satış Değeri veya Fiziksel Miktar gibi çeşitli yöntemlerle ürünlere paylaştırılır. Ancak yönetimsel karar alma süreçlerinde (örneğin bir ürünün ayrım noktasında hemen mi satılacağı yoksa ek işleme tabi tutularak mı satılacağı kararında), ürüne yüklenen birleşik maliyet payı “batık maliyet” olarak kabul edilir ve dikkate alınmaz. Sadece ek işlemin getireceği “ilave hasılat” ile yaratacağı “ilave maliyet” kıyaslanır. İlave hasılat ilave maliyeti karşılıyorsa (veya eşitse), ek işlem kârlılığı olumsuz etkilemez.

Gider Dağıtım Yöntemleri: Birinci ve İkinci Dağıtım

Üretim işletmelerinde maliyet merkezlerinde toplanan Genel Üretim Giderleri (GÜG), ürünlere yüklenmeden önce çeşitli dağıtım aşamalarından geçer. Birinci Dağıtım aşamasında, tüm fabrikaya ait ortak giderler (örneğin aydınlatma veya bina kirası), hem esas üretim hem de yardımcı (destek) hizmet bölümlerine belirli bir “dağıtım anahtarı” (m², çalışan sayısı vb.) kullanılarak orantılı biçimde paylaştırılır. Örneğin, aydınlatma gideri bölümlerin yüzölçümlerine göre dağıtılır.

İkinci Dağıtım aşamasında ise, yardımcı (destek) bölümlerde biriken maliyetler esas üretim bölümlerine aktarılır. Bu aşamada kullanılan en basit yöntem Direkt Dağıtım Yöntemi’dir. Bu yöntemde yardımcı hizmet bölümleri birbirlerine sundukları hizmetleri tamamen göz ardı eder ve maliyetlerini sadece esas üretim bölümlerine (ilgili dağıtım anahtarı oranında) aktarırlar.

Stok Değerleme Yöntemleri: FIFO ve LIFO

İşletmelerin üretime sevk ettikleri hammaddelerin veya sattıkları ticari malların maliyetini hesaplarken kullandıkları çeşitli stok değerleme varsayımları vardır. İlk Giren İlk Çıkar (FIFO – First In First Out) yönteminde, depodan çıkan malların her zaman en eski tarihte alınan partiden verildiği varsayılır. Bu sayede dönem sonu stoku en güncel (yeni) fiyatlardan değerlenmiş olur. Son Giren İlk Çıkar (LIFO – Last In First Out) yönteminde ise, üretime/satışa verilen malların en son (en güncel) alınan partiden çıktığı varsayılır. Bu durumda çıkış maliyetleri güncel piyasa fiyatlarını yansıtırken, depoda kalan stoklar eski fiyatlardan görünür.

Maliyet Davranışları ve Kâr Analizi

Maliyetler, üretim hacmine karşı gösterdikleri tepkilere göre sabit, değişken ve yarı değişken olarak sınıflandırılır. Fabrika kirası gibi sabit maliyetlerin toplam tutarı değişmezken, üretim hacmi arttıkça birim başına düşen sabit maliyet azalır. Hem sabit bir taban ücret hem de parça başı ek ücret alan bir ustabaşının maaşı ise “yarı değişken” bir maliyet karakteri taşır. Ayrıca, imalat süreciyle doğrudan ilgisi olmayan genel merkez personelinin (örneğin muhasebecinin) maaşı, imalat maliyeti değil, sabit yönetim gideri (dönem gideri) olarak kaydedilir.

İşletmelerin Brüt Kâr marjını hesaplarken sadece satış hasılatından “Satılan Mamul Maliyeti”ni (SMM) düşmesi gerekir. Satış, pazarlama ve genel yönetim giderleri brüt kârın değil, faaliyet kârının hesaplanmasında kullanılan dönem giderleridir. Mamulün asli fiziksel parçasını oluşturan kereste gibi ana hammaddeler “direkt malzeme” sayılırken; tutkal, amortisman ve ustabaşı maaşı gibi giderler ise endirekt (dolaylı) maliyet olarak sınıflandırılır.

