Ulaşım Coğrafyası 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Ulaşım coğrafyası, mekân ve ulaşım arasındaki etkileşimi inceleyen bir disiplindir. Bu makale, 2023-2024 dönemi final soruları üzerinden Türkiye’deki ulaşım sistemlerinin tarihsel gelişimini, coğrafi dağılımını ve ekolojik etkilerini ele almayı amaçlamaktadır. Bu sorular, Türkiye’deki çeşitli ulaşım modları ve bunların sosyal, ekonomik ve çevresel etkileri hakkında derinlemesine bir anlayış sağlar.

Geleneksel Ulaşım Araçları: Kelek ve Tulum

Koyun ve keçi derilerinden yapılan ulaşım araçları tarih boyunca çeşitli amaçlarla kullanılmıştır. Soruda belirtilen “kelek,” koyun ve keçi derilerinden yapılan bir tür denizyolu ulaşım aracıdır. Bu araç, derilerin özenle yüzülüp dikilmesi ve ayaklarının bağlanması işlemiyle hazırlanır. Kelek, özellikle Anadolu’da nehir ve göl geçişlerinde yaygın olarak kullanılmıştır. Bu geleneksel yöntem, tarihsel ulaşım araçlarının çevresel sürdürülebilirliğini ve yerel halkın pratik zekâsını yansıtır

İstanbul Kent İçi Ulaşımı

İstanbul, Türkiye’nin en büyük metropolü olarak karmaşık bir ulaşım ağına sahiptir. Kent içi karayolu ulaşımına hizmet eden tüneller, trafik yoğunluğunu azaltmak ve şehir içi ulaşımı kolaylaştırmak amacıyla inşa edilmiştir. Fatih-Eyüp Tüneli gibi bazı tüneller, kent içi karayolu ulaşımına doğrudan hizmet etmese de, diğer tüneller bu amaca yönelik olarak aktif bir şekilde kullanılır.

Turizm ve Özel Seferler

Turizm sezonunda gerçekleştirilen özel seferler, özellikle charter uçuşlar, turistik bölgeler arasında yoğun bir şekilde kullanılır. Charter uçuşlar, turizm sektörünün dinamiklerini destekleyerek turistlerin destinasyonlarına hızlı ve doğrudan ulaşmalarını sağlar.

Japonya’nın Hızlı Tren Sistemi

Japonya, hızlı tren teknolojisiyle dünya genelinde tanınmaktadır. Tokyo-Osaka hattında 1964 yılında hizmete giren ilk hızlı tren, ulaşım teknolojisinde önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu tür ileri teknolojiler, ulaşım coğrafyasının gelişimine katkıda bulunarak şehirler arası ulaşımı hızlandırır ve ekonomik büyümeyi destekler.

Ulaşım Sistemlerinin Gaz Emisyonuna Etkisi

Ulaşım sistemlerinin çevresel etkileri önemli bir araştırma konusudur. Havayolu ulaşımı, en yüksek gaz emisyonuna neden olan ulaşım modudur. Buna karşın, demiryolu ulaşımı en az gaz emisyonuna sahiptir. Bu fark, çevresel sürdürülebilirlik ve ulaşım politikalarının belirlenmesinde kritik bir rol oynar.

Konteyner Taşımacılığı ve TEU

Konteyner taşımacılığı, modern lojistik sistemlerinde önemli bir yer tutar. TEU (Twenty-foot Equivalent Unit), konteyner taşımacılığında standart bir ölçü birimi olarak kullanılır ve lojistik süreçlerin standardizasyonunda önemli bir rol oynar.

Kargo Uçakları ve Antonov

Dünyanın en yüksek yük taşıma kapasitesine sahip olan kargo uçaklarından biri Antonov’dur. Bu uçaklar, büyük hacimli ve ağır yüklerin taşınmasında kullanılarak küresel ticaretin etkinliğini artırır.

