Avrupa Birliği Ve Türkiye 2023-2024 Bütünleme Soruları

Türkiye-AB İlişkilerinde Kırılma Noktaları ve Adaylık Süreci

Türkiye ile Avrupa bütünleşmesi arasındaki bağlar, 1963 yılında imzalanan ve ülkeyi “ortak üye” statüsüne taşıyan Ankara Antlaşması ile hukuki bir temel kazanmıştır. Ancak ilişkiler her zaman doğrusal ilerlememiştir; 12 Eylül darbesi sonrası demokratik kesinti nedeniyle 1982 Mart ayında AT, Türkiye ile olan ilişkileri süresiz olarak askıya almıştır. 1990’larda ise insan hakları ihlalleri konusunun önemini yitirdiği iddiası yanlıştır; zira bu başlık Kopenhag Kriterleri ile ilişkilerin merkezine oturmuştur. En kritik dönüm noktası olan 1999 Helsinki Zirvesi ile Türkiye’nin adaylığı resmileşmiştir. Bu başarıda, AB ülkelerinde muhafazakâr partilerin iktidara gelmesi değil, aksine sosyal demokratların (Schröder vb.) yönetime geçmesi ve Yunanistan’daki ılımlı tutum etkili olmuştur.

Katılım Müzakereleri, Müktesebat ve Ekonomik İş Birliği

Adaylık sonrası süreçte Türkiye, öncelikleri belirleyen Katılım Ortaklığı Belgesi’ne (ilk belge 8 Mart 2001) cevap olarak kendi taahhütlerini içeren Ulusal Program metnini hazırlamıştır. 2005 yılında başlayan müzakereler hakkında “siyasal uyum ile başladığı” bilgisi yanlıştır; süreç teknik “Tarama” (Screening) aşamasıyla başlar. AB’nin yaklaşık 120 bin sayfalık hukuk sistemine AB Müktesebatı denir. Ekonomik düzlemde 1996’da yürürlüğe giren Gümrük Birliği; malların dolaşımı ve ticaret politikalarını kapsarken, içeriğinde insan haklarına dair doğrudan bir düzenleme yer almaz. Euro Alanı ise genişlemeye devam etmiş, 2008’de Malta ve [Güney] Kıbrıs’ın geçişiyle bölge genişlemiştir; bu sistemin yönetiminden ise Avrupa Merkez Bankası sorumludur.

Güvenlik, Savunma ve Göç Politikaları

AB, sadece ekonomik değil askeri bir güç olma yolunda da adımlar atmıştır. 1998 St. Malo Zirvesi ile özerk hareket kapasitesi vurgulanmış, 1999 Köln toplantısında ise Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası’nın temelleri atılmıştır. Sosyal alanda ise 2005 yılında Lizbon Stratejisi’ni canlandırmak amacıyla “Sosyal Gündem” açıklanmıştır. Göç yönetimi açısından 2011’de başlayan Suriye iç savaşı, Türkiye’yi dünyanın en büyük mülteci ev sahibi yapmıştır. Bu süreçte sığınmacı başvurularının alındığı merkezlere Hotspot adı verilirken, AB sınır güvenliği Frontex tarafından koordine edilmektedir.

Kıbrıs Sorunu ve Diplomatik Çıkmazlar

Kıbrıs meselesi üyelik sürecinin en çetrefilli başlığıdır. 1990 yılında Kıbrıs Rum Kesimi başvurduğunda dönemin BM Genel Sekreteri Perez de Cuellar, çözüm olmadan yapılacak başvurunun sakıncalarına dikkat çekmiştir. Çözüm için hazırlanan meşhur Annan Planı, 24 Nisan 2004 tarihinde referanduma sunulmuş; Türk tarafı kabul etmesine rağmen Rum tarafının reddi ile kalıcı barış sağlanamamıştır.

1. 1981 yılından itibaren eleştiri dozunu artıran AT, 1982 yılının Mart ayında Türkiye ile olan ilişkilerine yönelik nasıl bir karar almıştır?

A) İlişkileri geliştirmeye karar vermiştir.
B) Türkiye’nin üyelik başvurusunu reddetmiştir.
C) Türkiye’ye yönelik eleştirilerini yazılı bir rapor haline getirmiştir.
D) İlişkileri süresiz olarak askıya almıştır.
E) Türkiye ile ilişkisini 2 yıl ertelemiştir.

Cevap: D) İlişkileri süresiz olarak askıya almıştır.