1. Birleşik üretim maliyetlerini “net satış değeri yöntemine” göre dağıtan bir işletmede, belli bir üretim partisinden 10.000 kg. olarak üretilen ABC mamulünün birleşik maliyet dağıtımından aldığı pay 160.000 TL’dir. Eğer ABC mamulü ayrım noktasında satılacak olursa gelecek dönem 60 TL/kg fiyattan satılabilecektir. ABC mamulü ek işleme tabi tutulup, satılırsa fiyatı 80 TL/kg. olacaktır. Ek işlemin maliyeti 200.000 TL olacaktır. Buna göre işletmenin ABC mamulünü ek işleme tabi tutması veya tutmaması arasındaki fark kâr-zarar tablosunu nasıletkiler?

A) Ek işleme tabi tutulursa kâr 20.000 TL azalır.
B) Ek İşleme tabi tutulursa kâr 10.000 TL azalır.
C) Ek işleme tabi tutulursa kâr 20.000 TL artar.
D) Ek İşleme tabi tutulursa kâr değişmez.
E) Ek İşleme tabi tutulursa kâr 10.000 TL artar.

Cevap: D) Ek İşleme tabi tutulursa kâr değişmez.

Açıklama: Bu tür ek işleme (fark/marjinal) kararlarında, birleşik maliyet payı (160.000 TL) geçmişte kalmış “batık maliyet” olduğu için dikkate alınmaz. Sadece ayrım noktasından sonraki ek gelir ile ek maliyet kıyaslanır.
Ayrım noktasında hemen satılırsa satış hasılatı: 10.000 kg x 60 TL = 600.000 TL.
Ek işleme sokulursa satış hasılatı: 10.000 kg x 80 TL = 800.000 TL.
Ek işlemden doğan (fark) ilave hasılat: 800.000 – 600.000 = 200.000 TL.
Ek işlemin ilave maliyeti: 200.000 TL.
İlave hasılat (200.000 TL) ile ilave maliyet (200.000 TL) birbirine eşit olduğu için işletmenin kârı değişmeyecektir (0 fark).

2.

Maraş İşletmesinde kalıp ve montaj olmak üzere iki adet esas üretim bölümü, yemekhane ve tamir bakım olmak üzere iki tane de destek bölümü bulunmaktadır. Yemekhane ile ilgili faaliyet ölçüsü çalışan sayısı, tamir bakım bölümü ile ilgili faaliyet ölçüsü tamir bakım saatleridir. Yukarıdaki veriler Maraş İşletmesine aittir.
Direkt dağıtım yöntemi kullanıldığında kalıp bölümünde biriken toplam maliyet tutarı ne kadardır?

A) 624.000 TL
B) 661.000 TL
C) 278.000 TL
D) 424.000 TL
E) 461.000 TL

Cevap: A) 624.000 TL

Açıklama: Direkt dağıtım yönteminde yardımcı (destek) bölümlerin maliyetleri birbirlerine dağıtılmadan DOĞRUDAN esas üretim yerlerine dağıtılır.
Yemekhane’nin dağıtım anahtarı: Esas üretim yerlerindeki toplam çalışan sayısı = 35 (Kalıp) + 55 (Montaj) = 90 çalışan.
Kalıp bölümüne Yemekhaneden gelecek pay: 360.000 x (35 / 90) = 140.000 TL.
Tamir-Bakım’ın dağıtım anahtarı: Esas üretim yerlerindeki toplam saat = 16.000 (Kalıp) + 4.000 (Montaj) = 20.000 saat.
Kalıp bölümüne Tamir-Bakımdan gelecek pay: 300.000 x (16.000 / 20.000) = 240.000 TL.
Kalıp Bölümü Toplam Maliyeti = Başlangıç Maliyeti (244.000) + Yemekhaneden Gelen (140.000) + Tamir-Bakımdan Gelen (240.000) = 624.000 TL.

3.

Maraş İşletmesinde kalıp ve montaj olmak üzere iki adet esas üretim bölümü, yemekhane ve tamir bakım olmak üzere iki tane de destek bölümü bulunmaktadır. Yemekhane ile ilgili faaliyet ölçüsü çalışan sayısı, tamir bakım bölümü ile ilgili faaliyet ölçüsü tamir bakım saatleridir. Yukarıdaki veriler Maraş İşletmesine aittir. Direkt dağıtım yöntemi kullanıldığında yemekhane
bölümünden kalıp bölümüne dağıtılacak maliyet tutarı ne kadardır?