Osmanlı Döneminde Deniz Yolu Ulaşımı

Osmanlı İmparatorluğu döneminde deniz yolu ulaşımı, askeri ve ticari amaçlarla yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Osmanlı, çevresindeki denizlere hâkim olmuş ve deniz yolu ulaşımından önemli ölçüde vergi toplamıştır. Ancak, büyük bir ticari filoya sahip olma durumu tartışmalıdır.

Türkiye-Irak Karayolu Sınır Kapıları

Türkiye ile Irak arasında birçok karayolu sınır kapısı bulunmaktadır. Habur gibi sınır kapıları, iki ülke arasındaki ticaretin ana arterleri olarak hizmet vermektedir. Ancak, Kapıköy sınır kapısı, Türkiye-İran arasında yer aldığından, Irak sınır kapıları arasında yer almaz.

Uçakların İnmesine Müsait Havaalanları

Orta büyüklükte havaalanları, 20 ton ağırlığa kadar olan uçakların inmesine müsaittir. Bu havaalanları, bölgesel ulaşımın ve lojistiğin etkin bir şekilde sağlanmasında kritik bir rol oynar.

İlk Yurt Dışı Uçuşlar

Türkiye Cumhuriyeti döneminde Türk uçaklarıyla yapılan ilk yurt dışı sefer, Yunanistan’a gerçekleştirilmiştir. Bu tür seferler, Türkiye’nin uluslararası ulaşım ağının geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.

Avrasya Tüneli ve İstanbul

Avrasya Tüneli, 2016 yılında hizmete girerek İstanbul’un iki yakası arasında karayolu ulaşımını kolaylaştırmıştır. Bu tünel, Boğaz’ın altından geçerek şehir içi trafik akışını önemli ölçüde iyileştirmiştir.

Ticari Uçuşlar ve İlk Seferler

Türkiye’de ticari anlamda gerçekleştirilen ilk uçuşlar, İstanbul-Eskişehir arasında yapılmıştır. Bu uçuşlar, Türkiye’nin iç hat ulaşım ağının temelini oluşturmuştur.

Tarih Bileşeni ve Ulaşım

Ulaşım coğrafyası, tarih boyunca teknolojik, ekonomik ve sosyal değişimlerin etkisiyle şekillenmiştir. Ulaşım şartları sonucu meydana gelen değişimler, tarih bileşeni kapsamında incelenir ve bu değişimlerin toplum üzerindeki etkileri analiz edilir.

Tren Kazaları ve Güvenlik

Türkiye’de 2005 yılında en fazla tren kazası yaşanmıştır. Bu kazalar, demiryolu güvenliğinin artırılması ve ulaşım sistemlerinin iyileştirilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur.

İzmir-Aydın Demiryolu Hattı

Türkiye’nin ilk demiryolu hattı olan İzmir-Aydın hattı, ticari potansiyeli ve İngiliz sanayisinin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edilmiştir.

Bursa Teleferik Hattı

Bursa Şehri ile Uludağ’daki turistik tesisler arasında ulaşım sağlayan teleferik hattı, 1963 yılında hizmete açılmıştır. Bu hat, bölgedeki turizmin gelişimine katkıda bulunmuştur.

Ham Petrol Boru Hatları

Türkiye’deki ham petrol boru hatlarından biri olan Suriye-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı, aktif olarak hizmet vermemektedir. Diğer boru hatları ise, ülkenin enerji ihtiyacının karşılanmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Karayolu Ulaşımının Üstünlükleri

Karayolu ulaşımı, aktarmasız ulaşım sağlaması nedeniyle diğer ulaşım modlarına göre üstünlük sağlar. Bu özellik, yolculukların daha hızlı ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesine olanak tanır.

Gotthard Base Tüneli

İsviçre’de bulunan Gotthard Base Tüneli, 2020 yılı itibariyle dünyanın en uzun demiryolu tüneli olarak kabul edilmektedir. Bu tünel, Avrupa’nın ulaşım altyapısında önemli bir rol oynamaktadır.