Açıklama: 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından Türkiye’de demokratik sistemin kesintiye uğraması, temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanması Avrupa toplulukları tarafından sert tepkiyle karşılanmıştır. Avrupa Topluluğu (AT) Konseyi, 1982 yılının Mart ayında aldığı kararla Türkiye ile olan ikili ilişkileri ve mali yardımları süresiz olarak askıya almıştır. Bu durum, 1987 yılındaki tam üyelik başvurusuna kadar ilişkilerin en soğuk dönemini temsil eder.

2. Lüksemburg’da alınan kararlar sonucu kopan siyasi diyalog sürecinin Helsinki’ye kadar geçen 2 yıl içinde yavaş yavaş tekrar tesis edilmesinin ve Türkiye’nin adaylık statüsünün yürümekte olan genişleme sürecinde ve özellikle de katılım öncesi strateji çerçevesinde belirlilik kazanmasının çeşitli nedenleri vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu nedenler arasında gösterilemez?

A) ABD’nin Türkiye’nin genişleme sürecine dahil edilmesine yönelik girişimleri
B) AGSK çerçevesinde Türkiye’nin vazgeçilmezliğinin anlaşılması
C) Türkiye’nin stratejik öneminin AB tarafından tekrar fark edilmesi
D) AB ülkelerinde yapılan seçimlerin sonucunda muhafazakar partilerin iktidara gelmeleri
E) Yunanistan’da Simitis Hükümeti’nin Türkiye’ye karşı ılımlı bir tutum izlemeye başlaması

Cevap: D) AB ülkelerinde yapılan seçimlerin sonucunda muhafazakar partilerin iktidara gelmeleri

Açıklama: 1997 Lüksemburg Zirvesi’nde Türkiye’nin dışlanması sonrası ilişkilerin 1999 Helsinki Zirvesi’nde düzelmesini sağlayan temel siyasi değişim, Almanya’da muhafazakar Helmut Kohl yerine Sosyal Demokrat Gerhard Schröder’in iktidara gelmesidir. Muhafazakar partiler genellikle Türkiye’nin üyeliğine kültürel ve dini nedenlerle daha mesafeli bakarken, o dönemde iktidara gelen sol ve liberal partiler Türkiye’nin adaylığını desteklemiştir.

3. Hangi iki ülkenin Ocak 2008’de EURO’ya geçmesiyle 27 üyeli AB Euro Alanı’na dahil ülke sayısı 15’e çıkmıştır?

A) Malta ve [Güney] Kıbrıs
B) Yunanistan ve [Güney] Kıbrıs
C) Polonya ve Slovenya
D) Romanya ve Bulgaristan
E) Malta ve Bulgaristan

Cevap: A) Malta ve [Güney] Kıbrıs

Açıklama: Avrupa Birliği’nin tek para birimi olan Euro’yu kullanabilmek için ülkelerin Maastricht Kriterlerini karşılaması gerekir. 1 Ocak 2008 tarihinde Akdeniz’in iki ada ülkesi olan Malta ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi aynı anda Euro bölgesine katılmıştır. Bu katılım, Euro alanının on beşinci ve on altıncı üyelerinin sisteme dahil olması anlamına gelmekteydi.

4. Türkiye’nin AB’ye yönelik süreçteki uygulamalarına ilişkin taahhütlerini ortaya koyan ve 24 Mart 2001 yılında Resmi Gazete’de yayımlanan belgenin adı nedir?

A) Ulusal Program
B) Katılım Ortaklığı Belgesi
C) Gündem 2000 Raporu
D) Türkiye Ulusal Raporu
E) Ortaklık Programı

Cevap: A) Ulusal Program

Açıklama: Avrupa Birliği’nin aday ülkeler için hazırladığı öncelikler listesi olan “Katılım Ortaklığı Belgesi”ne cevap olarak aday ülkenin hazırladığı resmi metne “Ulusal Program” denir. 2001 yılında yayımlanan bu belge, Türkiye’nin Kopenhag kriterlerini karşılamak için hangi yasaları çıkaracağını ve hangi idari reformları yapacağını taahhüt ettiği kapsamlı bir yol haritasıdır.

5. 10-11 Aralık 1999 tarihinde yapılan ve Türkiye’nin örgüte adaylığının resmileştiği Avrupa Birliği zirvesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Helsinki Zirvesi
B) Brüksel Zirvesi
C) Köln Zirvesi
D) Lüksemburg Zirvesi
E) Cardiff Zirvesi

Cevap: A) Helsinki Zirvesi

Açıklama: Helsinki Zirvesi, Türkiye-AB ilişkileri tarihinin en pozitif dönüm noktalarından biridir. Bu zirvenin sonuç bildirisinde Türkiye’nin diğer aday ülkelerle eşit şartlarda bir “aday ülke” olduğu ve katılım stratejisinden yararlanacağı resmen ilan edilmiştir. Bu kararla birlikte 2004 yılına kadar sürecek olan yoğun reform dönemi tetiklenmiştir.