A) 165.000 TL
B) 220.000 TL
C) 140.000 TL
D) 105.000 TL
E) 78.000 TL

Cevap: C) 140.000 TL

Açıklama: Bir önceki soruda hesaplandığı gibi; direkt dağıtım yönteminde destek bölümleri birbirini görmezden gelir. Yemekhanenin dağıtılacak maliyeti 360.000 TL’dir. Bu tutar, sadece Kalıp (35 kişi) ve Montaj (55 kişi) bölümleri arasında (toplam 90 kişi) orantılı paylaştırılır. Kalıp bölümüne düşen pay: 360.000 * (35 / 90) = 140.000 TL’dir.

4. Üretim yapan bir işletmenin genel merkezinde çalışan bir muhasebecinin aylık ücreti ile ilgili aşağıdakilerden hangisidoğrudur?

A) Değişken – Yönetim Gideri
B) Sabit – Yönetim Gideri
C) Sabit – İmalat Maliyeti
D) Değişken – İmalat Maliyeti
E) Yarı Değişken – İmalat Maliyeti

Cevap: B) Sabit – Yönetim Gideri

Açıklama: Bir üretim işletmesinde fabrikanın dışında, genel merkezde yürütülen idari, mali ve muhasebe gibi faaliyetler birer “Genel Yönetim Gideri”dir, doğrudan imalatla (fabrikayla) ilgili olmadıkları için imalat maliyetine dâhil edilmezler (dönem gideri yazılırlar). Ayrıca, bir muhasebecinin standart aylık sabit bir maaş (ücret) alması üretim hacmindeki değişikliklerden etkilenmeyeceği için bu maliyet karakter olarak “Sabit”tir.

5.

Mikro İşletmesi birleşik bir imalat süreci sonunda A ve B olmak üzere iki farklı ürün ortaya çıkarmaktadır. 2023 yılı Temmuz ayı için işletme yukarıdaki bilgileri raporlamıştır. Maliyetlerin dağıtılmasında Net Satış Değeri yöntemi kullanıldığında A ürününe düşen birleşik imalat payı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 269.780 TL
B) 676.120 TL
C) 59.220 TL
D) 256.660 TL
E) 156.280 TL

Cevap: A) 269.780 TL

Açıklama: Net Satış Değeri (Net Gerçekleşebilir Değer) Yöntemi ile Dağıtım: Her ürünün tahmini nihai satış hasılatından, ayrım noktasından sonraki ek işlem maliyetleri çıkarılarak net değerler bulunur.
A Ürünü Nihai Hasılatı: 13.000 x 51 = 663.000 TL. Net Satış Değeri = 663.000 – 406.340 = 256.660 TL.
B Ürünü Nihai Hasılatı: 5.900 x 26 = 153.400 TL. Net Satış Değeri = 153.400 – 97.060 = 56.340 TL.
Toplam Net Satış Değeri = 256.660 + 56.340 = 313.000 TL.
A Ürününün Birleşik Maliyetten Alacağı Pay = Toplam Birleşik Maliyet x (A’nın Net Değeri / Toplam Net Değer)
A’nın Payı = 329.000 x (256.660 / 313.000) = 329.000 x 0,82 = 269.780 TL.

6.

Trabzon İşletmesi dönem içerisinde yukarıdaki maliyetlere katlanmıştır. İşletme dönem içerisinde 5.000 adet üretmiş ve 4.000 adet satmıştır. Birim satış fiyatı 80 TL ise brüt kâr tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 102.000 TL
B) 122.000 TL
C) 62.000 TL
D) 172.000 TL
E) 152.000 TL

Cevap: E) 152.000 TL

Açıklama: Brüt kâr hesabı için öncelikle ürünün “Birim Üretim Maliyeti” ve “Satılan Mamul Maliyeti” (SMM) bulunmalıdır. Satış ve yönetim giderleri brüt kârdan sonra (faaliyet kârı bulunurken) düşülür, SMM’ye dâhil edilmez.
Toplam Üretim Maliyeti = Direkt Malzeme (60.000) + Direkt İşçilik (30.000) + GÜG (120.000) = 210.000 TL.
Birim Üretim Maliyeti = 210.000 TL / 5.000 adet (üretilen) = 42 TL/adet.
Satılan Mamul Maliyeti (SMM) = 4.000 adet (satılan) x 42 TL = 168.000 TL.
Toplam Satış Hasılatı = 4.000 adet x 80 TL = 320.000 TL.
Brüt Kâr = Satış Hasılatı – SMM = 320.000 – 168.000 = 152.000 TL.