Sonuç

Ulaşım coğrafyası, ülkelerin sosyal, ekonomik ve çevresel dinamiklerini şekillendiren önemli bir disiplindir. Bu makale, Türkiye’nin ulaşım sistemlerine dair 2023-2024 final soruları üzerinden yapılan analizlerle, ulaşımın tarihi ve coğrafi gelişimini detaylandırmıştır. Ulaşım modlarının çeşitliliği, çevresel etkileri ve tarihsel bağlamı, Türkiye’nin ulaşım coğrafyasının zenginliğini ve karmaşıklığını gözler önüne sermektedir

1. Koyun ve keçiler kesildikten sonra derileri, göğüs tarafından biraz yarılıp özenle yüzüldükten sonra dikilerek ayaklarının bağlanması işlemiyle yapılan denizyolu ulaşım aracı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Şambren
B) Dombrun
C) Kelek
D) Tulum
E) Bot

Cevap: C) Kelek

Açıklama: Kelek, özellikle Anadolu’da nehir ve göl geçişlerinde yaygın olarak kullanılmıştır. Bu geleneksel yöntem, tarihsel ulaşım araçlarının çevresel sürdürülebilirliğini ve yerel halkın pratik zekâsını yansıtır.

2. Aşağıdakilerden hangisi İstanbul kent içi karayolu ulaşımına hizmet eden tünellerden biri değildir?

A) Kâğıthane-Piyalepaşa Tüneli
B) Fatih- Eyüp Tüneli
C) Kasımpaşa – Sütlüce Tüneli
D) Bomonti-Dolmabahçe Tüneli
E) Sarıyer-Çayırbaşı Tüneli

Cevap: B) Fatih- Eyüp Tüneli

Açıklama: Fatih- Eyüp Tüneli, İstanbul kent içi karayolu ulaşımına hizmet eden tüneller arasında yer almaz.

3. Özellikle turizm sezonunda turistlere yönelik gerçekleştirilen özel seferlerin adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Partner
B) Carter
C) Special Flight
D) Charter
E) VIP

Cevap: D) Charter

Açıklama: Charter, turizm sezonunda turistlere yönelik gerçekleştirilen özel seferlerin adıdır.

4. Japonya’da Tokyo Olimpiyatları için Japonya tarafından geliştirilmiş olan ve ilk seferini Tokyo-Osaka arasında gerçekleştiren hızlı tren hangi tarihte hizmete girmiştir?

A) 1978
B) 1964
C) 1956
D) 1972
E) 1982

Cevap: B) 1964

Açıklama: Japonya’da Tokyo Olimpiyatları için geliştirilen hızlı tren 1964 yılında hizmete girmiştir.

5. Ulaşım sistemlerinin gaz emisyonuna etkisi veya katkışı en fazladan en aza doğru aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Havayolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı-Denizyolu Ulaşımı
B) Denizyolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı-Havayolu Ulaşımı
C) Demiryolu Ulaşımı-Denizyolu Ulaşımı-Havayolu Ulaşımı
D) Havayolu Ulaşımı-Denizyolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı
E) Denizyolu Ulaşımı-Havayolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı

Cevap: D) Havayolu Ulaşımı-Denizyolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı

Açıklama: Havayolu ulaşımı en fazla gaz emisyonuna neden olurken, demiryolu ulaşımı en az gaz emisyonuna neden olur.

6. Konteynerlenmiş yükler için endüstri standardı olarak kullanılmaya başlanan ölçü biriminin kısa yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) TEU
B) TON
C) EKO
D) RDF
E) MNG

Cevap: A) TEU

Açıklama: TEU (Twenty-foot Equivalent Unit), konteynerlenmiş yükler için endüstri standardı olarak kullanılan ölçü birimidir.