6. [Güney] Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 3 Temmuz 1990 tarihinde yaptığı başvuru, Birlik Bakanlar Konseyi tarafından 17 Eylül 1990 tarihinde yapılan toplantılarda ele alınarak, “…Kıbrıs sorununa barışçı, dengeli ve kalıcı bir çözüm bulunmasını beklemeden…” olumlu olarak cevaplandırıldı. Avrupa Birliği Bakanlar Kurulu bu kararı alırken, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri; sorunun iki tarafın iradesiyle kalıcı bir çözümü sağlanmadan bu türden girişimlerde bulunulmaması gerektiğini açıklamasını da dikkate almamıştır.
Yukarıdaki paragrafta belirtilen dönemin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Antonio Guterres
B) Perez de Cuellar
C) Ban Ki-moon
D) Kofi Annan
E) Boutros Boutros-Ghali

Cevap: B) Perez de Cuellar

Açıklama: 1990 yılında Kıbrıs Rum Kesimi tek taraflı olarak AB’ye başvurduğunda, adadaki çözüm müzakerelerini yöneten isim BM Genel Sekreteri Javier Perez de Cuellar idi. Cuellar, adada henüz bir siyasi çözüm bulunmadan yapılan bu başvurunun barış sürecine zarar verebileceği konusunda çekinceler taşımaktaydı.

7. Türkiye’nin AB’ye katılım müzakereleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Müzakereler, sürecin ilk aşaması olan “siyasal uyum” ile başlamıştır.
B) Türkiye müzakere süresince siyasi reformları içselleştirecektir.
C) Türkiye ile müzakerelerin açılması, Kopenhag siyasi kriterlerinin yeterli ölçüde karşılanması ile mümkün olmuştur.
D) Müzakerelerde Türkiye, AB Müktesebatının üstlenilmesi ve uygulanmasını gerçekleştirmekle yükümlüdür.
E) Ekonomik kriterler müzakerelere konu değildi, ancak bu alandaki gelişmeler müzakere süreci boyunca AB tarafından izlenecekti.

Cevap: A) Müzakereler, sürecin ilk aşaması olan “siyasal uyum” ile başlamıştır.

Açıklama: Müzakerelerin başlaması için Kopenhag siyasi kriterlerinin “yeterli ölçüde” karşılanması bir ön koşuldur. Müzakere süreci “siyasal uyum” ile başlamaz; 3 Ekim 2005 tarihinde başlayan müzakere süreci “Tarama” (Screening) aşamasıyla başlar ve 35 ayrı müktesebat başlığı (fasıl) üzerinden teknik hukuk uyumu şeklinde ilerler.

8. Gümrük Birliği Antlaşması’nda aşağıdaki başlıklardan hangisi ile ilgili düzenlemeler yer almamaktadır?

A) Malların serbest dolaşımı
B) Tarım ürünleri
C) İnsan hakları
D) Gümrük hükümleri
E) Ticaret politikaları

Cevap: C) İnsan hakları

Açıklama: Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği’ni kuran 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı, esasen ekonomik ve teknik bir belgedir. Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinin serbest dolaşımını düzenler. “İnsan Hakları” gibi siyasi konular Gümrük Birliği metninin bir maddesi değildir; bu konular adaylık süreci ve siyasi diyalog çerçevesinde ele alınan üst başlıklardır.

9. Türkiye’de Suriyeli sığınmacıların başvurularının yapılıp kimlik bilgilerinin kaydedildiği merkezlere ne ad verilir?

A) Frontex
B) Hotpoint
C) Sığınma Merkezi
D) Hotspot
E) Sığınma Kapısı

Cevap: D) Hotspot

Açıklama: “Hotspot” (Sıcak Nokta) yaklaşımı, özellikle 2015 göç krizi sonrası AB tarafından geliştirilen bir sistemdir. Bu merkezlerde sığınmacıların parmak izleri alınır, kayıtları yapılır ve kimlerin mülteci statüsü alabileceği hızlıca belirlenir. Türkiye’de de bu tip kayıt ve kabul merkezleri göç yönetiminin temel birimleridir.