7.

Amasya İşletmesinde Ocak ayı başında toplam maliyeti 266 TL olan 14 adet ABC hammaddesi bulunmaktaydı. Ocak ayında yukarıdaki alış ve satışlar gerçekleşmiştir. İlk giren ilk çıkar stok değerleme yöntemine göre 16 Ocak tarihinde satılan malın maliyet tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 1.106 TL
B) 1.400 TL
C) 700 TL
D) 1.200 TL
E) 686 TL

Cevap: E) 686 TL

Açıklama: İlk Giren İlk Çıkar (FIFO) yönteminde depodan çıkan (satılan) mallar her zaman en eski tarihte depoya giren partiden başlanarak maliyetlendirilir. 16 Ocak’ta 35 birim satılmıştır.
Önce elde bulunan dönem başı stok (en eski) verilir: 14 birim x 19 TL (266/14) = 266 TL.
Geriye verilmesi gereken 21 birim kaldı (35-14=21). Bu miktar bir sonraki en eski parti olan 8 Ocak alışlarından (20 TL’lik) verilir.
21 birim x 20 TL = 420 TL.
16 Ocak satışının toplam maliyeti = 266 TL + 420 TL = 686 TL.

8. Bal İşletmesi toplam 200.000 TL üretim maliyetine katlanarak 50 adet kaykay üretmiştir. Kaykayların 35 tanesi 5.000 TL’den satılmıştır. İşletmenin döneme ilişkin brüt kârı aşağıdakilerdenhangisidir?

A) 30.000 TL
B) 40.000 TL
C) 50.000 TL
D) 45.000 TL
E) 35.000 TL

Cevap: E) 35.000 TL

Açıklama: Öncelikle birim üretim maliyeti hesaplanır.
Birim Maliyet = Toplam Maliyet / Üretim Miktarı = 200.000 TL / 50 adet = 4.000 TL/adet.
Satılan Mamul Maliyeti (SMM) = Satılan adet (35) x Birim Maliyet (4.000) = 140.000 TL.
Satış Hasılatı = Satılan adet (35) x Birim Fiyat (5.000) = 175.000 TL.
Brüt Kâr = Satış Hasılatı – SMM = 175.000 – 140.000 = 35.000 TL.

9. Susurluk mobilya fabrikasında işçiler haftalık 40 saat çalışmaktadır ve saat başına 16 TL ücret almaktadırlar. Fazla mesai için saat ücretinin 1,5 katı ödenmektedir. İşçiler acil bir siparişin yetiştirilmesi için Nisan ayınım ilk haftasında 44 saat çalışmış ise ilgili sipariş için hesaplanan direkt işçilik tutarı aşağıdakilerdenhangisidir?

A) 704 TL
B) 640 TL
C) 736 TL
D) 960 TL
E) 1.056 TL

Cevap: C) 736 TL

Açıklama: Maliyet muhasebesi kurallarına göre; fazla mesai, üretimin genel yoğunluğundan, makinelerin arızalanmasından veya vardiya aksaklıklarından kaynaklanıyorsa fazla mesai zammı “Genel Üretim Gideri” olarak yazılır. Ancak, olayda açıkça belirtildiği gibi fazla mesai tamamen **müşterinin özel, acil bir siparişinin yetiştirilmesi için** yapılmışsa, fazla çalışmanın hem normal ücreti hem de zamlı kısmı doğrudan o siparişin **”Direkt İşçilik Maliyeti”ne** yüklenir.
Normal Ücretli Kısım: 40 saat x 16 TL = 640 TL.
Fazla Mesai Kısım: 4 saat x (16 TL x 1,5) = 4 saat x 24 TL = 96 TL.
Toplam Direkt İşçilik: 640 + 96 = 736 TL.

10. Maliyetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisidoğrudur?

A) Toplam sabit maliyetler, faaliyet hacmi artarken azalırlar.
B) Toplam değişken maliyetler, faaliyet hacmi artarken azalırlar.
C) Birim değişken maliyetler, faaliyet hacmi artarken azalırlar.
D) Birim sabit maliyetler, faaliyet hacmi artarken azalırlar.
E) Birim değişken maliyetler, faaliyet hacmi artarken artarlar.

Cevap: D) Birim sabit maliyetler, faaliyet hacmi artarken azalırlar.