7. Aşağıdakilerden hangisi dünyanın en yüksek yük taşıma kapasitesine sahip olan kargo uçağı niteliğindedir?

A) Antonov
B) Airbus
C) Aeroflot
D) Aerotime
E) Boeing

Cevap: A) Antonov

Açıklama: Antonov, dünyanın en yüksek yük taşıma kapasitesine sahip olan kargo uçağıdır.

8. Osmanlı döneminde deniz yolu ulaşımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Anadolu’yu çevreleyen denizlere hâkim olmuştur.
B) Daha ziyade askeri amaçlı denizcilik hâkimdir.
C) Deniz yolu ulaşımından önemli ölçüde vergi almıştır.
D) Oldukça gelişmiş bir donanmaya sahiptir.
E) Büyük bir ticari filoya sahiptir.

Cevap: E) Büyük bir ticari filoya sahiptir.

Açıklama:  Osmanlı İmparatorluğu döneminde deniz yolu ulaşımı, askeri ve ticari amaçlarla yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Osmanlı, çevresindeki denizlere hâkim olmuş ve deniz yolu ulaşımından önemli ölçüde vergi toplamıştır. Ancak, büyük bir ticari filoya sahip olma durumu tartışmalıdır.

9. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye-Irak arasında konumlanmış olan karayolu sınır kapılarından biri değildir?

A) Ovaköy
B) Aktepe
C) Habur
D) Derecik
E) Kapıköy

Cevap: E) Kapıköy

Açıklama: Kapıköy, Türkiye-İran sınır kapısıdır, Irak sınırında değildir.

10. 20 ton ağırlığa kadar olan uçakların inmesine müsait olan havaalanları aşağıdakilerden hangisidir?

A) Askerî havaalanları
B) Birinci sınıf havaalanları
C) Orta büyüklükte havaalanları
D) Büyük havaalanları
E) Küçük havaalanları

Cevap: C) Orta büyüklükte havaalanları

Açıklama:  Orta büyüklükte havaalanları, 20 ton ağırlığa kadar olan uçakların inmesine müsaittir. Bu havaalanları, bölgesel ulaşımın ve lojistiğin etkin bir şekilde sağlanmasında kritik bir rol oynar.

11. Türkiye Cumhuriyeti döneminde Türk Uçaklarıyla ilk yurt dışı seferi hangi ülkeye yapılmıştır?

A) İngiltere
B) Bulgaristan
C) Yunanistan
D) Almanya
E) Fransa

Cevap: C) Yunanistan

Açıklama: Türkiye Cumhuriyeti döneminde Türk uçaklarıyla yapılan ilk yurt dışı sefer, Yunanistan’a gerçekleştirilmiştir. Bu tür seferler, Türkiye’nin uluslararası ulaşım ağının geliştirilmesine katkıda bulunmuştur.

12. İstanbul’un iki yakası arasında Boğaz’ın altından geçerek karayolu ulaşımına imkân veren Avrasya Tüneli hangi yıl hizmete girmiştir?

A) 2018
B) 2006
C) 2001
D) 2011
E) 2016

Cevap: E) 2016

Açıklama: Avrasya Tüneli 2016 yılında hizmete girmiştir.

13. Türkiye’de Türk uçaklarıyla ticari anlamda uçuşlar hangi iller arasında gerçekleştirilmiştir?

A) İstanbul-İzmir
B) İstanbul-Antalya
C) İstanbul-Eskişehir
D) Ankara-İzmir
E) İstanbul-Adana

Cevap: C) İstanbul-Eskişehir

Açıklama:  Türkiye’de ticari anlamda gerçekleştirilen ilk uçuşlar, İstanbul-Eskişehir arasında yapılmıştır. Bu uçuşlar, Türkiye’nin iç hat ulaşım ağının temelini oluşturmuştur.