10. Türkiye için ilk Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB) aşağıdaki hangi tarihte kabul edilmiştir?

A) 11 Aralık 1999
B) 4 Aralık 2000
C) 8 Mart 2001
D) 25 Mart 2003
E) 4 Haziran 1999

Cevap: C) 8 Mart 2001

Açıklama: Helsinki Zirvesi’nde adaylığın resmileşmesinin ardından Avrupa Birliği Konseyi, Türkiye’nin üyelik yolunda atması gereken adımları listeleyen ilk Katılım Ortaklığı Belgesi’ni 8 Mart 2001’de kabul etmiştir. Bu belge, Türkiye’nin vize serbestisinden tarım reformlarına kadar her alanda uyması gereken standartları belirlemiştir.

11. Aşağıdakilerden hangisi Soğuk Savaş sonrası dönemde Türkiye-AB ilişkileri için söylenemez?

A) 1990’larda Türkiye’nin AB ile ilişkilerinde Soğuk Savaş’ın sona ermesi ve Avrupa bütünleşmesi yolundaki ilerlemeler belirleyici ögelerdir.
B) AB Türkiye’nin 1987’deki tam üyelik başvurusuna olumsuz görüş belirtmiştir.
C) 1990’ların başında Gümrük Birliği’ne odaklanılmıştır.
D) Yunanistan ile yaşanan anlaşmazlıklar ve Kıbrıs sorunu Türkiye-AB ilişkilerinin gidişatını etkilemiştir.
E) 12 Eylül darbesiyle Türkiye-AB ilişkileri literatürüne giren insan hakları ihlalleri konusu 1990’larda önemini yitirmiştir.

Cevap: E) 12 Eylül darbesiyle Türkiye-AB ilişkileri literatürüne giren insan hakları ihlalleri konusu 1990’larda önemini yitirmiştir.

Açıklama: Tam tersine, 1990’lı yıllarda Kopenhag Kriterlerinin (1993) kabul edilmesiyle birlikte demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları konuları Türkiye-AB ilişkilerinin en temel “koşul”u haline gelmiştir. 1990’larda Türkiye’nin adaylığının önündeki en büyük engel olarak bu başlıklardaki eksiklikler gösterilmekteydi.

12. AB’nin 1998 Aralık ayındaki zirvesinde “NATO’ya bağlılığın yanında, AB’nin askeri bir güçle desteklenen bir özerk hareket kapasitesi olmasının gerekliliği de vurgulanmıştır. Bu, NATO’nun Avrupa ayağındaki güçlerinden seçilebileceği gibi, NATO dışında da oluşturulabilecektir.”
Yukarıda bahsedilen AB zirvesinin adı nedir?

A) Nice Zirvesi
B) Brüksel Zirvesi
C) St. Malo Zirvesi
D) Helsinki Zirvesi
E) Köln Zirvesi

Cevap: C) St. Malo Zirvesi

Açıklama: Fransa ve İngiltere arasında yapılan St. Malo Zirvesi, Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası’nın (AGSP) miladıdır. Bu zirvede Avrupa’nın NATO’dan bağımsız olarak, özellikle Balkanlar gibi bölgelerdeki krizlere müdahale edebilecek “özerk askeri kapasiteye” sahip olması gerektiği kararlaştırılmıştır.

13. Yaklaşık 120 bin sayfadan oluşan AB Hukuk sistemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) AB Kanunları
B) AB Antlaşması
C) AB Anayasası
D) AB Müktesebatı
E) AB Hukuk Düzeni

Cevap: D) AB Müktesebatı

Açıklama: “Acquis Communautaire” teriminden gelen müktesebat, AB’nin kurulduğu günden bugüne oluşturduğu tüm yasaları, yönetmelikleri, standartları ve Avrupa Adalet Divanı kararlarını kapsar. Aday ülkeler, üye oldukları anda bu devasa hukuk külliyatını kendi iç hukuklarına aktarmış olmak zorundadırlar.

14. AB’nin Ortak Dışişleri ve Savunma Politikası, Adalet ve Güvenlik Politikası ve Maastricht Antlaşması üzerindeki bazı değişiklikleri içeren ve Mayıs 1999’da yürürlüğe giren antlaşma hangisidir?

A) Lizbon Antlaşması
B) Kopenhag Antlaşması
C) Amsterdam Antlaşması
D) Nice Antlaşması
E) Köln Antlaşması

Cevap: C) Amsterdam Antlaşması

Açıklama: Amsterdam Antlaşması, Avrupa Birliği’nin karar alma mekanizmalarını hızlandırmak ve birliği genişlemeye hazırlamak amacıyla imzalanmıştır. Bu antlaşma ile “Esneklik” kavramı getirilmiş ve Ortak Dış ve Güvenlik Politikası daha kurumsal bir yapıya kavuşturulmuştur.