Açıklama: Sabit maliyetlerin (örn. kira) toplam tutarı, faaliyet/üretim hacmi artsa da azalsa da dönem boyunca sabit kalır. Ancak, üretim miktarı (hacim) arttıkça, bu sabit toplam tutar daha fazla birime bölüneceği için her bir üretilen birime düşen (birim) sabit maliyet payı giderek azalacaktır. Değişken maliyetlerin ise birim tutarı hep aynı kalırken toplam tutarı hacimle birlikte artar.

11.

Bir fabrikada Yemekhane ve TamirBakım olmak üzere iki adet yardımcı maliyet merkezi, Kesim ve Montaj olmak üzere iki adet esas maliyet merkezi bulunmaktadır. Fabrikada 2023 yılı Ocak ayında gerçekleşen 1.280.000 TL tutarındaki aydınlatma maliyetinin maliyet yerlerine dağıtılması gerekmektedir. Aydınlatma maliyeti maliyet yerlerine yüzölçümü ile orantılı olarak dağıtılmaktadır. Yukarıda maliyet merkezlerinin yüzölçümleri verilmiştir. 1. dağıtım sonucunda Yemekhane bölümüne dağıtılacak olan aydınlatma maliyeti aşağıdakilerden hangisidir?

A) 16.000 TL
B) 128.000 TL
C) 640.000 TL
D) 560.000 TL
E) 64.000 TL

Cevap: E) 64.000 TL

Açıklama: Birinci dağıtım (Primary Apportionment) işleminde genel ortak giderler, tüm maliyet merkezlerine (hem yardımcı hem esas) dağıtım anahtarları (bu soruda yüzölçümü) kullanılarak orantılı paylaştırılır.
Toplam aydınlatma gideri = 1.280.000 TL.
Fabrikanın toplam yüzölçümü = 8.000 m².
Metrekare başına maliyet: 1.280.000 / 8.000 = 160 TL/m².
Yemekhanenin yüzölçümü 400 m² olduğuna göre: 400 m² x 160 TL = 64.000 TL veya (400 / 8000) x 1.280.000 = 64.000 TL.

12.

Azur İşletmesi 5.000 m² alana kurulu bir mağazada satış yapmaktadır. A, B, C, D yardımcı hizmet bölümleri ile abiye giyim ve spor giyim olmak üzere iki adet esas satış yeri bulunmaktadır. Bu bölümlerin kapsadıkları alanlara ilişkin bilgiler yukarıda sunulmuştur. Kullanılan alan için ödenen yıllık kira 200,000 TL’dir. Birinci dağıtım sonucunda spor giyim bölümünün payına
düşen kira gideri ne kadardır?

A) 90.000 TL
B) 60.000 TL
C) 80.000 TL
D) 70.000 TL
E) 50.000 TL

Cevap: B) 60.000 TL

Açıklama: Birinci dağıtım aşamasında toplam kira tutarı olan 200.000 TL, mağazanın toplam kullanım alanı olan 5.000 m² üzerinden paylaştırılır.
Dağıtım oranı: 200.000 TL / 5.000 m² = 40 TL/m².
Spor Giyim bölümünün kullandığı alan 1.500 m² olduğuna göre, bölümün kira payı: 1.500 m² x 40 TL/m² = 60.000 TL.

13. Aşağıdakilerden hangisi endirekt maliyetlere örnek olarakverilemez?

A) Mobilya üretiminde kullanılan tutkal
B) Yemek üretiminde kullanılan tuz
C) Mobilya üretiminde kullanılan kereste
D) Ayakkabı üretiminde çalışan ustabaşının maaşı
E) Fabrikada kullanılan taşıtların amortismanı

Cevap: C) Mobilya üretiminde kullanılan kereste

Açıklama: “Kereste”, bir mobilyanın fiziksel varlığının temelini oluşturan, miktar ve değer olarak o ürünün içine ne kadar girdiği doğrudan ve kolaylıkla tespit edilebilen ana hammaddedir. Bu nedenle “Direkt İlk Madde ve Malzeme” maliyetidir (Endirekt değildir). Tutkal (A), tuz (B) ürünün içine girse de takip edilmesi zor yardımcı maddeler (endirekt) olduğu için; ustabaşı maaşı (D) ve makine/taşıt amortismanı (E) ise GÜG niteliği taşıdıkları için Endirekt (dolaylı) maliyetlerdir.