14. Aşağıdaki ifadelerden hangisi tarih bileşeni kapsamında yer alır?

A) Kaza ve sürücü davranışları ile seyahat uzaklığı üzerinde etkili olan sosyal göstergeleri içerir.
B) Ulaşım şartları sonucu teknolojide, ekonomide ve sosyal çevrede meydana gelen değişimleri irdeler.
C) Ulaşımın arazi kullanımı üzerindeki olumsuz etkileri ile gürültü gibi unsurları içerir.
D) Esas olarak altyapı etkinliği ve ulaşım tipinin teknolojiyle etkileşimini kapsar.
E) Farklı faaliyetler yürüten sektörlerin ulaşıma ilişkin taleplerinin değerlendirilmesi görevini üstlenir.

Cevap: B) Ulaşım şartları sonucu teknolojide, ekonomide ve sosyal çevrede meydana gelen değişimleri irdeler.

Açıklama: Ulaşım şartları sonucu meydana gelen değişimler tarih bileşeni kapsamında yer alır.

15. Türkiye’de 2005-2019 yılları arasında en fazla tren kazasının yaşandığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?

A) 2008
B) 2018
C) 2011
D) 2012
E) 2005

Cevap: E) 2005

Açıklama: Türkiye’de 2005 yılında en fazla tren kazası yaşanmıştır. Bu kazalar, demiryolu güvenliğinin artırılması ve ulaşım sistemlerinin iyileştirilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur.

16. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’nin ilk demiryolu hattını İzmir-Aydın arasında inşa edilmesinin temel sebeplerinden biri değildir?

A) Yörenin topoğrafik şartlar bakımından uygun olması
B) Nüfus bakımından kalabalık olması
C) Orta Doğu’nun kontrol altına alınarak Hindistan yollarının denetlenebilmesi bakımında stratejik bir öneme sahip olması
D) Ticari potansiyelinin yüksek olması
E) İngiliz sanayisinin ihtiyaç duyduğu ham maddeye kolay ulaşılabilecek bir yöre olması

Cevap: A) Yörenin topoğrafik şartlar bakımından uygun olması

Açıklama:

17. Bursa Şehri ile Uludağ’da bulunan turistik tesisler arasında ulaşım sağlayan Bursa teleferik hattı hangi yıl hizmete açılmıştır?

A) 1963
B) 1959
C) 1953
D) 1956
E) 1966

Cevap: A) 1963

Açıklama: Bursa teleferik hattı 1963 yılında hizmete açılmıştır.

18. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin ham petrol boru hatlarından biri değildir?

A) Adıyaman-Sarıl Ham Petrol Boru Hattı
B) Suriye-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı
C) Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı
D) Ceyhan-Kırıkkale Ham Petrol Boru Hattı
E) Batman-Dörtyol Ham Petrol Boru Hattı

Cevap: B) Suriye-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı

Açıklama: Suriye-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı, Türkiye’nin ham petrol boru hatlarından biri değildir.

19. Karayolu ulaşımını diğer ulaşım sistemlerine göre üstün kılan en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ekonomik ulaşım sağlaması
B) Güvenli ulaşım sağlaması
C) Konforlu ulaşım sağlaması
D) Aktarmasız ulaşım sağlaması
E) Hızlı ulaşım sağlaması

Cevap: D) Aktarmasız ulaşım sağlaması

Açıklama: Karayolu ulaşımını diğer ulaşım sistemlerine göre üstün kılan en önemli özellik aktarmasız ulaşım sağlamasıdır.

20. 2020 yılı itibariyle dünyanın en uzun demiryolu tüneli olarak kabul edilen Gotthard Base Tüneli hangi ülkede bulunmaktadır?

A) Almanya
B) Fransa
C) İspanya
D) İsviçre
E) Hollanda

Cevap: D) İsviçre

Açıklama: Gotthard Base Tüneli, İsviçre’de bulunmaktadır ve dünyanın en uzun demiryolu tüneli olarak kabul edilmektedir.