15. Türkiye, 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan ve 1 Aralık 1964’te yürürlüğe giren hangi antlaşma ile AET’ye “ortak üye” olmuştur?

A) Londra Antlaşması
B) Ankara Antlaşması
C) Helsinki Antlaşması
D) Roma Antlaşması
E) Lozan Antlaşması

Cevap: B) Ankara Antlaşması

Açıklama: Ankara Antlaşması, Türkiye-AB ilişkilerinin anayasası sayılır. Hazırlık, geçiş ve son dönem olmak üzere üç aşamalı bir entegrasyon öngören bu antlaşma, nihai hedefin tam üyelik olduğunu açıkça belirten hukuki bir temeldir.

16. AB’nin de desteklediği, BM Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından son şekli verilen Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik plan hangi tarihte adada referanduma sunulmuştur?

A) 24 Haziran 2004
B) 24 Haziran 2005
C) 24 Nisan 2005
D) 24 Nisan 2006
E) 24 Nisan 2004

Cevap: E) 24 Nisan 2004

Açıklama: Annan Planı referandumu Kıbrıs tarihinde bir dönüm noktasıdır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti plana yüzde 65 “Evet” derken, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi yüzde 75 “Hayır” demiştir. Bu sonuçlara rağmen Rum tarafı 1 Mayıs 2004’te tüm adayı temsilen AB üyesi olmuştur.

17. 1999 yılı Haziran ayında Köln’de yapılan Avrupa Konseyi toplantısında temelleri atılan ve AB’nin kriz çözümlerine yönelik oluşturmaya yöneleceği politikanın adı nedir?

A) Avrupa’nın Savunulması Politikası
B) Avrupa Dış Güvenlik Politikası
C) Avrupa Ortak Politikası
D) Avrupa Dış Politikası
E) Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası

Cevap: E) Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası

Açıklama: Köln Zirvesi’nde AB’nin askeri ve sivil kriz yönetim yeteneklerinin geliştirilmesine karar verilmiştir. Bu karar, AB’nin sadece ekonomik bir dev değil, aynı zamanda küresel güvenliğe askeri araçlarla da müdahale edebilen bir aktör olma iddiasını (AGSP) temsil eder.

18. 9 Şubat 2005 tarihinde açıklanan “Sosyal Gündem” aşağıdakilerden hangisini canlandırmak üzere belirlenmiştir?

A) Gündem 2000
B) Lizbon Stratejisi
C) Avrupa Güvenlik Stratejisi
D) Kopenhag Kriterleri
E) Maastricht Kriterleri

Cevap: B) Lizbon Stratejisi

Açıklama: 2000 yılında kabul edilen Lizbon Stratejisi, AB’yi 2010 yılına kadar dünyanın en rekabetçi ekonomisi yapmayı hedefliyordu. Ancak hedeflerin gerisinde kalınması üzerine 2005’te bu süreci canlandırmak ve sosyal boyutunu (istihdam, eşitlik vb.) güçlendirmek için yeni Sosyal Gündem programı ilan edilmiştir.

19. 2011’den itibaren Türkiye’ye yoğun mülteci akını gerçekleşmesine sebep olan ve kayıtlı olarak 3,1 milyonu aşıp Türkiye’yi dünyanın en büyük mülteci ev sahibi haline getiren olay aşağıdakilerden hangisidir?

A) Libya iç savaşı
B) Arap Baharı
C) Irak iç savaşı
D) Tunus Halk Ayaklanması
E) Suriye iç savaşı

Cevap: E) Suriye iç savaşı

Açıklama: Suriye’de 2011 yılında patlak veren iç savaş, modern tarihin en büyük göç hareketlerinden birine neden olmuştur. Türkiye, “açık kapı politikası” ile bu süreçte yaklaşık 4 milyon sığınmacıya ev sahipliği yaparak dünyada en fazla mülteci barındıran ülke konumuna gelmiştir.

20. AB para politikasından ve AB para birimi olan Euro’nun yönetiminden sorumlu olan organın adı nedir?

A) Avrupa Para Ajansı
B) Avrupa Merkez Bankası
C) Avrupa Para Kurumu
D) Dünya Bankası
E) IMF

Cevap: B) Avrupa Merkez Bankası

Açıklama: Merkezi Frankfurt’ta bulunan Avrupa Merkez Bankası (ECB), Euro bölgesinde fiyat istikrarını sağlamak ve para politikalarını yürütmekle görevli bağımsız bir kurumdur. Üye devletlerin ulusal merkez bankalarıyla eşgüdümlü olarak çalışır.