14.

Hariboğlu İşletmesi 6.000 m² alana kurulu bir mağazada jelibon şekerler satmaktadır. İşletmede temizlik ve tamirbakım yardımcı hizmet yerleri ile paketli satış ve açık satış olmak üzere iki adet esas satış yeri bulunmaktadır. Bu bölümlerde çalışan kişi sayıları yukarıda sunulmuştur. 150.000 TL tutarındaki aylık yemek maliyeti maliyet merkezlerine kişi sayısı ile orantılı olarak dağıtılmaktadır. Paketli satış bölümüne dağıtılacak yemek maliyeti aşağıdakilerden hangisidir?

A) 52.500 TL
B) 47.500 TL
C) 50.000 TL
D) 57.500 TL
E) 55.000 TL

Cevap: A) 52.500 TL

Açıklama: Birinci dağıtım, giderin tüm bölümlere, kendileriyle ilgili dağıtım anahtarı ölçüsünde orantılı paylaştırılmasıdır. Dağıtım anahtarı olan “Çalışan Sayısı” tüm mağazada toplam: 30 + 10 + 70 + 90 = 200 kişidir.
Kişi başına düşen yemek maliyeti = 150.000 TL / 200 kişi = 750 TL/kişi.
Paketli Satış bölümünde 70 kişi çalıştığına göre bu bölüme düşen pay: 70 kişi x 750 TL = 52.500 TL olur.

15. Giresun İşletmesinin ürettiği bir ürüne ilişkin birim direkt malzeme maliyeti 20 TL, birim direkt işçilik maliyeti 10 TL ve birim genel üretim maliyeti 30 TL olarak gerçekleşmiştir. İşletme geçen dönem 2.000 adet üretim yapmış ve ürünlerin tamamını tanesi 80 TL’den satmıştır. Satış ve genel yönetim giderleri toplamı 20.000 TL olarak gerçekleşmiştir. Döneme ilişkin brüt kâr tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 40.000 TL
B) 10.000 TL
C) 50.000 TL
D) 30.000 TL
E) 20.000 TL

Cevap: A) 40.000 TL

Açıklama: Brüt Kâr = Net Satışlar – Satılan Mamul Maliyeti formülü ile hesaplanır. Dönem giderleri (satış, genel yönetim vs.) Faaliyet Kârı bulunurken düşüleceğinden brüt kâr hesabında dikkate alınmaz.
Birim Mamul Maliyeti = DİMM (20) + DİG (10) + GÜG (30) = 60 TL.
Satılan Mamul Maliyeti (SMM) = Satılan Miktar (2.000 adet) x Birim Maliyet (60 TL) = 120.000 TL.
Satış Hasılatı = Satılan Miktar (2.000 adet) x Satış Fiyatı (80 TL) = 160.000 TL.
Brüt Kâr = 160.000 – 120.000 = 40.000 TL.

16. Bir fabrikadaki ustabaşı aylık üretim hacminden bağımsız olarak 8.500 TL ücret almaktadır. Bunun yanında üretilen her bir birim için 3 TL daha ücret almaktadır. Ustabaşının aldığı toplam ücret fabrika açısından …..maliyettir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) değişken
B) sabit
C) sıçrayan
D) yarı değişken
E) yapışkan

Cevap: D) yarı değişken

Açıklama: Ustabaşının maaşı karma (mixed) bir maliyet yapısına sahiptir. Üretim yapılmasa dahi mutlaka ödenecek olan 8.500 TL’lik bir “sabit” kısmı ve üretime bağlı olarak hacimle artan birim başına 3 TL’lik bir “değişken” kısmı vardır. Yapısında hem sabit hem değişken birimleri aynı anda barındıran bu tür karma maliyetlere “Yarı Değişken” maliyetler adı verilir.

17. Otomobillerde kullanılan camlar otomobil üreticisi tarafından hangi stok kalemi içerisinde sınıflandırılır?

A) Ticari Mal Stoku
B) Hammadde Stoku
C) Mamul Stoku
D) Yarı Mamul Stoku
E) Yardımcı Malzeme Stoku

Cevap: B) Hammadde Stoku

Açıklama: Bir imalat işletmesinde, üretilen mamulün asli (temel) parçasını oluşturan, gözle kolayca görülebilen ve ürün içine giren miktarı maliyet olarak rahatça izlenebilen malzemelere İlk Madde ve Malzeme (Hammadde) denir. Bir otomobil için satın alınan camlar, otomobilin temel üretim yapıtaşlarından biri olduğu için otomobil üreticisinin deposunda “Hammadde (İlk Madde ve Malzeme) Stoku” olarak izlenir.

18.

Babadağ İşletmesinin Şubat ayı başında toplam maliyeti 266 TL olan 14 adet ABC hammaddesi bulunmaktaydı. Şubat ayında yukarıdaki alış ve satışlar gerçekleşmiştir. Son giren ilk çıkar stok değerleme yöntemine göre 14 Şubat tarihinde satılan malın maliyet tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 800 TL
B) 686 TL
C) 1.106 TL
D) 700 TL
E) 691,25 TL

Cevap: D) 700 TL

Açıklama: Son Giren İlk Çıkar (LIFO) yönteminde üretime verilen veya satılan mallar en son depoya giren partiden başlanarak değerlendirilir. 14 Şubat’taki 35 birimlik satıştan hemen önce ambara en son (en güncel) giren parti, 8 Şubat’taki 42 birimlik (20 TL birim maliyetli) alıştır.
Bu parti satılan 35 birimi karşılamaya yetmektedir. O halde satılan 35 birimin tamamı 20 TL maliyetli partiden düşülecektir.
14 Şubat satışının maliyeti = 35 adet x 20 TL = 700 TL olur.

19. İstanbul İşletmesinin ürettiği bir ürüne ilişkin birim direkt malzeme maliyeti 15 TL, birim direkt işçilik maliyeti 6 TL, ve birim genel üretim maliyeti 19 TL olarak gerçekleşmiştir. İşletme geçtiğimiz dönem tanesi 75 TL’den 2.000 adet üretmiş ve satmıştır. Satış ve genel yönetim giderleri 30.000 TL olarak gerçekleşmiştir. Döneme ilişkin brüt kâr tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 80.000 TL
B) 70.000 TL
C) 88.000 TL
D) 40.000 TL
E) 100.000 TL

Cevap: B) 70.000 TL

Açıklama: Brüt kâr, net satış hasılatından satılan mamul maliyetinin (SMM) düşülmesiyle bulunur. Faaliyet (dönem) giderleri olan Satış ve genel yönetim giderleri brüt kâr hesabına dâhil edilmez.
Birim Mamul Maliyeti = DİMM (15 TL) + DİG (6 TL) + GÜG (19 TL) = 40 TL/adet.
Satılan Mamul Maliyeti (SMM) = 2.000 adet x 40 TL = 80.000 TL.
Satış Hasılatı = 2.000 adet x 75 TL = 150.000 TL.
Brüt Kâr = 150.000 – 80.000 = 70.000 TL.

20.

Hatay İşletmesinde Bakım ve Personel olmak üzere iki hizmet bölümü bulunmaktadır. Bakım bölümünün maliyetleri bakım saatleri ile, personel bölümünün maliyeleri ise personel sayısı ile orantılı olarak üretim bölümlerine (A ve B) dağıtılmaktadır. Diğer bilgiler yukarıda sunulmuştur. Direkt dağıtım yöntemi kullanıldığında Bakım bölümünden B bölümüne dağıtılacak maliyet aşağıdakilerden hangisidir? (Ara hesaplamaları yuvarlamayınız)

A) 167.330
B) 110.230
C) 128.168
D) 87.742
E) 100.398

Cevap: C) 128.168

Açıklama: Direkt Dağıtım Yöntemi (Direct Method), yardımcı (hizmet) bölümlerinin birbirlerine sundukları hizmetleri (örneğin Bakımın Personele sunduğu 880 saatlik hizmeti) tamamen göz ardı eden bir yöntemdir. Hizmet bölümlerinin maliyeti, SADECE esas üretim bölümlerinin kullanım oranları baz alınarak dağıtılır.
Bakım bölümünün dağıtılacak toplam maliyeti = 360.000 TL.
Esas üretim bölümlerindeki toplam Bakım Saati (Dağıtım anahtarı) = A (1230) + B (680) = 1910 saat.
Bakım maliyetinden B üretim bölümüne düşen pay: 360.000 TL x (680 saat / 1910 saat) = 128.167,539… TL.
Tam sayıya yuvarlandığında sonuç 128.168 TL olarak bulunur.